Kościół MB Zwycięskiej

Historia parafii Kościół MB Zwycięskiej w Bydgoszcz udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: bydgoska. --- ### Publikacje naukowe **Zespół jezuicki w Bydgoszczy. Kształtowanie układu przestrzennego i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2010 DOI: 10.52204/np.2010.113.185-236 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4741/4994 > Kolegium Towarzystwa Jezusowego w Bydgoszczy nie był dotychczas przedmiotem dogłębnych badań. Placówka jezuicka w Bydgoszczy została założona w 1617 roku. Mieszkańcy miasta i okolic, chcąc zapewnić zakonnikom wygodne życie, ofiarowali im okoliczne wsie na utrzymanie konwentu i domów w mieście. W 1619 r. ośrodek został podniesiony do rangi rezydencji. Ważnym momentem w historii było objęcie w 1634 r. urzędu przełożonego przez wybitnego teologa Stanisława Brzechwę. Był on odpowiedzialny za podnies **Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972** Autorzy: J. Uminski Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.5-92 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4890/5113 > Artykuł dotyczy lat 1920-1972, kiedy parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w bydgoskiej dzielnicy Szwederowo była administrowana przez jej pierwszych dwóch urzędujących. Ksiądz Jan Konopczyński został proboszczem Szwederowa w lutym 1920 r. Jego nominacja zbiegła się z dekretem kardynała Edmunda Dalbora, który podzielił Bydgoszcz na cztery strefy duszpasterstwa (tj. po przejęciu przez władze polskie administracji miasta 20 stycznia 1920 r., ale przed oficjalnym włączeniem Szwederowa i 17 innych **Z dziejów parafii i kościoła św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy (1924-1975)** Autorzy: Z. Sroka Rok: 1980 DOI: 10.52204/np.1980.53.133-272 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6489/6901 > W niniejszym artykule autor podjął się próby przestawienia dziejów duszpasterskiego posługiwania Księży Misjonarzy w parafii św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy. W artykule ukazano zagadnienia związane w pierwszym rzędzie z dziejami parafii i kościoła w ciągu pierwszych 50-ciu lat jej istnienia i z budową kościoła. Nie stanowią one jednak pełnej monografii parafii czy misjonarskiego domu, lecz są wyborem problemów, które wydawały się szczególnie ważne. Artykuł został podzielony na dwie części. C **Bydgoska Katedra Historii Wychowania** Autorzy: K. Jakubiak Rok: 2019 DOI: 10.14746/BHW.1995.2.5 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bhw/article/download/16551/16400 > Bydgoska Katedra Historii Wychowania **Repertorium ksiąg wizytacyjnych diecezji kujawsko-pomorskiej przechowywanych w Archiwum Archidiecezjanym w Gnieźnie : (część druga)** Autorzy: W. Kujawski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9330 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9330/7740 > Dies ist die Fortsetzung des im Band 77 der Halbjahresschrift "Kirchliche Archive, Bibliotheken und Museen" ("ABMK", S. 149-268) enthaltenen Repertoriums der in Gniezno (Gnesen) aufbewahrten Visitationsbücher der Diözese Kujawien-Pommern. Der zweite Teil umfaßt 10 Bücher: 1. Die auf Anweisung von Bischof Jozef Ignacy Rybiński durchgeführten Generalvisitation des Archidiakonats Kruszwica, mit der der Visitator Ignacy Lniński betraut wurde. Diese Visitationsakten betreffen die Dekanate Kruszwica, **Bydgoszcz w "Pro memoria" kardynała Stefana Wyszyńskiego** Autorzy: B. Czyżewski Rok: 2024 DOI: 10.21697/stpr.14086 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stpr/article/download/14086/12556 > Prymas Stefan Wyszyński przez blisko 32 lata prowadził osobisty dziennik zwany Pro me- moria. Należąca wówczas do archidiecezji gnieźnieńskiej Bydgoszcz była największym jej miastem. W artykule podjęto się analizy wspomnianych notatek, w których prymas opisuje swoje wizyty w Bydgoszczy. Mamy do czynienia z różnego rodzaju relacjami z wizytacji, bierzmowań, uroczystości, spotkań z duchownymi i świeckimi, w których brał udział Stefan Wyszyński. Ze względu na ilość materiału źródł **Epitafium Marcina Orłowity (zm. 1630) w katedrze w Bydgoszczy i jego fundator** Autorzy: Tomasz Zaucha Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18081 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18081/16037 > Epitafium Marcina Orłowity (ok. 1560-1630) w katedrze św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy pozwala, dzięki uzupełnieniu o informacje ze źródeł archiwalnych, zapoznać się z postacią patrycjusza z przełomu XVI i XVII wieku oraz z jego pobożną fundacją dla bydgoskiej fary. Źródła przynoszą też informacje o stosunkach rodzinnych malarza krakowskiego Łukasza Porębskiego, który zamówił barokowe epitafium z wchodzącego w modę czarnego marmuru dębnickiego. **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **W sprawie początków klasztoru karmelitów w Bydgoszczy** Autorzy: J. Maciejewski, Zbigniew Zyglewski Rok: 1997 DOI: 10.52204/np.1997.87.375-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7460/7963 > -- **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Jeszcze w sprawie tragicznych wydarzeń 3–4 września 1939 roku w Bydgoszczy** Autorzy: Przemysław Olstowski Rok: 2023 DOI: 10.15762/zh.2023.06 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2023.06 > More on the Tragic Events of 3 -4 September 1939 in **Zarys historii archiwum kościelnego w Kamieniu Pomorskim** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9143 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9143/7649 > - **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Agnieszka Wysocka, Architektura i urbanistyka Bydgoszczy w dwudziestoleciu międzywojennym, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2015, ss. 252, il., ISBN 978-83-7306-690-8.** Autorzy: M. Pszczółkowski Rok: 2016 DOI: 10.15762/ZH.2015.60 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.60 > Stan badań nad problematyką architektury Bydgoszczy lat międzywojennych nie prezentuje się imponująco.Badania nad architekturą bydgoską doby nowoczesnej w ostatnich latach wprawdzie zintensy kowano, koncentrują się one jednak głównie na czasach pruskich, kiedy miasto pełniło funkcję stolicy rejencji, istniały więc możliwości rozwoju okazałej architektury, osadzonej w nurcie historyzmu.Po odzyskaniu niepodległości Bydgoszcz została zdegradowana do roli miasta powiatowego (była największym miastem **Dzieło sióstr miłosierdzia w Sierocińcu im. Heinricha Dietza w Bydgoszczy. Przyczynek do historii placówki opiekuńczo-wychowawczej** Autorzy: P. Grzybowski, K. Marszałek Rok: 2022 DOI: 10.15290/parezja.2022.17.03 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/14919/1/Parezja_1_2022_P_P_Grzybowski_K_Marszalek_Dzielo_siostr_miosierdzia.pdf **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Wieża się często chowa… Obraz kościoła w etymologiach ludowych nazw miejscowości** Autorzy: E. Rogowska-Cybulska Rok: 2018 DOI: 10.26881/jsr.2018.3.01 URL: https://doi.org/10.26881/jsr.2018.3.01 > Obraz kościoła zawarty w etymologiach ludowych nazw polskich miejscowości jest stereotypowy, ale stosunkowo bogaty. Obejmuje następujące elementy: obecność w architekturze kościelnej wież (np. Częstochowa ‘miejscowość, w której wieża kościoła często się chowa oczom pielgrzymów zdążającym na Jasną Górę’) i dzwonnic (np. Kwidzyn ‘miasto, którego nazwa powstała od odgłosów prosięcia wiezionego na targ i odgłosu kościelnych dzwonów’), wyposażenie świątynnego wnętrza w święte obrazy (np. Boleszyn ‘mi **„Zwycięstwo Maryi”. Próba zdefiniowania znaczenia „proroctwa Augusta kard. Hlonda o zwycięstwie Maryi w kontekście posługi apostolskiej prymasa tysiąclecia Stefana kard. Wyszyńskiego** Autorzy: Zimniak Stanisław Rok: 2023 DOI: 10.21852/sem.2007.24.14 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/11890/10288 > W 2006 roku polski Kościół katolicki przypomniał dwa wydarzenia historyczne o ogromnym znaczeniu dla życia wiernych w powojennej Polsce wyzwolonej od nazizmu, ale znajdującej się wówczas pod rządami komunistów, nieodwracalnie zdeterminowany, by wprowadzić tam marksistowską wizję społeczeństwa, niszcząc w ten sposób chrześcijańską obecność. Był to Akt Zawierzenia Niepokalanemu Sercu Maryi Narodu Polskiego (8 września 1946 r.), dokonany przez Prymasa, Sługę Bożego kard. Augusto Hlond, a śluby wiec **Klasztor koronowski a szlachta bydgoska i krajeńska w XV wieku** Autorzy: Sobiesław Szybkowski Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.91-110 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7025/8116 > -- **Zbiory Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy w dwudziestoleciu międzywojennym. W setną rocznicę powrotu miasta do Polski** Autorzy: R. Nowicki Rok: 2020 DOI: 10.4467/2450050XSNR.20.006.12390 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/17678/ > The Bydgoszcz Municipal Library’s Collections in the Interwar Period. On the Hundredth Anniversary of the City’s Return to Poland In 1920, after nearly a century and a half of captivity, Bydgoszcz returned to Poland. The Polish authorities took over the Stadtbibliothek Bromberg, founded by the Germans in 1903. The library contained a valuable collection of approximately 75,000 volumes, although Polish books amounted to merely 300 copies. From the mid-1920s until the outbreak of World War II, Wit **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **[Prof. Dr Ludwik Zembrzuski's association with Bydgoszcz].** Autorzy: E. Janowicz Rok: 1994 > The author presents a distinguished Polish doctor and historian of medicine, professor of Warsaw and Lublin universities, an author of more than 150 scientific publications Ludwik Zembrzuski with a special consideration of his work during his stay in Bydgoszcz. A list of his manuscripts dealing with medicine which are in Bydgoszcz public library is included. **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Budownictwo Kościoła ewangelickiego na obszarach historycznej Warmii w dobie sekularyzacji (1772-1840)** Autorzy: Ks. Marek Jodkowski Rok: 2023 DOI: 10.24425/snt.2014.112781 URL: http://journals.pan.pl/Content/98046/PDF/Jodkowski.pdf > One of the consequences of the incorporation of Warmia into the Kingdom of Prussia was the growing secularisation of the entire region. The lands belonging to the bishop of Warmia and his canons became the property of the state. The Prussian Partition enabled Protestants to settle in the areas which had previously been domi-nated almost entirely by Catholics. State authorities tried to meet the expectations of Protestants already in the 18th century by employing school headmasters and religion t **W obronie chrześcijańskiej Polski i Europy – Kościół katolicki w 1920 roku** Autorzy: Jan Żaryn Rok: 2020 DOI: 10.31338/UW.9788323548348.PP.79-96 > Powstała na stulecie Bitwy Warszawskiej publikacja ukazuje tę największą w dziejach Polski batalię w szerokim kontekście historycznym i kulturowym. Jej motywem przewodnim jest triumf militarny, na który złożyły się gigantyczny wysiłek całego narodu **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Rozważania na temat zawartości i okoliczności ukrycia tzw. skarbu bydgoskiego** Autorzy: Małgorzata Grupa, Krzysztof Jarzęcki Rok: 2024 DOI: 10.23858/khkm72.2024.3.003 URL: https://doi.org/10.23858/khkm72.2024.3.003 > W artykule przedstawiono tzw. skarb bydgoski, znaleziony w czasie systematycznych badań archeologicznych w katedrze bydgoskiej w styczniu 2018 r. Wstępna analiza jego zawartości — monet, dewocjonaliów, biżuterii — pozwoliła na określenie przedziału czasu gromadzenia tych przedmiotów na ok. 157 lat (1495–1652). Charakterystyka artefaktów daje różne możliwości interpretacji odkrytych klejnotów. Zgromadzone informacje są podstawą do wskazania mieszczan lub okolicznej szlachty jako potencjalnych pos **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg** Autorzy: B. Schmid > Zabytki architektury i sztuki powiatu malborskiego. Zeszyt czternasty z tej serii wydawniczej. Publikacja zostala wydana na zlecenie zachodniopruskiego sejmiku prowincjonalnego. Opracowana przez Bernharda Schmid’a – radce budowlanego w Malborku i prowincjonalnego konserwatora zabytkow na Prusy Zachodnie. Ksiązka zawiera 472 ilustracje w tekście i 31 dodatkow. **The Church of the Resurrection in Rome as a temple of the Polish-Lithuanian Commonwealth** Autorzy: Maria Nitka Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2396.2269 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2396/2269/4896 > The paper examines the primary iconography of the interior design of the Church of the Resurrection in Rome, located in via San Sebastianello 11, reconstructed thanks to the archival materials. The interior of the church of the Resurrectionists in Rome was consecrated on November 5th, 1889, during the time of partitions and the lack of representation of the temple of the Polish nation in the Eternal City. The church until the 1979 renovation had a homogeneous decoration in the historicizing tren **Architektoniczna dominanta sakralna kościoła Matki Bożej Częstochowskiej w Knurowie** Autorzy: M. Bogdan Rok: 2022 DOI: 10.5604/01.3001.0016.0561 > Artykuł przedstawia obraz posoborowej architektury sakralnej kościoła Matki Bożej Częstochowskiej wzniesionego jednocześnie z kompleksem sakralnym w Knurowie w latach 1980–1986 według projektu prof. arch. Adama Lisika. Metodyka badawcza prezentowana w artykule oprócz ustawodawstwa kościelnego głównie uwzględnia publikacje autora koncepcji knurowskiego kościoła. Nawiązując do aspektu historycznego i definiując Knurów jako nowe miejsce dla parafii oraz jej kościoła, prezentuje się uwarunkowania st **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Bydgoski Stary Rynek w planach niemieckich okupantów** Autorzy: A. Wysocka Rok: 2020 DOI: 10.11588/QUART.2020.1.72512 > Includes a summary in English **Ogłoszenie dogmatu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w diecezji warmińskiej** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.14.269-278 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7765/7099 > -- **Przekształcenia historycznego placu wolności w Bydgoszczy** Autorzy: I. Grześkow Rok: 2024 DOI: 10.24425/tkuia.2024.152969 URL: http://journals.pan.pl/Content/134396/2024-TEKA-10.pdf > W artykule przedstawiono wyniki przeglądu przekształceń struktury urbanistycznej placu Wolności w Bydgoszczy od momentu jego powstania do dnia dzisiejszego. Plac Wolności od dziesięcioleci kreuje wizerunek centrum Bydgoszczy, dając mieszkańcom poczucie tożsamości z lokalną przestrzenią. Na przestrzeni ostatnich 30 lat obszar ten utracił swoją funkcję przestrzeni publicznej. Został objęty licznymi studiami planistycznymi i projektami przebudowy. Kontynuacją tych działań jest między innymi rewital **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **History and Overview of the Unique Architecture of Pipe Organs in St. Mary Magdalene’s Church in Wrocław (Poland) from the Middle Ages to the Present Day** Autorzy: Karol Czajka-Giełdon, K. Kirschke Rok: 2025 DOI: 10.3390/arts14050121 URL: https://www.mdpi.com/2076-0752/14/5/121/pdf?version=1759384062 > The historical pipe organ, an instrument of vast scale and complex construction, has a significant connection to liturgical celebration and to the history of European churches. It is also one of the few musical instruments considered to be a work of architecture. The evolution of organ building, especially in the seventeenth to nineteenth centuries, required deep knowledge of musical culture and technology. The significance of this relationship is illustrated by the example of the former and pre **Kościelne związki Pomorza Zachodniego z Polską na przestrzeni wieków na tle uwarunkowań politycznych - zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.52097/wpt.5811 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/5811/9544 > Celem niniejszego artykułu jest wyeksponowanie kościelnych związków Pomorza Zachodniego z Polską od pełnego średniowiecza po dzisiejsze czasy w przestrzeni zmieniających się uwarunkowań politycznych. W pierwszym punkcie artykułu wskazano na zasięg zachodniej granicy państwa Piastów utrwalonej poprzez przyjęcie przez Pomorze chrześcijaństwa i wejście do rodziny cywilizacji zachodniej. Niestety rozbicie dzielnicowe w Polsce spowodowało, iż zainteresowanie Pomorzem osłabło, przez co stało się ono l **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Uwarunkowania polityczno-ekonomiczne a zagadnienie budowy nowych świątyń parafialnych w latach 1815-1925, będących obecnie w granicach diecezji włocławskiej** Autorzy: Piotr Sierzchała Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 > Okres niewoli narodowej był jednym z najtrudniejszych w dziejach historii Kościoła w Polsce. Ówczesne władze niekatolickie sprawowały władzę nad narodem w większości katolickim. Powyższa zależność choć miała znaczący wpływ na religijną działalność biskupów i wiernych, to jednak dzięki ich zaangażowaniu i postawie religijno-patriotycznej wzniesione świątynie stanowią obecnie przegląd wszystkich stylów w budownictwie, które obecne były w XIX i na pocz. XX w. **Problematyka historyczna kultu maryjnego** Autorzy: K. Górski Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.13.245-252 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7742/7081 > x **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Medieval architecture of the Church of St. Hedwig of Silesia in Zielona Góra and transformations to the church between the 14th and 20th centuries** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2019 DOI: 10.37190/arc190401 > WprowadzenieKościół konkatedralny pw.św.Jadwigi Śląskiej wraz z ratuszem to dwie najstarsze budowle monumentalne na obszarze miasta lokacyjnego w Zielonej Górze.Świątynia, położona pośrodku placu **How German Marienkirche became Polish Cathedral of the Assumption of Blessed Virgin Mary** Autorzy: Dariusz A. Rymar Rok: 2021 DOI: 10.18276/pz.2021.36-07 URL: https://wnus.edu.pl/pzp/file/article/view/19041.pdf > Celem artykułu jest prześledzenie procesu powstania w Gorzowie stolicy Administratury Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej – w latach 1945–1972 faktycznie największej diecezji w kraju. Na proces ten składały się dwa elementy: 1) odgórne decyzje władz Kościoła katolickiego oraz 2) działania lokalnej administracji. Jak wynika z analizy akt znajdujących się w Archiwum Państwowym w Gorzowie Wielkopolskim decyzja władz kościelnych nosiła cechy przypadku. Od połowy sierpnia 1945 r. **Zarys Dziejów Kościoła Katolickiego W Polsce. By Jerzy Kłoczowski, Lidia Müllerowa, and Jan Skarbek. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1986. 471 pp. Illustrations. 720 zł., cloth.** Autorzy: Adam A. Hetnal Rok: 1991 DOI: 10.2307/2499889 > is based on a wealth of information collected by the author. At the risk of being accused of nitpicking, I have to state for the record that despite the richness of detail and intimate knowledge of Polish politics, the author did not predict the upheaval of 1989. It would be easy to blame him for this omission, but I am not inclined to do so although I would have been happy to see Lewis engage in some crystal ball gazing. His objective, however, was much more limited and is confined to an analys **Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.84.257-301 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7351/7926 > -- **Przemiany struktury funkcjonalno przestrzennej ulicy Gdańskiej w Bydgoszczy, The changes spatial-functional structure of street Gdanska of Bydgoszcz.** Autorzy: Kazimierz Harłoziński Rok: 2013 > Zmiany w strukturze funkcjonalno – przestrzennej ulicy Gdanskiej w Bydgoszczy w procesie historycznego rozwoju miasta ze szczegolnym uwzglednieniem ostatniego cwiercwiecza XX i pierwszej dekady XXI wieku. The changes in functional – spatial structure of Gdanska street in Bydgoszcz in the process of historical development of the city at the thru of de 20 th – 21 st century. **Z dziejów kultu obrazu Matki Boskiej Chełmskiej** Autorzy: J. Stefański Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.159-190 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6831/7693 > -- **Ogólnopolska konferencja naukowa Archiwa kościelne w niepodległej Polsce. Łódź, 14-16 października 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.31 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/inf_hamryszczak_lodz.indd.pdf > - **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Przyczynek do dziejów kościoła i parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Kętrzynie w XIX i pierwszej połowie XX w.** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2013 DOI: 10.52204/np.2013.119.237-254 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4140/4851 > W pierwszej połowie XIX wieku kętrzyńscy katolicy byli pod opieką duszpasterską księży ze Świętej Lipki. Od 1869 roku msze święte odprawiano w Kętrzynie cyklicznie, rok później już co miesiąc. Pierwszym księdzem w opisywanym mieście był August Hintz, który został mianowany na to stanowisko 23 sierpnia 1872 roku. Miejscowa społeczność czyniła starania o zakup domu, który byłby odpowiedni do zorganizowania kaplicy i mieszkania dla księdza. W końcu udało się uzyskać odpowiednią nieruchomość za 900 **Wincenty Zakrzewski o roli Kościoła w dziejach Polski** Autorzy: Joanna Pisulińska Rok: 2022 DOI: 10.12775/kliopl.2021.05 URL: https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/download/37131/31623 > Przedmiotem analizy jest obraz dziejów Kościoła w pracach historycznych Wincentego Zakrzewskiego (1844–1918). Ten wnikliwy badacz dziejów XVI stulecia wiele miejsca w swych rozważaniach poświęcał roli polskiego duchowieństwa w dziejach Polski. W polu jego zainteresowań naukowych znajdowały się również stosunki państwa polskiego ze Stolicą Apostolską. Zapatrywania historyka krakowskiego zostały ukazane na tle ówczesnej myśli historycznej. **Atlas historyczny miast Polskich** Autorzy: R. Golba, A. Pilarska, E. Okoń Rok: 2016 > in **Prace Konstantego Wojciechowskiego przy katedrze we Włocławku a koncepcja „stylu wiślano‑bałtyckiego”** Autorzy: K. Stefański Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.15 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5184/4659 > The Włocławek Cathedral dedicated to the Assumption of the Blessed Virgin Mary is one of the most important Gothic churches in the lowlands of northern Poland. However, overshadowed by the Cathedrals in Poznań and Gniezno, it is considered a building that is more modest in scale and less artistically valuable. An important issue related to the history of the church is its restoration that was carried out in the last two decades o the 19th century, initially according to the plans of Tadeusz Stry **Biskup Stanisław Zdzitowiecki wobec wojny polsko-bolszewickiej** Autorzy: M. Widera Rok: 2026 DOI: 10.18778/0208-6050.119.06 URL: https://doi.org/10.18778/0208-6050.119.06 > Stanisław Zdzitowiecki was the bishop of the Diocese of Kujawy and Kalisz, which was the largest in the church administration in the Kingdom of Poland and the Second Polish Republic, both during the partitions of Poland and after Poland regained independence. This period was marked by important historical events, such as the Polish-Bolshevik war, when following its outbreak he called on the faithful of his diocese to defend their homeland by joining a volunteer army and making donations for mili **Szlachetna oprawa Biblioteki Bernardynów i Sali Królewskiej. Przebudowa i nowy wystrój części pomieszczeń Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy z lat 1934-1937** Autorzy: A. Wysocka Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.13765 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13765/14995 > W zbiorach Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy znajduje się od 1907 roku księgozbiór pochodzący z klasztoru Bernardynów. W latach 30. XX wieku dyrektor Witold Bełza postanowił stworzyć we wnętrzach książnicy pomieszczenie przypominające średniowieczne skryptorium, w którym bezcenne dzieła miały być przechowywane. W realizację projektu zaangażowani byli: Jerzy Rupniewski, malarz, Wiktor Zabielski, architekt, Edward Kwiatkowski, witrażysta, Anastazy Czarnecki, stolarz oraz miejscowe cechy rzemieślni **Powstawanie Kościoła: od eklezjogenezy chrystocentrycznej do eklezjogenezy trynitarnej** Autorzy: A. Napiórkowski Rok: 2022 DOI: 10.31743/vv.13726 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/vv/article/download/13726/12987 > W okresie posoborowym w nauce o Kościele nastąpił znaczący rozwój, w którym należy odróżniać to, co trwale aktualne, od spraw zmiennych i historycznych. Oznacza to, że źródła Objawienia się nie zmieniają, ale rozwija się nasze ich rozumienie. Zagłębiając się w tajemnicę Kościoła, musimy dostrzec zarówno jego ciągłą zmianę, jak i zmieniające się jego rozumienie. Wielkie osiągnięcia biblistyki, patrystyki i innych nauk w XIX i XX wieku zmuszają zatem do zrewidowania dotychczasowego obrazu Kościoła **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **Przyczynek do historii kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Ostrowie Wielkopolskim** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2024 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.26.27 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/318/153 > W okresie międzywojennym Ostrów Wielkopolski liczył ponad 33 tys. mieszkańców i posiadał tylko jedną parafię – św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Koniecznym było zbudowanie dodatkowego kościoła, o co w szczególny sposób zabiegał proboszcz ostrowskiej fary, ks. Leon Płotka. Artykuł opisuje historię prac budowlanych, rozpoczętych 7 czerwca 1938 r. i zakończonych po wojnie. Parafię erygowano 15 listopada 1947 r. **Wróciła sława twoja, Vratislavia, Wrocławiu! Więzi kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski, z Dolnym Śląskiem, red. G. Sokołowski, S. Wróblewski, Wydawnictwo Episteme, Wrocław – Lublin 2023, ss. 815** Autorzy: A. Dziuba Rok: 2024 DOI: 10.21697/stpr.15301 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stpr/article/download/15301/13493 > Kościół katolicki jest najstarszą i najdłużej działającą instytucją na ziemiach polskich. Jego początki łączą się z powstawaniem i tworzeniem państwa polskiego. Pozostaje też strukturą trwałą, zachowującą swoją historyczną ciągłość, czego z uwagi na okres zaborów nie można powiedzieć o dziejach państwa. Zmieniające się na przestrzeni wieków ustroje społeczno-polityczne wpływały także na kształt relacji władza państwowa – Kościół, jednak zawsze stanowiła ona ważny czynnik budowania ładu społeczne **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Igołomia i Wawrzeńczyce – dwa kościoły przy Wielkiej Drodze / Igołomia and Wawrzeńczyce – two churches by the Great Road** Autorzy: M. Kamińska Rok: 2020 DOI: 10.33547/igolomia2020.10 > The parish churches in Igołomia and Wawrzeńczyce were founded in the Middle Ages. Their current appearance is the result of centuries of change. Wawrzeńczyce was an ecclesial property – first of Wrocław Premonstratens, and then, until the end of the 18th century, of Kraków bishops. The Church of St. Mary Magdalene was funded by the Bishop Iwo Odrowąż. In 1393 it was visited by the royal couple Jadwiga of Poland and Władysław Jagiełło. In the 17th century the temple suffered from the Swedish Inva **Kościół ewangelicki w Kole. Dzieje budynku w XIX i XX wieku** Autorzy: Andrzej Mendrok Rok: 2016 DOI: 10.4467/27204006pmo.16.004.16475 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22085/ > Pobyt ewangelików w Kole odnotowano już w XVI wieku, jednakże dopiero od końca XVIII wieku zaczyna się właściwy proces osiedlania ich w Kole i okolicach. Od początku XIX wieku rozpoczynają się starania o wybudowanie świątyni. Niniejszy artykuł traktuje o losach świątyni ewangelickiej od momentu jej wybudowania, niemalże po współczesność. Burzliwe dzieje Polski odcisnęły również swoje piętno i na ewangelikach kolskich, i na ich świątyni. Evangelical church in Kolo. History of the building in the **Bernadeta Schmidt z d. Gałecka, ps. Hanka Mieczkowska** Autorzy: Elżbieta Skerska Rok: 2024 DOI: 10.12775/bfegz.2022.011 URL: https://apcz.umk.pl/BFGEZ/article/download/48926/37745 > 11 III 2022 r. zmarła w Bydgoszczy Bernadeta Schmidt z d. Gałecka, ps. Hanka Mieczkowska, członkini Polskiej Tajnej Organizacji – Związek Białej Tarczy; więźniarka polityczna Fordonu i Bojanowa. [...] Od 15 IV 1950 r. do aresztowania 8 XI 1952 r. działała w Bydgoszczy i Toruniu w nielegalnej organizacji młodzieżowej, powstałej w lipcu 1949 r. Założycielem i dowódcą był Lech Zakrzewski ps. Karkołomny, członek rozwiązanej w 1948 r. nielegalnej „Krucjaty Eucharystycznej”, organizacji młodzieży przy **Ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej i powstańcza mogiła – dwie pamiątki patriotyczne w dawnym opactwie w Lądzie nad Wartą** Autorzy: J. Nowiński Rok: 2023 DOI: 10.21852/sem.2009.26.25 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/11766/10177 > W starym opactwie w Lądzie nad Wartą zachowały się cenne pamiątki historyczne po powstaniu styczniowym i ruchu patriotycznym narodu polskiego w drugiej połowie XIX wieku. Kapucyni brali także udział w walkach o niepodległość. W 1850 r. przejęli oni kościół i klasztor w Lądzie, który wcześniej należał do cystersów. Kapucyni założyli park przykościelny. W 1859 r. umieszczono tam figurę Matki Bożej Niepokalanej projektu Antoniego Ślemińskiego (ryc. 2). Podczas remontu kościoła kapucyni odnowili m.i **R. Marek, Kościół rzymskokatolicki wobec ziem zachodnich i północnych** Autorzy: J. Wisłocki Rok: 1978 DOI: 10.14746/cph.1978.30.2.25 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/50518/40802 > Recenzja: Ryszard Marek, Kościół rzymskokatolicki wobec ziem zachodnich i północnych. Warszawa 1976, PWN, ss. 358. **Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17980 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17980/16914 > W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w **Dokument dotyczący likwidacji zakonnych placówek oświatowych w województwie bydgoskim w 1952 roku** Autorzy: Jan Wiśniewski Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1572 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1572/1616 > Dokument dotyczący likwidacji zakonnych placówek oświatowych w województwie bydgoskim **Kościół Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. Dzieje, wystrój, konserwacja** Autorzy: R. Panfil Rok: 2017 DOI: 10.62875/tk.v3i0.830 URL: http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/download/830/745 > W latach 2014–2016 Muzeum Zamkowe w Malborku w oparciu o środki Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na lata 2009–2014, w ramach programu Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego, realizowalo projekt pt. „ Prace konserwatorskie i roboty budowlane w zespole kościola NMP w Muzeum Zamkowym w Malborku ” . Zarządzany przez to muzeum Zespol Zamkowy, obiekt o randze miedzynarodowej wpisany na prestizową Liste Światowego Dziedzictwa UNESCO, jest najwiekszą atrakcją turys **Co może mieć rzeźba do obrazu? Cudowne wizerunki sanktuariów maryjnych w Zamartem i Byszewie** Autorzy: Lech Łbik Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.551-566 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7932/8134 > -- **IV Ogólnopolska Konferencja Naukowa: Z dziejów książki i prasy. Przegląd badań za lata 2015-2018. Bydgoszcz-Ostromecko, 23-24.04. 2018 r.** Autorzy: Dariusz Spychała Rok: 2018 DOI: 10.12775/TSB.2018.010 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/TSB/article/download/TSB.2018.010/15921 > In April 23–24, 2018 in the historic palace in Ostromecko the 4th Scientific Conference ,,From the history of the book and the press”. Overview of research for the years 2015–2018 took place. It was held by the Department of Scientific Information and Bibliology of the Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz. **Losy kościoła parafialnego pw. świętych Piotra i Pawła w Bychawie na przełomie XVI i XVII wieku w świetle źródeł kościelnych** Autorzy: Włodzimierz Bielak ks. Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.13092 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13092/11852 > W artykule skorygowano błędne lub nieprecyzyjne informacje o parafii w By­chawie obecne w dotychczasowej literaturze przedmiotu, która nota bene nie jest zbyt obszerna. Na podstawie dotychczasowych rozważań opartych głównie na źródłach kościelnych, mało dotychczas wykorzystywanych, udało się przynajmniej po części rzucić nowe światło na czas poszczególnych etapów w dziejach kościoła bychawskiego na przełomie XVI i XVII wieku. Początki ruchu kalwińskiego musiały przypaść na ostatnie lata piątej d **Badania architektoniczno-historyczne kościoła w Pawłowie Kościelnym** Autorzy: Ryszard Małowiecki Rok: 2026 DOI: 10.54539/sm.117 URL: https://www.studiamazowieckie.puzim.edu.pl/index.php/sm/article/download/117/95 > Niniejsze opracowanie zawiera opis przebiegu oraz efektów badań stanu kościoła parafialnego w Pawłowie Kościelnym (gmina Czernice Borowe, powiat przasnyski), podjętych przed jego generalnym remontem pod koniec lat 80. XX w. Punktem wyjścia dla autora była jego praca dyplomowa pod tytułem Pawłowo. Kościół parafialny, gm. Czernice Borowe, woj. ciechanowskie. Badania architektoniczno-historyczne 1987–1988 napisana w Podyplomowym Studium Badań Zabytków Architektury Wydziału Architektury Politechniki **Between Mentorella and Paris. Father Leon Zbyszewski‘s (1832-1907) Artistic Vision of the Cracow Resurrectionist Church** Autorzy: Dagny Nestorow, Rafał Nestorow Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2376.2267 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2376/2267/4894 > The paper is a study of the architecture and equipment of the Resurrectionist Church in Cracow, which was built between 1886 and 1887 by the Cracow house of the congregation, founded in 1885. It was the second Resurrectionist temple on Polish territory, after the Lviv church. The artistic vision of Father Leon Zbyszewski (1832-1907) CR had a fundamental impact on the temple. With the help of Father W. Orpiszewski, Zbyszewski developed an artistic vision for the church, where he referred to ancie **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Kościół wobec pamięci zbiorowej Polaków. Millenium chrztu Polski – studium przypadku** Autorzy: Paweł Stachowiak Rok: 2025 DOI: 10.14746/pp.2025.i.7 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pp/article/download/51515/41849 > Kościół katolicki jest w dzisiejszej Polsce jednym z ważniejszych podmiotów polityki pamięci. Jest ona definiowana jako działania na rzecz ukształtowania pamięci zbiorowej społeczeństwa poprzez ustanowienie dominującego tonu w publicznym dyskursie o przeszłości. Zdobycie uprzywilejowanej pozycji w walce o kształt tej pamięci stało się przejawem nie tylko ambicji rozmaitych instytucji i środowisk, ale również wyrazem realistycznego przeświadczenia, które każe w przeszłości, a raczej w jej ocenie **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit. T. 2** Autorzy: Matthias Gotthilf Löschin > Historia miasta Gdanska, ze szczegolnym uwzglednieniem kultury, obyczajow, nauki, sztuki, rzemiosla i handlu. Wydanie drugie. Cześc druga obejmuje czasy od konca wojny polnocnej do powrotu Gdanska pod panowania pruskie po okresie wojen napoleonskich. **Udział Kościoła w propagandzie na rzecz Ziem Odzyskanych (1945-1949)** Autorzy: M. Cichocka Rok: 2019 DOI: 10.18276/pz.2019.1-03 URL: https://doi.org/10.18276/pz.2019.1-03 > Celem artykulu bylo ukazanie i ocena udzialu Kościola katolickiego w uprawianej w latach 1945-1949 propagandzie na rzecz Ziem Zachodnich i Polnocnych. Teza zaś brzmi: Kościol katolicki w Polsce odgrywal świadomą i celową role w procesach polonizacji Ziem Odzyskanych miedzy innymi uprawiając na ich rzecz propagande. W roku 1945 w interesie Polski i Kościola lezalo trwale zintegrowanie Ziem Zachodnich i Polnocnych z resztą kraju. Jednym z elementow koniecznych do osiągniecia tego celu byl przyjaz **Architektura kościoła św. Marcina w Kazimierzu Biskupim** Autorzy: Adam Soćko Rok: 2024 DOI: 10.36744/bhs.1790 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1790/1851 > Artykuł poświęcony jest analizie architektury kościoła parafialnego w Kazimierzu Biskupim. Świątynia uchodzi za budowlę romańską z XII w., którą w początku XVI w. rozbudowano w technice ceglanej z inicjatywy biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego. Analiza struktury murów świątyni oraz interpretacja badań archeologicznych pozwoliły na ustalenie, że budowla jest w rzeczywistości świątynią późnoromańską. Zbudowano ją zapewne w początkach XIII w. na miejscu starszej, prawdopodobnie zniszczonej pożar **Powitanie** Autorzy: Jakub Kostiuczuk Rok: 2008 DOI: 10.15290/elpis.2008.10.02 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15503/1/Elpis_10_2008_J_Kostiuczuk_Powitanie.pdf **Materials of the Archive of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese in Koszalin concerning the history of the church of Pila (Piła)** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-13 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16085.pdf > Pierwsze źródła dotyczące Piły pochodzą z akt konsystorskich z połowy XV w. Początkowo należała ona do parafii w Ujściu. Usamodzielniła się w początkach XVII w. Do 1920 r. wchodziła w skład diecezji i archidiecezji poznańskiej. Po zakończeniu I wojny światowej włączono ją do delegatury arcybiskupiej, a następnie wolnej prałatury w Pile. W wyniku II wojny światowej weszła w skład Kościoła gorzowskiego. Ostatnia reorganizacja Kościoła w Polsce w 1992 r. spowodowała jej włączenie do diecezji koszal **Cud nad Wisłą Jana Henryka Rosena w kaplicy papieskiej w Castel Gandolfo** Autorzy: Michał Janocha Rok: 2020 DOI: 10.31338/UW.9788323548348.PP.145-154 > Powstała na stulecie Bitwy Warszawskiej publikacja ukazuje tę największą w dziejach Polski batalię w szerokim kontekście historycznym i kulturowym. Jej motywem przewodnim jest triumf militarny, na który złożyły się gigantyczny wysiłek całego narodu **Ks. Leszek Wilczyński (1957-2020). Historyk Kościoła i archiwista** Autorzy: Łukasz Krucki Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.140.275-309 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5605/8366 > Ks. Leszek Wilczyński (1957-2020) był historykiem Kościoła, który zajmował się dziejami archidiecezji poznańskiej w XIX i XX w. Jego liczne publikacje poświęcone były zwłaszcza Akcji Katolickiej. Prowadził działalność dydaktyczną w zakresie nauk teologicznych. Zajmował się również kwestiami archiwalnymi. **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Opactwo Benedyktynów w Tyńcu, 23-25 IV 2019 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak SJ Rok: 2019 DOI: 10.52204/np.2019.131.283-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/3889/4339 > Gospodarzem zjazdu historyków Kościoła w 2019 było malow-niczo położone nad Wisłą benedyktyńskie opactwo w Tyńcu. Wybór miejsca spotkania był dobrze przemyślany. W 2019 roku benedyktyni obchodzą 975-lecie fundacji opactwa w Tyńcu oraz 80. rocznicę odnowy benedyktynów polskich.

[object Object]