Sancti.pl Twoje źródło wiedzy katolickiej
Świeżej pamięci † 1971

Edmund Nowicki

ks. teolog

other

1900–1971 Edmund Nowicki

Ksiądz Edmund Nowicki (1900–1971) był biskupem ordynariuszem diecezji gdańskiej, wcześniej administratorem Apostolskiej Administracji Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej. W 1945 r. wskazał Gorzów na siedzibę administracji kościelnej oraz wybrał kościół mariacki na katedrę.

Ksiądz Edmund Nowicki (13 września 1900, Trzemeszno – 10 marca 1971, Warszawa) był polskim duchownym, który znacząco przyczynił się do organizacji Kościoła katolickiego na terenach odzyskanych po II wojnie światowej. W 1945 roku, mając 45 lat, został mianowany administratorem nowo utworzonej Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej. Jego zadaniem było zorganizowanie kurii, sądu kościelnego oraz seminarium duchownego na obszarach, które zostały przyłączone do Polski [2].

W trakcie podróży po Ziemiach Zachodnich w połowie września 1945 roku, razem z sowieckim oficerem, ksiądz Nowicki postanowił wybrać Gorzów jako stolicę administracji kościelnej. Pomimo tego, że najważniejszą katolicką świątynią w mieście był kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego, ksiądz uznał, że XIII-wieczny kościół Mariacki w centrum miasta powinien stać się katedrą [1][4].

Pracując w Gorzowie, ksiądz Nowicki organizował zjazdy duchowieństwa oraz dbam o rozwój życia parafialnego. Zauważył, że kapłani, mimo intensywnej pracy, tracą kontakt z głębokim nauczaniem i modlitwą, co prowadzi do płytkiej i powierzchownej posługi [3]. Dlatego zachęcał ich do refleksji i duchowego odnowienia [3].

W 1951 roku papież Pius XII mianował go biskupem koadiutorem diecezji gdańskiej, a w 1956 roku objął funkcję biskupa ordynariusza tej diecezji. Jako pierwszy ordynariusz dysponował pełnymi kompetencjami, co pozwoliło mu zreorganizować struktury diecezjalne i powołać nowe [6][10].

Rok urodzenia: 1900

Rok śmierci: 1971

Publikacje

Notatki

Edmund Nowicki — wzmianki w literaturze naukowej (Elicit). Poniższe pozycje źródłowe dokumentują tematykę powiązaną z osobą lub jej kontekstem kościelnym. Nie stanowią pełnego życiorysu. [1] Rev. dr. Edmund Nowicki – Apostolic Administrato r in Gorzów Wielkopolski (2020). Autorzy: Grzegorz Wejman. [2] Teologia pisana przez biografię? O zastosowaniu badań biograficznych w teologii (praktycznej) (2022). Autorzy: Mariusz Chrostowski. [3] Wartość egodokumentów w poznaniu biografii bł. EdmundaBojanowskiego (2026). Autorzy: M. Opiela. [4] Kresy Wschodnie ii rp kulturowym fundamentem biografii oraz duszpastersko-pedagogicznej i społecznej misji ks. Henryka Nowika (xx–xxi w.) (1970). Autorzy: Ryszard Małachowski. [5] [Recenzja]: Słownik polskich teologów katolickich, t. 9 - 1994-2003 (A-Z), pod red. Józefa Mandziuka, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2006, ss.772. Autorzy: K. Prokop.

Osiągnięcia

• Rev. dr. Edmund Nowicki – Apostolic Administrato r in Gorzów Wielkopolski (2020) • Teologia pisana przez biografię? O zastosowaniu badań biograficznych w teologii (praktycznej) (2022) • Wartość egodokumentów w poznaniu biografii bł. EdmundaBojanowskiego (2026)

Materiały i źródła

  • 50 lat temu zmarł bp Edmund Nowicki. To on wskazał kościół na katedrę. Jak Gorzów stał się stolicą diecezji? | Gazeta Lubuska · 2021-03-10

    1945 r. Nowicki miał wówczas 45 lat, z których 21 spędził w kapłaństwie, ... „Pomału zacząłem sobie w głowie układać plan pracy i coraz bardziej oswajałem się z myślą, że Gorzów może byłby w jakimś okresie, przynajmniej przejściowo, korzystnym ośrodkiem” - wspominał duchowny. On też wskazał kościół, który zostanie „matką kościołów w diecezji”.W 1945 roku, w pierwszych miesiącach polskiego Gorzowa, najważniejszą katolicką świątynią był w mieście kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego (zbudowany w latach 1905-1907). XIII-wieczny Kościół Mariacki w centrum miasta za czasów niemieckich służył n

  • Skwer koło Spichlerza może mieć patrona, który zmienił historię Kościoła w Gorzowie | Gazeta Lubuska · 2023-07-05

    W 1945 ks. Nowicki, pracujący wcześniej w Poznaniu, został mianowany administratorem nowo utworzonej Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej. Na terenach, które zostały przyłączone po wojnie do Polski, brakowało wówczas kurii, sądu kościelnego czy seminarium duchownego. Do ks. Nowickiego należało zorganizowanie tego wszystkiego. Gdy trzeba było wybrać stolicę kościelnej administracji, w grę wchodził m.in. Szczecin, ale ten pomysł szybko upadł. Nie było do końca pewne, czy Szczecin przypadanie Polsce, a dodatkowo w większości leżał on na zachodnim brzegu Odry. Roz

  • Zdeterminowani. Fragmenty życiorysów trzech rządców Kurii Gorzowskiej (1945–1956) · 2016-01-01

    kurii gor ... skiej pozostaje ... P. So ... Organizował również zjazdy duchowieństwa AAKLiPP, odbywały się one co dwa lata w Gorzowie 47 . Kapłani tego potrzebowali. Zajęci odbudową świątyń, udzielaniem sakramentów, stale w drodze między obsługiwanymi kościołami, zabiegani, tracili z oczu najważniejszy cel swojej pracy. Mechanicznie wykonując oczekiwane od nich czynności, przestawali nauczać. Ich posługa stawała się płytka, pusta, powierzchowna, a przez to coraz mniej atrakcyjna dla odbiorców. Zwracając księżom na to uwagę, ks. Nowicki starał się zadbać, by w ślad za obojętnością kleru nie pos

  • Gorzowska Notre Dame | Tygodnik Powszechny · 2017-07-03

    Nie wiem, czy nie przez przypadek gorzowski kościół mariacki stał się katedrą. W wyborze tego miasta na stolicę wielkiej administracji tak naprawdę największy chyba udział miał pewien sowiecki oficer, z którym ks. Edmund Nowicki podróżował po tzw. Ziemiach Zachodnich. A było to „jakoś w połowie września” 1945 r. Po wizycie w Słubicach kapitan zapytał ks. Nowickiego: A co chcesz smotrić? Ks. Nowicki odpowiedział: No – miasto powiatowe. Radziecki kapitan na to: To może Landsberg? – zaproponował, patrząc na mapę. Niech będzie Landsberg – zgodził się ks. administrator. Gdy dotarli do Landsberga –

  • DOBIEGNIEW pw. św. Józefa · 2026-06-01

    Parafię erygował administrator apostolski ks. Edmund Nowicki. Do parafii, oprócz obecnych wiosek, należały: Górzyn, Kalsk, Łęczyn, Wołogoszcz, Głusko, Stare Osieczno, Starczewo, Żelazowo (obecnie Grąsy). Wraz z powstaniem parafii swoją działalność rozpoczął także prowadzony przez siostry benedyktynki zakład wychowawczy w Mierzęcinie. W 1972 r., w wyniku podziału diecezji gorzowskiej, część miejscowości została przyłączona do archidiecezji szczecińskiej.

  • Historia archidiecezji · 2017-08-06

    olskim dla diecezji gdańskiej i chełmińskiej został ks. Andrzej Wronka. Od 1946 r. pełnił tę funkcję dla diecezji gdańskiej. Po usunięciu go z tego stanowiska funkcję wikariusza dla diecezji gdańskiej pełnił od 1951 do 1956 r. ks. infułat Jan Cymanowski. Jednocześnie w 1951 r. biskupem koadiutorem gdańskim został mianowany ks. Edmund Nowicki. Urodził się w 1900 r. w Trzemesznie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1924 r. w Gnieźnie. Studiował prawo kanoniczne w Rzymie uwieńczone stopniem doktora. Przed 1939 r. pracował w kurii arcybiskupiej oraz w sądzie metropolitalnym W czasie wojny osadzony w

  • NOWICKI EDMUND, biskup gdański - Encyklopedia Gdańska · 2025-11-17

    EDMUND NOWICKI (13 IX 1900 Trzemeszno – 10 III 1971 Warszawa), biskup ordynariusz (1956–1971) diecezji gdańskiej, patron gdańskiej ulicy. Syn właściciela browaru, rolnika, następnie właściciela domu czynszowego w Gnieźnie Zygmunta (ok. 1860 – 9 II 1940) i Marii z domu Hübner/Huebner (ok. 1876 – 11 X 1941). Brat adwokata Józefa (3 II 1902 – 24 II 1966), notariusza i adwokata Klemensa (ur. 15 III 1903), inżyniera chemika Norberta (22 IV 1912 – 24 II 1968), lekarza i animatora życia kulturalnego Bogdana (1 V 1908 Święte powiat Gniezno – 1/9 IX 1963 Gniezno). Ukończył gimnazjum w Gnieźnie, w latac

  • Rev. dr. Edmund Nowicki – Apostolic Administrato… — Library of Science · 2020-11-30

    # Rev. dr. Edmund Nowicki – Apostolic Administrator in Gorzów Wielkopolski ... Rev. PA Edmund Nowicki PhD, a priest of the Archdiocese of Gniezno i Poznań, was strongly associated with Gorzów Wielkopolski through his priestly ministry and with Gdańsk through his episcopal ministry. The work in the apostolic administration in Gorzów Wielkopolski was particularly difficult for him. The enormous area – 1/7 of Poland’s area, the lack of basic religious ministry tools and the difficulties arising from the then authorities posed extremely big problems in creating the pastoral life in the newly creat

  • To on wybrał Gorzów, a w nim kościół na katedrę. Ks. Edmund Nowicki będzie miał tablicę pamiątkową | Gazeta Lubuska · 2025-01-03

    Ks. inf. Edmund Nowicki ... amiątk ... W środę 10 marca mija pół wieku od śmierci bpa Edmunda Nowickiego. To właśnie on wskazał Gorzów na siedzibę administracji kościelnej. I to on wybrał XIII-wieczny kościół w centrum miasta na katedrę.Jarosław Miłkowski ... gdy ksiądz Nowicki miał ... 45 lat, kard ... ond mianował go ... Nowicki na stolicę tej administracji wskazał Gorzów. Gdy przybył do miasta (wcześniej przez 21 lat kapłan związany był z Poznaniem) wskazał też kościół na katedrę. Choć najważniejszą katolicką świątynią był wówczas kościół Podwyższenia Krzyża, to duchowny uznał, że katedrą m

  • Daniel Gucewicz: Ograniczony rozwój. Diecezja gdańska ... · 2025-12-07

    nim Edmund Nowicki (1900–19 ... 1), pochodzący z Wielkopolski, wyświęcony na księdza w 1924 ... . Edmund Nowicki musiał powrócić do ... . Papież Pius XII mianował go następnie biskupem ... nie sakrę ... Biskup Nowicki jako pierwszy ordynariusz w krótkiej historii diecezji dysponował odpowiednimi kompetencjami i warunkami, pozwalającymi ją zreorganizować i uporządkować jej wątłe struktury. Rozbudował i powołał wiele struktur diecezjalnych. Ustanowił swym wikariuszem generalnym ks. Bernarda Polzina z archidiecezji gnieźnieńskiej, który okazał się znakomitym organizatorem. W ocenie komunistów był

Częste pytania

Kim był ks. Edmund Nowicki?

Był polskim duchownym, administratorem Apostolskiej Administracji w Gorzowie oraz biskupem ordynariuszem diecezji gdańskiej.

Kiedy i dlaczego wybrał Gorzów na siedzibę administracji?

W 1945 roku, podczas podróży po Ziemiach Zachodnich, postanowił wybrać Gorzów jako stolicę administracji kościelnej [4].

Dlaczego wybrał kościół Mariacki na katedrę zamiast kościał Podwyższenia Krzyża?

Choć kościół Podwyższenia był najważniejszą świątynią w mieście, ksiądz Nowicki uznał, że kościół Mariacki lepiej odpowiada rolli katedry [1][9].