Clerics of Saint Viator

**Katolicka Encyklopedia (1913)/Klercy Świętego Wiatora** Święty Wiator, lektor katedry w Lyonie we Francji, żył w IV wieku i jest najwcześniejszym typem nauczyciela szkół katedralnych. W wykonywaniu ówcześnie ważnych funkcji lektoratu, mianowicie w czytaniu i wyjaśnianiu Pisma Świętego ludowi oraz w katechizowaniu dzieci, okazywał tę gorliwość i zdolności, za które był tak wysoko ceniony przez swego biskupa, świętego Justa, oraz przez chrześcijańską owczarnię Lyonu. Hagiografowie określają go jako "najświętszego młodzieńca, który ze względu na swe wybitne cnoty był bardzo umiłowany przez swego biskupa". Po soborze w Akwilei (381) święty Just postanowił spędzić resztę swego życia w pokutniczym odosobnieniu Tebaidy i wybrał młodego Wiatora na towarzysza swego dobrowolnego wygnania. Zarówno sędziwy biskup, jak i jego młody lektor zmarli w opinii świętości w surowym klasztorze w Scété w roku 389. Święto świętego Wiatora, według Martyrologium Rzymskiego, obchodzone jest 21 października. Ponieważ święty Wiator uświęcił się, nauczając młodych, został wybrany na patrona wspólnoty parafialnych kleryków lub katechetów, którymi są kapłani i bracia nauczyciele żyjący na zasadzie równości zakonnej. Wspólnota ta, znana jako Klercy Świętego Wiatora, została założona w roku 1835 przez wielebnego ojca Louisa-Josepha Querbesa, proboszcza wioski Vourles w archidiecezji lyońskiej. Pragnąc zapewnić chrześcijańskich nauczycieli dla swojej i sąsiednich parafii, gdzie straszliwe spustoszenia wyrządził rząd terroru, ojciec Querbes założył w Vourles już w 1829 roku szkołę kształcącą świeckich nauczycieli, która wkrótce została oficjalnie zatwierdzona przez Królewską Radę Oświaty Publicznej. W 1835 roku ta zorganizowana grupa świeckich nauczycieli przekształciła się we wspólnotę kapłanów i braci składających śluby zakonne i została zatwierdzona przez arcybiskupią władzę Lyonu. Z pomocą rzymskich jezuitów ojciec Querbes uzyskał aprobatę statutów swojej nowej wspólnoty od Grzegorza XVI w 1838 roku. Pod kierownictwem ojca Querbesa liczba członków wspólnoty wzrosła tak szybko, że przed jego śmiercią (1 września 1859) istniały trzy prowincje zgromadzenia we Francji i jedna w Kanadzie; a Klercy, oprócz nauczania w bardzo wielu szkołach parafialnych, prowadzili kolegia z internatem w Camonil (Rodez), St-Michel (Paryż), Kolegium św. Angeau, Kolegium Głuchoniemych w Rodez, szkoły rolnicze w Blancotte i Notre-Dame de Treize-Pierres oraz w Fontaines-sur-Saone dobrze wyposażone wydawnictwo, z którego wydawano dużą liczbę praktycznych szkolnych klasyków i czasopism edukacyjnych, takich jak "L'Ecole et la Famille" i "L'Ange Gardien", przedstawiających konieczność współpracy między domem, kościołem i szkołą, proboszczem, rodzicem i nauczycielem dla osiągnięcia najlepszych wyników edukacyjnych. Wszystkie ważne domy wspólnoty zostały zlikwidowane we Francji, gdzie około dwustu członków instytutu nadal uczy w tak zwanych Ecoles Libres. Wygnani członkowie prowadzą dobrze prosperujące szkoły w Hiszpanii i Belgii, gdzie obecnie przebywa przełożony generalny. W 1847 roku biskup Bourget z Montrealu uzyskał od ojca Querbesa nauczycieli dla małego kolegium niedawno założonego w Joliette w Kanadzie. Ojciec S. Champagneur, C.S.V., który został mianowany rektorem kolegium, otworzył nowicjat w Joliette w 1848 roku i został prowincjałem nowej obediencji kanadyjskiej, która szybko rozwijała się pod względem liczby członków i efektywności. Wkrótce powstały Kolegium Bourget w Rigaud, Szkoła Głuchoniemych i Szkoła św. Ludwika w Montrealu, Szkoła św. Wiatora w Joliette oraz dziesięć kolegiów handlowych w wioskach prowincji Quebec. Z tym impetem wspólnota nadal czyniła szybkie postępy pod rządami następców ojca Champagneura, ojców Lajoie, Beaudry'ego i Ducharme'a, którzy uznali za konieczne rozbudowę kolegiów Bourget i Joliette. To ostatnie jest obecnie znane jako Seminaire de Joliette i jest powszechnie uznawane za jedno z najlepiej wyposażonych kolegiów Dominium. Mając obecnie trzystu kapłanów i braci, władze prowincjalne były w stanie przyjąć dużą Ecole St. Jean Baptiste w Montrealu oraz otworzyć kolegia w St. Joseph de Levis, Berthier, Terrebonne, Boucherville, St. Remi, a także przejąć opiekę nad dużą liczbą szkół podstawowych. W Stanach Zjednoczonych Klercy Świętego Wiatora, czasami nazywani Wiatorianami, od 1865 roku prowadzą ważne szkoły parafialne w Bourbonnais, Kankakee, St. George, Aurora i Chicago w stanie Illinois, w parafii św. Józefa w Cohoes w stanie Nowy Jork, w parafii katedralnej w Ogdensburgu w stanie Nowy Jork oraz w Baker City w stanie Oregon. We wszystkich tych szkołach, z wyjątkiem tej w Bourbonnais, Braci stopniowo zastępowały Siostry. Członkowie wspólnoty prowadzą obecnie swoją działalność edukacyjną prawie wyłącznie w szkołach średnich i na studiach wyższych. Głównie z powodu tej zmiany warunków edukacyjnych w kraju, Bracia z prowincji amerykańskiej częściej korzystają z większych możliwości oferowanych przez ich wspólnotę, aby podjąć studia prowadzące do kapłaństwa. Najważniejszą instytucją Wiatorian w Stanach Zjednoczonych jest Kolegium św. Wiatora w Bourbonnais w stanie Illinois, które wyrosło z pierwotnej okręgowej lub wiejskiej szkoły, najpierw przekształcając się w akademię handlową w 1865 roku po przybyciu ojca P. Beaudoina oraz braci Martela i Bernarda; następnie w 1868 roku, wraz z ojcem Thomasem Royem, który niedawno przybył z Kanady, młoda szkoła przekształciła się w kolegium klasyczne. Instytucja zyskała patronat publiczności i przychylność władz kościelnych. Po dziewięciu latach pracy ojciec Roy, którego pamięć została uwieczniona przez jego studentów w pięknej Kaplicy Pamięci Roya, powrócił do Kanady w nadszarpniętym zdrowiu, a jego następcą został ojciec M. J. Marsile, który kierował rozwijającą się instytucją przez ponad ćwierć wieku. Pod przewodnictwem ojca Marsile'a wzmocniono kursy i wydziały teologii, filozofii, nauk ścisłych i języków, a do różnych innych kursów dodano kilka gałęzi, aby odpowiedzieć na potrzeby czasu. Na jego cześć jego studenci zbudowali Marsile Alumni Hall jako pomnik. W 1906 roku kilka budynków Kolegium św. Wiatora zostało zniszczonych przez pożar. Zajęcia kontynuowano w prowizorycznych pomieszczeniach i wzniesiono nowe budynki. Ojciec Marsile zrezygnował wówczas z funkcji rektora, a jego następcą został wielebny J. P. O'Mahony, C.S.V. Kolegium przez kilka lat miało roczną rekrutację ponad trzystu studentów, a wśród jego absolwentów znajduje się prawie trzystu kapłanów i zakonników. Lista absolwentów szkół handlowych i absolwentów, którzy podjęli zawody prawnicze i medyczne, jest jeszcze dłuższa. Kolegium św. Wiatora, oprócz wydziału przygotowawczego i szkoły średniej, posiada właściwy czteroletni kurs kolegialny. Istnieje również, głównie dla scholastyków wspólnoty, pełny czteroletni kurs teologii, na który przyjmowani są również klerycy diecezjalni. W 1910 roku biskup O'Gorman z Sioux Falls w Południowej Dakocie zakupił od rządu federalnego grupę dziesięciu budynków szkolnych znajdujących się w Chamberlain i przekazał je w ręce wspólnoty św. Wiatora. Rycerze Kolumba aktywnie uczestniczyli w zakładaniu nowej instytucji, którą w związku z tym nazwano Columbus College. W Stanach Zjednoczonych Wiatorianie podjęli się również opieki nad parafiami. Obecnie sprawują opiekę nad: parafią Macierzyństwa w Bourbonnais w stanie Illinois; parafią św. Edwarda i św. Wiatora w Chicago; parafią św. Marii w Beaverville w stanie Illinois; oraz w Chamberlain, Pukwana i Plankinton w Południowej Dakocie; a także pięcioma misjami przyłączonymi do parafii w McMinnville w stanie Oregon. W minionych latach byli proboszczami w St. George, Manteno, Aurora, Dwight, Brimfield i St. Jean Baptiste w Chicago w stanie Illinois. W 1882 roku placówki na Środkowym Zachodzie uniezależniły się od prowincji kanadyjskiej i zostały ustanowione jako odrębna obediencja. Wielebny ojciec C. Fournier został mianowany pierwszym przełożonym prowincjalnym.