John Evangelist Stadler

**Encyklopedia katolicka (1913)/Jan Ewangelista Stadler** Bawarski hagiograf, ur. w Parkstetten, w diecezji Ratyzbony, 24 grudnia 1804 r., zm. w Augsburgu 30 grudnia 1868 r. Po ukończeniu nauk humanistycznych w gimnazjum w Straubing w 1821 r. wstąpił na Uniwersytet w Landshut, gdzie oprócz studiów filozoficznych i teologicznych przepisanych kandydatom do kapłaństwa, wiele czasu poświęcał nauce języków orientalnych i nowożytnych. Rok poprzedzający święcenia kapłańskie spędził w seminarium diecezjalnym w Ratyzbonie, gdzie pod kierunkiem uczonego i świętego Michała Wittmanna, późniejszego biskupa pomocniczego Ratyzbony, przygotowywał się do kapłaństwa. Po przyjęciu święceń kapłańskich z rąk biskupa Sailera w Ratyzbonie 22 czerwca 1827 r., przez kilka miesięcy pracował duszpastersko w małej wiosce Otzing w Dolnej Bawarii, po czym w listopadzie 1828 r. kontynuował studia teologiczne w Georgianum w Monachium, uzyskując doktorat z teologii w 1829 r. W 1830 r. był "kooperatorem" w Szpitalu Ducha Świętego w Monachium, w 1831 r. privatdozentem egzegezy Starego Testamentu na Uniwersytecie Monachijskim, a w 1832 r. zastąpił Pruggmeyra na stanowisku subregensa Georgianum. Ponadto w 1833 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1837 r. profesorem zwyczajnym egzegezy na uniwersytecie. W 1838 r. został kanonikiem, a w 1858 r. dziekanem katedry w Augsburgu. Stadler był dobrze obeznany ze wszystkimi gałęziami teologii, ale szczególnie lubił studia lingwistyczne. Oprócz doskonałego opanowania języków nowożytnych: niemieckiego, francuskiego, włoskiego i angielskiego, znał łacinę, grekę, hebrajski, syryjski, arabski, perski, sanskryt, a w późniejszych latach studiował także hiszpański i polski. Najbardziej znany jest jako autor "Vollständiges Heiligen-Lexikon oder Lebensgeschichten aller Heiligen, Seligen u.a. aller Orte und aller Jahrhunderte, deren Andenken in der kath. Kirche gefeiert oder sonst geehrt wird" (Augsburg, 1858-82). Dzieło ułożone jest alfabetycznie i zawiera więcej żywotów niż jakiekolwiek inne dzieło tego rodzaju. "Acta Sanctorum" Bollandystów, o ile zostały ukończone, to znaczy do końca października, zostały skondensowane w krótkie szkice, ale wprowadzono wiele nowych żywotów, a do żywotów zawartych w "Acta" dodano nowo odkryte dane. Dzieło ma charakter raczej popularny niż naukowy i z krytycznego punktu widzenia pozostawia wiele do życzenia. Przy przygotowywaniu pierwszego tomu Stadlerowi pomagał ks. J. Heim, podczas gdy drugi i trzeci tom zawierają wkład kilku kapłanów diecezji augsburskiej. Stadler zmarł przed ukończeniem trzeciego tomu, pozostawiając napisanie dwóch ostatnich tomów ks. J. R. Ginalowi, proboszczowi z Zusmarshausen. Inne dzieła Stadlera to: hebrajsko-łaciński leksykon (1831); "De identitate Sapientiae Veteris Testamenti et Verbi Novi Testamenti", które posłużyło jako jego rozprawa doktorska (1829); oraz "Dissertatio super Joannem VIII, 25" (Monachium, 1832). HORMANN w STADLER's Heiligen-Lexikon, III, 6-10; SCHMID, Geschichte des Georgianums (Monachium, 1894), 306, 309; PRANTL, Geschichte der Ludwig-Maximilians-Universitat, II (Monachium, 1872), 525. MICHAEL OTT