Durandus of Saint-Pourçain

**Katolicka Encyklopedia (1913)/Durandus z Saint-Pourçain** Filozof i teolog, ur. w Saint-Pourçain, Owernia, Francja; zm. 13 września 1332 r. w Meaux. Wstąpił do Zakonu Dominikanów w Clermont i uzyskał stopień doktora w Paryżu w 1313 r. Jan XXII wezwał go do Awinionu jako Mistrza Świętego Pałacu, gdzie wykładał Pismo Święte. W 1318 r. został konsekrowany na biskupa Le Puy-en-Velay, a w 1326 r. przeniesiony do Meaux. Znany jest jako *Doctor Resolutissimus* ze względu na swoje żarliwe popieranie pewnych poglądów nowatorskich jak na ówczesnych scholastyków. Jego pisma obejmują komentarze do "Sentencji" (Paryż, 1508); "De origine jurisdictionum" (Paryż, 1506) oraz traktat o stanie dusz świętych po ich oddzieleniu od ciała. Jego nominalizm był tak bardzo sprzeczny ze współczesnym mu realizmem filozoficznym, że od niego datuje się początek trzeciego okresu scholastyki. Odrzuca on zarówno gatunki zmysłowe, jak i umysłowe, wprowadzone – jak mówi – dla wyjaśnienia percepcji zmysłowej, a także intelekt czynny. Zaprzecza zasadzie jednostkowienia jako odrębnej od specyficznej natury jednostki. W teologii argumentuje za oddzieleniem wiedzy naturalnej od tej uzyskanej przez wiarę i objawienie. Niektórych dogmatów, jak np. Trójcy Świętej, nie można wykazać, że nie zawierają niemożliwości, ale wiara w nie zwiększa jednak zasługę wiary. Ponieważ cuda Chrystusa nie dowodzą Jego Bóstwa, przyjęcie Go przez wiernych zwiększa zasługę wierzenia. Ostatecznie, jak mówi, teologia nie jest ściśle nauką, ponieważ opiera się na wierze, a nie na pierwszych zasadach poznania. W teologii wystarczy znać myśl tego, kto będąc natchnionym, nie może błądzić. Uczy on ponadto, że wszystkie działania pochodzą od Boga, który daje moc działania, ale nie jest to bezpośredni wpływ Stwórcy na działania stworzenia. Sakramenty są tylko przyczynami, bez których łaska nie jest udzielana. Małżeństwo nie jest ściśle sakramentem. Sugeruje również, że Chrystus mógłby być obecny w Eucharystii, podczas gdy substancje chleba i wina pozostają. Przez cały czas Durandus wykazuje godną podziwu uległość wobec naprawczej prerogatywy Kościoła, której wykonywanie nie było zbędne. Na polecenie Jana XXII traktat "De statu animarum" został zbadany i stwierdzono, że zawiera jedenaście błędów. QUÉTIF-ECHARD, Scriptores O. P., I, 586; STÖCKL, Geschichte der Philosophie im M. A., II, 976; HAURÉAU, De la philosophie scolastique, Pt. II (Paryż, 1880), II 3446; MORTIER, Histoire de mâitres géneraux de l'Ordre da Frères Prêcheurs (Paryż, 1907) III, 69-86; La faculté de théologie de Paris et ses docteurs la plus célèbres, III, 401-408. THOS. M. SCHWERTNER