Jana Pawła II nauka o solidarności
Jan Paweł II w encyklice "Sollicitudo Rei Socialis" (1987) rozwinął pojęcie solidarności jako cnoty moralnej. Solidarność to nie "niejasne odczucie litości" nad cierpiącymi, lecz "zdecydowana i wytrwała wola angażowania się na rzecz dobra wspólnego, czyli dobra wszystkich i każdego, wszyscy bowiem jesteśmy odpowiedzialni za wszystkich."
To jest rewolucja: solidarność nie jest opcjonalnym dobroczynnym gestem, lecz koniecznym wymiarem sprawiedliwości. Wynika z naszej wzajemnej zależności - jesteśmy jedną ludzkością, jednym ciałem (1 Kor 12).
Solidarność a struktury grzechu
Papież wskazał, że naprzeciw solidarności stoją "struktury grzechu" - społeczne i ekonomiczne mechanizmy, które systematycznie krzywdzą ubogich. Chęć zysku i żądza władzy jako absolutne dobra tworzą systemy, w których "bogaci stają się coraz bogatsi, a ubodzy coraz ubożsi."
Odpowiedzią jest solidarność strukturalna - nie tylko indywidualna pomoc charytatywna, ale zaangażowanie w zmianę niesprawiedliwych struktur. Katoliccy działacze społeczni, politycy inspirowani Ewangelią, związkowcy broniący praw pracowniczych - to wszystko wyraz solidarności jako cnoty.
Solidarność polska - dar dla świata
"Solidarność" jako ruch społeczny (1980-1989) był w pewnym sensie żywym wcieleniem cnoty opisanej przez Jana Pawła II. Robotnicy strajkujący nie tylko za siebie, ale za praworządność i godność wszystkich. Intelektualiści solidaryzujący się z robotnikami. Kościół stający w obronie prześladowanych.
Papież widział w polskiej Solidarności "ewangelię pracy" - dowód, że chrześcijańska wizja solidarności może zmieniać historię bez przemocy. "Nie ma Europy bez solidarności" - powiedział Franciszek w 2020 roku, odwołując się do tego dziedzictwa.
Solidarność w codziennym życiu
Cnota solidarności realizuje się na co dzień przez: wolontariat w Caritasie, wsparcie dla sąsiada w potrzebie, udział w inicjatywach na rzecz ubogich, sprawiedliwe zakupy (fair trade), bojkot firm stosujących wyzysk. To nie wymaga heroizmu - wymaga stałej postawy uważności na bliźniego.