Grzegorz Oświeciciel urodził się między 239 a 257 rokiem, a zmarł między 326 a 331 rokiem. Według tradycji ormiańskiej, której źródłem jest Agathangelos, pochodził z rodziny partyjskiego dostojnika Anaka, będącego bratem ormiańskiego króla Chosroesa I. W okresie walk o władzę nad Armenią, Anak zamordował króla wraz z całą rodziną, oszczędzając jedynie jego syna, młodego księcia Tirydatesa, oraz córkę Chosrowiducht. W wyniku tej zbrodni sam Anak wraz z rodziną został stracony, z wyjątkiem dwóch synów – dwuletni Grzegorz został wówczas wysłany do Cezarei Kapadockiej, natomiast jego brat trafił do Persji. Historia życia Grzegorza Oświeciciela, spisana w V wieku, obfituje w legendy, a jego biografia pozostaje częściowo niejasna ze względu na rozbieżne wersje źródłowe.