Kościół Katedralna św. Marcina i Mikołaja

Historia parafii Kościół Katedralna św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszcz udokumentowana w publikacjach naukowych. Patron: Świętych Marcina i Mikołaja. Diecezja: bydgoska. --- ### Publikacje naukowe **Epitafium Marcina Orłowity (zm. 1630) w katedrze w Bydgoszczy i jego fundator** Autorzy: Tomasz Zaucha Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18081 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18081/16037 > Epitafium Marcina Orłowity (ok. 1560-1630) w katedrze św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy pozwala, dzięki uzupełnieniu o informacje ze źródeł archiwalnych, zapoznać się z postacią patrycjusza z przełomu XVI i XVII wieku oraz z jego pobożną fundacją dla bydgoskiej fary. Źródła przynoszą też informacje o stosunkach rodzinnych malarza krakowskiego Łukasza Porębskiego, który zamówił barokowe epitafium z wchodzącego w modę czarnego marmuru dębnickiego. **Bydgoska Katedra Historii Wychowania** Autorzy: K. Jakubiak Rok: 2019 DOI: 10.14746/BHW.1995.2.5 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bhw/article/download/16551/16400 > Bydgoska Katedra Historii Wychowania **Chronik der Marienkirche in Danzig. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkription und Auswertung. Kronika kościoła Mariackiego w Gdańsku. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkrypcja i analiza, bearb. v. Christofer Herrmann, Edmund ** Autorzy: Piotr Oliński Rok: 2015 DOI: 10.15762/zh.2015.10 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.10 > W ostatnim okresie ożywiły się prace nad edycjami źródeł średniowiecznych i nowożytnych Gdańska.Świadczy o tym również wydanie Historisches Kirchen Register Eberharda Böttichera, źródła określanego jako kronika kościoła Mariackiego z 1616 r.Eberhard Bötticher sprawował urząd witryka kościoła Mariackiego w Gdańsku w początkach XVII w.W Historisches Kirchen Register oprócz własnych obserwacji i doświadczeń wykorzystał wiele materiałów dotyczących tej świątyni, a także Gdańska, sięgając również okr **Zespół jezuicki w Bydgoszczy. Kształtowanie układu przestrzennego i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2010 DOI: 10.52204/np.2010.113.185-236 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4741/4994 > Kolegium Towarzystwa Jezusowego w Bydgoszczy nie był dotychczas przedmiotem dogłębnych badań. Placówka jezuicka w Bydgoszczy została założona w 1617 roku. Mieszkańcy miasta i okolic, chcąc zapewnić zakonnikom wygodne życie, ofiarowali im okoliczne wsie na utrzymanie konwentu i domów w mieście. W 1619 r. ośrodek został podniesiony do rangi rezydencji. Ważnym momentem w historii było objęcie w 1634 r. urzędu przełożonego przez wybitnego teologa Stanisława Brzechwę. Był on odpowiedzialny za podnies **Rozważania na temat zawartości i okoliczności ukrycia tzw. skarbu bydgoskiego** Autorzy: Małgorzata Grupa, Krzysztof Jarzęcki Rok: 2024 DOI: 10.23858/khkm72.2024.3.003 URL: https://doi.org/10.23858/khkm72.2024.3.003 > W artykule przedstawiono tzw. skarb bydgoski, znaleziony w czasie systematycznych badań archeologicznych w katedrze bydgoskiej w styczniu 2018 r. Wstępna analiza jego zawartości — monet, dewocjonaliów, biżuterii — pozwoliła na określenie przedziału czasu gromadzenia tych przedmiotów na ok. 157 lat (1495–1652). Charakterystyka artefaktów daje różne możliwości interpretacji odkrytych klejnotów. Zgromadzone informacje są podstawą do wskazania mieszczan lub okolicznej szlachty jako potencjalnych pos **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Architektura kościoła św. Marcina w Kazimierzu Biskupim** Autorzy: Adam Soćko Rok: 2024 DOI: 10.36744/bhs.1790 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1790/1851 > Artykuł poświęcony jest analizie architektury kościoła parafialnego w Kazimierzu Biskupim. Świątynia uchodzi za budowlę romańską z XII w., którą w początku XVI w. rozbudowano w technice ceglanej z inicjatywy biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego. Analiza struktury murów świątyni oraz interpretacja badań archeologicznych pozwoliły na ustalenie, że budowla jest w rzeczywistości świątynią późnoromańską. Zbudowano ją zapewne w początkach XIII w. na miejscu starszej, prawdopodobnie zniszczonej pożar **Ecclesia - Studia z Dziejów Wielkopolski t. I, 2003** Autorzy: J. Walachowicz Rok: 2004 DOI: 10.14746/cph.2004.2.30 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/41987/35276 > Recenzja: Ecclesia - Studia z Dziejów Wielkopolski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza - Wydział Teologiczny, tom I, Poznań 2003, ss. 312. **Repertorium ksiąg wizytacyjnych diecezji kujawsko-pomorskiej przechowywanych w Archiwum Archidiecezjanym w Gnieźnie : (część druga)** Autorzy: W. Kujawski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9330 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9330/7740 > Dies ist die Fortsetzung des im Band 77 der Halbjahresschrift "Kirchliche Archive, Bibliotheken und Museen" ("ABMK", S. 149-268) enthaltenen Repertoriums der in Gniezno (Gnesen) aufbewahrten Visitationsbücher der Diözese Kujawien-Pommern. Der zweite Teil umfaßt 10 Bücher: 1. Die auf Anweisung von Bischof Jozef Ignacy Rybiński durchgeführten Generalvisitation des Archidiakonats Kruszwica, mit der der Visitator Ignacy Lniński betraut wurde. Diese Visitationsakten betreffen die Dekanate Kruszwica, **Księga metrykalna bydgoskiego klasztoru** Autorzy: M. Borkowska Rok: 1990 DOI: 10.52204/np.1990.73.307-314 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7008/7741 > -- **Romańska i wczesnogotycka architektura kościoła pocysterskiego w Oliwie (XII-XIIIw.)** Autorzy: Leszek Wetesko Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.429-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7337/7912 > -- **Kościół katedralny p. wezw. św. Stanisława Kostki w Łodzi** Autorzy: Z. Wieczorek Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.57-86 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6800/7682 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Organs at the church of St. Nicholas in Elbląg from the late 18th century until 1945** Autorzy: Bartosz Skop Rok: 2020 DOI: 10.51974/KMW-134781 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-134781-63043?filename=Organs at the church of.pdf > The St. Nicholas parish church in Elbląg, currently the Elbląg diocese cathedral, is a unique building in every respect. Until today, it remains the most important element of the town and reflects its turbulent history. Since its erection, the church was an important centre of liturgical music. The paper discusses the changes in the organ instruments of the largest Elbląg church after the fire of 26 April 1777 until 1945. Their story has remained largely unknown until today. It is particularly s **Kościół katedralny. Aspekty prawne i teologiczne** Autorzy: J. Adamczyk Rok: 2021 DOI: 10.25167/ls.2052 URL: https://doi.org/10.25167/ls.2052 > Kościół katedralny. Aspekty prawne i teologiczne Celem artykułu jest ukazanie zagadnienia kościoła katedralnego w aspekcie prawnym i teologicznym. W jego pierwszej części przedstawiono kwestię pojęcia i znaczenia kościoła katedralnego. W drugiej części ukazano problematykę urządzenia i wyposażenia kościoła katedralnego, natomiast część trzecia została poświęcona zagadnieniu relacji biskupa diecezjalnego do jego kościała katedralnego. Całość artykułu kończy podsumowanie i bibliografia. **W sprawie początków klasztoru karmelitów w Bydgoszczy** Autorzy: J. Maciejewski, Zbigniew Zyglewski Rok: 1997 DOI: 10.52204/np.1997.87.375-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7460/7963 > -- **Mieszczańska "katedra ". Patronat nad kościołem Mariackim w średniowieczu** Autorzy: Elżbieta Piwowarczyk Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.97.25-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6868/8140 > -- **Bydgoszcz w "Pro memoria" kardynała Stefana Wyszyńskiego** Autorzy: B. Czyżewski Rok: 2024 DOI: 10.21697/stpr.14086 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stpr/article/download/14086/12556 > Prymas Stefan Wyszyński przez blisko 32 lata prowadził osobisty dziennik zwany Pro me- moria. Należąca wówczas do archidiecezji gnieźnieńskiej Bydgoszcz była największym jej miastem. W artykule podjęto się analizy wspomnianych notatek, w których prymas opisuje swoje wizyty w Bydgoszczy. Mamy do czynienia z różnego rodzaju relacjami z wizytacji, bierzmowań, uroczystości, spotkań z duchownymi i świeckimi, w których brał udział Stefan Wyszyński. Ze względu na ilość materiału źródł **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Kaplice św. św. Piotra i Pawła oraz św. Mikołaja w przestrzeni katedry krakowskiej w XIII–XV wieku** Autorzy: Piotr Pajor Rok: 2020 DOI: 10.18778/2084-851x.09.03 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/41071/1/39-59_Pajor_T.pdf > Artykuł prezentuje propozycję nowego odczytania funkcji, historii i przekształceń formalnych kaplic św. św. Piotra i Pawła oraz św. Mikołaja, przylegających do korpusu nawowego katedry w Krakowie. Kaplice te dostawiono jako aneksy do katedry romańskiej, ale podczas powstawania obecnego kościoła (1320–1364) zostały przebudowane i włączone do nowej budowli. Kaplica św. św. Piotra i Pawła została prawdopodobnie ufundowana przez biskupa Prandotę jako miejsce spoczynku relikwii św. Stanisława po jego **"Dom St. Nikolai Greifswald. Gemeindekirche zwischen Politik und Polemik. Studien zur Greifswalder Landeskirche und zur Wiedereinweihung des Domes 1989", hrsg. von Irmfried Garbe und Wolfgang Nixdorf, Schwerin 2005 : [recenzja] / Piotr Zariczny.** Autorzy: Piotr Zariczny, Irmfried Garbe, Wolfgang Nixdorf Rok: 2006 > Der kirchengeschichtlich betrachtet sicherlich wichtigste Bischof war Bischof D. Dr. 1998 und Irmfried Garbe, Wolfgang Nixdorf (Hg.), Dom St. Nikolai Greifswald. Gemeindekirche zwischen Politik und Polemik, Schwerin 2005. malig tiefen Dom St. Nikolai Greifswald : Gemeindekirche zwischen Politik und Polemik : Studien zur Greifswalder Landeskirche und zur Wiedereinweihung des Domes 26. Dez. 2004 Dom. St. Nikolai Greifswald: Gemeindekirche zwischen Politik und Polemik. Im Auftrag der Landessynode d **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **Zarys historii archiwum kościelnego w Kamieniu Pomorskim** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9143 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9143/7649 > - **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg** Autorzy: B. Schmid > Zabytki architektury i sztuki powiatu malborskiego. Zeszyt czternasty z tej serii wydawniczej. Publikacja zostala wydana na zlecenie zachodniopruskiego sejmiku prowincjonalnego. Opracowana przez Bernharda Schmid’a – radce budowlanego w Malborku i prowincjonalnego konserwatora zabytkow na Prusy Zachodnie. Ksiązka zawiera 472 ilustracje w tekście i 31 dodatkow. **Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach** Autorzy: Urszula Pietrykowska Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.87-111 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6810/7683 > -- **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972** Autorzy: J. Uminski Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.5-92 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4890/5113 > Artykuł dotyczy lat 1920-1972, kiedy parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w bydgoskiej dzielnicy Szwederowo była administrowana przez jej pierwszych dwóch urzędujących. Ksiądz Jan Konopczyński został proboszczem Szwederowa w lutym 1920 r. Jego nominacja zbiegła się z dekretem kardynała Edmunda Dalbora, który podzielił Bydgoszcz na cztery strefy duszpasterstwa (tj. po przejęciu przez władze polskie administracji miasta 20 stycznia 1920 r., ale przed oficjalnym włączeniem Szwederowa i 17 innych **Kanon formy architektonicznej w kościele katolickim : tradycja i współczesność architektury sakrum** Autorzy: A. Szymski Rok: 2000 > Wyd. 2 popr. ; Prace Naukowe Politechniki Szczecinskiej, Nr 496=Prace Instytutu Architektury i Planowania Przestrzennego Nr 36 **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Początki kościoła i parafii św. Wojciecha w Kielcach** Autorzy: Eugeniusz Wiśniowski Rok: 1982 DOI: 10.52204/np.1982.57.155-169 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6565/7497 > -- **Protokół z wizytacji kościoła pw. św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty w Toruniu przeprowadzonej w 1706 roku na zlecenie biskupa chełmińskiego Teodora Andrzeja Potockiego** Autorzy: Bartłomiej Łyczak Rok: 2022 DOI: 10.15762/zh.2022.38 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2022.38 > The purpose of this article is to present the protocol from the inspection visit at the Church of St. John the Baptist and St. John the Evangelist in 1706 during a general visitation of the Diocese of Chemno commissioned by Bishop Teodor Andrzej Potocki. So far, this source has been scarcely used in research on Toru Cathedral, and the information it contains can be used to study the most diverse areas of sciences of history, especially art, bibliology and material culture of the Counter-Reformat **Agnieszka Wysocka, Architektura i urbanistyka Bydgoszczy w dwudziestoleciu międzywojennym, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2015, ss. 252, il., ISBN 978-83-7306-690-8.** Autorzy: M. Pszczółkowski Rok: 2016 DOI: 10.15762/ZH.2015.60 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.60 > Stan badań nad problematyką architektury Bydgoszczy lat międzywojennych nie prezentuje się imponująco.Badania nad architekturą bydgoską doby nowoczesnej w ostatnich latach wprawdzie zintensy kowano, koncentrują się one jednak głównie na czasach pruskich, kiedy miasto pełniło funkcję stolicy rejencji, istniały więc możliwości rozwoju okazałej architektury, osadzonej w nurcie historyzmu.Po odzyskaniu niepodległości Bydgoszcz została zdegradowana do roli miasta powiatowego (była największym miastem **Marcin syn Pawła z Gołocic (zm. 1448) – wikariusz katedry i notariusz kapituły gnieźnieńskiej, archidiakon i oficjał pomorski, skryptor kanonu mszalnego** Autorzy: M. Czyżak Rok: 2018 DOI: 10.14746/e.2016.11.2 URL: https://doi.org/10.14746/e.2016.11.2 > The article presents the person of Marcin son of Paweł of Gołocice, descendant of the minor gentry of Łęczyca. The author describes his career as notary (notary imperiali auctoritate, notary of the Gniezno consistory and chapter, surrogate of the Gniezno official and official of Pomerania) and beneficiary (parson of Borkowo, Sompolno and Staw, vicar of the Gniezno cathedral, Pomeranian archdeacon in the Włocławek chapter). On the one hand, emphasis is placed on Marcin’s personal talents which en **A divided diocese at the end of the Christian world. The case of the bishopric of Włocławek** Autorzy: Jacek Maciejewski Rok: 2022 DOI: 10.5209/elem.81434 URL: https://revistas.ucm.es/index.php/ELEM/article/download/81434/4564456560429 > The construction of the gothic cathedral church in Włocławek on the new site by the local bishops, after the former one was burned down by the knights of the Teutonic Order in 1329, coincides with a time of political consolidation of the Kingdom of Poland and a significant reinforcement of the power of Polish kings. For that frontier bishopric, situated in the northern part of the country, it was also a period of stabilization and strengthening of diocesan structures. The earlier history of this **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Na śladach wczesnośredniowiecznej kolegiaty i kapituły zamkowej św. Michała w Gdańsku** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6533 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6533/6064 > - **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Z dziejów parafii i kościoła św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy (1924-1975)** Autorzy: Z. Sroka Rok: 1980 DOI: 10.52204/np.1980.53.133-272 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6489/6901 > W niniejszym artykule autor podjął się próby przestawienia dziejów duszpasterskiego posługiwania Księży Misjonarzy w parafii św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy. W artykule ukazano zagadnienia związane w pierwszym rzędzie z dziejami parafii i kościoła w ciągu pierwszych 50-ciu lat jej istnienia i z budową kościoła. Nie stanowią one jednak pełnej monografii parafii czy misjonarskiego domu, lecz są wyborem problemów, które wydawały się szczególnie ważne. Artykuł został podzielony na dwie części. C **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Biblioteka Katedralna w Gnieźnie w latach 1650-1975** Autorzy: Jadwiga Rył Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7727 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7727/6874 > - **Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.84.257-301 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7351/7926 > -- **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **DER LEHRSTUHL DER GESCHICHTE DER ANTIKEN KIRCHE IN DER AKADEMIE DER KATHOLISCHEN THEOLOGIE** Autorzy: Ks. Stanisław Koczwara, Tadeusz Kołosowski Rok: 2020 > Katedra Historii Kościoła w Starożytności działa w ramach Instytutu Historii Kościoła, który dekretem Kongregacji Seminariów i Uniwersytetów z 6 I I 1964 r. został utworzony na KUL-u. Od roku akademickiego 1965/66 kierownikiem Katedry był ks. prof. dr hab. Bolesław Kumor. W ciągu 16 letniej opieki nad Katedrą prowadził wykłady traktujące m.in. o Kościele w chrześcijańskim cesar­ stwie rzymskim, o genezie i rozwoju obrazoburstwa, o ustroju patriarchalnym przed Soborem Nicejskim, o patriarchacie e **Atlas historyczny miast Polskich** Autorzy: R. Golba, A. Pilarska, E. Okoń Rok: 2016 > in **Z dziejów katedry a następnie kolegiaty św. Wita w Kruszwicy. I: Katedra, potem kolegiata św. Wita do r. 1428** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6540 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6540/6071 > - **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Prace Konstantego Wojciechowskiego przy katedrze we Włocławku a koncepcja „stylu wiślano‑bałtyckiego”** Autorzy: K. Stefański Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.15 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5184/4659 > The Włocławek Cathedral dedicated to the Assumption of the Blessed Virgin Mary is one of the most important Gothic churches in the lowlands of northern Poland. However, overshadowed by the Cathedrals in Poznań and Gniezno, it is considered a building that is more modest in scale and less artistically valuable. An important issue related to the history of the church is its restoration that was carried out in the last two decades o the 19th century, initially according to the plans of Tadeusz Stry **Ikonografia muzyczna kościoła pw. św. Mikołaja w Gąsawie** Autorzy: D. Sobczak Rok: 2024 DOI: 10.18290/rh247212.14 URL: https://doi.org/10.18290/rh247212.14 > Początki świątyni w Gąsawie mogą sięgać I połowy XII stulecia i są związane z opactwem kanoników regularnych laterańskich z Trzemeszna. W latach 1705-1706 wnętrze świątyni pw. św. Mikołaja w Gąsawie zostało bogato ozdobione niezwykłą malarską dekoracją ścienną; jest to ponad 700 m2 barokowej polichromii. Jej program ideowy przedstawia treści religijne, stanowiące swoistego rodzaju katechezę na temat prawd wiary, opisów ewangelicznych, historiografii świętych, moralnego postępowania, a także inst **Informacje ze źródeł augustiańskich o życiu muzycznym w warszawskim kościele św. Marcina w XVII wieku oraz o działających w tym czasie muzykach królewskich** Autorzy: Barbara Przybyszewska-Jarmińska Rok: 2020 DOI: 10.36744/m.446 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/m/article/download/446/275 > Kościół św. Marcina oo. augustianów w Warszawie od XVII w., kiedy warszawski Zamek Królewski stał się główną siedzibą kolejnych królów Polski, stanowił nie tylko miejsce dość intensywnego uprawiania muzyki przez samych zakonników i muzyków przez nich wynajmowanych, ale i występów kapeli królewskiej. W samym klasztorze zaś znajdowali mieszkanie muzycy królewscy, którzy należeli do zakonu św. Augustyna. Zachowane, pomimo ogromnych strat związanych z kasatą klasztoru po powstaniu styczniowym, rozpr **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Dwa posoborowe projekty reorganizacji struktur kościelnych w Polsce z drugiej połowy lat sześćdziesiątych XX wieku** Autorzy: M. Białkowski Rok: 2017 DOI: 10.15762/zh.2017.39 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2017.39 > Archiwum Archidiecezjalne Warszawskie, polskie prowincje kocielne, podzia administracyjny Kocioa katolickiego **Józef Mandziuk, Historia Kościoła katolickiego na Śląsku, t. 1, Średniowiecze, cz. 1, Do 1302 r., Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2003** Autorzy: Henryk Kołodziejczyk Rok: 2005 DOI: 10.21852/sem.2005.21.43 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12246/10579 > Książka jest zbiorem referatów wygłoszonych **Przemiany struktury funkcjonalno przestrzennej ulicy Gdańskiej w Bydgoszczy, The changes spatial-functional structure of street Gdanska of Bydgoszcz.** Autorzy: Kazimierz Harłoziński Rok: 2013 > Zmiany w strukturze funkcjonalno – przestrzennej ulicy Gdanskiej w Bydgoszczy w procesie historycznego rozwoju miasta ze szczegolnym uwzglednieniem ostatniego cwiercwiecza XX i pierwszej dekady XXI wieku. The changes in functional – spatial structure of Gdanska street in Bydgoszcz in the process of historical development of the city at the thru of de 20 th – 21 st century. **Bydgoski Stary Rynek w planach niemieckich okupantów** Autorzy: A. Wysocka Rok: 2020 DOI: 10.11588/QUART.2020.1.72512 > Includes a summary in English **Medieval architecture of the Church of St. Hedwig of Silesia in Zielona Góra and transformations to the church between the 14th and 20th centuries** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2019 DOI: 10.37190/arc190401 > WprowadzenieKościół konkatedralny pw.św.Jadwigi Śląskiej wraz z ratuszem to dwie najstarsze budowle monumentalne na obszarze miasta lokacyjnego w Zielonej Górze.Świątynia, położona pośrodku placu **Marta Czyżak, Kapituła Katedralna w Gnieźnie w świetle metryki z lat 1408-1448, 2003** Autorzy: J. Walachowicz Rok: 2004 DOI: 10.14746/cph.2004.2.27 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/41984/35272 > Recenzja: Marta Czyżak, Kapituła Katedralna w Gnieźnie w świetle metryki z lat 1408-1448, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Teologiczny, Studia i Materiały, 64, ss. 448. **Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2018 DOI: 10.4467/27204006pmo.18.017.16045 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21676/ > Polonia Maior Orientalis » 2018 » V » Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913 A A A **Pamięć o poprzednikach i kłótnie z kapitułą, czyli o działalności biskupa Mikołaja Stefana Paca na rzecz skarbca katedry wileńskiej** Autorzy: A. Czyż Rok: 2018 DOI: 10.7862/RZ.2018.HSS.36 URL: http://doi.prz.edu.pl/pl/pdf/einh/404 > artykule przedstawiono bardzo mao znany fragment dziejw katedry wileskiej i jej skarbca, czyli okresu **Zmagania o katolicyzm i polskość ziemi bytowskiej i lęborskiej** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.181-201 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7618/7019 > -- **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Hermeneutyka przestrzeni liturgicznej w służbie ewangelizacji na przykładzie kościoła pw. św. Jana Pawła II w Szczecinie** Autorzy: Andrzej Krzystek Rok: 2025 DOI: 10.12775/ticz.2025.019 URL: https://apcz.umk.pl/TiCz/article/download/65333/44563 > Kościół zbudowany w latach 2016-2025 stanowi wotum wdzięczności za osobę i życie św. Jana Pawła II, a także za sakrament chrztu udzielony Pomorzanom przed dziewięciuset laty (1124-1125) przez św. Ottona z Bambergu podczas misji chrystianizacyjnej. Współpraca teologa, architekta i wielu twórców w powstaniu tego dzieła sięga do tradycji Kościoła, wskazuje na pogłębioną refleksję biblijno-teologiczną i daje poczucie sacrum. Ikonografia świątyni, odwołując się do początków Kościoła powszechnego, a t **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit. T. 2** Autorzy: Matthias Gotthilf Löschin > Historia miasta Gdanska, ze szczegolnym uwzglednieniem kultury, obyczajow, nauki, sztuki, rzemiosla i handlu. Wydanie drugie. Cześc druga obejmuje czasy od konca wojny polnocnej do powrotu Gdanska pod panowania pruskie po okresie wojen napoleonskich. **Arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Dzierzgowski, prymas Polski (ok. 1430-1559)** Autorzy: W. Pociecha Rok: 1947 DOI: 10.52204/np.1947.2.37-102 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7016/7172 > -- **Parafia rzymskokatolicka pw. św. Marcina w Nowym Mieście po II wojnie światowej na terenie USSR w świetle źródeł sowieckich** Autorzy: M. Kapłon Rok: 2023 DOI: 10.18290/sp2344.11 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/sp/article/download/515/346 > Artykuł ukazuje powojenne losy parafii pw. św. Marcina w Nowym Mieście, która przed II wojną światową leżała w granicach diecezji przemyskiej i należała do jednych z najstarszych (powstała przed 1419 r.). Niestety, na skutek nowej sytuacji politycznej znalazła się ona – podobnie jak znaczna część diecezji przemyskiej – w granicach Związku Radzieckiego, w którym władze komunistyczne prowadziły agresywną walkę z religią. Represje ateistycznego systemu dosięgły również rzymskokatolicką parafię w No **Historia budowy organów w kościele polskim w Budapeszcie** Autorzy: Maciej Józefowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8802 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/8802/7470 > - **Katedra krakowska i archiwum kapitulne na Wawelu (szkice historyczne)** Autorzy: J. Urban Rok: 2023 DOI: 10.12797/9788381388597 URL: https://books.akademicka.pl/publishing/catalog/download/526/1694/2140 > The early 11th-century Burgundian monk and author of Historiarum libri quinque, Rodulfus Glaber, wrote: “it befell almost throughout the world, but especially in Italy and Gaul, that the fabrics of churches were rebuilt, although many of these were still seemly and needed no such care; but every nation of Christendom rivaled with the other, which should worship in the seemliest buildings. So it was as though the very world had shaken herself and cast off her old age, and were clothing herself ev **Kościelne związki Pomorza Zachodniego z Polską na przestrzeni wieków na tle uwarunkowań politycznych - zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.52097/wpt.5811 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/5811/9544 > Celem niniejszego artykułu jest wyeksponowanie kościelnych związków Pomorza Zachodniego z Polską od pełnego średniowiecza po dzisiejsze czasy w przestrzeni zmieniających się uwarunkowań politycznych. W pierwszym punkcie artykułu wskazano na zasięg zachodniej granicy państwa Piastów utrwalonej poprzez przyjęcie przez Pomorze chrześcijaństwa i wejście do rodziny cywilizacji zachodniej. Niestety rozbicie dzielnicowe w Polsce spowodowało, iż zainteresowanie Pomorzem osłabło, przez co stało się ono l **R. Marek, Kościół rzymskokatolicki wobec ziem zachodnich i północnych** Autorzy: J. Wisłocki Rok: 1978 DOI: 10.14746/cph.1978.30.2.25 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/50518/40802 > Recenzja: Ryszard Marek, Kościół rzymskokatolicki wobec ziem zachodnich i północnych. Warszawa 1976, PWN, ss. 358. **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Znaki prawdziwości Kościoła** Autorzy: Józef Morawa Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374388368.05 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5126/J.%20Morawa%20Znaki.rep.pdf > Prezentowana powyej historyczno -teologiczna analiza ustanowienia przez Jezusa Chrystusa swojego Kocioa kieruje si w stron podania kryteriw roz- **History and Overview of the Unique Architecture of Pipe Organs in St. Mary Magdalene’s Church in Wrocław (Poland) from the Middle Ages to the Present Day** Autorzy: Karol Czajka-Giełdon, K. Kirschke Rok: 2025 DOI: 10.3390/arts14050121 URL: https://www.mdpi.com/2076-0752/14/5/121/pdf?version=1759384062 > The historical pipe organ, an instrument of vast scale and complex construction, has a significant connection to liturgical celebration and to the history of European churches. It is also one of the few musical instruments considered to be a work of architecture. The evolution of organ building, especially in the seventeenth to nineteenth centuries, required deep knowledge of musical culture and technology. The significance of this relationship is illustrated by the example of the former and pre **Wiadomości o rudzkim opactwie cystersów – na podstawie dokumentu fundacyjnego z kapsuły czasu kościoła w Stanicy z 1802 r.** Autorzy: K. Górecki Rok: 2020 DOI: 10.25167/sth.1060 URL: https://doi.org/10.25167/sth.1060 > 12 grudnia 2017 r. zdjęto krzyż z kulą z wieży kościoła parafialnego pw. św. Marcina w Stanicy – ostatniej świątyni zbudowanej przez opactwo cystersów w Rudach przed jego kasatą w 1810 r. W kapsule czasu znajdował się okolicznościowy zapis, sporządzony 20 września 1802 r. W oparciu o lekturę odkrytego dokumentu oraz dostępne opracowania na temat rudzkiego opactwa, autor omawia sytuację opactwa na początku burzliwego XIX w., a także charakteryzuje stan osobowy rudzkiego konwentu. W dalszej kolejn **Ks. Marcin Śmiglecki obrońca prymatu św. Piotra i jego następców** Autorzy: Kazimierz Drzymała Rok: 1964 DOI: 10.21906/RBL.2978 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2978/3065 > — **Spiritual History of Poland: A Review** Autorzy: Christopher Garbowski Rok: 2025 DOI: 10.55221/2693-2229.2671 URL: https://digitalcommons.georgefox.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2671&context=ree > A review of Grzegorz Górny, Duchowa historia Polski: Millenium dwu koronacji, 1025-2025 (Warsaw: Rosikon Press, 2016) ISBN: 978-83-62981-46-5 **Walory historyczne i artystyczne kościoła pw. Świętych Wojciecha i Stanisława w Wilamowie** Autorzy: A. Owczarek Rok: 2021 DOI: 10.18778/2299-8403.10.09 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/biuletynuniejowski/article/download/11346/10965 > Neogotycki kościół pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika i św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Wilamowie to przykład zabytkowej sztuki sakralnej na terenie gminy Uniejów. Mimo że ma wartość zabytkową oraz położony jest w pobliżu głównych tras komunikacyjnych, pozostaje obiektem mało znanym. W obiegowej opinii funkcjonuje raczej jako niewielki kościół wiejski niż godny uwagi i wart odwiedzenia obiekt sakralny. W artykule przedstawiono na podstawie analizy specjalistycznej literatury, źródeł p **Historia i architektura kościoła Augustianów-Eremitów w Wilnie** Autorzy: Zuzanna Rejewska Rok: 2024 DOI: 10.21697/an.13460 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/an/article/download/13460/11960 > Augustianie-eremici, zwani w Wilnie także marcinkanami, przybyli do stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1670 r. Liczne, jednak nie dość wysokie, zapisy pozwoliły na wzniesienie trwalszej, murowanej świątyni dopiero kilkadziesiąt lat po przybyciu zakonników do miasta. Nie był to wynik chęci ukazania znaczenia i zamożności zakonu, a raczej potrzeba chwili związana z pożarem, który strawił wcześniejsze, drewniane zabudowania. Architekt, któremu powierzono zaprojektowanie nowej świątyni, najpi **Księdza Sobczyńskiego kronika kościelna (i historyczna) Kalisza. Notatki z lektury** Autorzy: Ryszard Bieniecki Rok: 2023 DOI: 10.4467/26578646zknt.23.012.18894 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/25449/ > Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk » 2023 » Nr 23 » Księdza Sobczyńskiego kronika kościelna (i historyczna) Kalisza. Notatki z lektury A A A **Terytorium diecezji włocławskiej i pomorskiej** Autorzy: Ignacy Subera Rok: 1961 DOI: 10.21697/PK.1961.4.1-4.13 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/4173/3935 > KS **The first churches in Warmia and their influence on the development of local roads** Autorzy: Robert F. Klimek Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-141599 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-141599-69558?filename=The first churches in.pdf > W pierwszej części publikacji podjęto się analizy lokalizacji pierwszych kościołów odbudowanych przez Prusów w 1249 r. na obszarze Warmii w następujących miejscowościach: Jedun, Surimes, Bandadis, Slinia, Wuntenowe, Brusebergue. Następnie zwrócono uwagę na rozwój sieci parafialnej na obszarze dominium warmińskiego. Pierwszy kościół został wybudowany w Braniewie w 1280 r., następnie we Fromborku w 1288 powstał kościół katedralny. Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Warmii prowadził także d **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Uwarunkowania polityczno-ekonomiczne a zagadnienie budowy nowych świątyń parafialnych w latach 1815-1925, będących obecnie w granicach diecezji włocławskiej** Autorzy: Piotr Sierzchała Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 > Okres niewoli narodowej był jednym z najtrudniejszych w dziejach historii Kościoła w Polsce. Ówczesne władze niekatolickie sprawowały władzę nad narodem w większości katolickim. Powyższa zależność choć miała znaczący wpływ na religijną działalność biskupów i wiernych, to jednak dzięki ich zaangażowaniu i postawie religijno-patriotycznej wzniesione świątynie stanowią obecnie przegląd wszystkich stylów w budownictwie, które obecne były w XIX i na pocz. XX w. **Przyczynki do biografii arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Kurowskiego** Autorzy: S. Sroka Rok: 1990 DOI: 10.52204/np.1990.73.291-305 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7003/7740 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Przekształcenia historycznego placu wolności w Bydgoszczy** Autorzy: I. Grześkow Rok: 2024 DOI: 10.24425/tkuia.2024.152969 URL: http://journals.pan.pl/Content/134396/2024-TEKA-10.pdf > W artykule przedstawiono wyniki przeglądu przekształceń struktury urbanistycznej placu Wolności w Bydgoszczy od momentu jego powstania do dnia dzisiejszego. Plac Wolności od dziesięcioleci kreuje wizerunek centrum Bydgoszczy, dając mieszkańcom poczucie tożsamości z lokalną przestrzenią. Na przestrzeni ostatnich 30 lat obszar ten utracił swoją funkcję przestrzeni publicznej. Został objęty licznymi studiami planistycznymi i projektami przebudowy. Kontynuacją tych działań jest między innymi rewital **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **Postscriptum do badań nad rękopisami kroniki Marcina Polaka w zbiorach polskich: Ms 189 Archiwum Archidiecezjalnego i Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu** Autorzy: Jacek Soszyński Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18405 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18405/16905 > Kronika papieży i cesarzy Marcina Polaka to najpopularniejsza kronika uniwersalna łacińskiej kultury średniowiecznej. Jej tradycja rękopiśmienna na ziemiach polskich została przeanalizowana w monografii opublikowanej przez autora artykułu w 1995 roku. Tymczasem w trakcie prac nad inwentarzem rękopisów średniowiecznych w zbiorach polskich (Manuscirpta.pl) został odkryty kolejny pełen odpis Kroniki Marcina – Ms 189 Archiwum Archidiecezjalnego i Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu. Artykuł niniejszy **Monumental Structures from Bolesław’s Era** Autorzy: Teresa Rodzińska-Chorąży Rok: 2025 DOI: 10.24425/academiapas.2025.155506 > Mieszko I’s baptism marked the start of Christianization and the development of stone architecture in Poland. The establishment of the archbishopric in Gniezno, with bishoprics in Poznań, Kraków, Wrocław and Kołobrzeg, bolstered the early Polish state’s foundations. **Jedenaście wieków chrześcijaństwa w Polsce : wymiar polityczny i historyczny** Autorzy: Anita Młynarczyk-Tomczyk, Rafał Dudała Rok: 2021 DOI: 10.15633/9788374388214 > Przed ponad tysiącem lat Polska, łącząc się z papieskim i łacińskim Rzymem, weszła do kręgu kultury zachodnioeuropejskiej, czerpiąc z jego skarbca cywilizacyjnego, politycznego, społecznego i gospodarczego, ale też dodając do niego wiele nowego i autorskiego. Wkład Polski do cywilizacji chrześcijańskiej i do historii Kościoła jest niezaprzeczalny. Przyjęcie chrztu przez Polskę odegrało ogromną rolę w ukształtowaniu jej moralnego, kulturalnego i cywilizacyjnego oblicza w całym tysiącleciu. Od teg **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Pieczęcie przy dokumentach Związku Pruskiego: akt erekcyjny i dokumenty akcesyjne, wyd. Marcin Hlebionek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2017, ss 452.** Autorzy: Anna Szałańska Rok: 2018 DOI: 10.12775/AKZ.2018.022 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/AKZ/article/download/AKZ.2018.022/16553 > Pieczecie przy dokumentach Związku Pruskiego: akt erekcyjny i dokumenty akcesyjne, wyd. Marcin Hlebionek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikolaja Kopernika, Torun 2017, ss 452. **Kaplice czy kaplica? O zawiłych dziejach kaplic(y) św. Bartłomieja i św. Jadwigi w gdańskim kościele Najświętszej Maryi Panny i o ich znaczeniu dla badań nad średniowiecznymi elementami wystroju** Autorzy: Alicja Grabowska-Lysenko Rok: 2022 DOI: 10.15762/zh.2022.02 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2022.02 > Chapels or A Chapel? On the Complex History of the Chapel(s) of St. Bartholomew and St. Hedwig in St. Mary's Church in Gdańsk and their Significance for Research on Medieval Decorative ElementsAccording to the findings of the research into the history of St. Mary's Church in Gdańsk, in its eastern part, behind the main altar, three liturgical centres operated in the Middle Ages: the Chapels of the Holy Sepulchre and of St. Bartholomew, which divided the wide architectural space on the axis of th

[object Object]