Według jednej z tradycji Zofia była męczennicą okresu prześladowań chrześcijan za cesarza Dioklecjana (około 303–304 rok). Inna, bardziej rozpowszechniona wersja hagiograficzna (BHL 2966) przedstawia ją jako matkę trzech świętych córek: Wiary, Nadziei i Miłości, które poniosły śmierć męczeńską za panowania cesarza Hadriana (II wiek). Według tej tradycji Zofia zmarła z żalu po stracie córek. Niektóre źródła wskazują, że jej relikwie zostały przeniesione do klasztoru w Eschau (Alzacja) w 778 roku, skąd kult rozprzestrzenił się na Niemcy. Wspomnienie świętej obchodzone jest 30 września w Kościele katolickim, natomiast w tradycji wschodniej i niektórych regionach Europy (np. w Niemczech, Belgii i Polsce) jej pamięć czczona była także 15 maja. Źródła historyczne dotyczące jej życia są jednak niepewne, a niektóre legendy mogły zostać z czasem połączone z innymi postaciami o podobnych imionach.