Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Historia parafii Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Skrbeńsko udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: katowicka. --- ### Publikacje naukowe **Tożsamość i misja sercanów w polskim Kościele w kontekście jubileuszy związanych z Najświętszym Sercem Jezusa** Autorzy: Eugeniusz Ziemann Rok: 2020 DOI: 10.4467/25443283sym.20.008.12125 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/16756/ > Tozsamośc i misja sercanow w polskim Kościele w kontekście jubileuszy związanych z Najświetszym Sercem Jezusa **Jezuicki kościół Serca Jezusa w Krakowie** Autorzy: Lech Kontkowski Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.113-165 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6811/7684 > -- **Kult Serca Pana Jezusa na 300-lecie objawień św. Małgorzaty Marii Alacoque 1674–1974** Autorzy: Romuald Rak Rok: 1975 DOI: 10.21906/RBL.3288 > — **Historia organów w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie-Piaskach Wielkich** Autorzy: P. Matoga Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.225-236 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4659/4804 > Archiwum parafialne w Krakowie-Piaskach Wielkich obfituje w dokumenty związane z historią miejscowych organów. Kościół parafialny został wybudowany w latach 20. XX w. W 1944 r. zamontowano w nim niewielkie, tymczasowe organy, wypożyczone z parafii w Prokocimiu. Instrument ten, zbudowany w 1924 r. przez Stanisława Żebrowskiego z Krakowa, oddano do Prokocimia w 1945 r. Jeszcze w 1944 r. ówczesny proboszcz, ks. Franciszek Dźwigoński, zamówił nowe, 15-głosowe, pneumatyczne organy w firmie Gebrüder R **Franciszkańska kuracja Serca Pana Jezusa w Gliwicach w latach 1925–1945** Autorzy: P. Górecki Rok: 2019 DOI: 10.25167/STH.827 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/827/620 > Artykuł jest kontynuacją międzywojennej historii gliwickich franciszkanów i genezy powstania samodzielnej jednostki kościelnej w tzw. dzielnicy hutniczej, zamieszczonym w tomie 35 „Studiów Teologiczno-Historycznych Śląska Opolskiego”z 2015 r. Autor tym razem przybliża historię kuracji Serca Pana Jezusa w Gliwicach w latach 1925–1945. Od czasu jej ustanowienia gliwiccy franciszkanie prowadzili w tamtejszej dzielnicy hutniczej ożywioną pracę duszpasterską. Jej główne działania ukierunkowane były n **Symbol kultu Serca Jezusa nad prezbiterium kościoła jezuitów w Krakowie** Autorzy: Barbara Hryszko Rok: 2025 DOI: 10.35765/pk.2025.5104.11 URL: https://doi.org/10.35765/pk.2025.5104.11 > Artykuł prezentuje najświeższe badania nad symbolem kultu Serca Jezusa wieńczącym prezbiterium kościoła jezuitów w Krakowie (il. 1). Rzeźba ta nie była dotąd obiektem zainteresowania badaczy. Analiza źródłowa, badania historyczne, porównawcze i ikonograficzne pozwoliły zidentyfikować wzór (il. 6) zarówno dla pierwszego zamysłu zwieńczenia wschodniej części kościoła (il. 2–5), jak i dla ostatecznego projektu Franciszka Mączyńskiego (il. 10). W wyniku badań wskazano przyczyny zastąpienia przez arc **Boże Serce w misterium swojego otwarcia na współczesny świat** Autorzy: Eugeniusz Ziemann Rok: 2021 DOI: 10.4467/25443283SYM.21.010.13723 URL: https://doi.org/10.4467/25443283sym.21.010.13723 > God’s Heart in the mystery of its opening to the modern world Is the reverence and cult of the Sacred Heart of Jesus still topical in the mission of the Church? The text „God’s Heart in the mystery of its opening to the modern world” is an attempt to answer the question above. Biblical depiction of the word „heart” has basically symbolic and allegoric meaning. Repeatedly this word appears in connection with the word „love” both in regard to God and human. Incarnated God, the Word of the Father, **Początki parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Brześciu na Grajewskim Przedmieściu** Autorzy: W. Żurek DOI: 10.31743/abmk.12515 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12515/11109 > Brześć nad Bugiem (białoruskie Брэст **„Bez serca się nie da”. Personalne i społeczne znaczenie kultu Serca Jezusa w świetle posoborowego nauczania Kościoła** Autorzy: Marzena Górecka Rok: 2024 DOI: 10.18290/kip2024.30 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/kip/article/download/1257/1121 > Artykuł naświetla rozwój kultu Najświętszego Serca Jezusa w wyniku nauczania trzech posoborowych papieży: Pawła VI, Jana Pawła II i Benedykta XVI. Wszyscy trzej, nawiązując stale do pism i przemów swoich poprzedników, w pierwszej linii Leona XIII, Piusa XI i Piusa XII, których osobisty wkład w propagowanie kultu NSJ jest nie do przecenienia, permanentnie je pogłębiali i dostosowywali do nowych potrzeb Kościoła posoborowego, zgodnie z dewizą, że w dziejach Kościoła „stare” i „nowe” zawsze są ze s **Ślaskie Studia Historyczno-Teologiczne [Schlesische geschichtlich-theologische Studien] IV. (Redaktionskomitee: R. Sobänski, St. Bista, A. Skowronek.) Hrsg. vom Verlag der Bischöfl. Kurie in Kattowitz 1971. 368 S.** Autorzy: J. Piegsa Rok: 1973 DOI: 10.30965/2589045x-14201044 > "Ślaskie Studia Historyczno-Teologiczne [Schlesische geschichtlich-theologische Studien] IV. (Redaktionskomitee: R. Sobänski, St. Bista, A. Skowronek.) Hrsg. vom Verlag der Bischöfl. Kurie in Kattowitz 1971. 368 S." published on 24 Nov 1973 by Brill | Schöningh. **Recenzja: Jerzy Myszor, Historia diecezji katowickiej, Katowice 1999** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.521-527 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7822/8095 > Kościół katowicki, świętujący w 2000 r. jubileusz 75-lecia swego powstania, doczekał się obszernej monografii historycznej pióra wy trawnego historyka czasów najnowszych, kapłana tegoż Kościoła die **Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa i Miłosierdzia Bożego według „Dzienniczka” św. Faustyny Kowalskiej ZMBM** Autorzy: Stanisław Cieślak SJ Rok: 2026 DOI: 10.15633/tes.12104 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/textusetstudia/article/download/5892/5418 > Od czasów objawień, które otrzymała św. Małgorzata Maria Alacoque (1647–1690), francuska zakonnica ze zgromadzenia Sióstr Nawiedzenia (wizytek) z klasztoru w Paray-le-Monial, kult Serca Jezusa rozprzestrzenił się na cały świat. Propagatorem kultu Serca Jezusa w duchu tych objawień był francuski jezuita Klaudiusz La Colombière (1641–1682), kierownik duchowy św. Małgorzaty Marii Alacoque. Wiele lat później polska zakonnica św. Faustyna Kowalska ZMBM (1905–1938) otrzymała od Jezusa Chrystusa objawi **Bractwo Serca Jezusowego w dawnej Polsce** Autorzy: Czesław Drążek Rok: 1981 DOI: 10.21906/RBL.1181 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/1181/1273 > — **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Unia Apostolska Najświętszego Serca Jezusowego Diecezji Częstochowskiej i jej działalność dokumentacyjno-archiwalna** Autorzy: Paweł Wolnicki Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.10016 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/10016/8362 > W Kościele prawo przedmiotowe do organizowania się wiernych w różnego rodzaju zrzeszenia dotyczy także duchownych. Międzynarodowym stowarzyszeniem grupującym księży diecezjalnych jest założona przez Wiktora Labeuriera w 1862 roku Unia Apostolska Kapłanów Najświętszego Serca Jezusowego, która kanoniczne zatwierdzenie i ustanowienie otrzymała w 1880 roku. Na ziemiach polskich stowarzyszenie to pojawiło się na początku XX wieku, a w diecezji częstochowskiej powstało w roku 1929. Do 1949 roku funkcj **Powstanie Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego w kontekście społeczno-religijnym Krakowa na przełomie XIX i XX wieku** Autorzy: Zdzisław Gogola Rok: 2010 DOI: 10.52204/np.2010.113.329-346 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4746/5002 > Dobroczynność w Krakowie ma szlachetne tradycje, często sięgające kilkudziesięciu lat wstecz. Przybierała formę zarówno doraźnej, jak i długofalowej pomocy - często hojnych fundacji. Niektóre z inicjatyw w dawnej Polsce przetrwały do drugiej połowy XIX wieku, inne zniknęły wraz z rozbiorami. W ich miejsce powstawały jednak nowe organizacje, które z nową energią wspierały i nadal wspierają potrzebujących. Jednym z przykładów takiej działalności jest Zgromadzenie Służebnic Najświętszego Serca Jezu **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **Zapoznane dzieło Jana Styki w kościele ojców jezuitów w Łodzi** Autorzy: K. Stefański Rok: 2023 DOI: 10.18778/2084-851x.15.03 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/50456/1/25-41_Stefanski.pdf > Obecny kościół ojców jezuitów w Łodzi pw. Najświętszego Serca Jezusa to dawny (do 1945 r.) kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Jana Ewangelisty, wzniesiony w latach 1880–1884. W jego ołtarzu głównym zawisło dzieło Jana Styki zatytułowane Chrystus nauczający uczniów i rzesze ludu, ufundowane przez jednego z najbardziej znanych łódzkich przemysłowców Juliusza Kunitzera. Obraz powstał w ciągu 1885 r., a w kościele został zawieszony w styczniu następnego roku. Wzbudził duże zainteresowanie w Łodz **Idea i racjonalizm w architekturze sakralnej Henryka Buszki i Aleksandra Franty** Autorzy: A. Borowik Rok: 2020 DOI: 10.34766/FETR.V44I4.425 > Henryk Buszko i Aleksander Franta należeli do najwybitniejszych postaci środowiska architektonicznego powojennej Polski. Projektowali nie tylko osiedla i świeckie budynki użyteczności publicznej, ale także świątynie, w tym kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego i Matki Bożej Uzdrowienia Chorych w Katowicach uznawany za jedną z najlepszych współczesnych realizacji sakralnych. Szczęśliwie w Instytucie Dokumentacji Architektury Biblioteki Śląskiej w Katowicach zachowały się dokumenty dotyczące h **Zarys działalność polonijnej rzymskiej wspólnoty Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego przy kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie w latach 1966-2012** Autorzy: Monika Kupczewska Rok: 2026 DOI: 10.18290/sp2546.5 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/sp/article/download/3848/3716 > Artykuł przedstawia działalność rzymskiej wspólnoty Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego (sercanek) w najbardziej intensywnym okresie pracy tego zgromadzenia na rzecz Polonii, a więc w latach 1966–2012. Analiza opiera się na niepublikowanych dotąd źródłach archiwalnych, w tym dokumentacji zgromadzenia przechowywanej w Archiwum Głównym oraz Sekretariacie Generalnym Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego w Krakowie i w archiwum wspólnoty w Rzymie. Celem opracowania **Encyklika Papieża Piusa XII z dnia 15 maja 1956 r. dotycząca kultu Najświętszego Serca Jezusowego** Autorzy: Pius Xii Rok: 1957 DOI: 10.21906/rbl.2613 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2613/2700 > Papież Pius XII przesyła Wam, Czcigodni Bracia, pozdrowienie i bło­ gosławieństwo apostolskie! HAURIETIS AQUAS — „Będziecie czerpać z radością wody ze zdro­ jów Zbawicielowych“ '), Prorok Izajasz takimi słowami w symbolicznych obrazach zapowiadał te przeróżne i nader obfite dary Boże, które miała przynieść epoka chrześcijańska. Przychodzą nam na myśl te słowa, gdy wspominamy setną rocznicę tej chwili, w której Poprzednik Nasz, Pius IX przyjął radośnie napływające doń z całego świata życzenia i p **Zgromadzenie Sióstr Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego (1894-1939)** Autorzy: J. Nedza Rok: 1974 DOI: 10.52204/np.1974.41.135-243 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7951/7187 > Celem niniejszej pracy jest przypomnienie postaci bpa przemyskiego obrządku łacińskiego Józefa Sebastiana Pelczara w przededniu pięćdziesiątej rocznicy jego śmierci i osiemdziesiątej rocznicy założenia przez niego zgromadzenia sercanek. W pracy przestawiono także dzieje i formację Zgromadzenia Sióstr Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego w okresie od 1894 do 1939. **Misyjny wymiar charyzmatu sercańskiego** Autorzy: Eugeniusz Ziemann Rok: 2019 DOI: 10.4467/25443283sym.19.025.11427 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/15578/ > Refleksja nad misyjnym wymiarem charyzmatu sercańskiego wpisuje się w bogaty kontekst historii oraz duchowości życia zakonnego. Na przełomie XIX i XX wieku powstała we Francji większość instytutów zakonnych męskich i żeńskich w odpowiedzi na religijne i społeczne potrzeby ówczesnej Europy. Zakładane nowe zgromadzenia zakonne ubogacały Kościół specyficznymi formami czynnego życia apostolskiego, bazując na charyzmacie i misji swoich założycieli, a także bogatej duchowości zakonów mniszych, żebrząc **Prepozytura tarnowska : opracowanie materiałów źródłowych do atlasu historycznego Kościoła w Polsce** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6477 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6477/6032 > - **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Działalność Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego na kieleckiej Karczówce w latach 1918-1972** Autorzy: Monika Kupczewska Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18687 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18687/16897 > Artykuł przedstawia okoliczności przybycia Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego, założonego w 1894 roku przez bp. Józefa Sebastaiana Pelczara, do Kielc, na Karczówkę oraz działalność sióstr w latach 1918-1972, obejmującą pracę wychowawczo-opiekuńczą i wydawniczą, realizowaną w ramach założonej na Karczówce Drukarni św. Józefa. Podejmuje także próbę odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób działalność Drukarni św. Józefa wpłynęła na realizację charyzmatu zgromadzenia w kontekście zmi **Teilhard de Chardin i Najświętsze Serce Jezusa** Autorzy: J. Kulisz Rok: 2024 DOI: 10.5604/01.3001.0054.8853 URL: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.8853 > Pierre Teilhard de Chardin od najmłodszych lat wychowany był w atmosferze kultu NSPJ.Zafascynowany naukami ścisłymi, zwłaszcza paleontologią, starał się łączyć wiarę i naukę. W jego dialogu wiary z nauką ‒ nowym obrazem świata ‒ znajdujemy twórczeprzemyślenie kultu do Serca Jezusowego. Celem artykułu jest naszkicowanie tej drogi.Punkt pierwszy obejmuje młodzieńczy etap tych poszukiwań spędzony w rodzinnymdomu oraz w zakonie. W punkcie drugim scharakteryzowana jest tradycyjna koncepcjakultu NSPJ. **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Muzeum Diecezjalne w Katowicach** Autorzy: Jerzy Myszor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7787 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7787/6912 > - **Problemy metodologiczne w prowadzeniu badań na temat historii Kościoła katolickiego w Polsce „ludowej”. Przegląd badań, postulaty badawcze** Autorzy: Rafał Łatka Rok: 2016 DOI: 10.12775/DN.2016.1.12 URL: http://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/DN/article/download/DN.2016.1.12/9389 > Problemy metodologiczne w prowadzeniu bada na temat historii Kocioa katolickiego w Polsce "ludowej". **Ikonografia krakowskiej monstrancji fundacji Anny Ostrowskiej, jako środek przekazu duchowości Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego** Autorzy: R. M. Antoszczuk Rok: 2018 DOI: 10.52204/np.2018.130.115-126 URL: https://doi.org/10.52204/np.2018.130.115-126 > Autor w artykule wskazuje na wartość ufundowanej u początku Zgromadzenia Sióstr Sercanek monstrancji, której wszystkie detale dekoracyjne i ornamenty mają swoje źródło w prawodawstwie Zgromadzenia. Dzięki wspomnianej rzeczywistości monstrancja stała się graficznym przekaźnikiem duchowości, mówiąc o oddawaniu chwały Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, o zakorzenieniu życia sióstr sercanek w Ewangelii oraz o czerpaniu przykładu życia od świętych, których za wzór siostrom postawili założyciele Zgromad **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Początki parafii Chrystusa Króla i św. Józefa w Dąbrowie Górniczej na tle dziejów miasta do 1918 roku** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2003 DOI: 10.52204/np.2003.99.319-354 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6767/8200 > -- **Kult autentyczności i powrót do słowiańskich korzeni. Projekt rzeźbiarskiej dekoracji katedry Chrystusa Króla w Katowicach a mit cyrylo-metodiański** Autorzy: Jerzy Gorzelnik Rok: 2017 DOI: 10.52204/np.2017.128.203-217 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4057/4717 > W roku 1927 w Katowicach, stolicy ustanowionej dwa lata wcześniej diecezji, rozpoczęto budowę katedry Chrystusa Króla, zaprojektowanej przez Zygmunta Gawlika. W tym samym czasie Xawery Dunikowski we współpracy z architektem przystąpił do prac nad koncepcją rzeźbiarskiej dekoracji fasady. Ich efekty w postaci gipsowego modelu zaprezentowano w roku 1931. Centralną część głównej elewacji świątyni zajmować miały figury świętych Cyryla i Metodego, flankowane przez grupy ludu i rycerstwa śląskiego. W **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Kazimierz Kasperkiewicz, Jacek Skrycki, Tablice pamiątkowe z lat 1901-2020 w kościołach Ziemi Kolskiej świadkami historii, Koło 2021, ss. 111, il.** Autorzy: M. Mikołajczyk Rok: 2022 DOI: 10.4467/27204006pmo.22.022.15944 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21598/ > Polonia Maior Orientalis » IX » Kazimierz Kasperkiewicz, Jacek Skrycki, Tablice pamiÄ tkowe z lat 1901-2020 w kościołach Ziemi Kolskiej świadkami historii, Koło 2021, ss. 111, il. A A A **Zniszczenia miejsc kultu i dóbr kultury religijnej w diecezji katowickiej w latach 1939-1945** Autorzy: Henryk Olszar ks. Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17398 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17398/16900 > Śląsk przez swoje położenie zawsze był pokrzywdzony przez losy historii. W 1945 roku stał na linii zmagań wojennych, których efektem były ruiny świątyń, kaplic, klasztorów, probostw, dewastacje dóbr kultury religijnej. Przez ccałą okupację trwał rabunek dzwonów, dzieł sztuki, cennych archiwaliów, paramentów liturgicznych, parafialnych i należących do księży zbiorów bibliotecznych, nieuzasadniony żadnymi przepisami prawnymi. Diecezja katowicka straciła w wyniku niemieckich konfiskat i zwykłych ra **Z historii Kościoła katolickiego w ZSRR (1819-1939)** Autorzy: Roman Dzwonkowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8742 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/8742/7451 > - **Kościół katolicki we Wschodniej Europie. Uwagi na marginesie książki: Gabriel Adrianyi, "Geschichte der Kirche Osteuropas im 20. Jahrhundert". Ferdinand Schöningh, Paderborn 1992 ss. 207** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.79.383-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7226/7885 > Ukazała się w 1992 r. pożądana książka dla historyków Kościoła pt.Historia Kościoła we wschodniej Europie w X X wieku autorstwa ks.Gabriela Adridnyiego, profesora uniwersytetu w Bonn.Dotych czasowe historie Kościoła omawiały z reguły dzieje kościelne do So boru Watykańskiego II, względnie do lat siedemdziesiątych obecnego stulecia, omawiana natomiast Historia podaje dzieje **Jubileuszowa synteza. Recenzja książki Jerzego Myszora Kościół na Górnym Śląsku. 100-lecie diecezji katowickiej 1925-2025** Autorzy: Andrzej Grajewski Rok: 2025 DOI: 10.63903/zaranieslaskie.11.9 URL: https://zaranieslaskie.bs.katowice.pl/article/download/488/430 > Review article concerning the book: Myszor J. (2025). Kościół na Górnym Śląsku. 100-lecie diecezji katowickiej 1925-2025. Księgarnia św. Jacka (ss. 144) **Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach** Autorzy: Urszula Pietrykowska Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.87-111 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6810/7683 > -- **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Kościół polski obrońcą ducha narodowego na Śląsku w wiekach średnich** Autorzy: Franciszek Lenczowski Rok: 1966 DOI: 10.52204/np.1966.25.69-81 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6583/8216 > - **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Alegorie Polski w gmachach publicznych i kościołach województwa śląskiego na wybranych przykładach (1922-1939)** Autorzy: J. Gorzelik Rok: 2020 DOI: 10.21697/AN.7828 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/an/article/download/7828/7045 > Utworzenie autonomicznego województwa śląskiego w ramach polskiego państwa narodowego oraz diecezji katowickiej wiązało się z reorganizacją systemu władzy, w którym poczesne miejsce zajęły grupy polsko-śląskich duchownych oraz urzędników i świeckiej inteligencji. Ich wzajemna rywalizacja oraz wspólne dążenie do nacjonalizacji Górnoślązaków w duchu polskim inspirowały dwa odmienne, choć spokrewnione dyskursy, w których wykorzystywano środki obrazowe. Wśród nich znaczącą rolę odgrywały alegoryczne **Salezjanie w Skrzatuszu 1952–2001 (przybycie, działalność, odejście)** Autorzy: J. Pietrzykowski Rok: 2025 DOI: 10.69553/rs.2025.13-08 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2025/08_pietrzykowski_jan.pdf > The article discusses the process of the Salesian Society settling in the Western Territories of Poland, the Salesians’ pastoral ministry in the parish and sanctuary in Skrzatusz, and their contributions to the construction of the rectory, the decoration and conservation of the church and the statue of Our Lady of Sorrows, as well as their involvement in the preparation for the coronation of the Miraculous Figure. **Historia diecezji katowickiej** Autorzy: F. Maroń Rok: 1975 DOI: 10.52204/np.1975.44.9-87 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6507/6910 > W artykule zaprezentowano w zarysie historię diecezji katowickiej. Na początku opisano sytuację Górnego Śląska po pierwszej wojnie światowej i kwestie związane z plebiscytem. Następnie omówiono funkcjonowanie delegatury biskupiej i administracji apostolskiej. Zaprezentowano także działalność książęco-biskupiego wikariatu generalnego w Cieszynie. Na końcu ukazano dzieje diecezji katowickiej podczas okupacji i w okresie powojennym. **Parafia Pilica w latach niewoli narodowej** Autorzy: Henryk Błażkiewicz Rok: 1983 DOI: 10.52204/np.1983.59.255-271 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6705/7507 > -- **Leksykon teologii pastoralnej, red. R. Kamiński, W. Przygoda, M. Fiałkowski, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2006, s. 945** Autorzy: Adam Skreczko Rok: 2008 DOI: 10.15290/RTK.2008.07.28 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/1373/1/RTK_7_2008_Skreczko_%5brecenzja%5d.pdf **Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2018 DOI: 10.4467/27204006pmo.18.017.16045 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21676/ > Polonia Maior Orientalis » 2018 » V » Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913 A A A **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **Jezuici a religijność polska (1564-1964)** Autorzy: Mieczysław Bednarz Rok: 1964 DOI: 10.52204/np.1964.20.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6320/6531 > W ciągu czterech wieków działalności na ziemiach polskich Towarzystwo Jezusowe przyczyniło się w znacznym stopniu do obrony religii katolickiej przed innymi wyznaniami, a także do pogłębienia życia religijnego. Dokonało się to zwłaszcza poprzez silny wpływ na duchowieństwo świeckie i zakonne. 1) Pisano i publikowano katechizmy, postylle, nowe tłumaczenia Pisma Świętego, książki o apologetyce i ascetyce, a także podręczniki teologiczne i filozoficzne, pomagając w ten sposób duchowieństwu w jego d **Mała prehistoria zakopiańskiej parafii** Autorzy: Jan Kracik Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.79.279-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7213/7874 > -- **Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972** Autorzy: J. Uminski Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.5-92 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4890/5113 > Artykuł dotyczy lat 1920-1972, kiedy parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w bydgoskiej dzielnicy Szwederowo była administrowana przez jej pierwszych dwóch urzędujących. Ksiądz Jan Konopczyński został proboszczem Szwederowa w lutym 1920 r. Jego nominacja zbiegła się z dekretem kardynała Edmunda Dalbora, który podzielił Bydgoszcz na cztery strefy duszpasterstwa (tj. po przejęciu przez władze polskie administracji miasta 20 stycznia 1920 r., ale przed oficjalnym włączeniem Szwederowa i 17 innych **Manuscript of Fr. Andrzej Józef Delerdt as a source for the beginning of the cult of Our Lady of Sorrows in Skrzatusz** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2020 DOI: 10.18276/skk.2020.27-25 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/18841.pdf > Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu położone jest obecnie w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Jest jedynym miejscem, w którym czci się nieprzerwanie od ponad 400 lat cudowną Pietę. Początki Skrzatusza sięgają XV wieku. Wówczas powstała tam pierwsza świątynia. Drugi kościół pw. Wniebowzięcia NMP wybudowano w 1572 roku. Poświęcił go sufragan poznański 3 lata później. W wyniku reformacji wcześniejsza samodzielna parafia skrzatuska został włączona jako filia do Wałcza na początku XVII wi **Ogólnopolska konferencja naukowa Ojciec Henryk Damian Wojtyska 1933-2009. Historyk Kościoła i dydaktyk w dziesiątą rocznicę śmierci. Lublin 9 XII 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.32 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/hamryszczak_wojtyska.pdf > - **Sprawozdanie z ogólnopolskiej konferencji Obraz powstań śląskich i plebiscytu w edukacji, historiografii, kulturze i przestrzeni publicznej** Autorzy: Aleksandra Kłos-Skrzypczak Rok: 2020 DOI: 10.31261/ssht.2019.52.2.21 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/9969/7758 > Uniwersytet lski w katowicach Wydzia Teologiczny Sprawozdanie z oglnopolskiej konferencji Obraz powsta lskich i plebiscytu w edukacji, **Recenzja: Lech Krzyżanowski, Kościół katolicki wobec mniejszości niemieckiej na Górnym Śląsku w latach 1922-1930, Katowice 2000** Autorzy: Mariusz Trąba Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2002.97.411-421 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7918/8155 > Prace Naukowe **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **History of Church Design in Olszyna Lubanska** Autorzy: Aleksandra, Repelewicz, Zbigniew, Madurowicz Rok: 2016 DOI: 10.17265/1934-7359/2016.08.004 URL: http://www.davidpublisher.com/Public/uploads/Contribute/57bfa9fdc2e39.pdf > The history of the design of St. Joseph the Betrothed church in Olszyna Lubańska is presented in the paper. The first design of the church was drawn up by a local master builder in 1889 but was given such a poor evaluation by a firm of architects in Berlin that a new project had to be commissioned. The technical opinion on the design is analysed in the paper: both projects are discussed and some of the drawings from the projects are presented. The text of the expert evaluation and the draft of t **Początki Bractwa Najświętszego Sakramentu przy kościele Bożego Ciała w Krakowie** Autorzy: Z. Jakubowski Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.163-170 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7902/7151 > Dzieje kościoła Bożego Ciała czekają na gruntowne historyczne opracowanie. Świątynia ta przez wieki istnienia miasta Kazimierza odegrała wielką rolę religijną, społeczną i kulturalną. Nierozerwalnie pozostaje z nią związane Bractwo Najświętszego Sakramentu, powstałe równocześnie z kościołem parafialnym. Artykuł niniejszy jest pierwszą próbą rekonstrukcji przyczyn i okoliczności powstania Bractwa oraz pierwszych dziesiątków lat jego istnienia i działalności. **Kraków w przestrzeni pielgrzymkowej świata. Potencjał i perspektywy rozwoju turystyki religijnej stolicy Małopolski** Autorzy: Franciszek Mróz Rok: 2019 DOI: 10.24917/20845456.13.4 URL: https://czasopisma.up.krakow.pl/index.php/aupcsg/article/view/5713/5331 > Kraków należy do grupy najważniejszych centrów turystyki religijnej o światowym zasięgu. Tradycje pielgrzymkowe do miasta sięgają XII w. W szczytowym okresie średniowiecznego ruchu pielgrzymkowego, który przypadł na XV w. w Krakowie rejestrowano 17 loca sacra. Pod koniec XVI w., ze względu na liczne kościoły w których znajdowały się cudowne wizerunki, relikwie i groby świętych i błogosławionych, Kraków zaczęto nazywać „drugim Rzymem” (Cracovia altera Roma). Po wyborze kard. Karola Wojtyły na Sto **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Opieka duszpasterska nad Polakami w Harbinie** Autorzy: J. Szymański Rok: 2017 DOI: 10.18290/SP.2017.3 URL: https://doi.org/10.18290/sp.2017.3 > Poles began to settle in Harbin in 1897. They arrived there as part of the first technical expedition (about 7,000 Poles) sent by the Tsarist government to mark out the East China Railway line. From the very beginning they made efforts to bring a Polish priest to their community. In 1901 Polish officers and soldiers turned to the authorities asking for permission to build a church. The Catholic chapel for Poles was organised in the building belonging to the Border Guards. On 30 May 1904 the auth **„Miasto bez Boga”. Lokalizacja kościołów w nowych miastach i osiedlach na terenie diecezji katowickiej w latach 1945–1989** Autorzy: Szymon Resiak Rok: 2015 DOI: 10.31261/ssht.2015.48.1.04 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15993/12197 > Rozwój przemysłu po II wojnie światowej i związane z nim migracje wewnętrzne spowodowały na Śląsku zmiany urbanistyczne. Powstające nowe ośrodki mieszkaniowe budowane były w duchu socjalistycznym, co skutkowało m.in. brakiem miejsca – w ich obrębie – dla symboli religijnych, zwłaszcza kościołów. Z czasem okazało się, że w każdym „mieście bez Boga” kościół powstał. Celem niniejszego artykułu jest nakreślenie działań architektów w planowaniu przestrzeni miejskiej oraz sposobu, w jaki znajdowano mi **Pęknięcie ściany w modernistycznym kościele pod wezwaniem Najświętszego Zbawiciela w Zielonej Górze – przyczyna** Autorzy: B. Michalak Rok: 2017 DOI: 10.7862/RB.2017.22 URL: http://doi.prz.edu.pl/pl/pdf/biis/764 > Zielona Góra nie jest miastem bogatym w zabytki architektury z okresu modernizmu. Budowle z tej epoki są jednak coraz powszechniej uznawane za cenne z najbardziej interesujących jest pochodzący z roku 1917 kościół pw. Najświętszego Zbawiciela przy ul. Niepodległości. Świątynia ufundowana przez fundację imienia znanego zielonogórskiego przemysłowca Georga Beuchelta do dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych kościołów w mieście. Projekt Wilhelma Wagnera i Oscara Hossfelda został zrealizowan **Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej. Perspektywa historyczna, teologiczna i ekumeniczna** Autorzy: Paweł Rabczyński Rok: 2024 DOI: 10.18290/rt2024.4 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rt/article/download/1360/921 > Celem niniejszego artykułu jest syntetyczne przedstawienie Kościoła Polskokatolickiego w RP z perspektywy historycznej, teologicznej i ekumenicznej. Podstawowym źródłem opracowania są studia historyczne i teologiczne dotyczące Kościoła Polskokatolickiego oraz opublikowane materiały z prac zespołów rzymskokatolickiego i polskokatolickiego, będące owocem prowadzonego dialogu ekumenicznego. Eksplikacji tytułowej problematyki posłuży metoda historyczno-syntetyczna. We współczesnym świecie, naznaczon **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Panoramiczne spojrzenie na podejście Kościoła katolickiego do XX-wiecznych totalitaryzmów. Rozważania na tle książki Pawła Skibińskiego** Autorzy: Rafał Łatka Rok: 2022 DOI: 10.31268/mppt.2022.39 URL: https://orka.sejm.gov.pl/MP.nsf/LiczOpen?OpenAgent&686D2BC8D1B6B8ADC1258A1B00599B57 > The following review article is a broad reflection on Paweł Skibiński’s monograph published in 2022 by the Pilecki Institute. The text analyses the study prepared by the Warsaw historian, indicating his most important findings and referring to the previous research. The text identifies the most important findings of the Warsaw historian, referring to previous historical research. In the opinion of the article’s author, Skibiński succeeded in combining a scientific study (based on the most recent **Kanon formy architektonicznej w kościele katolickim : tradycja i współczesność architektury sakrum** Autorzy: A. Szymski Rok: 2000 > Wyd. 2 popr. ; Prace Naukowe Politechniki Szczecinskiej, Nr 496=Prace Instytutu Architektury i Planowania Przestrzennego Nr 36 **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego** Autorzy: K. Kuczman, A. Betlej, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Rok: 1993 > Oznaczenia i skroty -- Mapa administracyjna Rzeczypospolitej z r. 1772 -- Fragment planu Grodna z r. 1923 -- Maria Kalamajska-Saeed, Kościol p.w. Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Franciszkanow: Aneks I: Akt fundacji klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1635; Aneks II: Nadanie gruntu na przedmieściu Zaniemenskim, 1643; Aneks III: Inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1675-1679; Aneks IV: Opis i inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1745 -- Maria Kalamajska-Sae **O franciszkańskiej historii koszalińskich kościołów w latach 1945–1974** Autorzy: Krystyna Bastowska Rok: 2024 DOI: 10.69553/rs.2024.12-07 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2024/07_krystyna_bastowska.pdf > At the beginning of 1945, there were 10 temples belonging to various denominations in Koszalin, including one Catholic church. Saint Joseph. All temples survived the war conflagration. The first Franciscan, Father Nikodem Szałankiewicz, arrived in ruined Koszalin on May 26, 1945, together with a group of 450 settlers from Gniezno, occupying the church dedicated to the Saint Joseph without any obstacles, and from June 17, 1945 also the parish church. Parish of St. Joseph initially included over 2 **Dzieje i kult cudownej figury Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Skrzatuszu w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (w 10 rocznicę koronacji)** Autorzy: J. Nowiński Rok: 1999 DOI: 10.21852/sem.1999.29 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12813/11052 > W ołtarzu głównym kościoła parafialnego w Skrzatuszu znajduje się gotycka figura Bolesnej Matki Bożej (Pieta). Postać przybyła do Skrtausza z Mielęcina (Mellentin) w 1575 r., skąd pochodzi Od wieków czczony jako cudotwórca. Kult Piety Miłosiernej w Skrztatuszu sprawowany Kościół pielgrzymkowy znany z miejscowego kościoła. Dzisiejszy barokowy kościół był zbudowany w latach 1684-1696 przez wojewodę poznańskiego Wojciecha Konstantego Brezę. Niezliczone cuda i łaski, które wierzący otrzymywali od wi **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Potencjał dziedzictwa jezuickiego dla turystyki postindustrialnej na Górnym Śląsku** Autorzy: Izabela Kaczmarzyk Rok: 2025 DOI: 10.62875/tk.v3i136.1560 URL: http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/download/1560/pdf_2 > Głównym celem artykułu jest analiza potencjalnego znaczenia dziedzictwa jezuickiego w kontekście turystycznego zainteresowania postindustrialnym krajobrazem kulturowym Górnego Śląska. Dziedzictwo to jest świadectwem nie tylko dziewiętnastowiecznej kultury religijnej, ale również zależności pomiędzy rozwojem przemysłu a kształtowaniem się specyfiki górnośląskiej pobożności, zwłaszcza w kontekście osłabiania tendencji desakralizacyjnych. Od II połowy XIX wieku w wielu górnośląskich miejscowościach **Zarys Dziejów Kościoła Katolickiego W Polsce. By Jerzy Kłoczowski, Lidia Müllerowa, and Jan Skarbek. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1986. 471 pp. Illustrations. 720 zł., cloth.** Autorzy: Adam A. Hetnal Rok: 1991 DOI: 10.2307/2499889 > is based on a wealth of information collected by the author. At the risk of being accused of nitpicking, I have to state for the record that despite the richness of detail and intimate knowledge of Polish politics, the author did not predict the upheaval of 1989. It would be easy to blame him for this omission, but I am not inclined to do so although I would have been happy to see Lewis engage in some crystal ball gazing. His objective, however, was much more limited and is confined to an analys **Nowo powstałe kościoły i kaplice w Republice Czeskiej w latach 1948–1989** Autorzy: Šárka Belšíková Rok: 2024 DOI: 10.15584/setde.2024.17.2 URL: https://doi.org/10.15584/setde.2024.17.2 > Podczas reżimu komunistycznego, który był u władzy w byłej Czechosłowacji w latach 1948–1989, życie religijne było ograniczone. Funkcjonowanie kościołów było ściśle kontrolowane przez władze państwowe, a kościoły były generalnie tłumione i prześladowane. Wiązało się to z nacjonalizacją, zniszczeniem lub dewastacją budynków kościelnych. W tym wrogim kościołom środowisku społeczno-politycznym budowa nowych obiektów sakralnych stała się niemal niemożliwa. Jednak pomimo upływu czasu, kilka z nich zo **Z dziejów kultu łaskami słynącego obrazu Najświętszej Maryi Panny we Włoszczowej** Autorzy: J. Nedza Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.189-197 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7905/8010 > Wśród stosunkowo licznych sanktuariów maryjnych na ziemiach polskich, na uwagę zasługuje również siedemnastowieczny kościół parafialny we Włoszczowej pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Geneza powstania tej świątyni wiąże się ściśle z ruchem reformacji w Polsce. W drugiej bowiem połowie wieku XVI Włoszczowa była ośrodkiem ruchu kalwińskiego. Działał tam wówczas, między innymi, Grzegorz z Żarnowca, znany minister zboru kalwińskiego. Szafrańcowie, ówcześni właściciele Włoszczowej **Udział Kościoła w odbudowie niepodległej Polski** Autorzy: J. Dębiński Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1804 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1804/1833 > ) as well as in Upper Silesia and Cieszyn Silesia. The entire nation was involved in regaining independence, but the Catholic Church was a part that played a special role in that process. **Zmagania o katolicyzm i polskość ziemi bytowskiej i lęborskiej** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.181-201 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7618/7019 > -- **Aleksandra Skrzypietz, Stanisław Jujeczka, Maria Klementyna Sobieska, królowa i Służebnica Boża, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2022. 534 pp. ISBN 978-83-226-4207-8** Autorzy: Mindaugas Šapoka Rok: 2024 DOI: 10.30965/25386565-02801009 > "Aleksandra Skrzypietz, Stanisław Jujeczka, Maria Klementyna Sobieska, królowa i Służebnica Boża, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2022. 534 pp. ISBN 978-83-226-4207-8" published on 22 Nov 2024 by Brill | Schöningh. **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Materials of the Archive of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese in Koszalin concerning the history of the church of Pila (Piła)** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-13 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16085.pdf > Pierwsze źródła dotyczące Piły pochodzą z akt konsystorskich z połowy XV w. Początkowo należała ona do parafii w Ujściu. Usamodzielniła się w początkach XVII w. Do 1920 r. wchodziła w skład diecezji i archidiecezji poznańskiej. Po zakończeniu I wojny światowej włączono ją do delegatury arcybiskupiej, a następnie wolnej prałatury w Pile. W wyniku II wojny światowej weszła w skład Kościoła gorzowskiego. Ostatnia reorganizacja Kościoła w Polsce w 1992 r. spowodowała jej włączenie do diecezji koszal **Katedra p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku w opisie wizytacyjnym z 1829 roku** Autorzy: Marek Hałaburda Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.2018.109.10 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.2018.109.10 > Kościół p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku, wybudowano w latach 1700-1710, jako kościół klasztorny jezuitów. Po kasacie zakonu, został przekazany parafii. W 1797 r. budynek kościoła strawił pożar. Rok później świątynia wyznaczona została na katedrę utworzonej wówczas diecezji, ze stolicą w Mińsku. Odbudowana w latach 1798-1803 dzięki staraniom i funduszom bpa Jakuba Ignacego Dederki. W 1869 r. na skutek likwidacji diecezji, ponowie został zdegradowany do siedziby parafii. W listopadz **Rzymsko-katolicka parafia w Goscięcinie na Opolszczyznie i jej duszpasterstwo** Autorzy: W. Urban Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.249-292 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7640/7038 > -- **Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17980 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17980/16914 > W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w **Seria Wydawnicza „Źródła do dziejów Kościoła Katolickiego na Śląsku”. Prolegomena** Autorzy: Lucyna Sadzikowska Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.11760 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11760/14990 > Celem artykułu jest zaprezentowanie serii wydawniczej Źródła do Dziejów Kościoła Katolickiego na Śląsku, która pojawiła się na rynku wydawniczym na przełomie 2013 i 2014 roku z inicjatywy ks. prof. Jerzego Myszora z Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Dotychczas w jej ramach ukazało się 30 pozycji.Z założenia omawiana seria nawiązuje do zainicjowanej w okresie międzywojennym serii wydawnictw źródłowych pod nazwą Fontes i ją kontynuuje. Autorka artykułu, poddając analizie **Kościół katolicki w Polsce pod rządami komunistów** Autorzy: Bożena Bankowicz Rok: 2021 DOI: 10.12797/politeja.13.2016.45.14 URL: https://journals.akademicka.pl/politeja/article/download/2104/2187 > Catholic Church in Poland under the rule of communists After the Second World War in Poland was established communist regime. Polish Catholic Church has found in a difficult situation, because official ideology of state became atheistic Marxism‑Leninism. Formal principles of separation between state and Church, freedom of conscience and religion became a facade hiding the atheistic program of regime and its will of rooting out of religion and Church from society. It was already in September 194

[object Object]