Dlaczego Jezus mówił w przypowieściach
Uczniowie pytali: "Dlaczego mówisz do nich w przypowieściach?" (Mt 13,10). Jezus odpowiedział, że przypowieść wymaga aktywnego zaangażowania słuchacza - kto szuka, znajdzie; kto nie szuka, usłyszy słowa, ale nie zrozumie sensu. Przypowieść jest "zaproszeniem do myślenia" - wciąga wyobraźnię i prowadzi do samoodkrycia prawdy.
Formy literackie przypowieści: krótkie porównanie ("Królestwo Boże podobne jest do ziarna gorczycy..."), rozbudowana narracja (marnotrawny syn, miłosierny Samarytanin), alegoria (winnica, pasterz i owce). Jezus czerpał obrazy z codziennego życia - rolnik, kobieta z drożdżami, kupiec szukający pereł.
Przypowieść o synu marnotrawnym
Łk 15,11-32 to "Ewangelia w Ewangelii" - Rembrandt namalował ją i Ojcowie Kościoła komentowali niezliczone razy. Ojciec, który nie czeka, ale wybiega naprzeciw, który nie każe skończyć synowi przeprosin, który woła: "Ten mój syn był umarły, a ożył" - to portret Bożego miłosierdzia.
Starszy syn - pracowity, posłuszny, rozgoryczony - to ostrzeżenie dla "sprawiedliwych", którzy uważają, że mają prawo do Bożej nagrody i oburzają się, gdy Bóg jest miłosierny dla grzeszników.
Miłosierny Samarytanin
Łk 10,25-37: "Kto jest moim bliźnim?" Kapłan i lewita omijają rannego. Samarytanin - pogardzany Żyd-heretyk - "wzruszył się głęboko, podszedł do niego i opatrzył rany." Odpowiedź Jezusa jest odwrócona: nie pytaj, kto jest twoim bliźnim - pytaj, dla kogo ty możesz stać się bliźnim.
Siewca i cztery gleby
Mt 13,3-23: Słowo Boże jest nasieniem rzuconym na różne gleby. Serce zamknięte (droga) - Słowo nie wchodzi. Serce powierzchowne (skała) - entuzjazm bez korzeni, szybko więdnie. Serce zatroskane (ciernie) - bogactwo i troski świata duszą Słowo. Serce otwarte (żyzna ziemia) - przynosi owoc: 30, 60, 100-krotny.
Inne ważne przypowieści
Talenty (Mt 25,14-30) - nauka o odpowiedzialności za dary i ich pomnażaniu. Robotnicy winnicy (Mt 20,1-16) - Bóg jest hojny "po swojemu", nie według ludzkich kryteriów zasług. Dziesięć dziewic (Mt 25,1-13) - eschatologiczne wezwanie do czujności i gotowości na spotkanie z Panem.