Emmanuel Théodore de la Tour d'Auvergne, Cardinal de Bouillon

**Katolicka Encyklopedia (1913)/Emmanuel Théodore de la Tour d'Auvergne, kardynał de Bouillon** (Emmanuel Théodore de la Tour d'Auvergne) Francuski prałat i dyplomata, ur. 24 sierpnia 1643 w Turenne, zm. 2 marca 1715 w Rzymie. Syn Fryderyka Maurycego, księcia Sedanu, pochodził z rodziny wielkiego marszałka Turenne’a. W 1658 roku został mianowany kanonikiem w Liège; doktor Sorbony w 1667; kreowany kardynałem w 1669, w młodym wieku dwudziestu czterech lat, a w końcu zaopatrzony w kilka bogatych beneficjów i mianowany jałmużnikiem króla Ludwika XIV. Jednak Louvois, potężny minister Ludwika XIV, powodowany niechęcią do domu Turenne’a, skutecznie sprzeciwił się niektórym jego żądaniom wobec króla na rzecz członków jego rodziny, a rozczarowanie kardynała wyładowało się w gorzkiej satyrze na jego królewskiego pana. Zostało to wykorzystane do skutecznego upadku Bouillona na dworze. Kardynał podjął następnie wielkie wysiłki, aby uzyskać wakujące księstwo-biskupstwo Liège, ale nie mógł przezwyciężyć oporu Louvois, który zapewnił tę godność Klemensowi Józefowi Bawarskiemu. Bouillon ostatecznie odzyskał łaski królewskie i został wysłany jako ambasador do Rzymu. Tam, wbrew woli swego króla, bronił sprawy Fenelona przeciwko Bossuetowi i czynił wszystko, co mógł, aby zapobiec potępieniu „Wyjaśnienia maksym świętych” Fenelona. Został odwołany do Francji, ale podając jako powód swoje obowiązki dziekana Świętego Kolegium, odmówił wykonania królewskiego rozkazu. Jego majątek we Francji został wówczas zajęty, po czym poddał się i wrócił, ale po przybyciu do Francji został zesłany do swojego opactwa w Tournus. Podczas pobytu na wygnaniu, pod wpływem gorzkiej nudy, kardynał zlecił Baluze’owi opracowanie „Histoire généalogique de la maison d’Auvergne” (1708, 2 tomy in folio). Również z miejsca swego odosobnienia, po wybuchu wojny o sukcesję hiszpańską, nawiązał korespondencję z angielskim księciem Marlborough, hrabiami Orrery i Galway oraz innymi; a w 1710 roku, po długim i daremnym staraniu o odwołanie na dwór, uciekł do Niderlandów. Parlament królewski wydał nakaz jego aresztowania, a jego posiadłości zostały ponownie skonfiskowane. Jednak po kilku latach spędzonych za granicą, podczas których kardynał przesłał królowi liczne memoriały, usiłując usprawiedliwić swoje postępowanie, w końcu udało mu się uzyskać zwrot dochodów i pozwolenie na zamieszkanie w Rzymie, gdzie w pokoju spędził ostatnie dni. DE FELLER-PÉRENNÈS, Biogr. Gener. (Paryż, 1834), II, 470.