Bazyli z Amazei, zwany również Basileusem, pełnił funkcję biskupa w Amazei w Pontosie w IV wieku. Według przekazu św. Hieronima, który cytował Kronikę Euzebiusza z Cezarei, poniósł śmierć męczeńską za panowania cesarza Licyniusza, prawdopodobnie między 321 a 324 rokiem. Jego męczeństwo wiązało się z okrutnymi prześladowaniami chrześcijan w regionie Pontu, gdzie miejscowy namiestnik stosował wobec biskupów surowe kary. Bazyli był obecny na synodzie w Ancyrze oraz w Neo-Cezarei w 314 roku, co potwierdza jego aktywność duszpasterską i zaangażowanie w sprawy Kościoła. Według św. Atanazego z Aleksandrii należał do biskupów broniących nauki o współistotności Syna z Ojcem, co świadczy o jego ortodoksyjności. Niektórzy historycy, jak Filostorgiusz, błędnie przypisywali mu udział w soborze nicejskim, jednak dowody na jego męczeńską śmierć pod rządami Licyniusza są bardziej wiarygodne. Bazyli z Amazei jest czczony jako święty w Kościele prawosławnym i katolickim, a jego wspomnienie przypada 26 kwietnia.