Święty Roman urodził się około 270 roku w Cezarei. Był diakonem w Cezarei, a następnie poniósł męczeńską śmierć w Antiochii w 303 roku podczas prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Dioklecjana. Według tradycji cesarz Galeriusz kazał mu odciąć język, aby nie mógł dalej nawoływać pogan do nawrócenia. Pomimo tej okrutnej kary, przekazywano, że Roman nadal mógł przemawiać, co uznano za cud. W więzieniu poddano go dalszym torturom, takim jak rozciąganie na kole i biczowanie batami z ołowiu. Towarzyszył mu chłopiec o imieniu Barula (lub Wárulas), który publicznie wyznał wiarę w Chrystusa, za co również został uwięziony i 17 listopada 303 roku ścięty przed oczami własnej matki. Sam Roman został uduszony w więzieniu 18 listopada 303 roku. Szczegóły jego męczeństwa opisał w długim hymnie Aureliusz Prudencjusz, składającym się z prawie tysiąca wersów, powstałym pod koniec IV wieku.