Kontekst i autorstwo
Psalm 23 należy do zbioru Psalmów Dawida - tradycja przypisuje mu autorstwo tego królewskiego hymnu ufności. Dawid był pasterzem przed zostaniem królem - obrazy pasterza, pastwisk, wody i kija są mu bliskie z osobistego doświadczenia. Psalm jest odpowiedzią dojrzałego człowieka wiary na pytanie: na czym polega ufność Bogu?
Psalm należy do gatunku "psalm ufności" - wyraża spokój duszy zakorzenionej w Bogu, nie negując trudności życia ("ciemna dolina"), ale afirmując Bożą obecność w nich.
Egzegeza wiersz po wierszu
W. 1: "Pan jest moim pasterzem" - użycie imienia własnego Boga (YHWH, Pan) nadaje relacji charakter osobowy, nie abstrakcyjny. Bóg jest moim pasterzem - nie pasterzemlambdy czy pasterzemlambdy kogokolwiek innego. To relacja osobista.
W. 2-3: Pastwiska, wody, odnowa duszy - obrazy odpoczynku, opieki i przywrócenia sił. "Orzesza moją duszę" (hebr. nafshi - duszę, życie, moje całe ja).
W. 4: "Ciemna dolina" (hebr. dosłownie: "dolina mroku śmierci") - śmiertelne niebezpieczeństwo. "Kij i laska Twoja mnie pocieszają" - kij do obrony, laska do prowadzenia owiec - narzędzia opieki pasterza.
W. 5-6: Uczta "w obliczu wrogów" - uczta nie wymaga wycofania się, Bóg błogosławi nawet w trudnych warunkach. "Dobroć i łaska" będą towarzyszyć po wszystkie dni.
Psalm 23 w liturgii i pobożności
Psalm 23 jest jednym z najczęściej używanych tekstów biblijnych w liturgii i pobożności. Odmawiany podczas pogrzebów - jako wyznanie wiary w Bożą opiekę po śmierci. Odmawia się go przy namaszczeniu chorych, podczas adoracji, jako wieczorna modlitwa ufności.
Jezus Dobry Pasterz
Ewangelia Jana (J 10) prezentuje Jezusa jako wypełnienie Psalmu 23: "Ja jestem dobrym pasterzem. Dobry pasterz oddaje życie za owce" (J 10,11). Chrystus nie tylko chroni i prowadzi - oddaje życie za nas. Psalm 23 odczytany w świetle Ewangelii staje się modlitwą ufności Chrystusowi, dobremu Pasterzowi, który zna nas po imieniu.