Kościół Najświętszego Zbawiciela

Historia parafii Kościół Najświętszego Zbawiciela w Wrocław udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: wrocławska. --- ### Publikacje naukowe **Pęknięcie ściany w modernistycznym kościele pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela w Zielonej Górze – przyczyna** Autorzy: B. Michalak Rok: 2017 DOI: 10.7862/RB.2017.22 URL: http://doi.prz.edu.pl/pl/pdf/biis/764 > Zielona Góra nie jest miastem bogatym w zabytki architektury z okresu modernizmu. Budowle z tej epoki są jednak coraz powszechniej uznawane za cenne z najbardziej interesujących jest pochodzący z roku 1917 kościół pw. Najświętszego Zbawiciela przy ul. Niepodległości. Świątynia ufundowana przez fundację imienia znanego zielonogórskiego przemysłowca Georga Beuchelta do dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych kościołów w mieście. Projekt Wilhelma Wagnera i Oscara Hossfelda został zrealizowan **Rec.: Wacław Szetelnicki, Odbudowa kościołów w archidiecezji wrocławskiej w latach 1945-72** Autorzy: Józef Bańka Rok: 1976 DOI: 10.52204/np.1976.45.331-333 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6505/7222 > -- **Wybrane aspekty treści ideowych w dekoracji kaplicy św. Franciszka Ksawerego przy kościele pw. Najświętszego Imienia Jezus we Wrocławiu** Autorzy: Małgorzata Wyrzykowska Rok: 2024 DOI: 10.19195/2449-9285.73.11 > The university church, together with the Collegium Maximum, was the most important foundation of the Wrocław Jesuits, which was reflected in the rich ideological programme of the decoration of this building complex. The aim of this article is to analyse selected aspects of the ideological content contained in the decoration of the chapel of St. Francis Xavier in the Church of the Most Sacred Name of Jesus in Wrocław, which has not yet received a mono­graphic study. The literature on the subject **History and Overview of the Unique Architecture of Pipe Organs in St. Mary Magdalene’s Church in Wrocław (Poland) from the Middle Ages to the Present Day** Autorzy: Karol Czajka-Giełdon, K. Kirschke Rok: 2025 DOI: 10.3390/arts14050121 URL: https://www.mdpi.com/2076-0752/14/5/121/pdf?version=1759384062 > The historical pipe organ, an instrument of vast scale and complex construction, has a significant connection to liturgical celebration and to the history of European churches. It is also one of the few musical instruments considered to be a work of architecture. The evolution of organ building, especially in the seventeenth to nineteenth centuries, required deep knowledge of musical culture and technology. The significance of this relationship is illustrated by the example of the former and pre **„Um in die innern Räume die erwünschte Harmonie zu tragen”. Dziewiętnastowieczne wyposażenie wrocławskiego kościoła św. Wojciecha** Autorzy: Joanna Lubos-Kozieł Rok: 2009 DOI: 10.19195/quart.2009.2.64582 > In the mid years of the 19th century the movement of ‘Christian art’ revival was formed in the German Catholic Church. In Wrocław of this time one can notice numerous interesting artistic undertakings of church origins, connected both with erecting new buildings and renovating, furnishing and decorating the already existing churches. Not many examples of the ‘Christian art’ revival in Wrocław have been preserved; they are also merely documented. St. Adalbert Church is an exception as we can make **"Archiv für schlesische Kirchengeschichte". Im Auftrag des Instituts für ostdeutsche Kirchen- und Kulturgeschichte herausgegeben von Joachim Köhler , Jan Thorbecke Verlag Sigmaringen 1988 ss. 205** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 1991 DOI: 10.52204/np.1991.75.353-356 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7077/7803 > Założony w **Kościół klasztorny wrocławskich dominikanek w czasach średniowiecznych – wystrój, wyposażenie i jego funkcje** Autorzy: Agnieszka Patała Rok: 2024 DOI: 10.19195/quart.2023.4.101690 URL: https://doi.org/10.19195/quart.2023.4.101690 > The aim of this article is to reconstruct and discuss the medieval decoration and furnishings of the Dominican Nuns’ Church in Wroclaw, which have survived in a residual state and are stored in dispersed form in the museum collections of Wroclaw, Warsaw and Torun. Particular attention was given to the fragments of the monumental wall painting decoration of the presbytery discovered in 1975, as well as relics of painting and sculpture, comprising: the wings of the polyptych with Marian scenes and **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Projekt adaptacji kolegiaty św. Krzyża we Wrocławiu do roli muzeum sztuki sakralnej i mauzoleum Piastów śląskich. Wyraz troski o zabytek czy też zabieg propagandowy?** Autorzy: Tomasz Piędzioch Rok: 2023 DOI: 10.19195/skhs.2023.4.189.220 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/sobotka/article/download/16338/14650 > The aim of this paper is to discuss a quite unknown project of adapting the Collegiate Church of the Holy Cross in Wrocaw into a museum.This initiative was undertaken in 1955-1956 on orders of Father Kazimierz Lagosz, who was then the vicar capitular of the Roman Catholic Archdiocese of Wrocaw.The text outlines the preparatory studies, problems related to realisation of that project and the presumable role of the museum in the context of the communist propaganda of the time concerning the "Weste **Historiografia Diecezji Wrocławskiej do roku 1821** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7589 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7589/6809 > - **Revitalization of Historical Building in Wrocław’s City Centre, Poland** Autorzy: P. Berkowski, G. Dmochowski, M. Minch, J. Szołomicki Rok: 2010 DOI: 10.4028/www.scientific.net/AMR.133-134.1009 URL: https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/amr.133-134.1009 > Some aspects of the revitalization of the 14th century historical building are presented in the paper. The building was originally used as a poorhouse and a hospital for children. The original Gothic masonry building on the site was a two-storey building with a cellar, situated in a corner of two streets. In the middle of the 19th century the building was converted into a school and then the first large-scale demolition of the hospital’s Gothic walls took place. After the 2nd World War a school **Dzieje diecezji wrocławskiej w rękopisie sprzed stu lat** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.97.397-401 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6913/8153 > -- **Misterium Kościoła a zbawienie człowieka** Autorzy: Stanisław Fiuk Rok: 2020 DOI: 10.31743/twp.2015.9.1.11 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/twp/article/download/7955/6985 > Niniejsze badanie tajemnicy Kościoła jest jednocześnie dociekaniem istoty tajemnicy zbawienia człowieka. Powołanie przez Chrystusa Kościoła jest początkiem nowego etapu historii zbawienia. Jednocześnie to misterium wyraża się w codziennym życiu chrześcijanina poprzez jego współpracę z Duchem Świętym. W misterium Kościoła dokonuje się wspólnota Boga z człowiekiem. W ten sposób tajemnica zbawienia przenika istotę człowieka oraz poprzez życie sakramentalne elementy boskie przenikają to, co ludzkie. **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Architektura sakralna Adama Ballenstedta (1923-1931)** Autorzy: Z. Sroka Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.201-267 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6813/7687 > -- **Kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie jako świątynia Rzeczypospolitej Obojga Narodów** Autorzy: Maria Nitka Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2396 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2396/2268 > W artykule omówiono pierwotną ikonografię wystroju kościoła pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie przy via San Sebastianello 11, zrekonstruowaną dzięki materiałom archiwalnym. Wnętrze kościoła Zmartwychwstańców w Rzymie zostało konsekrowane w 5 listopada 1889 roku w czasie zaborów i braku reprezentacji świątyni nacji polskiej w Wiecznym Mieście. Świątynia przed remontem w 1979 roku miała jednorodny wystrój w nurcie historyzującym, który spajała polichromia w typie „polichromii dywanowych” (Tap **Kościół polski obrońcą ducha narodowego na Śląsku w wiekach średnich** Autorzy: Franciszek Lenczowski Rok: 1966 DOI: 10.52204/np.1966.25.69-81 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6583/8216 > - **Wróciła sława twoja, Vratislavia, Wrocławiu! Więzi kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski, z Dolnym Śląskiem, red. G. Sokołowski, S. Wróblewski, Wydawnictwo Episteme, Wrocław – Lublin 2023, ss. 815** Autorzy: A. Dziuba Rok: 2024 DOI: 10.21697/stpr.15301 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stpr/article/download/15301/13493 > Kościół katolicki jest najstarszą i najdłużej działającą instytucją na ziemiach polskich. Jego początki łączą się z powstawaniem i tworzeniem państwa polskiego. Pozostaje też strukturą trwałą, zachowującą swoją historyczną ciągłość, czego z uwagi na okres zaborów nie można powiedzieć o dziejach państwa. Zmieniające się na przestrzeni wieków ustroje społeczno-polityczne wpływały także na kształt relacji władza państwowa – Kościół, jednak zawsze stanowiła ona ważny czynnik budowania ładu społeczne **Katalog Archiwum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Rękopisy. VI.** Autorzy: W. Urban Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6538 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6538/6069 > - **Rec.: Aleksander Rogalski, Kościół katolicki na Śląsku. Studia nad dziejami diecezji wrocławskiej, Warszawa 1955** Autorzy: W. Urban Rok: 1957 DOI: 10.52204/np.1957.5.301-305 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7224/8309 > Studia T eologiczn e" w ydaw **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Pipe organ of the Aula of the Technische Hochschule Breslau (Wrocław University of Science and Technology)** Autorzy: Karol Czajka-Giełdon, K. Kirschke Rok: 2025 DOI: 10.37190/arc250407 URL: https://doi.org/10.37190/arc250407 > This text outlines the history of the organ built by Gebrüder Rieger in 1929 for the auditorium of the Technische Hochschule Breslau. The instrument was an important part of the hall’s original design, serving to add splendour to academic events and to conduct music and teaching classes at the Institute of Music Technology – the only body of its kind within the structure of a technical university in the Weimar Republic. As a result of the destruction that engulfed the whole of Wrocław in the fin **Archiwum diecezjalne we Wrocławiu** Autorzy: W. Urban Rok: 1948 DOI: 10.52204/np.1948.4.311-316 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7174/6831 > -- **Relacje biskupów wrocławskich ,,ad limina" z XVII i XVIII wieku** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 1987 DOI: 10.52204/np.1987.68.93-132 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6941/7700 > -- **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Pomiędzy Mentorellą a Paryżem. Artystyczna wizja krakowskiego kościoła Zmartwychwstańców ojca Leona Zbyszewskiego (1832-1907)** Autorzy: Dagny Nestorow, Rafał Nesterow Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2376 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2376/2266 > W tekście omówiono architekturę i wyposażenie kościoła Zmartwychwstańców w Krakowie, który został zbudowany w latach 1886-1887 przy krakowskim domu zgromadzenia, ufundowa­nym w 1885 roku. Była to druga świątynia zmartwychwstańców na ziemiach polskich, po kościele we Lwowie. Fundamentalny wpływ na świątynię miała artystyczna wizja o. Leona Zbyszewskiego (1832-1907) CR. Przy pomocy o. Władysława Orpiszewskiego opracował artystyczną wizję kościoła, w której odwołał się do wzorów antycznych i wczesn **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Modernity and Compromise: The Church of St. Michael the Archangel in Warsaw and its Designer Władysław Pieńkowski** Autorzy: Wojciech M. Głowacki Rok: 2019 DOI: 10.5604/01.3001.0013.3356 > Despite the considerable influence he exerted on post-war church architecture in Poland, the designer Władysław Pieńkowski (1907–1991) is today an altogether forgotten figure. The current paper outlines his biography and his early oeuvre; this is because his experience in designing office blocks and industrial plants gained while working under the supervision of the most outstanding Polish architects of the mid-20th century, was to be of key importance to his later, independent designs for eccle **Between cooperation and competition. The relations between the Church in Gniezno and the Church in Wrocław in the fifteenth century** Autorzy: Zofia Wilk-Woś Rok: 2024 DOI: 10.26881/sds.2024.27.12 URL: https://doi.org/10.26881/sds.2024.27.12 > W XV wieku relacje arcybiskupów gnieźnieńskich z biskupami wrocławskimi ulegały zmianom. Zarówno sytuacja polityczna na Śląsku, jak i polityka papieska miały wpływ na te bardzo złożone, czasem trudne, a nawet wrogie stosunki: prowincja śląska nie weszła przecież w skład zjednoczonego Królestwa Polskiego, terytorium biskupstwa znajdującego się pod zwierzchnictwem metropolii gnieźnieńskiej stanowiło wówczas część królestwa czeskiego, a biskupi wrocławscy byli wasalami króla Czech. Wpływ na omawian **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Mariusz Rosik, Kościół a Synagoga (30-313 po Chr.). Na rozdrożu (Wrocław: Wydawnictwo Chronicon, 2016)** Autorzy: K. Pilarczyk Rok: 2017 DOI: 10.31743/ba.955 URL: https://doi.org/10.31743/ba.955 > Book review: Mariusz Rosik, Kościół a Synagoga (30-313 po Chr.). Na rozdrożu (Wrocław: Wydawnictwo Chronicon, 2016). Ss. 648. PLN 65 (oprawa twarda). ISBN 978-83-942734-9-1. **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Katalog Archiwum Archidiecezjalnego we Wrocławiu : rękopisy** Autorzy: W. Urban Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6452 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6452/6008 > - **Gotyk w służbie oficjalnej narracji o Ziemiach Zachodnich? "Przewodnik po zabytkach Wrocławia z informatorem" w kontekście architektonicznych uwarunkowań Wrocławia w latach 40. XX w.** Autorzy: Kacper Rosner-Leszczyński, K. Bekieszczuk Rok: 2021 DOI: 10.19195/skhs.2021.1.85.112 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/sobotka/article/download/16067/14268 > This article presents the role of architecture in the process of making the landscape of the Western and Northern Territories of Poland in the late 1940s more familiar to new inhabitants. The topic is analyzed on the example of Wroclaw city guidebook from 1948 by St[anislaw] Sevatt. In his work, special focus was given to gothic churches in order to emphasize close relations between Silesia and the other regions of Poland in the time of the Piast dynasty. **V Polsko-Niemieckie Seminarium Wrocław-Halle: „Pomorze Przedodrzańskie w okresie nowożytnym. Pięciowiekowa tradycja i jej recepcja z perspektywy dziejów Kościoła oraz historii sztuki”** Autorzy: Dominika M. Piotrowska Rok: 2008 DOI: 10.19195/quart.2008.3.64537 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/quart/article/download/17390/15658 > From 13th to 19th May 2008 in Zingst, Germany the 5th German-Polish interdisciplinary Seminar Western Pomerania (Vorpommern) in the Early Modern Times. Five-Century Tradition and Its Reception from the Perspective of the Church History and History of Art was held by the Theological Department of Martin Luter University in Halle and Wüttenberg and The Art History of Renassaince and the Reformation Section at The University of Wrocław. The project was supported by The Polish-German Co-Operation Fu **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Professor Jacek Kościuk** Autorzy: Aleksandra Brzozowska-Jawornicka Rok: 2024 DOI: 10.37190/arc240112 URL: https://doi.org/10.37190/arc240112 > Wrocław **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **From the past of the University of Wrocław (Outline of the history of the University up to 1945 and during the post-war years)** Autorzy: Paweł Jaworski, Teresa Kulak Rok: 2023 DOI: 10.19195/skhs.2023.2.7.29 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/sobotka/article/download/16266/14588 > The article presents in a concentrated narrative the history of the University of Wrocław (Breslau), beginning with the establishment of the two-faculty Catholic Leopoldina in 1702, which, after its merger with the Protestant Viadrina, existing since 1506 in Frankfurt (Oder), became from October 19, 1811, the state University of Wrocław. In 1911, it was named the Silesian Frederick William University, and it remains the Polish University of Wrocław since 1945. **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Parafia Pilica w latach niewoli narodowej** Autorzy: Henryk Błażkiewicz Rok: 1983 DOI: 10.52204/np.1983.59.255-271 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6705/7507 > -- **Romańska i wczesnogotycka architektura kościoła pocysterskiego w Oliwie (XII-XIIIw.)** Autorzy: Leszek Wetesko Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.429-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7337/7912 > -- **Spotkanie historyków Kościoła w Legnicy (27-28 III 2008 r.)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.109.335-338 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4267/5048 > W 2008 roku miejscem obrad historyków Kościoła był gmach Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Legnickiej. Na program spotkania złożyły się referaty podejmujące refleksję nad charyzmatem świętości w dziejach Śląska. **Zarys dziejów Kościoła katolickiego na ziemi głubczyckiej od średniowiecza do 1945 roku** Autorzy: Katarzyna Maler Rok: 2015 DOI: 10.52097/wpt.2599 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2599/2519 > Głubczyce area covers southern part of Opole Voivodship. It is bordered with the Czech Republic in the south and west. From 1038 or 1039 this territory was taken away from Poland and since then it belonged to the Czech Republic. From 1526 it was under Habsburg Monarchy. In 1742 it went under control of Prussia and was not returned to Poland until 1945. In the Church terms, the territory belonged to the Czech diocese and from 1777 it belonged to Olomouc archdiocese. In 1751 Frederic II, the king **Medieval architecture of the Church of St. Hedwig of Silesia in Zielona Góra and transformations to the church between the 14th and 20th centuries** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2019 DOI: 10.37190/arc190401 > WprowadzenieKościół konkatedralny pw.św.Jadwigi Śląskiej wraz z ratuszem to dwie najstarsze budowle monumentalne na obszarze miasta lokacyjnego w Zielonej Górze.Świątynia, położona pośrodku placu **"Wrocław nasz!"** Autorzy: E. Kaszuba Rok: 2021 DOI: 10.12775/klio.2021.039 URL: https://apcz.umk.pl/KLIO/article/download/32733/30736 > Po zakończeniu drugiej wojny światowej polonizacja Wrocławia stała się sprawą pierwszorzędnej wagi – zarówno z przyczyn politycznych, jak i psychospołecznych. Prezentowany tekst ma na celu wskazanie określonych tendencji w działaniach nastawionych na nadanie historycznej stolicy regionu dobitnie polskiego wyrazu. Koncentruje się na takich zjawiskach, jak degradacja przestrzeni miejskiej i zniszczenia tkanki architektonicznej, odgruzowywanie i odbudowa miasta, wydobywanie z obcego otoczenia kultu **Prace Konstantego Wojciechowskiego przy katedrze we Włocławku a koncepcja „stylu wiślano‑bałtyckiego”** Autorzy: K. Stefański Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.15 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5184/4659 > The Włocławek Cathedral dedicated to the Assumption of the Blessed Virgin Mary is one of the most important Gothic churches in the lowlands of northern Poland. However, overshadowed by the Cathedrals in Poznań and Gniezno, it is considered a building that is more modest in scale and less artistically valuable. An important issue related to the history of the church is its restoration that was carried out in the last two decades o the 19th century, initially according to the plans of Tadeusz Stry **Brewe papieskie włączające Nowy Śląsk do diecezji wrocławskiej** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6553 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6553/6082 > - **Historia organów w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie-Piaskach Wielkich** Autorzy: P. Matoga Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.225-236 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4659/4804 > Archiwum parafialne w Krakowie-Piaskach Wielkich obfituje w dokumenty związane z historią miejscowych organów. Kościół parafialny został wybudowany w latach 20. XX w. W 1944 r. zamontowano w nim niewielkie, tymczasowe organy, wypożyczone z parafii w Prokocimiu. Instrument ten, zbudowany w 1924 r. przez Stanisława Żebrowskiego z Krakowa, oddano do Prokocimia w 1945 r. Jeszcze w 1944 r. ówczesny proboszcz, ks. Franciszek Dźwigoński, zamówił nowe, 15-głosowe, pneumatyczne organy w firmie Gebrüder R **Archidiecezja Wrocławska w latach 1945-1965** Autorzy: W. Urban Rok: 1965 DOI: 10.52204/np.1965.22.10-68 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6338/6539 > Artykuł ukazuje rozwój archidiecezji wrocławskiej w latach 1945-1965. Przedstawiono w nim przemiany ludnościowe, stan organizacji terytorialno-kościelnej, posługę administratora apostolskiego ks. Karola Milika, wikariusza kapitulnego ks. Kazimierza Lagosza, arcybiskupa Bolesława Kominka. Opisano duchowieństwo pracujące na terenie archidiecezji i metody pracy duszpasterskiej. Poruszono kwestię wychowania duchowieństwa oraz trud odbudowy zniszczonych kościołów. Omówiono także rolę i zasługi Kościo **Archeologia architektury Wrocławia. Metody nieinwazyjne w badaniach nad warsztatem budowlanym przełomu średniowiecza i nowożytności** Autorzy: Roland Mruczek Rok: 2020 DOI: 10.12775/AHP.2019.010 URL: https://doi.org/10.12775/ahp.2019.010 > W pracy podjeto probe prezentacji wroclawskiego warsztatu budowlanego w drugiej polowie XV–początku XVII wieku, widzianego przez pryzmat analiz stratygraficznych oraz studiow nad techniką i technologią budowy w aspekcie chronologicznym, zweryfikowanych badaniami laboratoryjnymi. Zarysowano rowniez europejską geneze strzech budowlanych dzialających wowczas w stolicy Śląska. **Projekt kaplicy elektorskiej we Wrocławiu Pompeo Ferrari a barokowy eklektyzm przełomu XVII i XVIII wieku** Autorzy: T. Bernatowicz Rok: 2022 DOI: 10.18778/2084-851x.13.07 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/47106/1/119-153_Bernatowicz.pdf > Najwcześniejszym dziełem Pompea Ferrariego w Polsce był projekt kaplicy elektorskiej przy katedrze we Wrocławiu, wykonany w 1704 roku. Znamy dwa rysunki ukazujące przekrój podłużny, umożliwiające rekonstrukcję oraz identyfikację genezy form architektonicznych i rzeźbiarskich. Architekt, dwukrotny laureat konkursów Akademii św. Łukasza, zaprojektował dzieło odzwierciedlające aktualnie panujące w Rzymie koncepcje barokowego eklektyzmu. Polegały one na łączeniu w jednym dziele aklasycznych form stw **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Pierwszy etap budowy kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku: datowanie, zakres prac, geneza stylu** Autorzy: J. Widłak Rok: 2024 DOI: 10.55545/md.2201 URL: https://czasopisma.vistulana.pl/article/download/11/12 > Artykuł powstał w celu usystematyzowania i poszerzenia stanu wiedzy o kościele Mariackim w Kłodzku, a ściślej rzecz ujmując, dotyczy najstarszego etapu budowy fary, to jest okresu funkcjonowania na miejscu pierwszego wznoszącego ją warsztatu. Opierając się przede wszystkim na średniowiecznych źródłach pisanych, w tekście sprecyzowano datowanie omawianej fazy do dwóch–trzech pierwszych dekad xv wieku, z początkiem prac w roku 1402 albo nieznacznie później oraz ich końcem między rokiem około 1415 **Agata Gabiś, Całe morze budowania. Wrocławska architektura 1956–1970, Wrocław: Wyd. Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2018, ss. 479, ill. Na stronie „technicznej” wskazano jako wydawców: Muzeum Architektury we Wrocławiu, Centrum Historii Zajezdnia, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”** Autorzy: G. Strauchold, R. Nowakowski Rok: 2022 DOI: 10.19195/skhs.2022.1.175.184 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/sobotka/article/download/16110/14317 > Muzeum Architektury we Wrocawiu, 2018, ss.479, ill.Na stronie "technicznej" wskazano jako wydawcw: Muzeum Architektury we Wrocawiu, Centrum Historii Zajezdnia, Orodek "Pami i Przyszo" **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Biskup Wincenty Urban (1911-1983) - historyk Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 1984 DOI: 10.52204/np.1984.62.247-269 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6782/7670 > Biskup W. Urban pochodził z diecezji przemyskiej. Po przyjęciu święceń kapłańskich we Lwowie w 1936 r. pracował jako duszpasterz w archidiecezji lwowskiej. W 1945 r. przybył na Śląsk i od 1946 r. był dyrektorem Archiwum i Muzeum Arcybiskupiego oraz Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu. W 1947 r. został mianowany profesorem historii Kościoła w seminarium duchownym we Wrocławiu, a w latach 1949-1960 wykładał także w seminarium duchownym diecezji opolskiej w Nysie. Od 1971 r. przez kilka lat wykładał **Prace warsztatu Thomasa Weissfeldta wykonane do kościoła pw. Narodzenia NMP w Psarach pod Oławą. Przyczynek do badań nad rzeźbą wrocławską początku XVIII wieku** Autorzy: Artur Kolbiarz Rok: 2014 DOI: 10.19195/quart.2014.1.65324 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/quart/article/download/17703/16058 > Prace warsztatu Thomasa Weissfeldta wykonane do kocioa pw.Narodzenia NMP **Powstanie metropolii wrocławskiej w 1930 roku** Autorzy: Michał Piela Rok: 2015 DOI: 10.52097/wpt.2469 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2469/2376 > In the new, post-war circumstances, the Holy See preferred to sign one concordat with the new German state. However, as this turned out impossible, E. Pacelli, the nuncio, arrived at signing a concordat with Bavaria in 1924, and from 1915 led intensive negotiations towards signing one with Prussia. With the important support of the Prussian episcopate and their president, Cardinal A. Bertram, the negotiations resulted in a successful signing of the concordat on August 14, 1929. By the force of t **Gotyckie malowidła w wieży kościoła św. Macieja we Wrocławiu** Autorzy: R. Kaczmarek, J. Witkowski Rok: 2007 DOI: 10.19195/quart.2007.2.64466 URL: https://doi.org/10.19195/quart.2007.2.64466 > Dawny kościół zakonu szpitalnego krzyżowców z czerwoną gwiazdą p.w. św. Macieja we Wrocławiu, pełniący od 1966 roku funkcję kościoła młodzieży akademickiej, podlega od kilku lat szeroko zakrojonym pracom remontowym. W ich trakcie odkryto w październiku 2006 roku średniowieczną dekorację malarską w pomieszczeniu przyziemia ceglanej wieży usytuowanej w narożu między południową elewacją prezbiterium a wschodnią ścianą południowego ramienia nawy poprzecznej [il.1]1. il. 1 Wieża kościoła św. Macieja **The history of the organ in the Church of St. Adalbert and Our Lady of Sorrows in Modlnica** Autorzy: Piotr Matoga Rok: 2020 DOI: 10.52204/np.2020.133.213-226 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/3665/4017 > Przedmiotem artykułu jest historia organów w kościele pw. św. Wojciecha i Matki Bożej Bolesnej w Modlnicy. Tekst oparty jest na rezultatach kwerend archiwalnych, przy czym najwięcej źródeł pochodziło z archiwum parafialnego. Podjęte badania wykazały, że organy w rzeczonej świątyni istniały co najmniej od pierwszej połowy XVIII w. Obecny instrument zbudował w latach 1843–1844 krakowski organmistrz Ignacy Wojciechowski. Organy te były wielokrotnie naprawiane, remontowane i przebudowywane. W 1888 r **Ogólnopolska konferencja naukowa Ojciec Henryk Damian Wojtyska 1933-2009. Historyk Kościoła i dydaktyk w dziesiątą rocznicę śmierci. Lublin 9 XII 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.32 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/hamryszczak_wojtyska.pdf > - **The Wrocław curia of the Dukes of Legnica and Brzeg in the early modern period – research perspectives** Autorzy: Rafał Eysymontt, Łukasz Krzywka, Agnieszka Seidel-Grzesińska Rok: 2024 DOI: 10.19195/2449-9285.73.4 URL: https://wuwr.pl/quart/article/download/17518/15786 > The present seat of the Institute of History of the University of Wrocław is a four-winged complex occupying the northern part of the quarter delimited by Szewska, Uniwersytecka, Kuźnicza and Nożownicza Streets. The buildings in this area date back to the time before the city was granted an urban charter, and in previous centuries the walls of today’s institute housed burgher residences, possibly a synagogue, a ducal curia, a monastery, a Police Presidium office and university teaching rooms. Th **Wystrój rzeźbiarski kaplicy św. Marii Magdaleny przy kościele Wniebowzięcia NMP i św. Jana Chrzciciela w Henrykowie oraz jego twórca August Leopold Jäschke** Autorzy: Artur Kolbiarz Rok: 2021 DOI: 10.36744/BHS.696 URL: https://doi.org/10.36744/bhs.696 > Wzniesienie oraz wyposażenie kaplicy św. Marii Magdaleny przy kościele cysterskim w Henrykowie wpisało się w ramy ostatniej ofensywy artystycznej Kościoła katolickiego na Dolnym Śląsku w czasach nowożytnych, przeprowadzonej już po włączeniu regionu do Królestwa Prus. Należało także do największych przedsięwzięć artystycznych, podjętych po połowie XVIII w. przez henrykowskiego opata Candidusa Riegera. Zachowane archiwalia pozwalają zrekonstruować podział prac przy tej realizacji. Prace murarskie, **Origins of the left-bank residence of the Piasts in Wrocław** Autorzy: Radosław Biel, Małgorzata Chorowska, Roland Mruczek Rok: 2025 DOI: 10.12775/ahp.2023.002 URL: https://apcz.umk.pl/AHP/article/download/54735/43512 > Praca stanowi prezentację najnowszych odkryć i jednocześnie próbę krytycznego podsumowania dotychczasowych studiów nad początkami lewobrzeżnej siedziby Piastów we Wrocławiu, w oparciu o wyniki badań archeologiczno-architektonicznych z lat 1994-2020, przeprowadzonych na terenie tzw. „Kurii księżnej Anny” oraz kwerendy źródłowe. Omawia relikty nieznanej dotąd budowli rezydencjonalnej sprzed najazdu mongolskiego, ujawnione w trakcie badań kościoła szpitalnego p.w. św. Macieja, ufundowanego w 1253 r **Left-bank Castle in Wrocław. Part 1: From the seat of the Piasts to an imperial residence** Autorzy: Małgorzata Chorowska, Roland Mruczek Rok: 2024 DOI: 10.12775/ahp.2022.005 URL: https://apcz.umk.pl/AHP/article/download/45877/39318 > Praca stanowi próbę podsumowania nowszych studiów nad lewobrzeżną siedzibą książęcą i cesarską we Wrocławiu, w oparciu o kwerendy źródłowe oraz wyniki badań archeologiczno-architektonicznych z lat 1999-2005. Kompleksowo omawia średniowieczne i wczesnonowożytne fazy budowlane wyróżnione w trakcie prac wykopaliskowych. Zwraca również uwagę na związki zamku z organizmem wczesnomiejskim formującym się na lewym brzegu Odry oraz jego najstarszymi systemami obronnymi. **Fundacja i funkcjonowanie wrocławskiego sierocińca Matki Boskiej Bolesnej do roku 1815** Autorzy: A. Sutowicz Rok: 2017 DOI: 10.52097/wpt.2048 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2048/1874 > The orphanage was founded in 1698 by a group of nobles connected with the General Vicar in Wrocław. The institution was aimed to take care after boys from burgher families of protestant confession. The first superior, Friedrich Hemigsohn von Göe from Jesuit community built a proper house, which was placed in the Szewska Street (now the Uniwersytecki Square, 15). The orphanage was given a name and organised by Jesuit workers in the period 1706-1731, when the General Vicar signed on the charter do **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Udział Kościoła wrocławskiego w rozwoju prawa kanonicznego w średniowieczu.** Autorzy: Wacław Uruszczak Rok: 2000 DOI: 10.14746/cph.2000.52.1-2.3 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/47978/38851 > Kultura prawna Polski Piastowskiej rozwijała się pod przemożnym wpływem Kościoła. Wpływ ten nie jest do końca poznany i należycie doceniony. Oficjalna historiografia PRL z powodów, które najogólniej można określić jako ideologiczno-polityczne, podchodziła do kwestii tej z uprzedzeniem. Dostrzegając obecność w Polsce Kościoła jako organizacji i rejestrując udział duchownych w życiu publicznym kraju, w znacznej mierze separowała prawo kościelne od prawa świeckiego, ignorując zachodzące między nimi **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **XVI Powszechny Zjazd Historyków Polskich (Wrocław, 15-18 września 1999)** Autorzy: Wiesiław Jamrożek Rok: 2019 DOI: 10.14746/bhw.2000.11.12.30 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bhw/article/download/17354/17105 > XVI Powszechny Zjazd Historyków Polskich (Wrocław, 15-18 września 1999) **Biskup Wincenty Urban jako organizator powojennej działalności instytucji kulturowych Kościoła wrocławskiego** Autorzy: Paweł Jan Andrejczuk ks. Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.11918 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11918/14507 > Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu oraz pozostałe instytucje kultury tej archidiecezji mogą poszczycić się bogatym zasobem źródeł historycznych. Zbiory te były gromadzone zasadniczo od pierwszych wieków istnienia biskupstwa wrocławskiego. Bezsprzecznie jednym z najwybitniejszych dyrektorów omawianych instytucji był bp Wincenty Urban, który w latach 1946-1983 pełnił funkcję dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego, Biblioteki Kapitulnej oraz Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. Głównym zadani **Początki kościoła i parafii św. Wojciecha w Kielcach** Autorzy: Eugeniusz Wiśniowski Rok: 1982 DOI: 10.52204/np.1982.57.155-169 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6565/7497 > -- **Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17980 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17980/16914 > W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w **Encyklika Papieża Piusa XII z dnia 15 maja 1956 r. dotycząca kultu Najświętszego Serca Jezusowego** Autorzy: Pius Xii Rok: 1957 DOI: 10.21906/rbl.2613 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2613/2700 > Papież Pius XII przesyła Wam, Czcigodni Bracia, pozdrowienie i bło­ gosławieństwo apostolskie! HAURIETIS AQUAS — „Będziecie czerpać z radością wody ze zdro­ jów Zbawicielowych“ '), Prorok Izajasz takimi słowami w symbolicznych obrazach zapowiadał te przeróżne i nader obfite dary Boże, które miała przynieść epoka chrześcijańska. Przychodzą nam na myśl te słowa, gdy wspominamy setną rocznicę tej chwili, w której Poprzednik Nasz, Pius IX przyjął radośnie napływające doń z całego świata życzenia i p **Artystyczne dzieje kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie** Autorzy: Daniel Zadorski Rok: 2024 DOI: 10.52204/np.2024.142.29-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/9229/9746 > Przedmiotem niniejszej artykułu jest analiza artystycznych dziejów, czyli powstania i funkcjonowania kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie, będącego istotnym zabytkiem nowożytnej architektury sakralnej w Polsce. Cel pracy obejmuje zgłębienie historii świątyni, uwzględniając artystyczny kontekst jej powstania oraz funkcjonowania. Motywacją do przeprowadzenia tych badań jest doniosłe znaczenie kościoła jako wyjątkowego przykładu barokowej architektury sakralnej oraz konieczność peł **Najnowsza historia Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego** Autorzy: Doroteusz Sawicki Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.14 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17498/1/Elpis_1_1999_D_Sawicki_Najnowsza_historia_Polskiego_Autokefalicznego_Kosciola_Prawoslawnego.pdf **Hagiografia, heraldyka, ideologia. Obrazy Johanna Jacoba Eybelwiesera młodszego dla klasztoru Franciszkanów Reformatów we Wrocławiu i ich fundatorzy** Autorzy: Marek Kwaśny Rok: 2024 DOI: 10.19195/2449-9285.73.9 URL: https://wuwr.pl/quart/article/download/17523/15791 > D zieje wrocawskiego klasztoru Franciszka- nw Reformatw oraz kocioa pw.w.Antoniego Padewskiego stanowi zagadnienie do dobrze rozpoznane w literaturze przed- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Muzyczne ramy pamięci: nieznany katalog Emila Hillera z luterańskiej parafii św. Marii Magdaleny we Wrocławiu** Autorzy: Grzegorz Joachimiak Rok: 2024 DOI: 10.25167/ls.5723 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/ls/article/download/5723/5044 > Tytuł: Muzyczne ramy pamięci: nieznany katalog Emila Hillera z luterańskiej parafii św. Marii Magdaleny we Wrocławiu Artykuł dotyczy nieznanego katalogu muzykaliów E. Hillera, kantora luterańskiej parafii św. Marii Magdaleny we Wrocławiu na przełomie XIX i XX w. Źródło to, przechowywane w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, dostarcza informacji o repertuarze muzycznym tej parafii, obejmującym zarówno utwory kompozytorów protestanckich, jak i katolickich. Katalog dokumentuje zbiory wykorzystywane **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Zmiany w strukturze organizacyjnej czechosłowackiej części (archi-)diecezji wrocławskiej w latach 1918–1977** Autorzy: J. Larisch Rok: 2023 DOI: 10.31261/ssht.2022.55.2.05 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15155/12577 > Tekst w sposób chronologiczny opisuje powstawanie i rozwój administracyjnych struktur kościelnych, w zagranicznej, czyli austriackiej, a od 1918 roku czechosłowackiej części archidiecezji wrocławskiej. Do podziału diecezji wrocławskiej doprowadziły przede wszystkim tzw. wojny śląskie (1740–1763). Większość diecezji, wraz z miastem biskupim – Wrocławiem, znalazła się w granicach Prus. Mniejsza część, obejmująca cały Śląsk Cieszyński i część Śląska Nyskiego - pozostawała pod jurysdykcją państwową **Analysis of the impact of longwall mining on sacred historic building** Autorzy: L. Florkowska Rok: 2013 > A b s t r a c t This paper presents an analysis of the impact of longwall mining on the Saint Wawrzyniec and Antoni’s church, located in the area of Upper Silesia (Wirek - Ruda Śląska). That century old historical monument has been exposed to mining influ ences since it was erected. For 40 years the structure, its protective slab and nearby area have all been under geodetic obser vations. Based on data obtained over the course of those observations, an analysis was carried out of how mining the **Początki Bractwa Najświętszego Sakramentu przy kościele Bożego Ciała w Krakowie** Autorzy: Z. Jakubowski Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.163-170 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7902/7151 > Dzieje kościoła Bożego Ciała czekają na gruntowne historyczne opracowanie. Świątynia ta przez wieki istnienia miasta Kazimierza odegrała wielką rolę religijną, społeczną i kulturalną. Nierozerwalnie pozostaje z nią związane Bractwo Najświętszego Sakramentu, powstałe równocześnie z kościołem parafialnym. Artykuł niniejszy jest pierwszą próbą rekonstrukcji przyczyn i okoliczności powstania Bractwa oraz pierwszych dziesiątków lat jego istnienia i działalności. **Najstarszy benedykcjonał w Bibliotece Kapitulnej we Wrocławiu** Autorzy: W. Urban Rok: 1960 DOI: 10.21906/RBL.2777 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2777/2864 > — **History of Church Design in Olszyna Lubanska** Autorzy: Aleksandra, Repelewicz, Zbigniew, Madurowicz Rok: 2016 DOI: 10.17265/1934-7359/2016.08.004 URL: http://www.davidpublisher.com/Public/uploads/Contribute/57bfa9fdc2e39.pdf > The history of the design of St. Joseph the Betrothed church in Olszyna Lubańska is presented in the paper. The first design of the church was drawn up by a local master builder in 1889 but was given such a poor evaluation by a firm of architects in Berlin that a new project had to be commissioned. The technical opinion on the design is analysed in the paper: both projects are discussed and some of the drawings from the projects are presented. The text of the expert evaluation and the draft of t **Z dziejów kultu łaskami słynącego obrazu Najświętszej Maryi Panny we Włoszczowej** Autorzy: J. Nedza Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.189-197 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7905/8010 > Wśród stosunkowo licznych sanktuariów maryjnych na ziemiach polskich, na uwagę zasługuje również siedemnastowieczny kościół parafialny we Włoszczowej pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Geneza powstania tej świątyni wiąże się ściśle z ruchem reformacji w Polsce. W drugiej bowiem połowie wieku XVI Włoszczowa była ośrodkiem ruchu kalwińskiego. Działał tam wówczas, między innymi, Grzegorz z Żarnowca, znany minister zboru kalwińskiego. Szafrańcowie, ówcześni właściciele Włoszczowej **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Średniowieczna architektura kościoła parafialnego w Głubczycach od II połowy XIII do początków XVI wieku** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2021 DOI: 10.21697/SC.2020.27.2.4 URL: https://doi.org/10.21697/sc.2020.27.2.4 > The medieval architecture of the parish church in Głubczyce from the second half of the 13th century to the beginning of the 16th century Abstract The article presents the results of research on the parish church of Nativity of the Blessed Virgin Mary in Głubczyce. In the introduction presents a analysis of written and iconographic sources and discusses the current literature on the subject. Based on architectural research and comparative analysis, it was considered that the first church was pro **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Klejnot miasta zaginiony. Zarys dziejów krakowskiego kościoła Wszystkich Świętych do końca XVI wieku** Autorzy: K. Walczak Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.235 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.235 > One of the oldest churches in Krakow, dedicated to All Saints, was situated between Grodzka and Franciszkanska Street. It was build in the XIII century, could had been replacement church for first Cracow’s parish, which was transferred from Saint Trinity church. The name of All Saints church was mentioned for the first time in Vita S. Stanislai. The second time in 1278 his rector Arnold was noted. Most interesting fact is that in the Tables of Pence from 1325–1327 you can find two rectors, who h **Przyczynek do historii kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Ostrowie Wielkopolskim** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2024 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.26.27 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/318/153 > W okresie międzywojennym Ostrów Wielkopolski liczył ponad 33 tys. mieszkańców i posiadał tylko jedną parafię – św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Koniecznym było zbudowanie dodatkowego kościoła, o co w szczególny sposób zabiegał proboszcz ostrowskiej fary, ks. Leon Płotka. Artykuł opisuje historię prac budowlanych, rozpoczętych 7 czerwca 1938 r. i zakończonych po wojnie. Parafię erygowano 15 listopada 1947 r. **Městský chram sv. Vavřince ve Vysokém Mýtě, red. Kristina Uhlíková, Artefactum, Praha 2022, ss. 480, 356 ilustr. kolor. i cz.-b. – fot. i rys.** Autorzy: Bogusław Czechowicz Rok: 2024 DOI: 10.15804/hso240311 URL: https://czasopisma.marszalek.com.pl/uploads/periodicals/hso/42/hso4211.pdf **Budowa sieci parafialnej archiprezbiteratu kozielskiego (w diecezji wrocławskiej) w średniowieczu** Autorzy: Bogdan Kloch Rok: 2016 DOI: 10.31261/spip.2016.12.11 URL: https://doi.org/10.31261/spip.2016.12.11 > Historia powstania i rozwoju sieci parafii jest bez wątpienia jednym z kluczowych tematów w badaniach poświęconych życiu społecznemu polskich społeczności lokalnych w średniowieczu. Nie inaczej jest w przypadku diecezji wrocławskiej na Śląsku. W XIII i XIV wieku diecezja była świadkiem szybkiego rozwoju hierarchii kościelnej i infrastruktury. Południowa część diecezji, obejmująca archidiakonat opolski, jest przedmiotem badań od dziesięcioleci. Temat początków wspomnianej sieci pozostaje w ścisły

[object Object]