Confessor

**"Catholic Encyclopedia (1913)/Wyznawca"** **(1) Etymologia i pierwotne znaczenie** Słowo wyznawca pochodzi od łacińskiego *confiteri* – wyznawać, wyznawać publicznie, ale nie występuje u pisarzy okresu klasycznego, zostało bowiem po raz pierwszy użyte przez chrześcijan. U nich było to honorowe określenie dla tych dzielnych szermierzy wiary, którzy publicznie wyznali Chrystusa w czasie prześladowań i zostali ukarani więzieniem, torturami, wygnaniem lub pracą w kopalniach, pozostając wiernymi swemu wyznaniu aż do końca życia. Tytuł ten odróżniał ich od męczenników, których tak nazywano, ponieważ ponieśli śmierć za wiarę. Pierwszy wyraźny dowód na to właśnie rozróżnienie znajduje się w inskrypcji nagrobnej przytoczonej przez De Rossiego (Bullettino di archeologia cristiana, 1864, s. 30): "A Domino coronati sunt beati confessores comites martyrum Aurelius Diogenes confessor et Valeria Felicissima vivi in Deo fecerunt" [Błogosławieni wyznawcy, towarzysze męczenników, zostali ukoronowani przez Pana. Aureliusz Diogenes, wyznawca, i Waleria Felicissima, za życia w Bogu uczynili]. Wśród pisarzy św. Cyprian jest pierwszym, u którego to słowo występuje (List xxxxvii): "Is demum confessor illustris et verus est de quo post-modum non erubescit Ecclesia sed gloriatur" (Ten wyznawca jest zaiste znakomity i prawdziwy, za którego Kościół później się nie wstydzi, ale się chlubi); w tym fragmencie pokazuje, że samo cierpienie za wiarę nie zasługiwało na tytuł wyznawcy, chyba że nastąpiła po nim wytrwałość aż do końca. W tym znaczeniu tytuł ten występuje częściej u pisarzy chrześcijańskich IV wieku. Sydoniusz Apolinary (Pieśń, xvii), by przytoczyć jeden przykład, pisze: "Sed confessorem virtutum signa sequuntur" (Lecz znaki mocy towarzyszą wyznawcy). Podobne użycie można potwierdzić u Laktancjusza, "O śmierci prześladowców", xxxv; św. Hieronima, List lxxxii, 7; Prudencjusza, Peri steph., 55, itd. **(2) Późniejsze znaczenie** Po połowie IV wieku znajdujemy słowo wyznawca używane na określenie tych ludzi niezwykłej cnoty i wiedzy, którzy wyznali wiarę w Chrystusa przed światem przez praktykowanie najbardziej heroicznej cnoty, przez swoje pisma i kazania, i w konsekwencji zaczęli być przedmiotem czci, wznoszono na ich cześć kaplice (martyria), co w poprzednich wiekach było szczególnym przywilejem męczenników. W Kościele wschodnim pierwszymi wyznawcami, którzy otrzymali publiczny kult, byli opaci św. Antoni i św. Hilarion, a także św. Filogoniusz i św. Atanazy. Na Zachodzie papież św. Sylwester był czczony w ten sposób jeszcze przed św. Marcinem z Tours, co można wykazać na podstawie "Kalendarium" opublikowanego przez Fouteau – dokumentu, który z pewnością pochodzi z czasów papieża Liberiusza (por. "Praenotata" we wspomnianym "Kalendarium", iv). **(3) Współczesne znaczenie** Od czasu, gdy papieże rzymscy zastrzegli sobie ostateczne decyzje w sprawach kanonizacji i beatyfikacji, tytuł wyznawcy (papież, nie-papież, doktor) przysługuje tylko tym mężczyznom, którzy wyróżnili się heroiczną cnotą, którą Bóg potwierdził cudami, i którym ten tytuł został uroczyście przyznany przez Kościół i przedstawiony przez Niego wiernym jako przedmiot czci. (Zob. MĘCZENNICY; PRZEŚLADOWANIA; BEATYFIKACJA I KANONIZACJA. O urzędzie spowiednika w Sakramencie Pokuty zob. POKUTA, SAKRAMENT).