Bl. Giuseppe Maria Tommasi

**Katolicka Encyklopedia (1913)/Bł. Józef Maria Tommasi** Kardynał, znany ze swej uczoności, pokory i gorliwości o reformę; urodzony w Licacie na Sycylii, w książęcej rodzinie, 12 września 1649; zmarł w Rzymie, 1 stycznia 1713. Choć przeznaczony przez ojca na dwór hiszpański, wstąpił do Kleryków Regularnych Zakonu Teatynów w Palermo, 24 marca 1665, zrzekając się pierworództwa i księstwa na rzecz brata. Złożył śluby zakonne 25 marca 1666. Studiował filozofię najpierw w Mesynie, a później, z powodu słabego zdrowia, w Ferrarze i Modenie; oraz teologię w Rzymie i Palermo. Na kapłana został wyświęcony w dzień Bożego Narodzenia 1673. Do szerokiej znajomości greki dołączył studium języków: etiopskiego, arabskiego, syryjskiego, chaldejskiego i hebrajskiego – nawracając swego nauczyciela, żydowskiego rabina, na chrześcijaństwo. Z psałterzy w tych różnych językach zebrał tytuły psalmów. Poświęcił się studiowaniu Pisma Świętego i Ojców Kościoła. Przeglądając główne biblioteki, archiwa i zabytki, odtworzył starożytną dyscyplinę kościelną i liturgię. Jego cenne dzieła (Codici Tommasiani), wydane głównie na podstawie starożytnych kodeksów z Biblioteki Watykańskiej, Vallicelliany i Biblioteki Krystyny Szwedzkiej, były wysoko cenione przez różne akademie europejskie, nawet protestanckie. Głównymi wśród jego publikacji są: "Codices sacramentorum nongentis annis antiquiores" (Rzym, 1680), częściowo przepisane przez Mabillona w jego "Liturgia Gallicana". Po nich, w porządku chronologicznym, ukazały się: "Psalterium" (Rzym, 1683), według wydań rzymskiego i gallikańskiego, opublikowane pod nazwiskiem "Giuseppe Maria Caro". W dziele tym Tommasi wprowadził symbole Orygenesa (obeloi i asteryski), nieużywane od dziewięciu wieków. Pod tym samym pseudonimem Tommasi napisał: "Responsalia et Antiphonaria Rom. Eccl." itd. (Rzym, 1686); "Sacrorum Bibliorum Tituli, sive capitula" (Rzym, 1688); "Antiqui libri Missarum Rom. Eccl." czyli antyfonarz papieża świętego Grzegorza, zatytułowany "Comes", napisany przez Alkuina na polecenie Karola Wielkiego (Rzym, 1691); "Officium Domicinae Passionis", używane przez Greków w Wielki Piątek, przełożone na łacinę (Rzym, 1695). Pod własnym nazwiskiem opublikował: "Speculum" (Rzym, 1679); "Exercitium Fidei, Spei et Caritatis" (Rzym, 1683); "Breviarium psalterii" (Rzym, 1683); "Vera norma di glorificar Dio" (Rzym, 1687); "Fermentum" (Rzym, 1688); "Psalterium cum canticis" (Rzym, 1697); "Indiculus institutionum theologicarum veterum Patrum" (3 tomy, Rzym, 1709, 1710, 1712), wykład teorii i praktyki teologicznej, zaczerpnięty z oryginalnych źródeł patrystycznych. Tommasi napisał także liczne drobne dzieła (opuscula), z których ostatnie cztery zostały opublikowane przez G. Mercatiego (Rzym, 1905). W 1753 roku Vezzosi opublikował jego dzieła w jedenastu tomach in quarto. Wysiłki Tommasiego na rzecz reformy zmierzały nie do wprowadzania nowości, ale do przywrócenia i utrzymania tego, co dawne. Nie zawsze znajdował poparcie, a czasem był gromiony za swą gorliwość. Innocenty XII mianował go egzaminatorem biskupów, czyli duchowieństwa. Klemens XI mianował go konsultorem Zakonu Teatynów, teologiem "Congregatio super Disciplinâ Regulari" i innych kongregacji, konsultorem Kongregacji Obrzędów i Odpustów oraz kwalifikatorem Świętego Oficjum. Ten sam papież kreował go kardynałem-prezbiterem tytułu św. Marcina na Górze i zmusił go do przyjęcia tego zaszczytu. Biorąc za wzór świętego Karola Boromeusza, Tommasi praktykował pokorę i miłosierdzie względem ubogich. Uczył katechizmu dzieci ubogich w swoim kościele tytularnym. Wprowadził w swoim kościele używanie chorału gregoriańskiego. Po jego śmierci opłakiwali go wszyscy, nawet papież, który tak podziwiał jego świętość, że zasięgał jego rady przed przyjęciem papiestwa. Został beatyfikowany przez Piusa VII, 5 czerwca 1803. Co roku Arkadyjczycy odprawiają ku jego czci uroczystość religijno-literacką. Jego ciało spoczywa w kościele św. Marcina na Górze.