Kościół MB Zwycięskiej

Historia parafii Kościół MB Zwycięskiej w Łódź udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: łódzka. --- ### Publikacje naukowe **Kościół pw. Matki Boskiej Zwycięskiej w Lublinie** Autorzy: J. Zętar Rok: 2010 > Kościol powizytkowski pw. Matki Boskiej Zwycieskiej w Lublinie, wznoszony w latach 1412-1426, zbudowano w celu upamietnienia zwyciestwa Wladyslawa Jagielly nad Krzyzakami w bitwie pod Grunwaldem. Pierwotna, gotycka bryla kościola zachowala sie do dzisiaj bez znaczniejszych zmian mimo kilkukrotnych pozarow i rabunkow. Od strony poludniowej przylegają do kościola zabudowania klasztorne przebudowane w XVII wieku. **Kościół katedralny p. wezw. św. Stanisława Kostki w Łodzi** Autorzy: Z. Wieczorek Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.57-86 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6800/7682 > -- **Koegzystencja i rywalizacja – zabytkowe świątynie w przestrzeni miejskiej współczesnej Łodzi** Autorzy: K. Stefański Rok: 2005 DOI: 10.18778/1733-3180.07.26 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/space/article/download/22232/22380 > The old Lodz of the turn of the 19th century was a city of many religious denominations and cultures, a city of cohabitation of the catholic, protestant, orthodox and mosaic residents. Each denomination marked its existence in city's life by erection of the religious buildings designed in forms specific for each tradition. Thus a form of rivalry between various religious groups was visible. This old-fashioned multinational Lodz with many religions is now a feature of the past. World War I, resto **Łódzki ośrodek naukowy historyków Kościoła** Autorzy: Mieczysław Różański Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.237-246 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4660/4805 > Dzieje kościoła łódzkiego nie posiadają bardzo bogatej bibliografii. Utworzony po II wojnie światowej Uniwersytet Łódzki nie podjął się badań nad problematyką religijności i funkcjonowania lokalnego Kościoła. Te lukę wypełniali duchowni, którzy zdobywali warsztat naukowy w Uniwersytecie Warszawskim, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Ich badania skupiały się zasadniczo wokół trzech zagadnień merytorycznych. Pierwszym były dzieje Kościoła katolickiego **Wiedeńscy twórcy w Łodzi** Autorzy: K. Stefański Rok: 2002 DOI: 10.18778/0208-6050.74.03 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/20563/20132 > At the turn of the 19. and 20. Century Łódź was not only a dynamically developing industrial city but it also grew up to be the important centre of Polish art and architecture. It became typical for this city to order designs of numerous buildings at foreign architects (mostly from Berlin) together with details of interior design and equipment (from Berlin and Wroclaw). Less frequent but artistically significant is the presence of buildings designed by artists deriving from Vienna. For example t **Zapoznane dzieło Jana Styki w kościele ojców jezuitów w Łodzi** Autorzy: K. Stefański Rok: 2023 DOI: 10.18778/2084-851x.15.03 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/50456/1/25-41_Stefanski.pdf > Obecny kościół ojców jezuitów w Łodzi pw. Najświętszego Serca Jezusa to dawny (do 1945 r.) kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Jana Ewangelisty, wzniesiony w latach 1880–1884. W jego ołtarzu głównym zawisło dzieło Jana Styki zatytułowane Chrystus nauczający uczniów i rzesze ludu, ufundowane przez jednego z najbardziej znanych łódzkich przemysłowców Juliusza Kunitzera. Obraz powstał w ciągu 1885 r., a w kościele został zawieszony w styczniu następnego roku. Wzbudził duże zainteresowanie w Łodz **Obraz matki bozej Z kisciola pod wezwaniem wniebowziecia najświetszej maryi panny W Lodzi** Autorzy: M. Leszner Rok: 2004 > Not everybody realizes that besides architectural monuments built in the previous century Łodź also owns a wonderful example of modern painting. Hidden in the neo-Gothic church dedicated to the Assumption of the Holy Virgin Mary the picture of Our Lady is one of the oldest artistic works in the town. In its long history the painting was given various titles: starting from the Dolorous or Glorious, through the Immaculate, Assumed, Merciful, to even being taken by some people for a copy of the pic **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **Archiwum Diecezjalne w Łodzi** Autorzy: S. Grad, Helena Cabała Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7771 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7771/6895 > - **Problemy metodologiczne w prowadzeniu badań na temat historii Kościoła katolickiego w Polsce „ludowej”. Przegląd badań, postulaty badawcze** Autorzy: Rafał Łatka Rok: 2016 DOI: 10.12775/DN.2016.1.12 URL: http://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/DN/article/download/DN.2016.1.12/9389 > Problemy metodologiczne w prowadzeniu bada na temat historii Kocioa katolickiego w Polsce "ludowej". **Łódź wielowyznaniowa. Dzieje wspólnot religijnych do 1914 roku** Autorzy: Kazimierz Badziak, Karol Chylak, M. Łapa Rok: 2014 DOI: 10.18778/7969-512-6 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/31602/1/Badziak_Lapa_Chylak_Lodz%20wielowyznaniowa.pdf > Czy istnieje „gen” religijny? Co decyduje o rozwoju zycia duchowego rozumianego jako potrzeba nawiązania kontaktu z Bogiem? Jaką role pelni zycie religijne w wymiarze spolecznym? W publikacji podjeto probe odpowiedzi na te pytania oraz zaprezentowano rozwoj wszystkich wspolnot wyznaniowych na obszarze Wielkiej Łodzi w okresie do wojny światowej. Od początku XIX w. rozpocząl sie proces tworzenia „polskiego Manchesteru”, określanego tez jako „tygiel narodow, kultur i religii”. Jego wyroznikiem, o **Łódź wielowyznaniowa. Dzieje wspólnot religijnych do 1914 r.** Autorzy: Kazimierz Badziak, M. Łapa, Karol Chylak Rok: 2014 DOI: 10.18778/7969-448-8 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/31601/1/Kucner_Literatura.pdf > Czy istnieje „gen” religijny? Co decyduje o rozwoju zycia duchowego rozumianego jako potrzeba nawiązania kontaktu z Bogiem? Jaką role pelni zycie religijne w wymiarze spolecznym? W publikacji podjeto probe odpowiedzi na te pytania oraz przedstawiono rozwoj wszystkich wspolnot wyznaniowych na obszarze Wielkiej Łodzi w okresie do I wojny światowej. Od początku XIX w. rozpocząl sie proces tworzenia „polskiego Manchesteru”, określanego tez jako „tygiel narodow, kultur i religii”. Jego wyroznikiem, o **Dekada Solidarności. Łódź w latach 1980–1989** Autorzy: L. Olejnik Rok: 2020 DOI: 10.18778/8220-126-0 URL: https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/catalog/book/201 > W książce przedstawiono wybrane aspekty życia społeczno-politycznego i kulturalnego w Łodzi w latach osiemdziesiątych XX wieku. Scharakteryzowano „rewolucję Solidarności” oraz dynamikę rozwoju tego ruchu społecznego. Opisano trudny okres stanu wojennego i jego konsekwencje dla życia codziennego łodzian. Podkreślono rolę, jaką odegrał Kościół katolicki w „dekadzie Solidarności”. Czytelnik ma również możliwość zapoznania się z życiem kulturalnym Łodzi – jego nurtem oficjalnym i niezależnym. **Solidarność in Łódź: An Interview with Zbigniew Marcin Kowalewski** Autorzy: Christopher Phelps Rok: 2008 DOI: 10.1017/S0147547908000082 > After serving as an organizer for the independent labor union Solidarity (“Solidarność”) during Poland's 1980–81 upsurge, Zbigniew Marcin Kowalewski was elected to the union's regional leadership in Łódź in 1981. Poland's most populous city after Warsaw, Łódź grew rapidly in the late nineteenth century after a torrent of foreign capital investment. Known as the “Manchester of Poland” because of its concentration of textile manufacturing, the city and its mills were the setting for The Promised L **III Konferencja Archiwistów Państwowych i Kościelnych „Archiwa kościelne w niepodległej Polsce”, Łódź 14–16 października 2019 r. (Ewa Grin-Piszczek)** Autorzy: Ewa Grin-Piszczek Rok: 2020 > III Konferencja Archiwistow Panstwowych i Kościelnych „Archiwa kościelne w niepodleglej Polsce”, Łodź 14–16 października 2019 r. (Ewa Grin-Piszczek) **Ogólnopolska konferencja naukowa Archiwa kościelne w niepodległej Polsce. Łódź, 14-16 października 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.31 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/inf_hamryszczak_lodz.indd.pdf > - **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Sacral Architecture in Poland after 1945 with Particular Reference to the Archdiocese of Częstochowa** Autorzy: A. Repelewicz Rok: 2021 DOI: 10.3390/rel12110952 URL: https://www.mdpi.com/2077-1444/12/11/952/pdf?version=1635818482 > The study attempts to analyze the post-war sacral architecture in Poland based on the example of churches built after 1945 in the area of the present archdiocese of Częstochowa. It presents the history of sacral architecture, with particular emphasis on the years 1945–1989. It further discusses issues concerning the style of churches and problems related to structures with very large areas and cubature. Problems related to churches erected as “catechetical centers” and smaller filial churches ar **Działalność duszpasterska i społeczna pastora Rudolfa Gustawa Gundlacha (1850–1922). Przyczynek do historii dobroczynności w Łodzi** Autorzy: J. Sosnowska Rok: 2012 DOI: 10.18778/2080-8313.10.06 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/download/21734/21666 > Rudolf Gustaw Gundlach was born on June 21, 1850 in Paproć Duża near Łomża, located then in the Augustów Governorate. He was raised in an evangelical family which cultivated Protestant ethical traditions. Having left a German secondary school in Warsaw in 1870, he started studying in the Faculty of Theology of the University of Dorpat. On April 18, 1875, he was appointed as an Evangelical clergyman and started working in the Holy Trinity Lutheral Church in Warsaw. Other centres of his pastoral w **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Kościół pod wezwaniem św. Rafała w Aleksandrowie Łódzkim w latach 1817-1939. Zarys monografii** Autorzy: R. Wróbel Rok: 2002 DOI: 10.18778/0208-6050.74.04 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/20564/20133 > The Roman catholic church of St. Raphael in Aleksandrów Łódzki was built in the years 1817-1818 under inspiration of Rafal Bratoszewski, who was then the owner of the settlement. Some selected solutions in the inside (cut comers of nave, stair case behind high altar, oratory around chancel) and composition of the facade (rounded niche at the axis flanked by pairs of Tuscany pillars) mąkę it possible to assign this little church to a well known Warsaw architect Hilary Szpilowski. This building fu **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Sprawozdanie z konferencji pt. Przeszłość i perspektywy Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 6–7 grudnia 2018 roku** Autorzy: Dariusz Jeziorny Rok: 2019 DOI: 10.18778/1644-857x.18.01.18 URL: https://doi.org/10.18778/1644-857x.18.01.18 > - **Tożsamość terytorialna przestrzeni publicznej związanej z dziedzictwem przemysłowym miasta na przykładzie placu Zwycięstwa w Łodzi** Autorzy: Anita Kulawiak, K. Smętkiewicz Rok: 2023 DOI: 10.24917/20801653.373.2 URL: https://prace-kgp.up.krakow.pl/article/download/10467/9505 > Przedmiotem artykułu jest zagadnienie tożsamości terytorialnej (przestrzennej) zobrazowane na przykładzie placu Zwycięstwa w Łodzi jako przestrzeni publicznej związanej z dziedzictwem przemysłowym tego miasta. Tożsamość terytorialna rozpatrywana na gruncie geografii humanistycznej uwzględnia relacje między człowiekiem a przestrzenią, w której żyje. Jest to złożony proces, oparty na subiektywnej identyfikacji człowieka z otaczającą go przestrzenią, innymi jej użytkownikami oraz jej dziedzictwem m **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **„Small children are not able to ask that their essential needs be satisfied ...” – the role of Mariavite parochial communities in Łódź in helping children during the World War I** Autorzy: Joanna Sosnowska Rok: 2016 DOI: 10.61905/wwr/170640 URL: https://wwr.edusfera.press/pdf-170640-93168?filename=_Small children are not.pdf > Życie wspólnoty mariawickiej od początków jej istnienia ogniskowało się wokół parafii i kościołów. Właśnie parafie były tym środowiskiem, które wychodziło naprze�ciw zapotrzebowaniu religijnemu swych wiernych, ale także realizowało potrzeby społeczne w zakresie oświaty, kultury i kwestii socjalnych. Kościół mariawicki, przed i w czasie I wojny światowej, należał do jednych z największych wspólnot religijnych w Łodzi. Łódzkie parafie mariawickie wyodrębniono na kilka lat przed I wojną światową, w **Wprowadzenie** Autorzy: Barbara Wachowska Rok: 1980 DOI: 10.18778/0208-6050.1.01 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/17652/17212 > tu t H isto rii U n iw e rsy te tu Ł ódzkiego p rz y w sp ó łu d ziale O d d z ia łu J-ódzkiego P olskiego T o w a rz y stw a H isto ry czn eg o , **Geneza diecezji łódzkiej w świetle dokumentów watykańskich** Autorzy: Wiktor Gramatowski Rok: 1984 DOI: 10.52204/np.1984.62.87-202 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6777/7665 > Przedstawiony tekst dotyczy kwestii związanych z administracją kościelną w diecezji łódzkiej. Autor omawia różnice w treści dokumentów, które ustalają granice administracyjne w diecezji łódzkiej, a także rozbieżności między datą bulli ustanowienia a datą dokumentu mianowania wikariusza generalnego tej samej diecezji. Celem autora jest wyjaśnienie tych różnic, korzystając z dokumentów i materiałów znalezionych w Archiwum Watykańskim, zwłaszcza w Archiwum Kongregacji ds. Biskupów. Tekst skupia na **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **„Zwycięstwo Maryi”. Próba zdefiniowania znaczenia „proroctwa Augusta kard. Hlonda o zwycięstwie Maryi w kontekście posługi apostolskiej prymasa tysiąclecia Stefana kard. Wyszyńskiego** Autorzy: Zimniak Stanisław Rok: 2023 DOI: 10.21852/sem.2007.24.14 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/11890/10288 > W 2006 roku polski Kościół katolicki przypomniał dwa wydarzenia historyczne o ogromnym znaczeniu dla życia wiernych w powojennej Polsce wyzwolonej od nazizmu, ale znajdującej się wówczas pod rządami komunistów, nieodwracalnie zdeterminowany, by wprowadzić tam marksistowską wizję społeczeństwa, niszcząc w ten sposób chrześcijańską obecność. Był to Akt Zawierzenia Niepokalanemu Sercu Maryi Narodu Polskiego (8 września 1946 r.), dokonany przez Prymasa, Sługę Bożego kard. Augusto Hlond, a śluby wiec **Łódź** Autorzy: H. Bömelburg, Łukasz M. Plęs Rok: 2024 DOI: 10.18778/8331-190-6 URL: https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/catalog/download/1104/5723/3321 > Hans-Jürgen Bömelburg prezentuje nowatorskie, całościowe i bogato udokumentowane ujęcie historii Łodzi, snując pasjonującą opowieść o tym drugim co do wielkości przez cały wiek XX polskim mieście z perspektywy wielokulturowości i wielojęzyczności. Rozkwit tej miejscowości był zasługą niemieckich, żydowskich i polskich fabrykantów tekstylnych, kupców, a także robotników, zwłaszcza robotnic, żyjących często w warunkach ubóstwa i niepewności. Ta społeczność kształtowała wizerunek Łodzi jako „miasta **Skład narodowościowy, wyznaniowy i językowy ludności województwa łódzkiego w II Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Rzepkowski Rok: 2011 DOI: 10.18778/1644-857x.10.02.06 URL: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/pnh/article/download/27270/26950 > This article describes national, religious and language frame of society in the city of Łódź within the twenty years’ interwar period. The base for the researches were the results described in the censuses from 1921 and 1931. Another source of information were the statistics made by Łódź Statistical Department, Ministry of Social Care and District Departament acting on behalf of Łódź Voivodship Of fice existing at that time. Łódź voivodship, while existence of Polish Republic II, was a multi na **Niepokalana Wszechpośredniczka Łask jako tytuł Bazyliki Mniejszej w Niepokalanowie** Autorzy: D. Śliwiński Rok: 2024 DOI: 10.52097/lst.2023.4.53-68 URL: https://ojs.academicon.pl/lst/article/download/8183/8424 > The idea of Virgin Mary as Mediatrix of All Graces has been present in the Church for centuries. This title was understood in different ways and many efforts were made to defend this Virgin Mary’s privilege. At the turn of the 19th and 20th centuries the title appeared in the teaching of popes. It is not surprising that Saint Maximilian, the great worshiper of Our Lady the Immaculate also called Her Mediatrix of All Graces. Initially teaching the traditional science relating to that title and th **Wieża się często chowa… Obraz kościoła w etymologiach ludowych nazw miejscowości** Autorzy: E. Rogowska-Cybulska Rok: 2018 DOI: 10.26881/jsr.2018.3.01 URL: https://doi.org/10.26881/jsr.2018.3.01 > Obraz kościoła zawarty w etymologiach ludowych nazw polskich miejscowości jest stereotypowy, ale stosunkowo bogaty. Obejmuje następujące elementy: obecność w architekturze kościelnej wież (np. Częstochowa ‘miejscowość, w której wieża kościoła często się chowa oczom pielgrzymów zdążającym na Jasną Górę’) i dzwonnic (np. Kwidzyn ‘miasto, którego nazwa powstała od odgłosów prosięcia wiezionego na targ i odgłosu kościelnych dzwonów’), wyposażenie świątynnego wnętrza w święte obrazy (np. Boleszyn ‘mi **Zakony i zgromadzenia męskie w XX wieku w (Archi)Diecezji Łódzkiej** Autorzy: J. Pietrzykowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.10010 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/10010/8357 > Na terytorium powstałej w 1920 roku diecezji łódzkiej podejmowały pracę zarówno nowe zgromadzenia zakonne, jak i zakony o starej metryce powstania. Pewną nowość stanowią zakony laickie działające okresowo: bracia doloryści, albertyni, Bracia Serca Jezusowego oraz posługujący ciągle: bonifratrzy i bracia szkolni. Z zakonów kleryckich i zgromadzeń zakonnych działających w czasach staropolskich jako pierwsi w 1919 roku przybyli do Pabianic Misjonarze św. Wincentego à Paulo. Po II wojnie światowej o **Churches in city's landscape - contradiction of perception** Autorzy: Ewa Klima Rok: 2009 DOI: 10.18778/1733-3180.09.12 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/space/article/download/22164/22230 > Kościoły są nieodłącznym elementem krajobrazu polskich miast. Ich znaczenie w strukturach przestrzennych podlega jednak ciągłej ewolucji. Nowe budowle nie stanowią już punktów centralnych, czy dominant nawet najbliższego otoczenia. W procesie sukcesji przestrzennej w krajobraz władzy zdążyły już wpisać się banki i biurowce. Kościół jako instytucja stał się mniej znaczącym aktorem. Następuje również odejście od religijności i religii, choć jak dowodzą niektórzy jedynie pozorne (por. Casanova 2005 **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Skład narodowościowy, wyznaniowy i językowy ludności Łodzi w Drugiej Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Rzepkowski Rok: 2008 DOI: 10.18778/1644-857x.7.01.03 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh/article/download/27359/27017 > A number of citizens rapidly increased in Łódź after 1820. It was a result of its economical growth. Łódź became a conglomeration of different nations, religions and languages. World War I brought economical and demographical regress. After its end another growth in number of people took place. The population was still a cultural mixture. In all statistic researches concerning national structure it is claimed that differences between particular nationalities and ethnic groups are very clear. A **Sprawozdanie z debaty wokół książki Prof. Hansa-Jürgena Bömelburga pt. „Lodz –Geschichte Einer Multikulturellen industriestadt im 20. Jahrhundert”, Łódź, 1 grudnia 2022 r.** Autorzy: J. Kita Rok: 2022 DOI: 10.18778/2080-8313.25.16 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/download/22464/22682 > Łódź to miasto, które w XIX w. stało się fenomenem wręcz na skalę europejską, patrząc przez pryzmat tempa i skali rozwoju. Z niewielkiego rolniczego miasteczka w przeciągu niespełna wieku powstało wielkie przemysłowe miasto o wielokulturowym charakterze. W 2023 r. Łódź będzie obchodziła jubileusz 600-lecia nadania praw miejskich, stąd też pojawiło się szereg inicjatyw upamiętnienia wydarzenia. Monografia autorstwa prof. Hansa-Jürgena Bömelburga z Uniwersytetu im. Justusa Liebiga w Giessen wpis **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **W obronie chrześcijańskiej Polski i Europy – Kościół katolicki w 1920 roku** Autorzy: Jan Żaryn Rok: 2020 DOI: 10.31338/UW.9788323548348.PP.79-96 > Powstała na stulecie Bitwy Warszawskiej publikacja ukazuje tę największą w dziejach Polski batalię w szerokim kontekście historycznym i kulturowym. Jej motywem przewodnim jest triumf militarny, na który złożyły się gigantyczny wysiłek całego narodu **Biskup Stanisław Zdzitowiecki wobec wojny polsko-bolszewickiej** Autorzy: M. Widera Rok: 2026 DOI: 10.18778/0208-6050.119.06 URL: https://doi.org/10.18778/0208-6050.119.06 > Stanisław Zdzitowiecki was the bishop of the Diocese of Kujawy and Kalisz, which was the largest in the church administration in the Kingdom of Poland and the Second Polish Republic, both during the partitions of Poland and after Poland regained independence. This period was marked by important historical events, such as the Polish-Bolshevik war, when following its outbreak he called on the faithful of his diocese to defend their homeland by joining a volunteer army and making donations for mili **Łódź Czterech Kultur – miasto fabryk, pieniędzy, kamienic i… „meneli”** Autorzy: Magda Karkowska Rok: 2023 DOI: 10.36578/bp.2022.07.31 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/bp/article/download/2015/2002 > Artykuł podejmuje ważną ze społecznego i pedagogicznego  punktu widzenia problematykę miejsca w biografii jednostki i grupy społecznej z perspektywy rozwoju i przemian Łodzi w ostatnim ćwiećwieczu XIX i pierwszym XX w.Wyłoniona została istotna kwestia przekształcenia niewielkiej osady w centralnej Polsce w przemysłowe miasto i udziału w tym procesie osadników przybywających na teren Królestwa Polskiego przez drugą połowę XIX i pierwszą dekadę XX w. Za główny cel podjętych rozważań autorka postaw **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Straty kościoła pw. św. Katarzyny w Zgierzu w czasie II wojny światowej (1939–1945)** Autorzy: A. Wróbel, Mieczysław Różański Rok: 2026 DOI: 10.52097/lst.2025.4.51-67 URL: https://ojs.academicon.pl/lst/article/download/10592/10771 > The parish of St. Catherine in Zgierz was established in the 12th or 13th century. It possessed many valuable items, which were looted by the German occupiers during World War II. The article presents the looted items, which were identified during a project co-financed by the Ministry of Culture and National Heritage. The basis for compiling a list of the parish’s losses was the “fundi instructi” inventory and documentation produced after the end of the Second World War. **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach** Autorzy: Urszula Pietrykowska Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.87-111 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6810/7683 > -- **Andrzej Czyżewski, Czerwono-biało-czerwona Łódź. Lokalne wymiary polityki pamięci historycznej w PRL, Instytut Pamięci Narodowej, Wydawnictwo UŁ, Warszawa, 2021, ss. 328** Autorzy: Michał Przeperski Rok: 2022 DOI: 10.4467/0023589xkhnt.22.025.16328 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22159/ > Kwartalnik Historii Nauki i Techniki » Issue 3 » Andrzej Czyżewski, Czerwono-biało-czerwona Łódź. Lokalne wymiary polityki pamięci historycznej w PRL, Instytut Pamięci Narodowej, Wydawnictwo UŁ, Warszawa, 2021, ss. 328 A A A **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **ŁÓDŹ AS AN EXAMPLE OF SUCCESSFUL REVITALIZATION OF POST-INDUSTRIAL CITIES** Autorzy: Magdalena Rekść Rok: 2025 DOI: 10.24867/future-bme-2024-030 URL: https://doi.org/10.24867/future-bme-2024-030 > Łódź to typowe miasto postindustrialne, które po upadku komunizmu podzieliło los innych miast w Europie Środkowo-Wschodniej. Miasto fabryk i rewolucji stało się w latach 90-tych XX wieku synonimem biedy, marazmu i braku perspektyw. Obecnie uważane jest za jedno z najbardziej dynamicznie rozwijających się miast w Polsce, między innymi dzięki przemyślanej rewitalizacji. Stare fabryki są przekształcane w przestrzenie usługowo-rozrywkowe, a stare kamienice poddawane są renowacji. Kiedyś nieatrakc **Kościół dominikanów lwowskich w średniowieczu jako ośrodek kultowy** Autorzy: Tadeusz M. Trajdos Rok: 1997 DOI: 10.52204/np.1997.87.39-72 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7450/7952 > -- **Samorząd łódzki wobec problemów kultury w latach 1919–1939** Autorzy: Maria Nartonowicz-Kot Rok: 1985 DOI: 10.18778/0208-6050.21 URL: http://hdl.handle.net/11089/14114 > Podjęcie tematu: Samorząd Łodzi wobec problemów kultury w latach 1919–1939 stanowi próbę zobrazowania i oceny wysiłków władz komunalnych w tym zakresie. Tradycyjnie uważało się, a i dziś jeszcze pokutuje opinia, iż Łódź była miastem, w którym „szala bawełny przeważyła na swoją stronę wszystkie inne wartości". Dla jednych było to więc „złe miasto”, dla innych „ziemia obiecana". Na powstanie tych opinii złożyło się wiele czynników. Najważniejszym był szybki, a w końcu XIX w. burzliwy, rozwój przem **Problematyka historyczna kultu maryjnego** Autorzy: K. Górski Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.13.245-252 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7742/7081 > x **Parafia Rembieszyce 1438-2012. Studium z dziejów społeczności lokalnej** Autorzy: Małgorzata Karkocha Rok: 2013 DOI: 10.18778/7969-127-2 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/25867/2/Karkocha%20M._Parafia%20Rembieszyce%201438-2012.%20Studium%20z%20dziej%c3%b3w%20spo%c5%82eczno%c5%9bci%20lokalnej.pdf.pdf > Ksiązka dofinansowana przez Wydzial Filozoficzno-Historyczny Uniwersytetu Łodzkiego. Projekt naukowo-badawczy nr 545/903. **Sztuka Łodzi** Autorzy: K. Stefański Rok: 2025 DOI: 10.18778/8331-815-8 URL: https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/catalog/download/1557/9331/6065 > Książka zawiera 24 artykuły dotyczące sztuki Łodzi z okresu od początku przemysłowej kariery miasta w latach dwudziestych XIX w. do lat sześćdziesiątych XX w. Dwadzieścia z nich zostało wybranych z dorobku naukowego autora pochodzącego z ostatnich blisko 35 lat, cztery zostały napisane z myślą o publikacji książkowej. Dotyczą one głównie problematyki architektury miasta – architektury mieszkaniowej, rezydencjonalnej, sakralnej i przemysłowej, ale także sztuki witrażowniczej, rzeźby architektonic **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Prace Konstantego Wojciechowskiego przy katedrze we Włocławku a koncepcja „stylu wiślano‑bałtyckiego”** Autorzy: K. Stefański Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.15 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5184/4659 > The Włocławek Cathedral dedicated to the Assumption of the Blessed Virgin Mary is one of the most important Gothic churches in the lowlands of northern Poland. However, overshadowed by the Cathedrals in Poznań and Gniezno, it is considered a building that is more modest in scale and less artistically valuable. An important issue related to the history of the church is its restoration that was carried out in the last two decades o the 19th century, initially according to the plans of Tadeusz Stry **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Ze studiów nad rolą protestantów w kształtowaniu krajobrazu kulturowego Łodzi** Autorzy: M. Kulesza Rok: 2012 DOI: 10.18778/2300-0562.01.09 URL: http://hdl.handle.net/11089/5925 > Łódź jest miastem, na którego rozwój istotny, a w wielu przypadkach wręcz decydujący, mieli wpływ – obok Polaków – przedstawiciele innych narodowości, religii i kultur. To oni w znacznym stopniu określili specyficzne oblicze miasta. Ważne miejsce w tym procesie zajmowali łódzcy protestanci, głównie niemieckiego pochodzenia, którzy stanowili najbardziej ekspansywny żywioł w rozwijającym się mieście fabrycznym – społeczność najbardziej zorganizowaną, posiadającą własne sprawnie działające instytuc **Ważniejsze polonika kościelne w Archiwach Państwowych w Wiedniu** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7121 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7121/6671 > - **Parafia pod wezwaniem Wszystkich Świętych i Niepokalanego Poczęcia NMP w Grocholicach w świetle wizytacji kanonicznych** Autorzy: Aleksy Piasta Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.11778 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.11778 > Parafia w Grocholicach należy do najstarszych w archidiecezji łódzkiej i star­szych w Polsce. Przyjmuje się, że parafia pw. Wszystkich Świętych i Niepoka­lanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny została erygowana ok. 1230 r. przez ówczesnego arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego z Niałka herbu Jeleń. Najstarsze zachowane dokumenty z wizytacji parafii w Grocholicach przecho­wywane są w Archiwum Diecezjalnym we Włocławku i pochodzą z 1636 oraz 1683 r. W niniejszym opracowaniu wykorzystano materia **Szkoła salezjańska w Łodzi 1922-1992** Autorzy: J. Pietrzykowski Rok: 1994 DOI: 10.21852/sem.1994.17 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12957/11196 > Zgromadzenie Salezjańskie przejęło jego działalność w Łodzi w 1922 roku. Szkoła przy Ulica Wodna swoje początki zawdzięcza łódzkim przemysłowcom i robotnikom, ale przede wszystkim Emil Geyer, który w 1903 roku kupił teren pod budowę i wybudował budynek szkolny. To stało się jednym powstała szkoła rzemieślnicza. Aby uchronić ich przed upadkiem, salezjanie mają Don Bascos objął tę szkołę rzemieślniczą. W 1924 r. Zgromadzenie Salezjańskie otworzyło Szkołę Rzemieślniczą im Łódź przejęta na własność. **Klasztory rewindykowane i nowe zakonów męskich okresu staropolskiego w diecezji łódzkiej** Autorzy: J. Pietrzykowski Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.15 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/pietrzykowski_112a.pdf > Dziaalno zakonw w Polsce jest cile zwizana z yciem Kocioa katolickiego **Mała prehistoria zakopiańskiej parafii** Autorzy: Jan Kracik Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.79.279-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7213/7874 > -- **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej i powstańcza mogiła – dwie pamiątki patriotyczne w dawnym opactwie w Lądzie nad Wartą** Autorzy: J. Nowiński Rok: 2023 DOI: 10.21852/sem.2009.26.25 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/11766/10177 > W starym opactwie w Lądzie nad Wartą zachowały się cenne pamiątki historyczne po powstaniu styczniowym i ruchu patriotycznym narodu polskiego w drugiej połowie XIX wieku. Kapucyni brali także udział w walkach o niepodległość. W 1850 r. przejęli oni kościół i klasztor w Lądzie, który wcześniej należał do cystersów. Kapucyni założyli park przykościelny. W 1859 r. umieszczono tam figurę Matki Bożej Niepokalanej projektu Antoniego Ślemińskiego (ryc. 2). Podczas remontu kościoła kapucyni odnowili m.i **Z dziejów kultu obrazu Matki Boskiej Chełmskiej** Autorzy: J. Stefański Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.159-190 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6831/7693 > -- **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Wkład polskich łodzian pochodzenia ziemiańskiego w rozwój Łodzi wielkoprzemysłowej czasu zaborów (1820–1914)** Autorzy: Stefan Pytlas Rok: 2010 DOI: 10.18778/2080-8313.08.08 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/download/21801/21805 > The Poles of noble origin were few in Łódź. They didn’t own in general estates, especially large. For development of city, which became industrial in Polish Kingdom, and his population from end of first half of 19th century retreated the number only Warsaw – contributed in different degree some inhabitants from Łódź of landowners origin. They were: Maciej Wyszyński from the beginning 19th century – the owner of glassworks in Żabieniec, Jan Załęcki connected with distillery, and later in second p **Nazewnictwo miejskie Łodzi. Wyd. II poprawione i uzupełnione** Autorzy: Danuta Bieńkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń Rok: 2013 DOI: 10.18778/7525-965-0 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/29760/1/Bienkowska%2c%20Uminska-Tyton_Nazewnictwo%20miejskie%20Lodzi.pdf > Analiza nazewnictwa miejskiego Łodzi jest interesująca nie tylko ze względu na centralne położenie miasta w kraju, ale także, a może przede wszystkim, z uwagi na jego szczególną historię. Jako miasto Łódź kształtowała się przez XIX stulecie, czyli wówczas, gdy system nazewnictwa miejskiego dysponował już wykształtowanymi przez wieki wzorcami nazewniczymi. W Łodzi gwałtownie powstające obiekty miejskie szybko zyskiwały nazwy, zwykle nadawane lub sankcjonowane urzędową decyzją. Inaczej niż w miast **Architektoniczna dominanta sakralna kościoła Matki Bożej Częstochowskiej w Knurowie** Autorzy: M. Bogdan Rok: 2022 DOI: 10.5604/01.3001.0016.0561 > Artykuł przedstawia obraz posoborowej architektury sakralnej kościoła Matki Bożej Częstochowskiej wzniesionego jednocześnie z kompleksem sakralnym w Knurowie w latach 1980–1986 według projektu prof. arch. Adama Lisika. Metodyka badawcza prezentowana w artykule oprócz ustawodawstwa kościelnego głównie uwzględnia publikacje autora koncepcji knurowskiego kościoła. Nawiązując do aspektu historycznego i definiując Knurów jako nowe miejsce dla parafii oraz jej kościoła, prezentuje się uwarunkowania st **Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego (1945‒2015)** Autorzy: Wiesław Puś Rok: 2015 DOI: 10.18778/7969-568-3 URL: https://doi.org/10.18778/7969-568-3 > Prezentowana książka jest pierwszym opracowaniem w miarę pełnej historii Uniwersytetu Łódzkiego w okresie siedemdziesięciu lat jego istnienia ‒ od powołania w 1945 r. do początku 2015 r. W czterech rozdziałach zostały przedstawione następujące kwestie: założenie, rozwój i rozbudowa uczelni; jej życie społeczno-polityczne; dzieje poszczególnych wydziałów; biogramy osiemnastu rektorów uniwersytetu. Historia UŁ została ukazana na tle najważniejszych wydarzeń politycznych naszego kraju. Podkreślono **Łódź zajmuje mnie i porywa... Wybrane zbiory rękopiśmienne Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego jako źródła do historii Łodzi i regionu przełomu XIX i XX wieku** Autorzy: Maria Strzelecka Rok: 2025 DOI: 10.18778/0860-7435.39.01 URL: https://doi.org/10.18778/0860-7435.39.01 > Artykuł stanowi przegląd wybranych zbiorów rękopiśmiennych z przełomu XIX i XX wieku dotyczących Łodzi i regionu, z zasobu Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. Książnica uniwersytecka, wpisana od 1945 r. w krajobraz naukowy miasta, gromadzi od początku swojego istnienia dokumenty o szczególnej wartości dla środowiska akademickiego – są to kolekcje specjalne tj.: cymelia, dokumenty życia społecznego, zbiory ikonograficzne, kartograficzne, muzyczne, rękopiśmienne i starodruki. Ze względu na miejsce **Sprawozdanie z uroczystości podpisania listu intencyjnego dotyczącego opracowania monografii dziejów Łodzi, Łódź, 29 lipca 2021 roku** Autorzy: Adrianna Czekalska Rok: 2023 DOI: 10.18778/2080-8313.24.12 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/download/17958/17820 > W dniu 29 lipca 2023 r. Łódź obchodzić będzie jubileusz 600-lecia nadania miastu praw miejskich przez króla Władysława Jagiełłę w Przedborzu nad Pilicą. Z tej też okazji z inicjatywy historyków Uniwersytetu Łódzkiego powstał pomysł uczczenia ważnej dla łodzian rocznicy poprzez napisanie pięciotomowej monografii dziejów Łodzi o interdyscyplinarnym charakterze. Inicjatywa została poparta przez władze Łodzi i 29 lipca 2021 r. miała miejsce uroczystość podpisania listu intencyjnego pomiędzy Urzędem **Wstęp** Autorzy: Alina Barszczewska-Krupa Rok: 1983 DOI: 10.18778/0208-6050.16.01 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/17875/17435 > WSTĘPNiniejszy zbió,r studiów jest efektem sesji naukowej zorganizowa nej w Łodzi w dniu 12 grudnia 1980 r. przez Instytut Historii Uniwersy tetu Łódzkiego, Oddział Łódzki Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz **Gmachy terytorialnych władz wojskowych szczebla okręgowego Wojska Polskiego w Łodzi** Autorzy: Witold Jarno, P. Waingertner Rok: 2015 DOI: 10.18778/1644-857x.14.01.02 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh/article/download/20422/20002 > Łódź, though doesn’t play a great role in administrative and territorial structure of today's Polish Army, however, has a long and rich history in this respect. The city was the seat of the military authorities of the district-level territorial both in the Interwar Poland, as well as the People’s Republic of Poland. During the second Republic of Poland they were located at Spacerowa Street 4, renamed soon on Tadeusz Kościuszko Street 4 (later at T. Kościuszko Street 67, finally at Konstantynowsk **Inwentarz kościoła parafialnego w Lądzie z 1936 roku. Edycja źródłowa** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.111.19 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.2019.111.19 > Inwentarz kościoła parafialnego w Lądzie n. Wartą został sporządzony 26 września 1936 roku po objęciu funkcji proboszcza i dyrektora Zakładu Salezjańskiego przez ks. Franciszka Miśkę SDB, późniejszego męczennika drugiej wojny światowej, obecnie kandydata na ołtarze. Dokument stanowi ostatnie źródło dokumentujące stan wyposażenia kościoła przed wybuchem wojny. Klasztor w czasie okupacji od stycznia 1940 roku do października 1941 roku pełnił funkcję obozu przejściowego dla duchownych z kilku diece **Atlas historyczny miast Polskich** Autorzy: R. Golba, A. Pilarska, E. Okoń Rok: 2016 > in **Wincenty Zakrzewski o roli Kościoła w dziejach Polski** Autorzy: Joanna Pisulińska Rok: 2022 DOI: 10.12775/kliopl.2021.05 URL: https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/download/37131/31623 > Przedmiotem analizy jest obraz dziejów Kościoła w pracach historycznych Wincentego Zakrzewskiego (1844–1918). Ten wnikliwy badacz dziejów XVI stulecia wiele miejsca w swych rozważaniach poświęcał roli polskiego duchowieństwa w dziejach Polski. W polu jego zainteresowań naukowych znajdowały się również stosunki państwa polskiego ze Stolicą Apostolską. Zapatrywania historyka krakowskiego zostały ukazane na tle ówczesnej myśli historycznej. **Łódzki ośrodek badań historycznych. Przeszłość i teraźniejszość** Autorzy: J. Pomorski Rok: 2019 DOI: 10.18778/1644-857x.18.01.06 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/pnh/article/download/5558/5237 > Autor stawia pytanie, co zawdzięcza polska historiografia ośrodkowi łódzkiemu, by w odpowiedzi zarysować najważniejsze punkty zwrotne i osiągnięcia w 75-letniej obecności studium historii na Uniwersytecie Łódzkim. Faza pierwsza obejmuje okres 1945–1948, gdy Łódź faktycznie odgrywała – zwłaszcza w pierwszych latach – rolę „zastępczej” stolicy. Cechował ją względny pluralizm środowiska historycznego i duży ferment intelektualny. Faza druga, trwająca do 1956 r., to okres stalinizacji polskiej histo **Ludność Łodzi Przemysłowej 1820-1914** Autorzy: J. Janczak Rok: 1982 DOI: 10.18778/0208-6050.11 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/17835/17397 > Wyjaśnienie kwestii demograficznych, które stanowią integralną i równorzędną co do znaczenia część ogólnych procesów społecznych i gospodarczych, na pewno wzbogaciłoby zasób wiedzy o procesie kształtowania się i rozwoju stosunków kapitalistycznych na dużym obszarze środkowo-zachodniej części Królestwa Polskiego. Praca niniejsza jest właśnie próbą podjęcia tak rozumianej tematyki demograficznej Łodzi, tzn, ustalenia faktów i prawidłowości właściwych dla poszczególnych rodzajów zdarzeń oraz związk **Kościół ewangelicki w Kole. Dzieje budynku w XIX i XX wieku** Autorzy: Andrzej Mendrok Rok: 2016 DOI: 10.4467/27204006pmo.16.004.16475 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22085/ > Pobyt ewangelików w Kole odnotowano już w XVI wieku, jednakże dopiero od końca XVIII wieku zaczyna się właściwy proces osiedlania ich w Kole i okolicach. Od początku XIX wieku rozpoczynają się starania o wybudowanie świątyni. Niniejszy artykuł traktuje o losach świątyni ewangelickiej od momentu jej wybudowania, niemalże po współczesność. Burzliwe dzieje Polski odcisnęły również swoje piętno i na ewangelikach kolskich, i na ich świątyni. Evangelical church in Kolo. History of the building in the **Ksiądz Antoni Kołodziejczak (1909-1977) – salezjanin, wykładowca, dyrektor szkoły w Łodzi, przełożony domów formacyjnych, wikariusz inspektora** Autorzy: J. Pietrzykowski Rok: 2016 DOI: 10.4467/27204006pmo.16.014.16485 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22075/ > Ksiądz Antoni Kołodziejczak (1909-1977) salezjanin, urodził się w miejscowości Święte koło Konina. Pochodził z wielodzietnej rodziny rolniczej. Do Towarzystwa Salezjańskiego wstąpił w wieku 17 lat. Po ukończeniu Wyższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Salezjańskiego w 1937 roku przyjął święcenia kapłańskie w Krakowie. Następnie studiował historię na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. W 1946 roku należał do duszpasterzy pionierów na ziemiach zachodnich Polski. Od 1947 roku pełnił obowiąz **Kościół wobec pamięci zbiorowej Polaków. Millenium chrztu Polski – studium przypadku** Autorzy: Paweł Stachowiak Rok: 2025 DOI: 10.14746/pp.2025.i.7 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pp/article/download/51515/41849 > Kościół katolicki jest w dzisiejszej Polsce jednym z ważniejszych podmiotów polityki pamięci. Jest ona definiowana jako działania na rzecz ukształtowania pamięci zbiorowej społeczeństwa poprzez ustanowienie dominującego tonu w publicznym dyskursie o przeszłości. Zdobycie uprzywilejowanej pozycji w walce o kształt tej pamięci stało się przejawem nie tylko ambicji rozmaitych instytucji i środowisk, ale również wyrazem realistycznego przeświadczenia, które każe w przeszłości, a raczej w jej ocenie **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Agata Zysiak, Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście** Autorzy: Agnieszka Chłosta-Sikorska Rok: 2018 DOI: 10.15762/zh.2018.37 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2018.37 > Analizowana monografia powstała na podstawie badań prowadzonych przez Agatę Zysiak na potrzeby dysertacji doktorskiej obronionej w 2016 r.Autorka jest łodzianką, socjolożką, absolwentką Uniwersytetu Łódzkiego.Swoją pracę poświęciła zmianom zachodzącym w **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Igołomia i Wawrzeńczyce – dwa kościoły przy Wielkiej Drodze / Igołomia and Wawrzeńczyce – two churches by the Great Road** Autorzy: M. Kamińska Rok: 2020 DOI: 10.33547/igolomia2020.10 > The parish churches in Igołomia and Wawrzeńczyce were founded in the Middle Ages. Their current appearance is the result of centuries of change. Wawrzeńczyce was an ecclesial property – first of Wrocław Premonstratens, and then, until the end of the 18th century, of Kraków bishops. The Church of St. Mary Magdalene was funded by the Bishop Iwo Odrowąż. In 1393 it was visited by the royal couple Jadwiga of Poland and Władysław Jagiełło. In the 17th century the temple suffered from the Swedish Inva **Inwentarz parafii Racławice z 1923 roku** Autorzy: T. Moskal Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.10009 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/10009/8355 > Parafia Racławice k. Niska, została erygowana na przełomie XIII/XIV wieku. Źródła historyczne poświadczają w okresie staropolskim obecność co najmniej 3 kościołów. W połowie XVIII wieku właściciel części Racławic i Przędzela, Józef Grabiński, ufundował świątynię, która spłonęła w 1914 roku. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku przystąpiono do budowy nowego ośrodka kultu. Świątynia została poświęcona 8 maja 1922 roku. Inwentarz parafialny z 1923 roku ukazuje wysiłek, jaki duchowi **Historia Loretańskiego kościoła Matki Zbawiciela Świata bł. Baptysty Mantuana. Wstęp i tłumaczenie** Autorzy: Elżbieta Górka, K. Bekieszczuk Rok: 2023 DOI: 10.21697/ct.2023.93.3.06 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/ct/article/download/12065/11273 > Artykuł prezentuje rzadko dotąd uwzględniany w badaniach nad historią sanktuarium maryjnego w Loreto literacki opis tego miejsca ułożony przez bł. Baptystę Mantuana (1447–1516) – czołowego poetę chrześcijańskiego epoki renesansu. Powstanie utworu związane jest z krótkim epizodem z historii Bazyliki Loretańskiej, kiedy opiekę nad nią sprawowali karmelici. Sam bł. Baptysta Mantuanus należał do tego zakonu i był jednym z głównych promotorów jego odnowy duchowej w końcu XV wieku. Dzieło stanowi zara **Powitanie** Autorzy: Jakub Kostiuczuk Rok: 2008 DOI: 10.15290/elpis.2008.10.02 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15503/1/Elpis_10_2008_J_Kostiuczuk_Powitanie.pdf **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17980 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17980/16914 > W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w **Rola szkolnictwa łódzkiego w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi w XX wieku. Tradycje i współczesność łódzkich szkół średnich, red. Tadeusz Jałmużna, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2003, ss. 353** Autorzy: Justyna Gulczyńska Rok: 2019 DOI: 10.14746/bhw.2004.19.20.13 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bhw/article/download/17921/17660 > Rola szkolnictwa łódzkiego w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi w XX wieku. Tradycje i współczesność łódzkich szkół średnich, red. Tadeusz Jałmużna, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2003, ss. 353

[object Object]