Kościół Najświętszego Zbawiciela

Historia parafii Kościół Najświętszego Zbawiciela w Głotowo udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: warmińska. --- ### Publikacje naukowe **„Warmińska Jerozolima” – Głotowo** Autorzy: E. Regulska Rok: 2017 DOI: 10.18778/8088-426-7.06 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/21269/1/%5b45%5d-52_Regulska_Warminska%20Jerozolima.pdf > Głotowo zlokalizowane jest w województwie warmińsko-mazurskim, ok. 4 km na południowy zachód od Dobrego Miasta. Według podziału fizyczno-geograficznego J. Kondrackiego należy do Pojezierza Olsztyńskiego, zachodniej części mezoregionu Pojezierza Mazurskiego. Wieś położona jest w otoczonej pagórkowatym terenem dolinie, ze szczególnie ciekawym widokowo wąwozem rzeczki Kwiela. Znaczna jej część osady znajduje się w Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny. Z okolicznego wzgórza dostrzec **Pęknięcie ściany w modernistycznym kościele pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela w Zielonej Górze – przyczyna** Autorzy: B. Michalak Rok: 2017 DOI: 10.7862/RB.2017.22 URL: http://doi.prz.edu.pl/pl/pdf/biis/764 > Zielona Góra nie jest miastem bogatym w zabytki architektury z okresu modernizmu. Budowle z tej epoki są jednak coraz powszechniej uznawane za cenne z najbardziej interesujących jest pochodzący z roku 1917 kościół pw. Najświętszego Zbawiciela przy ul. Niepodległości. Świątynia ufundowana przez fundację imienia znanego zielonogórskiego przemysłowca Georga Beuchelta do dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych kościołów w mieście. Projekt Wilhelma Wagnera i Oscara Hossfelda został zrealizowan **Dokumentacja zabytków na przykładzie archidiecezji warmińskiej** Autorzy: Janina Bosko Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8699 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/8699/7436 > - **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Budownictwo Kościoła ewangelickiego na obszarach historycznej Warmii w dobie sekularyzacji (1772-1840)** Autorzy: Ks. Marek Jodkowski Rok: 2023 DOI: 10.24425/snt.2014.112781 URL: http://journals.pan.pl/Content/98046/PDF/Jodkowski.pdf > One of the consequences of the incorporation of Warmia into the Kingdom of Prussia was the growing secularisation of the entire region. The lands belonging to the bishop of Warmia and his canons became the property of the state. The Prussian Partition enabled Protestants to settle in the areas which had previously been domi-nated almost entirely by Catholics. State authorities tried to meet the expectations of Protestants already in the 18th century by employing school headmasters and religion t **A Historical and Theological Analysis of the Pentecostal Church of Poland** Autorzy: W. Gajewski, Krzysztof Wawrzeniuk Rok: 2000 DOI: 10.1179/jep.2000.20.1.004 > The year 2000 is the 90th anniversary of Pentecostalism in Poland. It history and theology corresponds with The European and International Pentecostal movement. Present research, for obvious reasons, aims to present only a glimpse of the phenomenon of Pentecostalism in Poland. For this reason the writers decided to concentrate on one Church out of the whole Polish Pentecostal/Charismatic movement which in their opinion is the most representative and classical, namely, KoiciOl Zie1onoiwi;ltkowy w **The first churches in Warmia and their influence on the development of local roads** Autorzy: Robert F. Klimek Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-141599 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-141599-69558?filename=The first churches in.pdf > W pierwszej części publikacji podjęto się analizy lokalizacji pierwszych kościołów odbudowanych przez Prusów w 1249 r. na obszarze Warmii w następujących miejscowościach: Jedun, Surimes, Bandadis, Slinia, Wuntenowe, Brusebergue. Następnie zwrócono uwagę na rozwój sieci parafialnej na obszarze dominium warmińskiego. Pierwszy kościół został wybudowany w Braniewie w 1280 r., następnie we Fromborku w 1288 powstał kościół katedralny. Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Warmii prowadził także d **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Ogłoszenie dogmatu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w diecezji warmińskiej** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.14.269-278 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7765/7099 > -- **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Chronik der Marienkirche in Danzig. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkription und Auswertung. Kronika kościoła Mariackiego w Gdańsku. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkrypcja i analiza, bearb. v. Christofer Herrmann, Edmund ** Autorzy: Piotr Oliński Rok: 2015 DOI: 10.15762/zh.2015.10 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.10 > W ostatnim okresie ożywiły się prace nad edycjami źródeł średniowiecznych i nowożytnych Gdańska.Świadczy o tym również wydanie Historisches Kirchen Register Eberharda Böttichera, źródła określanego jako kronika kościoła Mariackiego z 1616 r.Eberhard Bötticher sprawował urząd witryka kościoła Mariackiego w Gdańsku w początkach XVII w.W Historisches Kirchen Register oprócz własnych obserwacji i doświadczeń wykorzystał wiele materiałów dotyczących tej świątyni, a także Gdańska, sięgając również okr **Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg** Autorzy: B. Schmid > Zabytki architektury i sztuki powiatu malborskiego. Zeszyt czternasty z tej serii wydawniczej. Publikacja zostala wydana na zlecenie zachodniopruskiego sejmiku prowincjonalnego. Opracowana przez Bernharda Schmid’a – radce budowlanego w Malborku i prowincjonalnego konserwatora zabytkow na Prusy Zachodnie. Ksiązka zawiera 472 ilustracje w tekście i 31 dodatkow. **“Bishop Augustinus Bludau (1909-1930) and the pastoral needs of the Polish-speaking catholic community in the Diocese of Warmia”** Autorzy: Anna Małgorzata Derda Rok: 2026 DOI: 10.51974/kmw-218884 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-218884-141435?filename=-Bishop-Augustinus-Bludau.pdf > Celem artykułu jest omówienie relacji pomiędzy biskupem warmińskim Augustynem Bludauem (1862-1930, bp w latach 1909-1930) a polskimi mieszkańcami diecezji warmińskiej wyznania katolickiego. Opierając się na źródłach, w dużej mierze na materiałach prasowych, a także analizując ustalenia dotychczasowej historiografii i wyciągając własne wnioski, omówiono działania ordynariusza na rzecz zaspokojenia potrzeb religijnych polskojęzycznych katolików na Warmii. W artykule zaprezentowano postawę biskupa **Kościół i dom księży misjonarzy w Tykocinie** Autorzy: W. Kochanowski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.11.441-458 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7294/6866 > -- **Przygotowania do odbudowy ewangelickich budynków kościelnych w Prusach Wschodnich w czasie pierwszej wojny światowej** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2018 DOI: 10.15762/ZH.2018.44 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2018.44 > MAREK JODKOWSKI (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie **Kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie jako świątynia Rzeczypospolitej Obojga Narodów** Autorzy: Maria Nitka Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2396 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2396/2268 > W artykule omówiono pierwotną ikonografię wystroju kościoła pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie przy via San Sebastianello 11, zrekonstruowaną dzięki materiałom archiwalnym. Wnętrze kościoła Zmartwychwstańców w Rzymie zostało konsekrowane w 5 listopada 1889 roku w czasie zaborów i braku reprezentacji świątyni nacji polskiej w Wiecznym Mieście. Świątynia przed remontem w 1979 roku miała jednorodny wystrój w nurcie historyzującym, który spajała polichromia w typie „polichromii dywanowych” (Tap **Modern sepulkral buildings in the churches of historical Warmia (approx. 1500 – ca. 1800)** Autorzy: Zbigniew Czernik Rok: 2023 DOI: 10.51974/kmw-161303 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-161303-89934?filename=Modern sepulkral.pdf > Już w najstarszej tradycji chrześcijańskiej kościoły były miejscem pochówków. Najczęściej miejsce wiecznego spoczynku znajdowali tam władcy państw, duchowni, osoby zasłużone dla Kościoła, wybitne osobistości, lokalni rządcy, mieszczanie, szlachta… Nie inaczej też było na Warmii. Już od XIV wieku w wybudowanych kościołach chowano zmarłych - w warmińskich okolicznościach w większości były to osoby duchowne. Sytuacja taka praktycznie trwała do XIX wieku, kiedy to wykształcają się do dziś znane form **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Romańska i wczesnogotycka architektura kościoła pocysterskiego w Oliwie (XII-XIIIw.)** Autorzy: Leszek Wetesko Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.429-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7337/7912 > -- **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Szembekowska kaplica Najświętszego Salwatora przy katedrze we Fromborku jako palladium Świętej Warmii** Autorzy: Szymon Tracz Rok: 2022 DOI: 10.18778/2084-851x.14.03 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/17407/16991 > Z fundacji biskupa warmińskiego Krzysztofa Andrzeja Jana Szembeka ze Słupowa (1680–1740), biskupa na Warmii w latach 1724–1740 przy katedrze we Fromborku powstała kaplica pw. Najświętszego Salwatora i św. Teodora Męczennika (Teodora z Amazji), zwana szembekowską. Oratorium stanowi przykład centralnej budowli kopułowej. Powstała jako kaplica relikwiarzowa oraz miejsce pochówku swojego fundatora. Punkt centralny kaplicy stanowi retabulum relikwiarzowe, ustawione w 1734 roku w arkadzie południowej. **Średniowieczna architektura kościoła parafialnego w Głubczycach od II połowy XIII do początków XVI wieku** Autorzy: A. Legendziewicz Rok: 2021 DOI: 10.21697/SC.2020.27.2.4 URL: https://doi.org/10.21697/sc.2020.27.2.4 > The medieval architecture of the parish church in Głubczyce from the second half of the 13th century to the beginning of the 16th century Abstract The article presents the results of research on the parish church of Nativity of the Blessed Virgin Mary in Głubczyce. In the introduction presents a analysis of written and iconographic sources and discusses the current literature on the subject. Based on architectural research and comparative analysis, it was considered that the first church was pro **Drewniany, parafialny kościół cystersów w Tarnowie Pałuckim w świetle najnowszych badań** Autorzy: A. Wyrwa Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.567-599 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7933/8135 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Pismo okólne do przewodniczących konferencji biskupów w sprawie troski o historyczno-artystyczne dziedzictwo Kościoła** Autorzy: Święta Kongregacja do spraw Duchowieństwa Rok: 1972 DOI: 10.21906/RBL.3183 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3183/3270 > — **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Historia Loretańskiego kościoła Matki Zbawiciela Świata bł. Baptysty Mantuana. Wstęp i tłumaczenie** Autorzy: Elżbieta Górka, K. Bekieszczuk Rok: 2023 DOI: 10.21697/ct.2023.93.3.06 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/ct/article/download/12065/11273 > Artykuł prezentuje rzadko dotąd uwzględniany w badaniach nad historią sanktuarium maryjnego w Loreto literacki opis tego miejsca ułożony przez bł. Baptystę Mantuana (1447–1516) – czołowego poetę chrześcijańskiego epoki renesansu. Powstanie utworu związane jest z krótkim epizodem z historii Bazyliki Loretańskiej, kiedy opiekę nad nią sprawowali karmelici. Sam bł. Baptysta Mantuanus należał do tego zakonu i był jednym z głównych promotorów jego odnowy duchowej w końcu XV wieku. Dzieło stanowi zara **Pomiędzy Mentorellą a Paryżem. Artystyczna wizja krakowskiego kościoła Zmartwychwstańców ojca Leona Zbyszewskiego (1832-1907)** Autorzy: Dagny Nestorow, Rafał Nesterow Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2376 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2376/2266 > W tekście omówiono architekturę i wyposażenie kościoła Zmartwychwstańców w Krakowie, który został zbudowany w latach 1886-1887 przy krakowskim domu zgromadzenia, ufundowa­nym w 1885 roku. Była to druga świątynia zmartwychwstańców na ziemiach polskich, po kościele we Lwowie. Fundamentalny wpływ na świątynię miała artystyczna wizja o. Leona Zbyszewskiego (1832-1907) CR. Przy pomocy o. Władysława Orpiszewskiego opracował artystyczną wizję kościoła, w której odwołał się do wzorów antycznych i wczesn **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 30)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10805 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10805/8644 > W artykule scharakteryzowano pod względem historycznym i bibliograficznym ośrodki kościelne w Zelkach (Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej), Żabinie (Narodzenia Najświętszej Marii Panny), Żarnowie (Narodzenia Najświętszej Marii Panny), Żylinach (Matki Boskiej Częstochowskiej) i Żytkiejmach (św. Michała Archanioła). **Refleks dzieł Dientzenhoferów na pograniczu Wielkopolski. Architektura kościoła pw. św. Marii Magdaleny w Zamysłowie** Autorzy: A. Stankiewicz Rok: 2021 DOI: 10.36744/bhs.893 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/893/546 > Pomimo wysokiej klasy artystycznej, architektura kościoła parafialnego pw. św. Marii Magdaleny w Zamysłowie (Hinzendorf) nie doczekała się jak dotąd opracowania naukowego. Fundację budowli zainicjował ksiądz Philip Walentin Hoffman, a sfinansowały klaryski z klasztoru w Głogowie. Prace budowlane zakończono przed rokiem 1752. Przeprowadzona analiza formalna pozwala na ustalenie, że świątynia swoim układem przestrzennym nawiązuje do kościoła benedyktynów w Legnickim Polu (1727–1731), projektu Kili **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Zarys historii archiwum kościelnego w Kamieniu Pomorskim** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9143 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9143/7649 > - **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Dwukrotna relokacja kościoła pw. WniebowzięciaNajświętszej Maryi Panny w Gliwicach – analiza i ocenazmian architektonicznych i konstrukcyjnych** Autorzy: Magda Tunkel Rok: 2025 DOI: 10.5604/01.3001.0055.4913 > W artykule opisano historię drewnianego kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gliwicach, który dwukrotnie relokowano – w 1913 i 1992 roku. W wyniku tych działań świątynia całkowicie utraciła oryginalne cechy architektoniczne i konstrukcyjne. Brak odpowiedniej opieki konserwatorskiej po pierwszym przeniesieniu doprowadził do degradacji obiektu, a druga relokacja i niewłaściwe składowanie elementów spowodowały niemal całkowite zniszczenie budulca. Ostatecznie w 2000 r. kościół odbu **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Ludzie Kościoła katolickiego w powiecie głogowskim w latach 1955-1962 w świetle relacji urzędników państwowych. Zarys problematyki** Autorzy: Dariusz Śmierzchalski-Wachocz Rok: 2022 DOI: 10.56583/fs.1997 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/1997/2047 > W wyniku postanowień konferencji jałtańskiej Głogów został przyłączony do Polski i w maju 1945 przybyli pierwsi osadnicy, którzy zastali jedynie ruiny i zgliszcza. Odbudowa miasta nie została dokończona do tej pory. Władze komunistyczne także i na terenie powiatu głogowskiego stosowały zasady polityki wyznaniowej zmierzające do osłabienia, a ostatecznie wyeliminowania Kościoła katolickiego najpierw z przestrzeni życia społecznego, a następnie także i prywatnego. Nie przebierano przy tym w stosow **Warmińskie wizytacje kromerowskie** Autorzy: J. Wiśniewski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7429 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7429/6758 > - **Jan Karol Konopacki, biskup nominat warmiński** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.153-179 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7617/7018 > -- **Z dziejów katolickiej parafii w Miłakowie w XIX wieku** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2014 DOI: 10.31648/SW.174 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/174/138 > Proboszcz z Ełdyt Wielkich ks. Heinrich Renkel (Renze) zakupił 5 kwietnia 1852 r. wolnostojący dom w Miłakowie, aby zaadaptować go na cele kultu religijnego. Urządzono w nim oratorium, które poświęcił ełdycki proboszcz ku czci Krzyża Świętego 12 grudnia 1855 r. Od tego czasu księża z Ełdyt Wielkich okazjonalnie sprawowali w nim katolickie nabożeństwa. W związku ze wzrastającą liczbą wiernych w 1864 r. nabyto parcelę pod budowę kościoła. Tegoż roku utworzono w Miłakowie kurację oraz nominowano pi **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **History of Church Design in Olszyna Lubanska** Autorzy: Aleksandra, Repelewicz, Zbigniew, Madurowicz Rok: 2016 DOI: 10.17265/1934-7359/2016.08.004 URL: http://www.davidpublisher.com/Public/uploads/Contribute/57bfa9fdc2e39.pdf > The history of the design of St. Joseph the Betrothed church in Olszyna Lubańska is presented in the paper. The first design of the church was drawn up by a local master builder in 1889 but was given such a poor evaluation by a firm of architects in Berlin that a new project had to be commissioned. The technical opinion on the design is analysed in the paper: both projects are discussed and some of the drawings from the projects are presented. The text of the expert evaluation and the draft of t **Tryptyk biblijno-pasyjny w parafii w Giełczwi** Autorzy: J. Flis Rok: 1989 DOI: 10.21906/RBL.2135 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2135/2223 > — **Lokalizacja kościoła w przestrzeni średniowiecznego miasta – przykład Barczewka (Alt-Wartenburg) na Warmii** Autorzy: Felix Biermann, Christofer Herrmann, Arkadiusz Koperkiewicz Rok: 2025 DOI: 10.23858/apol70.2025.05 URL: https://journals.iaepan.pl/apol/article/download/4144/4026 > Na podstawie badań archeologicznych ustalono, że w średniowiecznym ośrodku Wartenberg (dziś Barczewko, gmina Barczewo) na Warmii przypuszczalnie istniał kościół ufundowany w latach 1325/1330 przez biskupa warmińskiego, zniszczony w 1354 r. podczas ataku Litwinów. Był to prosty, drewniany budynek, o konstrukcji szachulcowej. Znaleziono tylko negatywy drewnianej konstrukcji, zwęglone drewno, liczne żelazne elementy konstrukcyjne. Orientacja na linii wschód‒zachód i lokalizacja w centrum cmentarza **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Administracja wyznaniowa wobec starań diecezji warmińskiej o budowę kościoła – Pomnika Tysiąclecia w Elblągu w latach 1965–1976** Autorzy: Andrzej B. Krupa Rok: 2023 DOI: 10.31648/ep.9673 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/9673/7121 > W 1965 r. episkopat Polski wystąpił z inicjatywą budowy kościołów – pomników tysiąclecia państwowości polskiej. We wniosku dotyczącym diecezji warmińskiej rządca diecezji bp Tomasz Wilczyński wskazał Elbląg jako miejsce budowy kościoła – Pomnika Tysiąclecia. Administracja wyznaniowa województwa gdańskiego, a także istniejącego od połowy 1975 r. województwa elbląskiego nie wyraziła na to zgody. Odrzucono uzasadnienie inwestycji koniecznością zaspokojenia potrzeb religijnych w rozwijającym się mie **Atlas historyczny miast Polskich** Autorzy: R. Golba, A. Pilarska, E. Okoń Rok: 2016 > in **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Historia organów w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie-Piaskach Wielkich** Autorzy: P. Matoga Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.225-236 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4659/4804 > Archiwum parafialne w Krakowie-Piaskach Wielkich obfituje w dokumenty związane z historią miejscowych organów. Kościół parafialny został wybudowany w latach 20. XX w. W 1944 r. zamontowano w nim niewielkie, tymczasowe organy, wypożyczone z parafii w Prokocimiu. Instrument ten, zbudowany w 1924 r. przez Stanisława Żebrowskiego z Krakowa, oddano do Prokocimia w 1945 r. Jeszcze w 1944 r. ówczesny proboszcz, ks. Franciszek Dźwigoński, zamówił nowe, 15-głosowe, pneumatyczne organy w firmie Gebrüder R **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **History of the altar painting of St Adalbert from the chapel of the new Bishop's Palace in Frombork** Autorzy: Marek Jodkowski Rok: 2025 DOI: 10.51974/kmw-210178 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-210178-133857?filename=History-of-the-altar-pain.pdf > Nowy pałac biskupów warmińskich we Fromborku, zaprojektowany przez Friedricha Augusta Stülera, członka Naczelnej Deputacji Budowlanej w Berlinie, oddano do użytku w 1850 r. W jego centralnej części wzniesiono kaplicę. Jej dominantą stał się ołtarz poświęcony św. Wojciechowi, patronowi diecezji warmińskiej. Wykonanie obrazu ołtarzowego zlecono malarzowi szkoły düsseldorfskiej, reprezentantowi realizmu i historyzmu, Heinrichowi Mückemu (1806-1891). Wpływ na jego ikonografię i kompozycję miał także **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il.** Autorzy: K. Witkowski Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.020.16292 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21867/ > Polonia Maior Orientalis » 2017 » IV » Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il. A A A **O franciszkańskiej historii koszalińskich kościołów w latach 1945–1974** Autorzy: Krystyna Bastowska Rok: 2024 DOI: 10.69553/rs.2024.12-07 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2024/07_krystyna_bastowska.pdf > At the beginning of 1945, there were 10 temples belonging to various denominations in Koszalin, including one Catholic church. Saint Joseph. All temples survived the war conflagration. The first Franciscan, Father Nikodem Szałankiewicz, arrived in ruined Koszalin on May 26, 1945, together with a group of 450 settlers from Gniezno, occupying the church dedicated to the Saint Joseph without any obstacles, and from June 17, 1945 also the parish church. Parish of St. Joseph initially included over 2 **Przyczynek do historii kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Ostrowie Wielkopolskim** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2024 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.26.27 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/318/153 > W okresie międzywojennym Ostrów Wielkopolski liczył ponad 33 tys. mieszkańców i posiadał tylko jedną parafię – św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Koniecznym było zbudowanie dodatkowego kościoła, o co w szczególny sposób zabiegał proboszcz ostrowskiej fary, ks. Leon Płotka. Artykuł opisuje historię prac budowlanych, rozpoczętych 7 czerwca 1938 r. i zakończonych po wojnie. Parafię erygowano 15 listopada 1947 r. **Łąki Bratjańskie - najstarsze miejsce kultu maryjnego w diecezji chełmińskiej** Autorzy: Edmund Piszcz Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.177-203 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6695/7773 > -- **Kościół i parafia w Świątkach w świetle najstarszych źródeł i protokołu powizytacyjnego z 1567 roku** Autorzy: Andrzej Kopiczko ks. Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11054 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11054/11864 > W artykule przedstawiono genezę parafii w Świątkach oraz jej rozwój do dru­giej połowy XVI wieku. Na podstawie najstarszych źródeł archiwalnych opisano uposażenie, pierwszych duszpasterzy i wioski przypisane do miejscowego kościoła. Zwrócono również uwagę na patrocinium św. Kosmy i Damiana, które na Warmii występuje tylko przy tej świątyni. Najwięcej jednak informacji wydobyto z najstarszego protokołu powizytacyjnego, który sporządził w 1567 r. kanonik Samson Worein. Opisał on dokładnie wyposaże **Encyklika Papieża Piusa XII z dnia 15 maja 1956 r. dotycząca kultu Najświętszego Serca Jezusowego** Autorzy: Pius Xii Rok: 1957 DOI: 10.21906/rbl.2613 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2613/2700 > Papież Pius XII przesyła Wam, Czcigodni Bracia, pozdrowienie i bło­ gosławieństwo apostolskie! HAURIETIS AQUAS — „Będziecie czerpać z radością wody ze zdro­ jów Zbawicielowych“ '), Prorok Izajasz takimi słowami w symbolicznych obrazach zapowiadał te przeróżne i nader obfite dary Boże, które miała przynieść epoka chrześcijańska. Przychodzą nam na myśl te słowa, gdy wspominamy setną rocznicę tej chwili, w której Poprzednik Nasz, Pius IX przyjął radośnie napływające doń z całego świata życzenia i p **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **RECENZJA KSIĄŻKI: Dzieje parafii pod wezwaniem Ducha Świętego w Węgrzynowie (1398-2020), pod red. J. Gołoty i J. Mironczuka, wyd. OTN, Ostrołęka 2021, ss. 567.** Autorzy: Krzysztof W. Jankowski Rok: 2022 DOI: 10.62961/bpmawh78 URL: https://doi.org/10.62961/bpmawh78 > Dzieje parafii pod wezwaniem Ducha Świętego w Węgrzynowie **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Artystyczne dzieje kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie** Autorzy: Daniel Zadorski Rok: 2024 DOI: 10.52204/np.2024.142.29-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/9229/9746 > Przedmiotem niniejszej artykułu jest analiza artystycznych dziejów, czyli powstania i funkcjonowania kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie, będącego istotnym zabytkiem nowożytnej architektury sakralnej w Polsce. Cel pracy obejmuje zgłębienie historii świątyni, uwzględniając artystyczny kontekst jej powstania oraz funkcjonowania. Motywacją do przeprowadzenia tych badań jest doniosłe znaczenie kościoła jako wyjątkowego przykładu barokowej architektury sakralnej oraz konieczność peł **Pierwszy etap budowy kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku: datowanie, zakres prac, geneza stylu** Autorzy: J. Widłak Rok: 2024 DOI: 10.55545/md.2201 URL: https://czasopisma.vistulana.pl/article/download/11/12 > Artykuł powstał w celu usystematyzowania i poszerzenia stanu wiedzy o kościele Mariackim w Kłodzku, a ściślej rzecz ujmując, dotyczy najstarszego etapu budowy fary, to jest okresu funkcjonowania na miejscu pierwszego wznoszącego ją warsztatu. Opierając się przede wszystkim na średniowiecznych źródłach pisanych, w tekście sprecyzowano datowanie omawianej fazy do dwóch–trzech pierwszych dekad xv wieku, z początkiem prac w roku 1402 albo nieznacznie później oraz ich końcem między rokiem około 1415 **Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17980 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17980/16914 > W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w **Pieczęcie przy dokumentach Związku Pruskiego: akt erekcyjny i dokumenty akcesyjne, wyd. Marcin Hlebionek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2017, ss 452.** Autorzy: Anna Szałańska Rok: 2018 DOI: 10.12775/AKZ.2018.022 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/AKZ/article/download/AKZ.2018.022/16553 > Pieczecie przy dokumentach Związku Pruskiego: akt erekcyjny i dokumenty akcesyjne, wyd. Marcin Hlebionek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikolaja Kopernika, Torun 2017, ss 452. **Znaki prawdziwości Kościoła** Autorzy: Józef Morawa Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374388368.05 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5126/J.%20Morawa%20Znaki.rep.pdf > Prezentowana powyej historyczno -teologiczna analiza ustanowienia przez Jezusa Chrystusa swojego Kocioa kieruje si w stron podania kryteriw roz- **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZĘŚĆ 27)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.11318 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.11318 > W artykule scharakteryzowano ośrodki kościelne w Turośli (Matki Boskiej Częstochowskiej), Ukcie (Podwyższenia Krzyża Świętego), Użrankach (św. Apostołów Piotra i Pawła), Węgielsztynie (św. Józefa) i Węgorzewie (św. Apostołów Piotra i Pawła). Wszystkie należą aktualnie do diecezji ełckiej. **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Parafia pod Wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie w latach 1939-1958 w świetle źródeł proweniencji kościelnej** Autorzy: Bartłomiej Grzanka Rok: 2015 DOI: 10.4467/27204006pmo.15.008.16915 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22399/ > Parafia rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie doznała podczas drugiej wojny światowej dużych strat duchowych (zwłaszcza tragiczne były losy proboszcza i wikariusza) oraz materialnych. W artykule przedstawione zostały dzieje parafii w latach 1945-1958, kiedy to pod przewodnictwem bardzo zaangażowanego proboszcza, ks. Lucjana Kurzawskiego, nastąpiła odbudowa duchowa, moralna i materialna lokalnego kościoła. THE PARISH DEDICATED TO THE ASSUMPTION OF THE BLESSED VIR **Prace Konstantego Wojciechowskiego przy katedrze we Włocławku a koncepcja „stylu wiślano‑bałtyckiego”** Autorzy: K. Stefański Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.15 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5184/4659 > The Włocławek Cathedral dedicated to the Assumption of the Blessed Virgin Mary is one of the most important Gothic churches in the lowlands of northern Poland. However, overshadowed by the Cathedrals in Poznań and Gniezno, it is considered a building that is more modest in scale and less artistically valuable. An important issue related to the history of the church is its restoration that was carried out in the last two decades o the 19th century, initially according to the plans of Tadeusz Stry **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Klejnot miasta zaginiony. Zarys dziejów krakowskiego kościoła Wszystkich Świętych do końca XVI wieku** Autorzy: K. Walczak Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.235 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.235 > One of the oldest churches in Krakow, dedicated to All Saints, was situated between Grodzka and Franciszkanska Street. It was build in the XIII century, could had been replacement church for first Cracow’s parish, which was transferred from Saint Trinity church. The name of All Saints church was mentioned for the first time in Vita S. Stanislai. The second time in 1278 his rector Arnold was noted. Most interesting fact is that in the Tables of Pence from 1325–1327 you can find two rectors, who h **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Wieża się często chowa… Obraz kościoła w etymologiach ludowych nazw miejscowości** Autorzy: E. Rogowska-Cybulska Rok: 2018 DOI: 10.26881/jsr.2018.3.01 URL: https://doi.org/10.26881/jsr.2018.3.01 > Obraz kościoła zawarty w etymologiach ludowych nazw polskich miejscowości jest stereotypowy, ale stosunkowo bogaty. Obejmuje następujące elementy: obecność w architekturze kościelnej wież (np. Częstochowa ‘miejscowość, w której wieża kościoła często się chowa oczom pielgrzymów zdążającym na Jasną Górę’) i dzwonnic (np. Kwidzyn ‘miasto, którego nazwa powstała od odgłosów prosięcia wiezionego na targ i odgłosu kościelnych dzwonów’), wyposażenie świątynnego wnętrza w święte obrazy (np. Boleszyn ‘mi **Inwentarz kościoła Najświętszej Maryi Panny na Zamku Wysokim w Malborku z 1829 r.** Autorzy: Marek Jodkowski Rok: 2025 DOI: 10.30439/wst.2025.2.10 URL: https://czasopismowst.pl/index.php/wst/article/download/532/300 > Kościół zamkowy w Malborku stanowił dla zakonu krzyżackiego w okresie średniowiecza główne miejsce celebracji liturgicznych. W okresie nowożytnym przekazano go jezuitom, którzy wyposażyli świątynię w sprzęty barokowe i późnobarokowe. Po ich kasacie świątynia ta stała się filią kościoła miejskiego. Remont prowadzony przez Konrada Steinbrechta od 1882 r. spowodował opróżnienie świątyni, której zamierzano nadać średniowieczny wygląd. Jej inwentarz z 1829 r. prezentuje zatem nieocenioną wartość hist **Na śladach wczesnośredniowiecznej kolegiaty i kapituły zamkowej św. Michała w Gdańsku** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6533 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6533/6064 > - **Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.84.257-301 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7351/7926 > -- **Kościół Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. Dzieje, wystrój, konserwacja** Autorzy: R. Panfil Rok: 2017 DOI: 10.62875/tk.v3i0.830 URL: http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/download/830/745 > W latach 2014–2016 Muzeum Zamkowe w Malborku w oparciu o środki Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na lata 2009–2014, w ramach programu Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego, realizowalo projekt pt. „ Prace konserwatorskie i roboty budowlane w zespole kościola NMP w Muzeum Zamkowym w Malborku ” . Zarządzany przez to muzeum Zespol Zamkowy, obiekt o randze miedzynarodowej wpisany na prestizową Liste Światowego Dziedzictwa UNESCO, jest najwiekszą atrakcją turys **Zarys dziejów Kościoła katolickiego na ziemi głubczyckiej od średniowiecza do 1945 roku** Autorzy: Katarzyna Maler Rok: 2015 DOI: 10.52097/wpt.2599 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2599/2519 > Głubczyce area covers southern part of Opole Voivodship. It is bordered with the Czech Republic in the south and west. From 1038 or 1039 this territory was taken away from Poland and since then it belonged to the Czech Republic. From 1526 it was under Habsburg Monarchy. In 1742 it went under control of Prussia and was not returned to Poland until 1945. In the Church terms, the territory belonged to the Czech diocese and from 1777 it belonged to Olomouc archdiocese. In 1751 Frederic II, the king **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Historia stall zachodnich w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu w świetle ostatnich prac badawczych i konserwatorskich** Autorzy: J. Raczkowski Rok: 2023 DOI: 10.12775/aunc_zik.2023.002 URL: https://apcz.umk.pl/AUNC_ZiK/article/download/47052/37254 > Autor dokonuje próby wstępnego rozwarstwienia zespołu stall chórowych w kościele pofranciszkańskim WNMP w Toruniu, korzystając z metod analizy strukturalnej wspartej badaniami nieniszczącymi (NIR) i dendrochronologią. Wywód jest skoncentrowany na jednym ich fragmencie – siedziskach, przeniesionych prawdopodobnie w XVII wieku z prezbiterium do ostatniego przęsła nawy głównej, w strefę portalu zachodniego. Meble te (dawniej zapewne jeden element należący do kompletu stall w chórze) zostały tu rozb **Pół wieku "Naszej Przeszłości"** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 1997 DOI: 10.52204/np.1997.87.421-427 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7468/7966 > Czasopismo "Nasza Przeszłość" ma na celu publikację studiów z historii Kościoła i kultury katolickiej w Polsce. Zajmuje się badaniami z zakresu historii Kościoła, zakonów, teologii, pracy misyjnej oraz zagadnień społecznych związanych z kulturą polską. Pierwszy numer periodyku ukazał się 7 grudnia 1946 roku. Chociaż początkowo periodyk był skromny, to wkrótce zyskał uznanie w środowisku naukowym. Inicjatywa ta wynikała z potrzeby uzupełnienia luki w historiografii kościelnej w Polsce po wielolet **Z dziejów katedry a następnie kolegiaty św. Wita w Kruszwicy. I: Katedra, potem kolegiata św. Wita do r. 1428** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6540 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6540/6071 > - **Sakramentarz Galezjański (Reginensis Latinus 316) - zarys roli i znaczenia najstarszego mszału kościoła** Autorzy: J. Janicki Rok: 1998 DOI: 10.15633/fhc.1304 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1304/1204 > Artykuł omawia Sakramentarz Galezjański z VIII wieku. **Przyczynek do dziejów kościoła i parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Kętrzynie w XIX i pierwszej połowie XX w.** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2013 DOI: 10.52204/np.2013.119.237-254 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4140/4851 > W pierwszej połowie XIX wieku kętrzyńscy katolicy byli pod opieką duszpasterską księży ze Świętej Lipki. Od 1869 roku msze święte odprawiano w Kętrzynie cyklicznie, rok później już co miesiąc. Pierwszym księdzem w opisywanym mieście był August Hintz, który został mianowany na to stanowisko 23 sierpnia 1872 roku. Miejscowa społeczność czyniła starania o zakup domu, który byłby odpowiedni do zorganizowania kaplicy i mieszkania dla księdza. W końcu udało się uzyskać odpowiednią nieruchomość za 900 **Katedra p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku w opisie wizytacyjnym z 1829 roku** Autorzy: Marek Hałaburda Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.2018.109.10 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.2018.109.10 > Kościół p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku, wybudowano w latach 1700-1710, jako kościół klasztorny jezuitów. Po kasacie zakonu, został przekazany parafii. W 1797 r. budynek kościoła strawił pożar. Rok później świątynia wyznaczona została na katedrę utworzonej wówczas diecezji, ze stolicą w Mińsku. Odbudowana w latach 1798-1803 dzięki staraniom i funduszom bpa Jakuba Ignacego Dederki. W 1869 r. na skutek likwidacji diecezji, ponowie został zdegradowany do siedziby parafii. W listopadz **Late-Gothic triptych from Nowe Miasto Lubawskie – a new conclusion** Autorzy: Wiktor Binnebesel Rok: 2023 DOI: 10.51974/kmw-162338 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-162338-93372?filename=Late_Gothic triptych from.pdf > W artykule zaprezentowano efekty najnowszych badań dotyczących późnogotyckiego tryptyku z kościoła pw. św. Tomasza w Nowym Mieście Lubawskim. Pomimo swojej rangi – dzieło to jest bowiem jednym z zaledwie dwóch zachowanych średniowiecznych nastaw ołtarzowych na ziemi chełmińskiej, zabytek ten nie doczekał się opracowania monograficznego. Na podstawie analizy nowożytnych tekstów źródłowych oraz późniejszych wzmianek i fotografii analizie poddano miejsce jego funkcjonowania aż do l. 90. XX w., kied **Wincenty Zakrzewski o roli Kościoła w dziejach Polski** Autorzy: Joanna Pisulińska Rok: 2022 DOI: 10.12775/kliopl.2021.05 URL: https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/download/37131/31623 > Przedmiotem analizy jest obraz dziejów Kościoła w pracach historycznych Wincentego Zakrzewskiego (1844–1918). Ten wnikliwy badacz dziejów XVI stulecia wiele miejsca w swych rozważaniach poświęcał roli polskiego duchowieństwa w dziejach Polski. W polu jego zainteresowań naukowych znajdowały się również stosunki państwa polskiego ze Stolicą Apostolską. Zapatrywania historyka krakowskiego zostały ukazane na tle ówczesnej myśli historycznej. **Zespół kościelno-klasztorny trynitarzy w Beresteczku: historia, pierwotny kształt, stan zachowania** Autorzy: Mirosława Sobczyńska-Szczepańska Rok: 2020 DOI: 10.48234/WK61BERESTECHKO > Berestecka placówka braci bosych Zakonu Przenajświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników, piąta w Rzeczypospolitej, pierwsza na Wołyniu, została założona w roku 1691 z inicjatywy właściciela miasteczka, kasztelana halickiego Tomasza Karczewskiego, który przekazał trynitarzom drewniany kościół pw. św. Andrzeja i pieczę nad parafią2. W latach 1692–1696 wybudowano nową drewnianą świątynię i klasztor. W roku 1700 została sprowadzona kopia cudami słynącej statuy Jezusa Nazareńskiego Wykupionego, przecho **The interiors of a Protestant church as a sign of social conservativeness of the nobility in the Duchy of Prussia** Autorzy: Piotr Birecki Rok: 2021 DOI: 10.51974/KMW-137629 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-137629-67286?filename=The interiors of a.pdf > Artykuł szkicuje zmiany reformacyjne w Prusach Książęcych zainicjowane przez Albrechta Hohenzollerna oraz przedstawia rolę obrazu – dzieła, którego rolą jest wsparcie procesu chrystianizacji Prusów oraz nauczania podstawowych prawd wiary uwypuklonych przez teologię luterańską. Autor przedstawia najpierw wygaszenie ruchów ikonoklastycznych przez władze księstwa w czasie definiowania roli obrazu w nowym Kościele oraz podjętą przez Marcina Lutra ewolucyjną drogę eliminacji obrazu jako medium pomię

[object Object]