Kościół Najświętszego Zbawiciela Świata i MB Szkaplerznej

Historia parafii Kościół Najświętszego Zbawiciela Świata i MB Szkaplerznej w Strzegom udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: świdnicka. --- ### Publikacje naukowe **Pęknięcie ściany w modernistycznym kościele pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela w Zielonej Górze – przyczyna** Autorzy: B. Michalak Rok: 2017 DOI: 10.7862/RB.2017.22 URL: http://doi.prz.edu.pl/pl/pdf/biis/764 > Zielona Góra nie jest miastem bogatym w zabytki architektury z okresu modernizmu. Budowle z tej epoki są jednak coraz powszechniej uznawane za cenne z najbardziej interesujących jest pochodzący z roku 1917 kościół pw. Najświętszego Zbawiciela przy ul. Niepodległości. Świątynia ufundowana przez fundację imienia znanego zielonogórskiego przemysłowca Georga Beuchelta do dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych kościołów w mieście. Projekt Wilhelma Wagnera i Oscara Hossfelda został zrealizowan **Sztuka potrydencka na Śląsku na przykładzie kościoła św. św. Stanisława i Wacława w Świdnicy. Założenia teoretyczne i praktyka artystyczna** Autorzy: M. Głowacki Rok: 2008 DOI: 10.18778/0208-6050.83.02 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/19799/19287 > „After Trident Council art” term refers to the sacral artistic realizations which originated after the Trident Council (1545-1563). Generally, the foundations of this art were formulated during the last (XXVth) session of the Council (3-4 December 1563) in the decree entitled De invocatione, veneratione el reliqvis sanctorum, et sacris imaginibus. Because the decree did not give answer to many very important questions for artists, which were born during the artistic practice, detailed solutions **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Historia Loretańskiego kościoła Matki Zbawiciela Świata bł. Baptysty Mantuana. Wstęp i tłumaczenie** Autorzy: Elżbieta Górka, K. Bekieszczuk Rok: 2023 DOI: 10.21697/ct.2023.93.3.06 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/ct/article/download/12065/11273 > Artykuł prezentuje rzadko dotąd uwzględniany w badaniach nad historią sanktuarium maryjnego w Loreto literacki opis tego miejsca ułożony przez bł. Baptystę Mantuana (1447–1516) – czołowego poetę chrześcijańskiego epoki renesansu. Powstanie utworu związane jest z krótkim epizodem z historii Bazyliki Loretańskiej, kiedy opiekę nad nią sprawowali karmelici. Sam bł. Baptysta Mantuanus należał do tego zakonu i był jednym z głównych promotorów jego odnowy duchowej w końcu XV wieku. Dzieło stanowi zara **Konferencja „Pod opieką Maryi. Ku koronacji Łaskami Słynącego Obrazu Matki Bożej Szkaplerznej z Kościoła św. Krzyża w Rzeszowie”. 12 VI 2010 r. Rzeszów** Autorzy: Ewa Kłeczek-Walicka Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.11659 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11659/9960 > Od kilku lat trwaj przygotowania do koronacji askami syncego wizerunku Matki Boej Szkaplerznej z kocioa pw. witego Krzya w **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Medieval architecture of the Church of St. Hedwig of Silesia in Zielona Góra and transformations to the church between the 14th and 20th centuries** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2019 DOI: 10.37190/arc190401 > WprowadzenieKościół konkatedralny pw.św.Jadwigi Śląskiej wraz z ratuszem to dwie najstarsze budowle monumentalne na obszarze miasta lokacyjnego w Zielonej Górze.Świątynia, położona pośrodku placu **Strzeleński zespół klasztorny w perspektywie rodowych fundacji margrabiów von Wettin. Rzeźba - architektura - historia** Autorzy: Adam Soćko Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.99-161 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6845/8172 > -- **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Spotkanie historyków Kościoła w Legnicy (27-28 III 2008 r.)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.109.335-338 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4267/5048 > W 2008 roku miejscem obrad historyków Kościoła był gmach Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Legnickiej. Na program spotkania złożyły się referaty podejmujące refleksję nad charyzmatem świętości w dziejach Śląska. **Okręg klasztoru dominikanów w Świdnicy w XVI wieku** Autorzy: Krzysztof Kaczmarek Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.14543 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14543/14979 > Klasztor Dominikanów pw. Świętego Krzyża w Świdnicy powstał pod koniec XIII wieku. W okresie poprzedzającym reformację bracia działali aktywnie zarówno na terenie miasta, jak i w jego okolicy. Dokładny zasięg ich wpływów był dotąd nieznany; wiadomo było tylko, że w bezpośrednim sąsiedztwie klasztoru świdnickiego znajdowało się kilka innych domów zakonnych braci kaznodziejów (Wrocław, Brzeg, Ząbkowice, Legnica). Wypowiedzianą przed wielu laty przez Jerzego Kłoczowskiego opinię, iż nie da się wyzn **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **The history of the organ in the Church of St. Adalbert and Our Lady of Sorrows in Modlnica** Autorzy: Piotr Matoga Rok: 2020 DOI: 10.52204/np.2020.133.213-226 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/3665/4017 > Przedmiotem artykułu jest historia organów w kościele pw. św. Wojciecha i Matki Bożej Bolesnej w Modlnicy. Tekst oparty jest na rezultatach kwerend archiwalnych, przy czym najwięcej źródeł pochodziło z archiwum parafialnego. Podjęte badania wykazały, że organy w rzeczonej świątyni istniały co najmniej od pierwszej połowy XVIII w. Obecny instrument zbudował w latach 1843–1844 krakowski organmistrz Ignacy Wojciechowski. Organy te były wielokrotnie naprawiane, remontowane i przebudowywane. W 1888 r **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Związki prymasa polski Stefana Kardynała Wyszyńskiego z terenami obecnej diecezji świdnickiej** Autorzy: Piotr Kaczmarek Rok: 2026 DOI: 10.67168/p.44 URL: https://perspectiva.pl/index.php/p/article/download/44/39 > Niniejszy artykuł obrazuje związki prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego z terenami istniejącej od 2004 r. diecezji świdnickiej. Autor podkreśla znaczenie prymasa Wyszyńskiego w odbudowie Ziem Zachodnich i Północnych oraz w rozwoju Kościoła na tych terenach w bardzo trudnym okresie Polski powojennej, rządzonej przez komunistów. Porusza m.in. temat wizyt prymasa na Dolnym Śląsku – w Bardzie Śląskim, Wambierzycach czy Sokołówce, które dziś znajdują się w granicach diecezji świdnickiej. **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **History of Church Design in Olszyna Lubanska** Autorzy: Aleksandra, Repelewicz, Zbigniew, Madurowicz Rok: 2016 DOI: 10.17265/1934-7359/2016.08.004 URL: http://www.davidpublisher.com/Public/uploads/Contribute/57bfa9fdc2e39.pdf > The history of the design of St. Joseph the Betrothed church in Olszyna Lubańska is presented in the paper. The first design of the church was drawn up by a local master builder in 1889 but was given such a poor evaluation by a firm of architects in Berlin that a new project had to be commissioned. The technical opinion on the design is analysed in the paper: both projects are discussed and some of the drawings from the projects are presented. The text of the expert evaluation and the draft of t **Kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie jako świątynia Rzeczypospolitej Obojga Narodów** Autorzy: Maria Nitka Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2396 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2396/2268 > W artykule omówiono pierwotną ikonografię wystroju kościoła pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie przy via San Sebastianello 11, zrekonstruowaną dzięki materiałom archiwalnym. Wnętrze kościoła Zmartwychwstańców w Rzymie zostało konsekrowane w 5 listopada 1889 roku w czasie zaborów i braku reprezentacji świątyni nacji polskiej w Wiecznym Mieście. Świątynia przed remontem w 1979 roku miała jednorodny wystrój w nurcie historyzującym, który spajała polichromia w typie „polichromii dywanowych” (Tap **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Mała prehistoria zakopiańskiej parafii** Autorzy: Jan Kracik Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.79.279-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7213/7874 > -- **Budując system: Ochrona zabytków sakralnych w diecezji tarnowskiej na przełomie XIX i XX wieku** Autorzy: A. Laskowski Rok: 2020 DOI: 10.12797/9788381384353 > BUILDING A SYSTEM This book was written with the aim of bringing attention to the process of the emergence of a church system of cultural heritage management, until now overlooked by researchers, which resulted in numerous innovative solutions in the Polish territories. These were principally: the erection of a diocesan museum in Tarnów (1888) and an even earlier introduction of a relevant minor study in art history in the local seminary (1886); an early recognition by members of the local commu **Parafia Pilica w latach niewoli narodowej** Autorzy: Henryk Błażkiewicz Rok: 1983 DOI: 10.52204/np.1983.59.255-271 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6705/7507 > -- **Pomiędzy Mentorellą a Paryżem. Artystyczna wizja krakowskiego kościoła Zmartwychwstańców ojca Leona Zbyszewskiego (1832-1907)** Autorzy: Dagny Nestorow, Rafał Nesterow Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2376 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2376/2266 > W tekście omówiono architekturę i wyposażenie kościoła Zmartwychwstańców w Krakowie, który został zbudowany w latach 1886-1887 przy krakowskim domu zgromadzenia, ufundowa­nym w 1885 roku. Była to druga świątynia zmartwychwstańców na ziemiach polskich, po kościele we Lwowie. Fundamentalny wpływ na świątynię miała artystyczna wizja o. Leona Zbyszewskiego (1832-1907) CR. Przy pomocy o. Władysława Orpiszewskiego opracował artystyczną wizję kościoła, w której odwołał się do wzorów antycznych i wczesn **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Klejnot miasta zaginiony. Zarys dziejów krakowskiego kościoła Wszystkich Świętych do końca XVI wieku** Autorzy: K. Walczak Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.235 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.235 > One of the oldest churches in Krakow, dedicated to All Saints, was situated between Grodzka and Franciszkanska Street. It was build in the XIII century, could had been replacement church for first Cracow’s parish, which was transferred from Saint Trinity church. The name of All Saints church was mentioned for the first time in Vita S. Stanislai. The second time in 1278 his rector Arnold was noted. Most interesting fact is that in the Tables of Pence from 1325–1327 you can find two rectors, who h **Pierwszy etap budowy kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku: datowanie, zakres prac, geneza stylu** Autorzy: J. Widłak Rok: 2024 DOI: 10.55545/md.2201 URL: https://czasopisma.vistulana.pl/article/download/11/12 > Artykuł powstał w celu usystematyzowania i poszerzenia stanu wiedzy o kościele Mariackim w Kłodzku, a ściślej rzecz ujmując, dotyczy najstarszego etapu budowy fary, to jest okresu funkcjonowania na miejscu pierwszego wznoszącego ją warsztatu. Opierając się przede wszystkim na średniowiecznych źródłach pisanych, w tekście sprecyzowano datowanie omawianej fazy do dwóch–trzech pierwszych dekad xv wieku, z początkiem prac w roku 1402 albo nieznacznie później oraz ich końcem między rokiem około 1415 **Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2018 DOI: 10.4467/27204006pmo.18.017.16045 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21676/ > Polonia Maior Orientalis » 2018 » V » Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913 A A A **Encyklika Papieża Piusa XII z dnia 15 maja 1956 r. dotycząca kultu Najświętszego Serca Jezusowego** Autorzy: Pius Xii Rok: 1957 DOI: 10.21906/rbl.2613 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2613/2700 > Papież Pius XII przesyła Wam, Czcigodni Bracia, pozdrowienie i bło­ gosławieństwo apostolskie! HAURIETIS AQUAS — „Będziecie czerpać z radością wody ze zdro­ jów Zbawicielowych“ '), Prorok Izajasz takimi słowami w symbolicznych obrazach zapowiadał te przeróżne i nader obfite dary Boże, które miała przynieść epoka chrześcijańska. Przychodzą nam na myśl te słowa, gdy wspominamy setną rocznicę tej chwili, w której Poprzednik Nasz, Pius IX przyjął radośnie napływające doń z całego świata życzenia i p **Przemiany średniowiecznej architektury kościoła parafialnego w Złotym Stoku na tle nurtów stylistycznych okresu gotyku i renesansu na Śląsku** Autorzy: Andrzej Legendziewicz, Daria Dobrasiak Rok: 2025 DOI: 10.24425/tkuia.2025.157385 > Tematem artykułu jest omówienie przekształceń architektury kościoła parafialnego w Złotym Stoku. Dotychczasowe opracowania historii przekształceń kościoła są bardzo ogólne. Opierają się na ustaleniach badaczy przedwojennych oraz na ogólnym oglądzie otynkowanej budowli. We wstępie przedstawiono cel pracy, metodologię, źródła i dotychczasową literaturę. Przeprowadzone badania architektoniczne umożliwiły wydzielenie etapów budowy średniowiecznej bryły kościoła w XIV i XV wieku. Jako pierwsze powsta **Średniowieczna architektura kościoła parafialnego w Głubczycach od II połowy XIII do początków XVI wieku** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2021 DOI: 10.21697/SC.2020.27.2.4 URL: https://doi.org/10.21697/sc.2020.27.2.4 > The medieval architecture of the parish church in Głubczyce from the second half of the 13th century to the beginning of the 16th century Abstract The article presents the results of research on the parish church of Nativity of the Blessed Virgin Mary in Głubczyce. In the introduction presents a analysis of written and iconographic sources and discusses the current literature on the subject. Based on architectural research and comparative analysis, it was considered that the first church was pro **Historia organów w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie-Piaskach Wielkich** Autorzy: P. Matoga Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.225-236 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4659/4804 > Archiwum parafialne w Krakowie-Piaskach Wielkich obfituje w dokumenty związane z historią miejscowych organów. Kościół parafialny został wybudowany w latach 20. XX w. W 1944 r. zamontowano w nim niewielkie, tymczasowe organy, wypożyczone z parafii w Prokocimiu. Instrument ten, zbudowany w 1924 r. przez Stanisława Żebrowskiego z Krakowa, oddano do Prokocimia w 1945 r. Jeszcze w 1944 r. ówczesny proboszcz, ks. Franciszek Dźwigoński, zamówił nowe, 15-głosowe, pneumatyczne organy w firmie Gebrüder R **Dokumenty kaplicy zamkowej w Kamionce Strumiłowej (archidiecezja lwowska)** Autorzy: Stanisław Tylus Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8797 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/8797/7465 > - **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Artystyczne dzieje kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie** Autorzy: Daniel Zadorski Rok: 2024 DOI: 10.52204/np.2024.142.29-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/9229/9746 > Przedmiotem niniejszej artykułu jest analiza artystycznych dziejów, czyli powstania i funkcjonowania kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie, będącego istotnym zabytkiem nowożytnej architektury sakralnej w Polsce. Cel pracy obejmuje zgłębienie historii świątyni, uwzględniając artystyczny kontekst jej powstania oraz funkcjonowania. Motywacją do przeprowadzenia tych badań jest doniosłe znaczenie kościoła jako wyjątkowego przykładu barokowej architektury sakralnej oraz konieczność peł **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Z dziejów organów w kościołach parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Maternusa w Lubomierzu** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.5827 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/5827/5196 > W momencie stworzenia przez Boga człowiek został obdarzony duszą, umysłem, wolną wolą, a także zdolnością do postrzegania i tworzenia piękna w celu wychwalania Pana. Szczególną rolę w tym procesie przypisuje się muzyce, zwłaszcza organowej, która jest obecna w liturgii Kościoła od setek lat. Nierzadko instrumenty swoim kształtem i rodzajem wyrażają to, czego nie potrafi dusza. Dzięki muzyce organowej towarzyszącej śpiewowi ludzi uczestniczących w nabożeństwie wszyscy wierni uczestniczą w hymnie **Zarys dziejów Kościoła katolickiego na ziemi głubczyckiej od średniowiecza do 1945 roku** Autorzy: Katarzyna Maler Rok: 2015 DOI: 10.52097/wpt.2599 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2599/2519 > Głubczyce area covers southern part of Opole Voivodship. It is bordered with the Czech Republic in the south and west. From 1038 or 1039 this territory was taken away from Poland and since then it belonged to the Czech Republic. From 1526 it was under Habsburg Monarchy. In 1742 it went under control of Prussia and was not returned to Poland until 1945. In the Church terms, the territory belonged to the Czech diocese and from 1777 it belonged to Olomouc archdiocese. In 1751 Frederic II, the king **„Dziwną opieką otoczył Pan Bóg kościoły i kapłanów”. Straty materialne Kościoła katolickiego na terenie dekanatu oświęcimskiego w czasie II wojny światowej** Autorzy: Adrian Kędzierski Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17492 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17492/16020 > Artykuł dotyczy zagadnienia strat, który w czasie II wojny światowej poniósł Kościół katolicki w dekanacie oświęcimskim. Kwestia ta nie była dotychczas szczegółowo omawiana w literaturze historycznej. Straty spowodowane były zarówno działaniami wojennymi, grabieżczą polityką niemieckich okupantów, brutalnym sowieckim wyzwoleniem, jak i zachowaniem zdemoralizowanych parafian. **Kościół św. Jana w Stargardzie. Nowe spojrzenie na chronologię i datowanie jego budowy** Autorzy: Agnieszka Lindenhayn‑Fiedorowicz Rok: 2023 DOI: 10.26881/porta.2023.22.02 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/10594/9528 > Średniowieczne dzieje kościoła św. Jana w Stargardzie są ściśle związane z miejscową komandorią joannitów. Dawną kaplicę konwentualną z drugiej połowy XIII w. z czasem zastąpiono przez budowaną etapami późnogotycką świątynię ceglaną, która ostatecznie przybrała obecną formę trójnawowego kościoła halowego z halowym chórem obejściowym i osiową wieżą zachodnią. W dotychczasowych badaniach świątynia ceglana była datowana na podstawie tablicy inskrypcyjnej zachowanej w partii wieżowej oraz analizy st **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Inwentarz zbiorów sztuki Prowincji Krakowskiej Zakonu OO. Kapucynów** Autorzy: Kornel Gadacz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6461 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6461/6017 > - **Geneza oraz ewolucja ołtarza ramowego na Śląsku i w twórczości artystów związanych z ośrodkiem artystycznym w Bardzie** Autorzy: Artur Kolbiarz Rok: 2018 DOI: 10.18778/2084-851X.05.09 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/4605/4058 > Over 30 years ago, Tadeusz Chrzanowski pointed to numerous frame-type altars in the area around the Silesian city of Bardo, recognising them as typical of the region. Although frame-type retabula were also popular in the rest of Silesia, the number of such works in the Duchy of Ziebice is de facto very high. On many occasions, authors of such reredoses were creators connected with the artistic centre in the city of Bardo, which was somewhat of a peculiarity. It was a small, borderland settlement **Igołomia i Wawrzeńczyce – dwa kościoły przy Wielkiej Drodze / Igołomia and Wawrzeńczyce – two churches by the Great Road** Autorzy: M. Kamińska Rok: 2020 DOI: 10.33547/igolomia2020.10 > The parish churches in Igołomia and Wawrzeńczyce were founded in the Middle Ages. Their current appearance is the result of centuries of change. Wawrzeńczyce was an ecclesial property – first of Wrocław Premonstratens, and then, until the end of the 18th century, of Kraków bishops. The Church of St. Mary Magdalene was funded by the Bishop Iwo Odrowąż. In 1393 it was visited by the royal couple Jadwiga of Poland and Władysław Jagiełło. In the 17th century the temple suffered from the Swedish Inva **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Substancja zabytkowa figury Matki Bożej Skrzatuskiej i dzieł z nią związanych świadectwem jej historii i kultu** Autorzy: Jan L. Nowiński Rok: 2025 DOI: 10.69553/rs.2024.13-06 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2025/06_nowinski_janusz.pdf > The article is dedicated to the analysis of the historic substance of the figure of Our Lady of Skrzatusz and the artistic works associated with her veneration, presented as both material and spiritual testimony to the development of the cult and the history of the sanctuary. The text discusses and analyzes the dramatic circumstances surrounding the origin of the figure’s cult (the profanation in Mielęcin, 1575); early iconographic depictions of the Skrzatusz Pietà; as well as the results of the **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Architektura kościoła św. Marcina w Kazimierzu Biskupim** Autorzy: Adam Soćko Rok: 2024 DOI: 10.36744/bhs.1790 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1790/1851 > Artykuł poświęcony jest analizie architektury kościoła parafialnego w Kazimierzu Biskupim. Świątynia uchodzi za budowlę romańską z XII w., którą w początku XVI w. rozbudowano w technice ceglanej z inicjatywy biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego. Analiza struktury murów świątyni oraz interpretacja badań archeologicznych pozwoliły na ustalenie, że budowla jest w rzeczywistości świątynią późnoromańską. Zbudowano ją zapewne w początkach XIII w. na miejscu starszej, prawdopodobnie zniszczonej pożar **Mirosław Aleksander Płonka, Dzieje parafii w Stryszowie od początków do 1848 roku** Autorzy: Joanna Brzegowy Rok: 2025 DOI: 10.23858/khkm73.2025.4.011 URL: https://journals.iaepan.pl/khkm/article/download/4094/3977 > Recenzja **Spotkanie Historyków Kościoła w 800. rocznicę powstania Zakonu Franciszkańskiego (15-17 IV 2009)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2009 DOI: 10.52204/np.2009.111.327-331 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4312/5031 > W 2009 roku spotkanie profesorów i wykładowców historii Kościoła odbyło się w murach Wyższego Seminarium Duchownego Prowincji Matki Bożej Anielskiej pw. św. Bonawentury w Krakowie-Bronowicach Wielkich. W programie spotkania znalazły się referaty poświęcone różnym aspektom dziejów i charyzmatu zakonu franciszkańskiego. **Kościół p.w. św. Jadwigi Śląskiej (kościół przyzamkowy) w Brzegu** Autorzy: Anna Techmańska Rok: 2020 DOI: 10.25167/ls.1004 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/ls/article/download/1004/787 > brak Koci p.w. w.Jadwigi lskiej (koci przyzamkowy) w Brzegu Nadanie tytuu Pomnika Historii to jedna z form ochrony zabytkw, wymienionych w ustawie o ochronie zabytkw **Corpus Inscriptionum Poloniae t. VIII: Województwo krakowskie, pod red. Zbigniewa Perzanowskiego, z. 6: Kazimierz i Stradom; Perzanowski Zbigniew, Indroduction (s. 7-16)** Autorzy: Zbigniew Wohlfeld Rok: 1989 DOI: 10.52204/np.1989.72.7-231 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6993/7646 > -- **Zespół kościelno-klasztorny trynitarzy w Beresteczku: historia, pierwotny kształt, stan zachowania** Autorzy: Mirosława Sobczyńska-Szczepańska Rok: 2020 DOI: 10.48234/WK61BERESTECHKO > Berestecka placówka braci bosych Zakonu Przenajświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników, piąta w Rzeczypospolitej, pierwsza na Wołyniu, została założona w roku 1691 z inicjatywy właściciela miasteczka, kasztelana halickiego Tomasza Karczewskiego, który przekazał trynitarzom drewniany kościół pw. św. Andrzeja i pieczę nad parafią2. W latach 1692–1696 wybudowano nową drewnianą świątynię i klasztor. W roku 1700 została sprowadzona kopia cudami słynącej statuy Jezusa Nazareńskiego Wykupionego, przecho **Najstarsze fazy kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Małgorzaty i św. Stanisława w Żębocinie** Autorzy: S. Dryja, W. Głowa, J. Sławińska, S. Sławiński Rok: 2012 DOI: 10.15633/FHC.213 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/213/141 > The paper has been based on archaeological and architectural exploration of the church in Żebocin carried out in 2011. Żebocin, a village in the Miechow district and the Proszowice deanery, had its beginnings reportedly in the mid-11th century. However, the first squire of Żebocin documented in historical sources was Tomko, coat of arms unknown, mentioned in 1384. According to tradition, the first church in the village, which has not survived, was built in the years 1059–1071 and consecrated by **Ara Patriae. Dzieje grobu św. Stanisława w katedrze na Wawelu** Autorzy: M. Rożek Rok: 1979 DOI: 10.15633/ACR.2991 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/analectacracoviensia/article/download/2991/2860 > kaplicy- **Historia organów w najstarszych polskich klasztorach sióstr klarysek** Autorzy: Piotr Matog Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.122.33-66 URL: https://doi.org/10.52204/np.2014.122.33-66 > Artykuł stanowi próbę szczegółowego opracowania historii organów w dwóch najstarszych polskich klasztorach sióstr klarysek: w Starym Sączu i Krakowie. Pierwsza wzmianka o organach w kościele klasztornym w Starym Sączu pochodzi z 1599 r. W 1618 r. zawarto umowę na wybudowanie nowego instrumentu z organmistrzem Andrzejem ze Lwowa. W 1698 r. Krzysztof Lenartowicz zobowiązał się do powiększenia organów o sekcję pozytywu. Instrument ten, znajdujący się w prezbiterium, został zlikwidowany w 1889 r. Na **Początki Bractwa Najświętszego Sakramentu przy kościele Bożego Ciała w Krakowie** Autorzy: Z. Jakubowski Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.163-170 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7902/7151 > Dzieje kościoła Bożego Ciała czekają na gruntowne historyczne opracowanie. Świątynia ta przez wieki istnienia miasta Kazimierza odegrała wielką rolę religijną, społeczną i kulturalną. Nierozerwalnie pozostaje z nią związane Bractwo Najświętszego Sakramentu, powstałe równocześnie z kościołem parafialnym. Artykuł niniejszy jest pierwszą próbą rekonstrukcji przyczyn i okoliczności powstania Bractwa oraz pierwszych dziesiątków lat jego istnienia i działalności. **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Udział Kościoła w propagandzie na rzecz Ziem Odzyskanych (1945-1949)** Autorzy: M. Cichocka Rok: 2019 DOI: 10.18276/pz.2019.1-03 URL: https://doi.org/10.18276/pz.2019.1-03 > Celem artykulu bylo ukazanie i ocena udzialu Kościola katolickiego w uprawianej w latach 1945-1949 propagandzie na rzecz Ziem Zachodnich i Polnocnych. Teza zaś brzmi: Kościol katolicki w Polsce odgrywal świadomą i celową role w procesach polonizacji Ziem Odzyskanych miedzy innymi uprawiając na ich rzecz propagande. W roku 1945 w interesie Polski i Kościola lezalo trwale zintegrowanie Ziem Zachodnich i Polnocnych z resztą kraju. Jednym z elementow koniecznych do osiągniecia tego celu byl przyjaz **The History of the Congregation of the Sisters of Merciful Jesus within the Boundaries of the Present Metropolitan Archdiocese of Szczecin and Kamien (Kamień)** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-14 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16086.pdf > Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej metropolii szczecińskiej (od 25 marca 1992 r.), w skład której wchodzą: archidiecezja szczecińsko-kamieńska i diecezje koszalińsko-kołobrzeska i zielonogórsko-gorzowska przechodziły kilka reorganizacji, w wyniku której teren jej zmniejszył się z 44 836 km² (1945 r.) do 37 199 km². Na tym obszarze po wojnie pozostały tylko 54 siostry z 5 zgromadzeń w 16 domach zakonnych, a obecnie w metropolii posługuje 807 sióstr zakonnych. Pośród wielu rodzin zakonnych **O konserwacji wnętrza kościoła Misjonarzy na Stradomiu w Krakowie w okresie dwudziestolecia międzywojennego** Autorzy: Katarzyna Brzezina-Scheuerer Rok: 2026 DOI: 10.52204/np.2025.144.73-86 URL: https://doi.org/10.52204/np.2025.144.73-86 > W artykule omówiono historię konserwacji barokowego kościoła Misjonarzy na Stradomiu w Krakowie w okresie dwudziestolecia międzywojennego. W latach 1927–1932 gruntownie odnowiono wnętrza kościoła wraz z całym wyposażeniem. Artykuł został oparty na materiałach źródłowych, przechowywanych w Archiwum Polskiej Prowincji Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie. Pozwoliły one na uzupełnienie naszej dotychczasowej wiedzy na temat przeprowadzonych w kościele prac i na szersze spojrzenie na wybrane zag **Z dziejów muzyki w kościele pw. św. Mikołaja w Nowym Waliszowie na Ziemi Kłodzkiej** Autorzy: Andrzej Prasał Rok: 2020 DOI: 10.18290/rh.2019.67.12-6 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/9668/9272 > Początki kultury muzycznej Nowego Waliszowa związane są z tamtejszą świątynią pw. św. Mikołaja. Już w 1699 r. wyposażono ją w 7-głosowy pozytyw. Obecne organy zostały wybudowane w 1912 r. przez firmę Schlag & Söhne ze Świdnicy. Instrument typu multiplex o pneumatycznej trakturze rejestrów i gry posiada 15 głosów, w tym dziewięć realnych. Niewielka parafia dysponowała także zespołem wokalno-instrumentalnym, który nie tylko dbał o liturgię, ale także organizował koncerty. W 1930 r. liczył 31 chórz **Kościół św. Katarzyny w Krakowie** Autorzy: J. Kuś Rok: 1970 DOI: 10.52204/np.1970.33.45-60 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6675/7327 > Gotycka budowla kościoła Św. Katarzyny oraz klasztoru OO. Augustianów stanowi piękny przykład budownictwa XIV wieku. Historia powstania świątyni związana jest najściślej z początkowymi dziejami miasta Kazimierza. W artykule po ukazaniu w zarysie dziejów wspomnianej świątyni przedstawiono opis architektoniczny budowli. W sposób szczególny przybliżono czytelnikowi fresk Matki Bożej Pocieszenia umieszczony w krużgankach klasztoru Ojców Augustianów w Krakowie. **Inwentarz parafii Rząśnia z 1918 r.** Autorzy: M. Widera Rok: 2022 DOI: 10.4467/2391-890xpah.22.013.17225 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23429/ > Parafia pw. św. Rocha w R ząśni z pewnością istniała już w 1403 r. Pierwszy drewniany kościół przetrwał do XVI w., a następnie w jego miejscu wzniesiono nowy, który przetrwał do 1862 r. W 1918 r. proboszczem parafii został ks. Wacław Kokowski. Inwentarz własności kościoła i probostwa w R ząśni został sporządzony w związku z jego instalacją na urzędzie, której dokonał dziekan przy udziale członków dozoru kościelnego. Przedstawia on ówczesny stan kościoła, który został wybudowany w latach 1862–186 **Czternastowieczny fresk z motywem Matki Bożej współdźwigającej krzyż w architektonicznej przestrzeni dwunawowej fary w Bolkowie** Autorzy: A. Jankowski Rok: 2022 DOI: 10.36744/bhs.1054 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1054/650 > Odkryte ostatnio w kościele pw. św. Jadwigi w Bolkowie gotyckie malowidła ścienne i średniowieczne detale architektoniczne ukazały w nowym świetle wczesne dzieje architektury świątyni. Dowiodły, że kościół przebudowano w 3. ćwierci XIV w. na dwunawową halę, a nie – jak zakładano – na założenie trójnawowe. Wśród reliktów gotyckich malowideł z kilku faz historycznych przetrwało wyobrażenie będące najstarszą w malarstwie polskim obrazową wykładnią idei compassio Mariae. Jest to wyjątkowo rzadki mot **Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il.** Autorzy: K. Witkowski Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.020.16292 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21867/ > Polonia Maior Orientalis » 2017 » IV » Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il. A A A **Skrzydła ołtarzowe z kościoła parafialnego w Wysocicach** Autorzy: J. Dzik Rok: 1999 DOI: 10.52204/np.1999.91.207-239 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7690/7632 > Kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja w Wysocicach (gm. Gołcza, woj. Kraków) ufundowany przez możnych z rodu Odrowążów, jest znaczącym, dobrze zachowanym przykładem sakralnej architektury romańskiej na terenie Małopolski. Jednonawowa, emporowa świątynia pochodząca z pierwszej ćwierci XIII w.,o szlachetnej prostocie i surowości bryły, zawiera również rzeźbyromańskie wysokiej rangi artystycznej. Styl manierystyczny reprezentuje wieloobrazowy ołtarz św. Anny Samotrzeć nawiązujący w konstruk **Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2025 DOI: 10.4467/27204006pmo.25.009.22254 URL: https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/019ad92c-5cab-7236-8236-d8b12ec768f2/pobierz > Pod koniec II wojny światowej, księża uwięzieni w KL Dachau ślubowali św. Józefowi, że jeśli zostaną ocaleni, będą głosić jego kultu. Tydzień później – 29 kwietnia 1945 r. obóz został wyzwolony, a wszyscy więźniowie, w tym również polscy duchowni ocaleni. Wypełniając swój ślub, spotykali się oni w Sanktuarium św. Rodziny w Kaliszu. W dowód wdzięczności planowali wybudować jako wotum za ocalenie kościół, jednakże ówczesna sytuacja społeczno-polityczna nie pozwoliła tego celu zrealizować. Postanow **Kościół wobec pamięci zbiorowej Polaków. Millenium chrztu Polski – studium przypadku** Autorzy: Paweł Stachowiak Rok: 2025 DOI: 10.14746/pp.2025.i.7 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pp/article/download/51515/41849 > Kościół katolicki jest w dzisiejszej Polsce jednym z ważniejszych podmiotów polityki pamięci. Jest ona definiowana jako działania na rzecz ukształtowania pamięci zbiorowej społeczeństwa poprzez ustanowienie dominującego tonu w publicznym dyskursie o przeszłości. Zdobycie uprzywilejowanej pozycji w walce o kształt tej pamięci stało się przejawem nie tylko ambicji rozmaitych instytucji i środowisk, ale również wyrazem realistycznego przeświadczenia, które każe w przeszłości, a raczej w jej ocenie **Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis. Święci, błogosławieni, słudzy Boży związani z zachodniopomorską i lubuską ziemią** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-950-0 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-950-0 > Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis Saints, blesseds, servants of God associated with the West Pomeranian and Lubusz lands The history of the Catholic Church is marked by the stories of saints who were able to fully realise the Gospel of Jesus Christ in their lives or suffered martyrdom for their faith. They are intercessors with God and the best reformers of the Church. They are therefore role models for the faithful. This study fits into the anniversaries celebrated in the Szczecin-Ka **Dzieje fundacji kościoła karmelitów trzewiczkowych w Woli Gułowskiej** Autorzy: Irena Rolska Rok: 2017 DOI: 10.15633/FHC.2086 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/2086/2031 > In 1633, Ludwik Krasinski († after 1644) was given a consent by Bishop Jan Albert Waza to establish a Calced Carmelite monastery on Krasinski’s property in Wola Gulowska. The foundation of the Carmelite congregation, far from much frequented trails, was in line with eremitic ideas and spirituality of the order. The Wola Gulowska monastery became a second largest (after Krakow) Carmelite monastery in terms of the number of monks. The monastery in Wola Gulowska had a formative character, with the **Struktury kościelne zachodniej Korony po pierwszym rozbiorze w świetle Szkiców Karola Perthéesa** Autorzy: Arkadiusz Borek Rok: 2022 DOI: 10.18290/rh2272.7 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/17358/16242 > Szkice opracowane przez Karola Perthéesa stanowiły dla niego podstawę do przygotowania w końcu XVIII wieku map województw zachodniej Korony w granicach po pierwszym rozbiorze. Informacje w Szkicach pochodziły z ankiet parafialnych przygotowanych przez plebanów. Szkice zawierają m.in. wiadomości o strukturach terytorialnych Kościoła katolickiego. Ze względu na ich pośrednie pochodzenie od instytucji kościelnych można próbować je wykorzystać do rekonstrukcji struktur terytorialnych Kościoła. Ewalu **Drewniany kościół św. Doroty w Grochowach. Przyczynek do dziejów nieistniejącej świątyni** Autorzy: Łukasz Trocha Rok: 2021 DOI: 10.4467/27204006pmo.21.014.15465 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21169/ > W XIV w. Grochowy (wieś w pow. konińskim, gm. Rychwał) były własnością biskupów lubuskich. Prawdopodobnie za ich sprawą utworzono tam parafię oraz wybudowano pierwszy kościół. W końcu XV w. wieś trafiła w ręce lokalnej szlachty. Stary obiekt był zrujnowany, dlatego za sprawą dziedziczki Żychlińskiej na początku XVI w. wybudowano drugą drewnianą świątynię. Jej główna bryła (konstrukcja zrębowa) mogła przetrwać do początku XX w. Ze źródeł wynika, że kościół składał się z nawy, prezbiterium, zakrys **Legenda, tradycja i historia o zaśnięciu i wniebowzięciu NMP** Autorzy: Andrzej Struś Rok: 1984 DOI: 10.21906/RBL.1268 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/1268/1360 > - **Wincenty Zakrzewski o roli Kościoła w dziejach Polski** Autorzy: Joanna Pisulińska Rok: 2022 DOI: 10.12775/kliopl.2021.05 URL: https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/download/37131/31623 > Przedmiotem analizy jest obraz dziejów Kościoła w pracach historycznych Wincentego Zakrzewskiego (1844–1918). Ten wnikliwy badacz dziejów XVI stulecia wiele miejsca w swych rozważaniach poświęcał roli polskiego duchowieństwa w dziejach Polski. W polu jego zainteresowań naukowych znajdowały się również stosunki państwa polskiego ze Stolicą Apostolską. Zapatrywania historyka krakowskiego zostały ukazane na tle ówczesnej myśli historycznej. **Przyczynek do historii kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Ostrowie Wielkopolskim** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2024 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.26.27 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/318/153 > W okresie międzywojennym Ostrów Wielkopolski liczył ponad 33 tys. mieszkańców i posiadał tylko jedną parafię – św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Koniecznym było zbudowanie dodatkowego kościoła, o co w szczególny sposób zabiegał proboszcz ostrowskiej fary, ks. Leon Płotka. Artykuł opisuje historię prac budowlanych, rozpoczętych 7 czerwca 1938 r. i zakończonych po wojnie. Parafię erygowano 15 listopada 1947 r. **Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu** Autorzy: Jakub Kostiuczuk Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.12 **Nowo powstałe kościoły i kaplice w Republice Czeskiej w latach 1948–1989** Autorzy: Šárka Belšíková Rok: 2024 DOI: 10.15584/setde.2024.17.2 URL: https://doi.org/10.15584/setde.2024.17.2 > Podczas reżimu komunistycznego, który był u władzy w byłej Czechosłowacji w latach 1948–1989, życie religijne było ograniczone. Funkcjonowanie kościołów było ściśle kontrolowane przez władze państwowe, a kościoły były generalnie tłumione i prześladowane. Wiązało się to z nacjonalizacją, zniszczeniem lub dewastacją budynków kościelnych. W tym wrogim kościołom środowisku społeczno-politycznym budowa nowych obiektów sakralnych stała się niemal niemożliwa. Jednak pomimo upływu czasu, kilka z nich zo **Walory historyczne i artystyczne kościoła pw. Świętych Wojciecha i Stanisława w Wilamowie** Autorzy: A. Owczarek Rok: 2021 DOI: 10.18778/2299-8403.10.09 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/biuletynuniejowski/article/download/11346/10965 > Neogotycki kościół pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika i św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Wilamowie to przykład zabytkowej sztuki sakralnej na terenie gminy Uniejów. Mimo że ma wartość zabytkową oraz położony jest w pobliżu głównych tras komunikacyjnych, pozostaje obiektem mało znanym. W obiegowej opinii funkcjonuje raczej jako niewielki kościół wiejski niż godny uwagi i wart odwiedzenia obiekt sakralny. W artykule przedstawiono na podstawie analizy specjalistycznej literatury, źródeł p **he coat of arms of the Diocese of Zielona Góra-Gorzów Wielkopolski as an attribute of historical heritage in the perspective of ecclesiastical heraldry** Autorzy: A. Put Rok: 2023 DOI: 10.18276/sp.2023.33-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/20649.pdf > 29 listopada 2020 roku, w pierwszą niedzielę Adwentu, wszedł w życie dekret bp. Tadeusza Lityńskiego, ustanawiający dla diecezji zielonogórsko-gorzowskiej własny herb. Herb ten jest nowym, choć osadzonym w historii, znakiem Kościoła na Środkowym Nadodrzu. W artykule przybliżono okoliczności powstania herbu diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, a także opisuje go i przybliża jego znaczenie dla Kościoła lokalnego nad Środkową Odrą. Tekst podzielono na następujące punkty: 1. „Zarys dziejów Kościoła k **Badania architektoniczno-historyczne kościoła w Pawłowie Kościelnym** Autorzy: Ryszard Małowiecki Rok: 2026 DOI: 10.54539/sm.117 URL: https://www.studiamazowieckie.puzim.edu.pl/index.php/sm/article/download/117/95 > Niniejsze opracowanie zawiera opis przebiegu oraz efektów badań stanu kościoła parafialnego w Pawłowie Kościelnym (gmina Czernice Borowe, powiat przasnyski), podjętych przed jego generalnym remontem pod koniec lat 80. XX w. Punktem wyjścia dla autora była jego praca dyplomowa pod tytułem Pawłowo. Kościół parafialny, gm. Czernice Borowe, woj. ciechanowskie. Badania architektoniczno-historyczne 1987–1988 napisana w Podyplomowym Studium Badań Zabytków Architektury Wydziału Architektury Politechniki **Dzieje klasztoru Karmelitów bosych w Nowym Wiśniczu w latach 1630–2009** Autorzy: Zdzisław Gogola Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.237 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/237/165 > After winning the battle against the Turks at Chocim in 1621, Stanislaw Lubomirski, the owner of Wiśnicz, founded the monastery of the Discalced Carmelites as a votive offering to God. Religious authorities feared the location of the monastery and church in private estates due to the potential impact of the court on religious life. In 1622 the founder began the construction at full swing, employing great numbers of labourers and prisoners of war. The process of the construction was supervised by **Inwentarz kościoła Świętego Ducha w Łęcznej z 1834 roku** Autorzy: Robert Jop Rok: 2019 DOI: 10.4467/17347513sa.19.007.14562 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/19983/ > Dzieje fundacji prepozytury Świętego Ducha w Łęcznej nie są do końca rozpoznane. Nieznany jest także dokładny czas powstania kościoła szpitalnego. Historycy datują te wydarzenia w szerokim przedziale czasowym od 1540 r. do początku II dekady XVII w. Podobnie jak w innych miastach, łęczyński kościół szpitalny usytuowany był na przedmieściu, a znajdujący się przy nim przytułek służył chorym i ubogim mieszkańcom. Kościół był drewniany, stąd często dotykały go klęski pożaru. Na początku lat 30. XIX **Początki chrześcijaństwa i obecności relikwii Krzyża Świętego w Opolu** Autorzy: Piotr Górecki Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.5889 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/5889/5191 > Opole przez wieki wiodło prym stolicy Górnego Śląska. Jego początki sięgają przynajmniej VIII w. W średniowieczu ten książęcy gród był centrum księstwa opolsko-raciborskiego i siedzibą kapituły kolegiackiej. Z jednej z najstarszych legend dowiadujemy się, iż pod koniec X w. tereny te nawiedzić miał biskup praski św. Wojciech i na nieodległym wzgórzu udzielać chrztu świętego Opolanom. Przez wieki mieszkańcy historycznej stolicy Górnego Śląska pamiętali o swoim legendarnym misjonarzu, nazywając go **Katedra p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku w opisie wizytacyjnym z 1829 roku** Autorzy: Marek Hałaburda Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.2018.109.10 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.2018.109.10 > Kościół p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku, wybudowano w latach 1700-1710, jako kościół klasztorny jezuitów. Po kasacie zakonu, został przekazany parafii. W 1797 r. budynek kościoła strawił pożar. Rok później świątynia wyznaczona została na katedrę utworzonej wówczas diecezji, ze stolicą w Mińsku. Odbudowana w latach 1798-1803 dzięki staraniom i funduszom bpa Jakuba Ignacego Dederki. W 1869 r. na skutek likwidacji diecezji, ponowie został zdegradowany do siedziby parafii. W listopadz **Kościoły Środy Wielkopolskiej według akt wizytacji Franciszka Ksawerego Rydzyńskiego z 1777 roku** Autorzy: Piotr Franciszek Neumann Rok: 2018 DOI: 10.14746/e.2017.12.2 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/download/15465/15225 > W XVIII wieku Środa Wielkopolska była znaczącym miasteczkiem w Wielkopolsce. Przynależała do archidiakonatu poznańskiego w diecezji poznańskiej i była siedzibą dekanatu. Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej, wybudowany w XV wieku, posiadał rangę kolegiaty. Ponadto w mieście istniał konwent dominikanów, a na przedmieściach cztery niewielkie kościółki (oratoria). Akta wizytacji generalnej przeprowadzonej przez Franciszka Ksawerego Rydzyńskiego ukazują stan kolegiaty i inny **Losy świątyń i wspólnot rzymskokatolickich w obwodzie kamieniecko-podolskim (chmielnickim) w latach 1944-1964** Autorzy: Władysław Rożkow Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.8781 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/8781/11382 > Celem artykułu jest przestawienie sowieckiej polityki wyznaniowej wobec Kościoła rzymskokatolickiego w obwodzie kamieniecko-podolskim (chmielnickim) na Ukrainie w latach 1944-1964, ze szczególnym uwzględnieniem przedsięwzięć władz państwowych ukierunkowanych na likwidację katolickich obiektów sakralnych. Akcja masowego zamykania świątyń rozpoczęta przez Sowietów na przełomie lat 1946-1947, mimo że nie była do końca zrealizowana, przeniosła znaczne rezultaty. W 1964 r. z ponad 30 funkcjonujących **Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła i Nawiedzenia NMP w Wieluniu (do końca XVIII w.)** Autorzy: Sławomir Zabraniak Rok: 2006 DOI: 10.52204/np.2006.106.217-235 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4798/5086 > Wieluń jest jednym z wielu polskich miast, których bogata historia pozostaje przesłonięta przez zapomnienie i niewiedzę. W przedrozbiorowej Polsce był miastem królewskim i stolicą ziemi wieluńskiej. Znajdowały się tu siedziby administracji państwowej i kościelnej. Jedną z chlub miasta był kościół farny.Pierwszy kościół w Wieluniu, pod wezwaniem św. Michała Archanioła, prawdopodobnie drewniany, został zbudowany podczas lokacji miasta w drugiej połowie XIII wieku. Z pewnością spłonął w 1335 r. pod **Średniowieczna architektura kościoła św. Jana Chrzciciela w Skalbmierzu** Autorzy: Wojciech Sowała Rok: 2021 DOI: 10.36744/BHS.694 URL: http://ruj.uj.edu.pl/bitstreams/ec37767f-c404-4c42-b270-e8f235de6558/download > Kolegiata św. Jana Chrzciciela w Skalbmierzu była jedną z najstarszych i najważniejszych kapituł w diecezji krakowskiej. W artykule przeanalizowano relikty XII-wiecznego kościoła i postawiono tezę o innym, niż dotychczas przyjmowane, kształcie wschodniej partii świątyni. Następnie, w oparciu o badania architektury i przekazów źródłowych postawiono tezę o wykonaniu przebudowy pomiędzy 1443 a 1460 r. Wskazano, że proporcje budowli i detal architektoniczny wykazują pokrewieństwo z analogicznymi ele **Church of Saint Nicholas in Bor near Tachov in the Middle Ages. The Vanished Sanctuary and Necropolis of the Schwamberg Family. The Transformation of the Tower over the Centuries** Autorzy: Roman Lavička Rok: 2022 DOI: 10.56112/pp.2022.2.01 URL: http://pruzkumypamatek.cz/doi/10.56112/pp.2022.2.01.pdf > Studie přinĂĄĹĄĂ­ na zĂĄkladě rozboru pozĹŻstatkĹŻ stavby a někdy i opomĂ­jenĂ˝ch pĂ­semnĂ˝ch a ikonografickĂ˝ch pramenĹŻ novĂŠ poznatky o vzhledu a vybavenĂ­ zmizelĂŠho středověkĂŠho farnĂ­ho kostela sv. MikulĂĄĹĄe v Boru u Tachova. Nejpozději od konce 14. stoletĂ­ aĹž do poloviny 18. stoletĂ­ stĂĄla při kněžiĹĄti pohřebnĂ­ kaple vĂ˝znamnĂŠho ĹĄlechtickĂŠho rodu Ĺ vamberkĹŻ, jejĂ­Ĺž podobu a vybavenĂ­ lze do jistĂŠ mĂ­ry rekonstruovat na zĂĄkladě pĂ­semnĂ˝ch pramenĹŻ a historickĂ˝ch **Przemiany architektoniczne kościoła św. Wawrzyńca na warszawskiej Woli. Jauch, Knöbel, Idźkowski** Autorzy: Alina Barczyk Rok: 2026 DOI: 10.18778/2084-851x.19.11 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/58099/1/167-192_Barczyk.pdf > Jednym z najciekawszych zabytków warszawskiej Woli jest kościół św. Wawrzyńca. Geneza świątyni sięga XVII wieku, następnie z inicjatywy saskiego ministra Heinricha von Brühla architekci związani z mecenatem Augusta III Wettyna (m.in. Joachim Daniel Jauch i Johann Friedrich Knöbel) przygotowali szereg koncepcji architektonicznych. Proces projektowy zasługuje na szczególną uwagę przez wzgląd na wysoką klasę i różnorodność rozwiązań pojawiających się w kolejnych fazach prac. Artykuł analizuje zarów

[object Object]