Teologiczny sens pogrzebu chrześcijańskiego
Katolicka liturgia pogrzebowa jest przeniknięta wiarą w zmartwychwstanie. Nie jest to tylko "pogrzebanie ciała" - jest to modlitwa Kościoła za zmarłego, polecenie go miłosierdziu Bożemu i wyznanie wiary, że śmierć nie ma ostatniego słowa. "Wierzę w ciała zmartwychwstanie i żywot wieczny" - te słowa Credo są fundamentem chrześcijańskiego pogrzebu.
Obrzędy pogrzebu katolic kiego (Ordo Exsequiarum, 1969) przewidują trzy stacje: dom lub kaplica żałobna, kościół (liturgia słowa i Eucharystii), cmentarz (pochówek). W praktyce polskiej często spotykamy skróconą formę - bezpośrednio do kościoła i na cmentarz.
Msza Święta za zmarłych
Centrum pogrzebu katolickiego jest Msza Święta żałobna (Missa pro Defunctis). W modlitwie eucharystycznej Kościół łączy się z Chrystusem Zmartwychwstałym i prosi za zmarłego. Kolor liturgiczny: czarny (tradycyjnie) lub fioletowy lub biały (dopuszczony po reformie - symbol paschalny).
Homilia pogrzebowa ma szczególne znaczenie pastoralne - często na Mszy pogrzebowej są osoby dawno nieobecne w kościele. Ksiądz ma szansę głosić Ewangelię zmartwychwstania tym, którzy nie słyszą jej na co dzień. To "moment łaski," który wymaga dobrego przygotowania i wrażliwości duszpasterskiej.
Modlitwy za zmarłych
Kościół naucza, że modlitwa za zmarłych ma sens - dusze w czyśćcu mogą korzystać z naszej wstawienniczej modlitwy. Stąd tradycja Mszy za zmarłych, modlitwy różańcowej w intencji dusz, Wypominek (1-2 listopada), ofiarowania Komunii Świętej za bliskich, którzy odeszli.
- Msza wypominkowa 1-2 listopada - pamięć o wszystkich wiernych zmarłych
- Odpusty za dusze w czyśćcu - w październiku i w dzień Zaduszny
- Różaniec za dusze - szczególnie w październiku
- Nawiedzanie cmentarzy z modlitwą
Kremacja a pochówek
Kościół dopuszcza kremację, choć preferuje pochówek w ziemi jako bardziej wyraźny znak oczekiwania na zmartwychwstanie ciał. Kremacja jest dozwolona, gdy nie jest dokonywana z powodów sprzecznych z wiarą chrześcijańską (np. zaprzeczenie zmartwychwstaniu). Prochy powinny być pochowane w ziemi lub urnie na cmentarzu - rozpraszanie prochów jest przez Kościół niezalecane.