Jasna Góra - centrum maryjności polskiej
Jasna Góra w Częstochowie jest najważniejszym sanktuarium maryjnym w Polsce i jednym z najważniejszych w Europie. Obraz Czarnej Madonny, przyciągający ponad 4 miliony pielgrzymów rocznie, jest symbolem polskiej wiary i tożsamości. Klasztor paulinów na Jasnej Górze istnieje od 1382 roku i przez wieki był duchowym centrum narodu.
Szczególne znaczenie miało cudowne ocalenie klasztoru podczas potopu szwedzkiego (1655) - obrona Jasnej Góry była symbolem narodowego oporu i doprowadziła do Ślubów Jana Kazimierza. Jan Paweł II każdą pielgrzymkę do Polski zaczynał od Jasnej Góry.
Licheń i Kalwaria Zebrzydowska
Licheń koło Konina jest największym sanktuarium maryjnym w Polsce po Jasnej Górze. Obraz Matki Bożej Licheńskiej, znaleziony w XIX wieku, otaczany jest głębokim kultem. Bazylika licheńska (2004) - największa świątynia w Polsce - może pomieścić 7000 wiernych i jest architektoniczną dominantą Wielkopolski.
Kalwaria Zebrzydowska (UNESCO od 1999) łączy kult maryjny z drogą krzyżową. 42 kaplice na wzgórzach imitują miejsca Pasji w Jerozolimie. Jan Paweł II, urodzony w pobliskim Wadowicach, pielgrzymował tu od dzieciństwa.
Sanktuaria regionalne
Każda diecezja polska posiada własne sanktuarium maryjne. Wybrane:
- Gietrzwałd (Warmia) - jedyne w Polsce objawienia zatwierdzone przez Kościół (1877)
- Piekary Śląskie - Matka Boża Piekarskiej, centrum duchowości śląskiej
- Leżajsk - cudowny obraz Pani Leżajskiej, cel pielgrzymek Żydów i katolików
- Kodeń - obraz zabrany ze Wschodu i przyniesiony do Polski przez Sapiehów
- Żyrardów (Madonna Pielgrzymująca) - obraz nawiedzający całą Polskę