Laudato Si - encyklika o ochronie środowiska
18 czerwca 2015 roku papież Franciszek ogłosił encyklikę "Laudato Si" (Pochwalony bądź - słowa z Pieśni stworzenia Franciszka z Asyżu). To pierwsza encyklika poświęcona w całości kwestiom ekologicznym i środowiskowym. Jej podtytuł: "W trosce o wspólny dom."
Encyklika jest zwrócona nie tylko do katolików, ale "do każdego człowieka żyjącego na tej planecie." Franciszek przyjął naukowe konsensy dotyczące zmiany klimatu i degradacji środowiska, traktując je poważnie jako fakty wymagające odpowiedzi.
Teologia stworzenia jako fundament
Franciszek zakorzenił ekologię w teologii biblijnej. Stworzenie nie należy do człowieka - należy do Boga. Człowiek jest "zarządcą", nie właścicielem. Rdz 2,15: "Pan Bóg wziął człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby go uprawiał i strzegł." Uprawiać i strzec - oba obowiązki są nierozerwalne.
Błędem jest "prometeistyczna" wizja człowieka, który może robić z naturą co chce. Chrześcijańskie "panowanie" nad ziemią (Rdz 1,28) nie jest eksploatacją - jest odpowiedzialną opieką jako "obraz Boga" (imago Dei).
Ekologia integralna
Kluczowe pojęcie Laudato Si to "ekologia integralna" - troska o środowisko naturalne nierozłączna od troski o człowieka i społeczeństwo. Nie można bronić przyrody, ignorując ubogich. Nie można bronić praw człowieka, niszcząc środowisko. Kryzys ekologiczny jest symptomem głębszego kryzysu - egoizmu i braku poczucia wspólnoty.
- Zmiany klimatu - wołanie ziemi i ubogich
- Woda pitna - dobro wspólne, nie towar
- Różnorodność biologiczna - stworzenie jako dar
- Kultura odrzucenia - przeciwko mentalności jednorazowego użycia
Ekologia ducha - nawrócenie ekologiczne
Franciszek wzywa do "nawrócenia ekologicznego" - zmiany stylu życia wynikającej z wiary. Modlitwa i sakramenty mają wymiar kosmiczny - liturgia obejmuje cały stworzony świat. Chrześcijanin, który rozumie Eucharystię (gdzie materia - chleb i wino - staje się ciałem Chrystusa) nie może traktować materii z pogardą.