Małżeństwo jako sakrament
Kościół katolicki naucza, że małżeństwo ochrzczonych jest jednym z siedmiu sakramentów. Szafarzami sakramentu są sami nupturienci - to oni udzielają sobie wzajemnie sakramentu przez wyrażenie zgody małżeńskiej wobec Kościoła. Kapłan jest jedynie świadkiem urzędowym Kościoła, który błogosławi i przyjmuje tę zgodę.
Podstawa teologiczna: małżeństwo jest znakiem i podobizną miłości Chrystusa do Kościoła (Ef 5,25-32). Jak Chrystus kocha Kościół miłością wierną, wyłączną i ofiarną aż do śmierci krzyżowej - tak małżonkowie są powołani do miłowania się nawzajem.
Cechy małżeństwa: jedność i nierozerwalność
Katolicka nauka o małżeństwie wyróżnia dwa fundamentalne przymioty: jedność (monogamia - jeden mąż i jedna żona) i nierozerwalność (małżeństwo ważnie zawarte i dopełnione nie może być rozwiązane przez żadną ludzką władzę).
Nierozerwalność nie jest arbitralnym prawem kościelnym - jest konsekwencją natury miłości, która "chce trwać na zawsze." Jan Paweł II w "Familiaris Consortio" (1981) pisał: "Nierozerwalność małżeństwa nie jest jarzmem nałożonym na człowieka z zewnątrz, lecz wymogiem miłości, która pragnie być doskonała."
Nieważność małżeńska i unieważnienie
Kościół nie uznaje rozwodów w sensie "rozwiązania ważnego małżeństwa." Może jednak stwierdzić nieważność małżeństwa - że dana relacja nigdy nie była ważnym sakramentem ze względu na brak właściwej intencji, poważne wady zgody, podstęp, przymus lub inne przeszkody. Stwierdzenie nieważności nie jest "katolickim rozwodem" - jest stwierdzeniem, że sakrament nie zaistniał.
Humanae Vitae i etyka seksualna
Encyklika Pawła VI "Humanae Vitae" (1968) podtrzymała zakaz sztucznej antykoncepcji, dopuszczając jednocześnie metody naturalne (NPR). Decyzja ta wywołała kontrowersje. Kościół naucza, że każdy akt małżeński musi być otwarty na życie i wyrażać jedność małżonków - te dwa wymiary (jednoczący i rodzicielski) nie mogą być rozdzielane przez człowieka.