Bogurodzica - dogmat Efezu 431
Pierwszy i najważniejszy dogmat maryjny to Boże Macierzyństwo - Maryja jest "Theotokos" (Bogurodzica, Matka Boga). Sobór Efeski (431) zdefiniował ten dogmat przeciw Nestoriuszowi, który chciał nazywać Maryję jedynie "Christotokos" (Matką Chrystusa jako człowieka). Sobór odpowiedział: w Jezusie nie ma dwóch osób - jest jedna Boska Osoba. Maryja jest Matką tej Osoby - a więc Matką Boga.
Definicja ta chroniła nie tylko prawdę o Maryi, lecz przede wszystkim prawdę o Wcieleniu: Jezus jest naprawdę Bogiem-Człowiekiem, nie człowiekiem z Boskim pierwiastkiem.
Wieczne dziewictwo
Kościół naucza, że Maryja zachowała dziewictwo przed urodzeniem Jezusa (virgo ante partum), podczas urodzenia (virgo in partu) i po urodzeniu (virgo post partum). Sobór Konstantynopolitański II (553) wyraził to określeniem "aeiparthenos" - "zawsze dziewica."
Problem "braci Jezusa" (Mk 6,3) jest rozwiązywany przez tradycję katolicką (za Hieronimem) jako kuzynów lub (za Hegezyppem/Epifaniuszem) jako synów Józefa z poprzedniego małżeństwa. Żaden tekst biblijny nie mówi wprost o "prawdziwych braterskich" relacjach.
Niepokalane Poczęcie
Dogmat o Niepokalanym Poczęciu ogłosił Pius IX 8 grudnia 1854 roku bullą "Ineffabilis Deus": "Najświętsza Maryja Dziewica w pierwszej chwili swego poczęcia, przez szczególną łaskę i przywilej Boga Wszechmogącego, na mocy przewidzianych zasług Jezusa Chrystusa, Zbawiciela rodzaju ludzkiego, została zachowana od wszelkiej skazy grzechu pierworodnego."
Niepokalane Poczęcie to nie virginalne poczęcie Jezusa (które jest inne!) - to zachowanie Maryi od grzechu pierworodnego w momencie jej poczęcia przez rodziców Joachima i Annę.
Wniebowzięcie i mariologia Soboru
Czwarty dogmat maryjny - Wniebowzięcie (1950) - zamknął epokę dogmatycznych definicji maryjnych. Sobór Watykański II w Lumen Gentium (rozdz. VIII) wprowadził mariologię w eklezjologię: Maryja jest "wzorcową uczennicą", "ikoną Kościoła", a jej pierwszeństwo jest pierwszeństwem świętości i łaski, nie władzy. To ważne przesunięcie akcentów, które zapobiegło tendencjom "mariologicznego przerostu."