Historia wiary w Wniebowzięcie
Wiara w cielesne wzięcie Maryi do nieba ma korzenie sięgające pierwszych wieków chrześcijaństwa. Apokryfy z II-IV wieku (Transitus Mariae) opisują "zaśnięcie" (dormitio) i chwalebne wzięcie Maryi do nieba. Kościół Wschodni świętował "Zaśnięcie Theotokos" (Bogurodzicy) od co najmniej V-VI wieku.
Na Zachodzie liturgiczne wspomnienie Wniebowzięcia (15 sierpnia) znane jest od VII wieku. Teologowie - Beda Czcigodny, Albert Wielki, Tomasz z Akwinu - dyskutowali o nim jako pewnym faktycię. Jednak forma dogmatyczna nastąpiła dopiero w XX wieku.
Definicja dogmatyczna Piusa XII
1 listopada 1950 roku papież Pius XII ogłosił bullą "Munificentissimus Deus" dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny. Formuła dogmatu: "Niepokalana Matka Boga, Maryja zawsze Dziewica, po zakończeniu ziemskiego życia z duszą i ciałem wzięta do chwały niebieskiej."
Formułę celowo sformułowano tak, by nie przesądzać, czy Maryja "zasnęła" (umarła) i zmartwychwstała, czy może "nie zaznała śmierci" - ta kwestia pozostaje teologicznie otwarta. Istotą jest: Maryja jest teraz w pełni, ciałem i duszą, w Bożej chwale.
Teologia Wniebowzięcia
Dogmat o Wniebowzięciu jest logiczną konsekwencją dogmatu o Niepokalanym Poczęciu (1854). Maryja, zachowana od grzechu pierworodnego, nie podlega "zniszczeniu" ciała jako kary za grzech (Rdz 3,19 - "prochem jesteś i w proch się obrócisz"). Jej ciało, które nosiło Boga-Człowieka, jest gwarantowane przez Bożą wierność.
Wniebowzięcie jest też "ikoną" eschatologiczną - Maryja jako pierwsza "dostała" to, co jest obiecane wszystkim wiernym przy zmartwychwstaniu ciał w dniu ostatecznym. Jest pierwocinami zmartwychwstania, które czeka całą ludzkość odkupioną przez Chrystusa.
Wniebowzięcie w liturgii i pobożności
15 sierpnia - uroczystość Wniebowzięcia NMP - jest jednym z najważniejszych świąt maryjnych. W Polsce ma charakter dnia wolnego od pracy. W wiejskich kościołach tradycja "Matki Bożej Zielnej" - święcenia ziół w tym dniu - łączy pobożność maryjną z tradycją ludową. Pielgrzymki na Jasną Górę, które tradycyjnie gromadzą się 15 sierpnia, czczą tę tajemnicę.