Potop szwedzki - kontekst historyczny
Rok 1655 przyniósł Polsce katastrofę - najazd szwedzki zwany "potopem." Wojska Karola X Gustawa zalały niemal całe terytorium Rzeczypospolitej w ciągu kilku tygodni. Szlachta kapitulowała masowo. Kurfirst brandenburski, Bogusław Radziwiłł i inni wichrzyciele zdradzali ojczyznę. Jan Kazimierz uciekł do Śląska. Polska zdawała się skazana na zagładę.
Ale obrona Jasnej Góry przez przeora Augustyna Kordeckiego (grudzień 1655 - styczeń 1656) była militarnym i duchowym cudem. Szwedzi, dysponując przewagą, nie zdobyli klasztoru. To wydarzenie stało się symbolem oporu - Polska zaczęła się otrząsać.
Śluby Lwowskie 1 kwietnia 1656
Jan Kazimierz, powróciwszy do kraju z wygnania, złożył 1 kwietnia 1656 roku we Lwowie uroczyste śluby przed obrazem Matki Bożej Łaskawej. W katedrze lwowskiej, wobec nuncjusza apostolskiego i senatorów, król oddał Polskę pod opiekę Maryi i ogłosił Ją Królową Korony Polskiej.
Treść ślubów: Jan Kazimierz zobowiązał się do szerzenia kultu maryjnego, do obrony wiary, a szczególnie do poprawy doli poddanych - chłopów uciśnionych przez szlachtę. Ten ostatni element był zobowiązaniem społecznym o ogromnym znaczeniu.
Konsekwencje i znaczenie
Śluby Jana Kazimierza miały głębokie konsekwencje. Religijne: umocniły maryjność polską i przyniosły tytuł Matki Bożej Królowej Polski. Polityczne: zjednoczyły naród wokół obrony wiary i ojczyzny. Społeczne: zobowiązanie do poprawy sytuacji chłopów było próbą reformy, choć nie zostało w pełni wypełnione.
Tradycja ślubów jest kontynuowana. Akt oddania Polski Matce Bożej na Jasnej Górze powtarzany jest co kilka lat przez Episkopat Polski, a Milenijne Śluby Narodu (1966) napisane przez Prymasa Wyszyńskiego nawiązywały wprost do ślubów Jana Kazimierza.
Polska - Królestwo Maryi
Tytuł "Królowa Polski" dla Maryi jest żywą tradycją - szczególnie widoczną każdego 3 maja, w uroczystość Matki Bożej Królowej Polski. W 1683 roku Jan III Sobieski, przed bitwą pod Wiedniem, zawierzył swoją armię Matce Bożej i złożył ślub w Częstochowie. Polska tradycja oddania narodowego Maryi jest unikalna na skalę europejską.