Edmund Dalbor
ks. teolog
other
1869–1926 Edmund Dalbor
Ksiądz Edmund Dalbor (1869–1926) – arcybiskup gnieźnieński i poznański, pierwszy Prymas Polski niepodległej, działający w latach 1915–1926. Był jedną z najważniejszych postaci Kościoła katolickiego w Polsce w okresie odzyskania niepodległości.
Ksiądz Edmund Dalbor, urodzony 30 października 1869 roku w Ostrowie Wielkopolskim, był arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim oraz pierwszym Prymasem Polski niepodległej. Objął ten urząd w 1915 roku, a od 1919 roku pełnił funkcję Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski [5][6].
W trakcie swojej posługi podjął liczne inicjatywy na rzecz rozwoju Kościoła w odrodzonej Polsce. Rozwinął sieć dekanatów i parafii w obu archidiecezjach, dbał o kapłańską formację oraz współpracował z hierarchą lwowskim, arcybiskupem Józefem Bilczewskim, w sprawach dotyczących stosunków państwo-Kościół [8][12].
Ksiądz Dalbor zmarł 13 lutego 1926 roku w Poznaniu. Jego pochówki dokonano w katedrze gnieźnieńskiej – Bazylice Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie [5][7]. Dziedzictwo jego posługi było upamiierzone setną rocznicą erygowania parafii na Szwederowie w Bydgoszczy, której odnowienie związano z tą rocznicą [1].
Rok urodzenia: 1869
Rok śmierci: 1926
Publikacje
- Teologia pisana przez biografię? O zastosowaniu badań biograficznych w teologii (praktycznej) (2022) — Collectanea Theologica
- Pełna edycja zachowanej korespondencji kardynała Edmunda Dalbora z arcybiskupem Józefem Bilczewskim (2024) — Resovia Sacra
- Wartość egodokumentów w poznaniu biografii bł. EdmundaBojanowskiego (2026) — Studia Paedagogica Ignatiana
- Teologia naturalna Sir Edmunda Tylora Whittakera (2008) — Philosophical Problems in Science (Zagadnienia Filozoficzne w Nauce)
- Pedagogiczny wymiar polskiej ludowej teologii i pobożności według Edmunda Bojanowskiego. Szkic do badań pedagogiczno-etnologiczno-religijnych (2020) — Zeszyty Naukowe KUL
- Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972 (2005) — Nasza przeszlosc
- Teologia pastoralna w diecezji kieleckiej w XIX w. (1982) — Nasza przeszlosc
- Słownik polskich teologów katolickich, pod red. H. E. Wyczawskiego, t. 1–4, Warszawa 1981–1983 (1983) — Ruch Biblijny i Liturgiczny
Notatki
Edmund Dalbor — wzmianki w literaturze naukowej (Elicit). Poniższe pozycje źródłowe dokumentują tematykę powiązaną z osobą lub jej kontekstem kościelnym. Nie stanowią pełnego życiorysu. [1] Teologia pisana przez biografię? O zastosowaniu badań biograficznych w teologii (praktycznej) (2022). Autorzy: Mariusz Chrostowski. [2] Pełna edycja zachowanej korespondencji kardynała Edmunda Dalbora z arcybiskupem Józefem Bilczewskim (2024). Autorzy: J. Wołczański. [3] Wartość egodokumentów w poznaniu biografii bł. EdmundaBojanowskiego (2026). Autorzy: M. Opiela. [4] Teologia naturalna Sir Edmunda Tylora Whittakera (2008). Autorzy: Tadeusz Pabjan. [5] Pedagogiczny wymiar polskiej ludowej teologii i pobożności według Edmunda Bojanowskiego. Szkic do badań pedagogiczno-etnologiczno-religijnych (2020). Autorzy: Eugeniusz Sakowicz.
Osiągnięcia
• Teologia pisana przez biografię? O zastosowaniu badań biograficznych w teologii (praktycznej) (2022) • Pełna edycja zachowanej korespondencji kardynała Edmunda Dalbora z arcybiskupem Józefem Bilczewskim (2024) • Wartość egodokumentów w poznaniu biografii bł. EdmundaBojanowskiego (2026)
Materiały i źródła
- Kościół na Szwederowie będzie odnowiony. To z okazji 100-lecia parafii - Bydgoszcz Informuje · 2024-03-28
Odświeżanie kościoła związane jest z świętowaniem 100-lecia erygowania parafii. 10 kwietnia przypadnie setna rocznica wydzielenia wspólnoty na Szwederowie z parafii farnej. Dokonał tego ówczesny prymas ks. Edmund Dalbor. W 1926 roku, pierwszy proboszcz parafii, ks. Jan Konopczyński. Trójnawową świątynie wzniesiono w latach 1926-1928. Nad głównym wejście zainstalowano cyfry tworzące liczbę 100. Uroczystości jubileuszowe zaplanowano na kwiecień.
- Bazylika św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy - Strefa Bydgoszcz · 2024-12-30
Już 1 maja 1924 roku, dzięki dekretowi kard. Edmunda Dalbora, erygowano parafię pod wezwaniem św. Wincentego a Paulo. Dwa lata później, 15 października 1925 roku, księża misjonarze rozpoczęli swą działalność duszpasterską. Do końca 1927 roku wybudowano prezbiterium, a na początku 1928 roku przystąpiono do robót fundamentowych pod główną nawę kościoła. Na przełomie lat 1931 i 1932 zakończono budowę obu skrzydeł domu misjonarskiego, w którym urządzono szkołę dla chłopców. ... 928), ... . Ludwik Mos ... CM (192 ... . Edmund W ... CM (1940–1941), ... . Władysław Giemza CM (1945– ... 957 ... Teodor
- Działalność dydaktyczna i badawcza ks. dr. Józefa Glempa · 2024-04-16
autorem prac prezentujących inne postaci zasłużone dla Kościoła: ks. Feliksa Kozłowskiego (zm. 1861, wielkiego jał mużnika) 25, ks. Ignacego Polkowskiego (zm. 1888, wybitnego historyka) 26 i ks. Tadeusza Trzcińskiego (zm. 1912, historyka i działacza społecznego) 27. W obszarze prac historycznych spod pióra ks. Glempa wyszło dość obszerne studium poświęcone rektorom Seminarium Duchownego 20 Tenże, Ks. Kazimierz Głowiński (1862-1946), PK 1972, r. 15, nr 3-4, s. 299-300. 21 Tenże, Ks. Teodor Taczak (1878-1941), PK 1972, r. 15, nr 3-4, s. 285-288. 22 Tenże, Ks. Edmund kardynał Dalbor (1869-1926),
- Poznań: 100-lecie Archiwum Archidiecezjalnego · 2025-10-21
encji oraz Walnego Zgromadzenia SAK, ks. kan. mgr lic. Roman Dworacki, dyrektor Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu, zauważył, że „praca w archiwum jest za pokolenia i na pokolenia”. Przywołując krótką historię powstania Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu, przypomniał, że 13 października 1925 r. kard. Edmund Dalbor podpisał dekret powołujący archiwum i wtedy też został powołany pierwszy dyrektor tej instytucji ks. Edmund Majkowski. 1 listopada 1925 r. Archiwum rozpoczęło swą działalność, a w maju 1926 r. na Ostrowie Tumskim uroczyście otwarto budynek, w którym mieściły się pracownie arc
- Edmund Dalbor · 2026-05-16
Edmund Dalbor ... | Kardynał prezbiter, Prymas Polski | - | | --- | --- | ... | Ilustracja | - | ... | Herb duchownego | - | ... | Herb duchownego | - | ... | Kraj działania | Polska | | Data i miejsce urodzenia | 30 października 1869, Ostrów Wielkopolski | ... | Data i miejsce śmierci | ... 13 lutego 1926, Poznań | ... | Miejsce pochówku | Bazylika Prymasowska Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie | | Arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański | - | ... | Okres sprawowania | 1915–1926 | ... | Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski | - | | Okres sprawowania | 1919–1926 |
- Edmund Dalbor · 2017-04-09
ca oraz Katarzyny z Rutkowskich. Urodził się w 1869 r. w Ostrowie Wielkopolskim. W 1888 r. ukończył ostrowskie gimnazjum, w którym zdał maturę. Z Wielkopolski wyjechał na studia na uniwersytet w Münster, gdzie zgłębiał filozofię i teologię. Po otwarciu seminarium w Poznaniu w 1889 r. kontynuował tu studia, które ukończył w 1891 r., a kolejny rok poświęcił dalszym studiom w seminarium gnieźnieńskim. Dostrzegając potencjał intelektualny Dalbora, w 1892 r. arcybiskup Florian Stablewski wysłał go do Rzymu, gdzie w 1894 r. uzyskał doktorat z prawa kanonicznego. W Rzymie przyjął też święcenia kapłań
- 13 lutego: 100-lecie śmierci kard. Edmunda Dalbora · 2026-02-09
13 lutego: 100-lecie śmierci kard. Edmunda Dalbora ... # 13 lutego: 100-lecie śmierci kard. Edmunda Dalbora ... W Gnieźnie, Ostrowie Wielkopolskim i Poznaniu w dniach 12-15 lutego odbędą się uroczystości z okazji 100. rocznicy śmierci kard. Edmunda Dalbora, arcybiskupa poznańskiego i gnieźnieńskiego, prymasa Polski. Kard. Dalbor zmarł 13 lutego 1926 r. w Poznaniu. Pochowany jest w katedrze gnieźnieńskiej. ... Uroczystości z okazji przypadającej w 2026 roku 100. rocznicy śmierci kard. Edmunda Dalbora, arcybiskupa poznańskiego i gnieźnieńskiego, prymasa Polski odbędą się w dniach 12-15 luteg
- Kard. Edmund Dalbor – pierwszy prymas Polski niepodległej | eKAI · 2026-02-12
cybiskup ... i poznański Florian ... u, gdzie w ... wski powołał ... Kard. Edmund Dalbor sprawował urząd arcybisk ... gnieźnieńskiego i poznańskiego przez 1 ... lat. Podjął w tym czasie wiele inicjatyw na wielu różnych polach. Wymienienie wszystkich w arty ... prasowym jest niemożliwe, warto jednak wspomnieć o najważniejszych. Roz ... ował m.in. sieć dekanatów i parafii w obu archidiecezjach. Wiele uwagi ... cał sprawom kap ... cił m.in. z ... w celu pogłębienia ich ... duchowego. ... też w R ... w 1 ... ień. C ... ściołem a ... wem i d ... ymi, ale ... ecał duch ... ym. Poczu ... się natomias
- Prymas Polski kard. Edmund Dalbor · 2018-11-10
1893, który pod dniem 23 lutego przyniósł późniejszemu Prymasowi świecenia kapłańskie. Otrzymał je w Rzymie w bazylice św. Jana na Lateranie, tej głowie i macierzy wszystkich świątyń katolickich. Nazajutrz w uroczystość św. Macieja odprawił mszę w kaplicy św. Stanisława Kostki w kościele św. Andrzeja na Kwirynale. Wiedział ks. Dalbor wtedy, że przy grobie świętego Młodzieniaszka odprawił swe prymicje 55 lat przed nim – w dniu 1 stycznia 1838 – panujący wówczas papież Leon XIII. Trudno było nie znać tego szczegółu, skoro się tyle o nim w Rzymie mówiło. Nikt jednak nie zwrócił uwagi ks. Edmunda
- Prymas czasu przejścia | Przewodnik Katolicki · 2026-02-11
W historii Polski są postacie, których znaczenie trudno uchwycić przy pomocy efektownych wydarzeń czy dramatycznych zwrotów akcji. Nie stoją w centrum wielkich bitew, nie przewodzą politycznym przewrotom, rzadko bywają bohaterami legend. Ich rola polega na czymś innym: na utrzymaniu ciągłości, na tworzeniu stabilnych ram, w których mogą działać inni. Do takich postaci należy kard. Edmund Dalbor – pierwszy prymas w odrodzonej Polsce. Jego biografia splata się z jednym z najważniejszych momentów w dziejach narodu: przejściem od epoki zaborów do niepodległego państwa. Dalbor stanął na czele Kości
Częste pytania
Kto był ks. Edmund Dalbor?
Był arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim oraz pierwszym Prymasem Polski niepodległej, działającym w latach 1915–1926.
Kiedy i gdzie się urodził Edmund Dalbor?
30 października 1869 roku w Ostrowie Wielkopolskim.
Kiedy zmarł Edmund Dalbor?
13 lutego 1926 roku w Poznaniu.
Gdzie jest pochowany Edmund Dalbor?
W katedrze gnieźnieńskiej – Bazylice Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie.