Łukasz - lekarz i ewangelista
Apostoł Paweł w Liście do Kolosan (Kol 4,14) pisze o "Łukaszu, lekarzu umiłowanym" jako swoim towarzyszu. Ten lekarz jest przez tradycję identyfikowany z autorem trzeciej Ewangelii i Dziejów Apostolskich. Ewangelia Łukasza jest ewangelią miłosierdzia - szczególnie uwydatnia miłość Jezusa do ubogich, grzeszników, kobiet i cudzoziemców.
Łukasz był prawdopodobnie poganinem z Antiochii - i jako taki pisze Ewangelię z perspektywy świata śródziemnomorskiego. Jego greka jest najlepsza spośród autorów Nowego Testamentu - wykształcony, dbający o estetykę języka i narracji.
Ewangelia Łukasza - Ewangelia kobiet i ubogich
Łukasz pisze Ewangelię z wyjątkową wrażliwością na "peryferyjnych." Tylko u niego znajdziemy: Magnificat Maryi (Łk 1,46-55), "błogosławieństwa ubogich" w wersji radykalnej (Łk 6,20-26), przypowieść o synu marnotrawnym (Łk 15,11-32), Zacheuszu (Łk 19,1-10), łotrze dobrym (Łk 23,39-43).
Patronat nad lekarzami wynika z tradycji: Łukasz był lekarzem, a jego Ewangelia szczegółowo opisuje uzdrowienia Jezusa. Lekarze i pielęgniarki chętnie przyjmują go jako swojego patrona, widząc w nim symbol połączenia sztuki medycznej z duchowością.
Patron artystów i malarzy
Tradycja przypisuje Łukaszowi namalowanie pierwszego portretu Maryi - "Hodegetria" (Wskazująca Drogę). Obrazy Matki Bożej przypisywane Łukaszowi (m.in. ikona Czarnej Madonny Częstochowskiej według tradycji) były niezliczone. Stąd patronat nad malarzami, miniaturzystami i artystami.
Cechy liturgii (18 października) świętego Łukasza: w wielu parafiach błogosławione są instrumenty medyczne, a lekarze i pielęgniarki zapraszani na Mszę w intencji służby zdrowia.
Łukasz a Maria i Marta
Tylko Łukasz opisuje odwiedziny Jezusa w domu Marii i Marty (Łk 10,38-42). "Maria wybrała dobrą cząstkę" - słuchanie Jezusa, a nie tylko aktywne działanie. Łukasz, lekarz czynny, rozumiał jednak potrzebę kontemplacji. Jego Ewangelia jest syntezą działania i modlitwy - "ora et labora" przed Benedyktem.