Kościół MB Wspomożenia Wiernych

Historia parafii Kościół MB Wspomożenia Wiernych w Piekary Śląskie udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: katowicka. --- ### Publikacje naukowe **Ślaskie Studia Historyczno-Teologiczne [Schlesische geschichtlich-theologische Studien] IV. (Redaktionskomitee: R. Sobänski, St. Bista, A. Skowronek.) Hrsg. vom Verlag der Bischöfl. Kurie in Kattowitz 1971. 368 S.** Autorzy: J. Piegsa Rok: 1973 DOI: 10.30965/2589045x-14201044 > "Ślaskie Studia Historyczno-Teologiczne [Schlesische geschichtlich-theologische Studien] IV. (Redaktionskomitee: R. Sobänski, St. Bista, A. Skowronek.) Hrsg. vom Verlag der Bischöfl. Kurie in Kattowitz 1971. 368 S." published on 24 Nov 1973 by Brill | Schöningh. **Social Issues of the 21st Century in the Preaching to Women at Piekary** Autorzy: Leszek Szewczyk Rok: 2024 DOI: 10.15633/ps.28105 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/poloniasacra/article/download/4488/4687 > Piekary Śląskie is a place usually associated with the Marian sanctuary of Our Lady of Piekary — the Mother of Justice and Social Love. State pilgrimages of women and girls to Piekary Śląskie are events of pastoral and cultural importance that go far beyond the borders of the local Church. Social issues are strongly emphasized during the pilgrimages. A special feature is the welcome speeches delivered by the bishops of Katowice. This paper offers an analysis of speeches by Archbishop Damian Zimo **Pielgrzymki stanowe do sanktuarium w Piekarach Śląskich w latach 1945-2020** Autorzy: Daniel Szlachta Rok: 2020 DOI: 10.15633/STS.3860 URL: https://doi.org/10.15633/sts.3860 > An important element of the functioning of a sanctuary is pilgrimages, which prove the vitality and specificity of a given place of worship. This also applies to the Marian shrine in Piekary Śląskie, which is at the center of Catholic community. Pilgrimages, which are the central events of this shrine, are of particular importance here. These particular group pilgrimages consist of men and young men on the last Sunday of May, which are sometimes referred to as “pilgrimages of the world of work”. **Katolicyzm i Wielka Wojna. Upamiętnienie poległych i tożsamościowe konstrukty w Europie Środkowej na przykładzie kościołów św. Jadwigi w Opawie i św. Brunona w Giżycku** Autorzy: J. Gorzelik Rok: 2020 DOI: 10.12775/SDR.2020.2.03 > Artykul skupia sie na wykorzystaniu pamieci o poleglych w I wojnie światowej przez inicjatorow budowy kościolow w Opawie na Śląsku i Gizycku w Prusach Wschodnich. Po omowieniu architektury, wystrojow i publicznych rytualow zaprezentowano analize tozsamościowych dyskursow wyznaczających kontekst powstania obiektow i zinterpretowano sposoby zarządzania kapitalem symbolicznym przez elity katolickie. **Uwagi do przeglądu polskich publikacji o przeszłości Kościoła rzymskokatolickiego na Górnym Śląsku w XXI w.** Autorzy: Wanda Musialik Rok: 2023 DOI: 10.31261/ssht.2022.55.2.06 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15896/12578 > Zmiana ustroju zniosła ograniczenia cenzury  stanowiących barierę w prowadzeniu badań historycznych. Kierując się świadomością  braku  takich niezależnych od autorów barier podjęto analizę  treści wybranych polskojęzycznych  opracowań przedstawiających dzieje  Kościoła katolickiego na Górnym Śląsku. Badania pozwoliły stwierdzić przewagę publikacji wydanych na terenie diecezji katowickiej nad tymi diecezji  opolskiej. Zauważono także brak parytet między podejmowanymi zagadnieniami. Prezentowanie **Święto NMP Wspomożenia Wiernych w 150-lecie** Autorzy: Krystyna Kuźmak Rok: 1967 DOI: 10.21906/RBL.3081 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3081/3168 > — **Recenzja: Jerzy Myszor, Historia diecezji katowickiej, Katowice 1999** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.521-527 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7822/8095 > Kościół katowicki, świętujący w 2000 r. jubileusz 75-lecia swego powstania, doczekał się obszernej monografii historycznej pióra wy trawnego historyka czasów najnowszych, kapłana tegoż Kościoła die **Józef Mandziuk, Historia Kościoła katolickiego na Śląsku, t. 1, Średniowiecze, cz. 1, Do 1302 r., Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2003** Autorzy: Henryk Kołodziejczyk Rok: 2005 DOI: 10.21852/sem.2005.21.43 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12246/10579 > Książka jest zbiorem referatów wygłoszonych **Przepowiadanie piekarskie świadectwem zaangażowania w rozwiązywanie problemów społecznych XXI wieku** Autorzy: L. Szewczyk Rok: 2022 DOI: 10.14746/pst.2022.42.09 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pst/article/download/36307/31047 > Piekary Śląskie najczęściej kojarzone są z sanktuarium Matki Bożej Piekarskiej – Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej. Pielgrzymki stanowe mężczyzn i kobiet do Piekar Śląskich mają doniosłe pastoralne i kulturotwórcze znaczenie znacznie przekraczające granice Kościoła lokalnego. Podczas pielgrzymek bardzo mocno akcentowana jest tematyka społeczna. Przemówienia biskupa katowickiego oraz zaproszonych kaznodziejów nawiązują do aktualnych problemów społecznych i gospodarczych. Ich przesłanie s **Biskupi katowiccy o świętowaniu niedzieli podczas pielgrzymek stanowych do Piekar Śląskich po II wojnie światowej** Autorzy: Daniel Szlachta Rok: 2021 DOI: 10.15633/sts.4180 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/studiasandomierskie/article/download/4180/4048 > Ważnym zagadnieniem wymagającym omówienia jest wątek świętowania niedzieli jako dnia Pańskiego. Wbrew pozorom temat ten nie stracił na aktualności, dlatego też podjęto próbę opracowania uwzględniającą nauczanie biskupów podczas pielgrzymek do Piekar Śląskich. Należą do nich pielgrzymki stanowe mężczyzn i młodzieńców odbywające się w ostatnią niedzielę maja oraz pielgrzymki kobiet i panien organizowane w niedzielę po 15 sierpnia. Temat sakralnego charakteru niedzieli poruszali kolejni biskupi kat **Jubileuszowa synteza. Recenzja książki Jerzego Myszora Kościół na Górnym Śląsku. 100-lecie diecezji katowickiej 1925-2025** Autorzy: Andrzej Grajewski Rok: 2025 DOI: 10.63903/zaranieslaskie.11.9 URL: https://zaranieslaskie.bs.katowice.pl/article/download/488/430 > Review article concerning the book: Myszor J. (2025). Kościół na Górnym Śląsku. 100-lecie diecezji katowickiej 1925-2025. Księgarnia św. Jacka (ss. 144) **Kościół wobec pamięci zbiorowej Polaków. Millenium chrztu Polski – studium przypadku** Autorzy: Paweł Stachowiak Rok: 2025 DOI: 10.14746/pp.2025.i.7 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pp/article/download/51515/41849 > Kościół katolicki jest w dzisiejszej Polsce jednym z ważniejszych podmiotów polityki pamięci. Jest ona definiowana jako działania na rzecz ukształtowania pamięci zbiorowej społeczeństwa poprzez ustanowienie dominującego tonu w publicznym dyskursie o przeszłości. Zdobycie uprzywilejowanej pozycji w walce o kształt tej pamięci stało się przejawem nie tylko ambicji rozmaitych instytucji i środowisk, ale również wyrazem realistycznego przeświadczenia, które każe w przeszłości, a raczej w jej ocenie **„Miasto bez Boga”. Lokalizacja kościołów w nowych miastach i osiedlach na terenie diecezji katowickiej w latach 1945–1989** Autorzy: Szymon Resiak Rok: 2015 DOI: 10.31261/ssht.2015.48.1.04 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15993/12197 > Rozwój przemysłu po II wojnie światowej i związane z nim migracje wewnętrzne spowodowały na Śląsku zmiany urbanistyczne. Powstające nowe ośrodki mieszkaniowe budowane były w duchu socjalistycznym, co skutkowało m.in. brakiem miejsca – w ich obrębie – dla symboli religijnych, zwłaszcza kościołów. Z czasem okazało się, że w każdym „mieście bez Boga” kościół powstał. Celem niniejszego artykułu jest nakreślenie działań architektów w planowaniu przestrzeni miejskiej oraz sposobu, w jaki znajdowano mi **Kościół polski obrońcą ducha narodowego na Śląsku w wiekach średnich** Autorzy: Franciszek Lenczowski Rok: 1966 DOI: 10.52204/np.1966.25.69-81 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6583/8216 > - **O pożytku studiowania historii** Autorzy: Jerzy Myszor Rok: 2015 DOI: 10.31261/ssht.2015.48.1.01 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15990/12194 > Czy można mówić o istnieniu śląskiego modelu duszpasterza? Jeśli tak, to co i w jakim stopniu wpływa na jego specyfikę: środowisko rodzinne, szkoła, probostwo, parafia, seminarium? Autor w artykule, odpowiadając na te pytania, zwraca uwagę na uwarunkowania historyczne poprzedzające powstanie diecezji katowickiej: wyznaniowe, kościelne, społeczne i polityczne, które ukształtowały specyficzny typ duszpasterza śląskiego: proboszcza wiejskiego i wielkomiejskiego, budowniczego kościołów, społecznika, **Spór o uposażenie diecezji katowickiej (w świetle materiałów z Watykańskiego Archiwum Sekretariatu Stanu)** Autorzy: Michał Kłakus Rok: 2023 DOI: 10.31261/ssht.2022.55.2.04 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/14837/12576 > Powstanie Administracji Apostolskiej dla Śląska Górnego (1922) - diecezji katowickiej  pociągało za sobą znaczne wydatki. Władze w Katowicach uważały, że wraz z podziałem terytorialnym diecezji wrocławskiej winno dokonać się również podziału jej majątku. Najważniejsza część „dóbr wrocławskich” znalazła się na terenie Czechosłowacji. Podział majątku kościelnego był skomplikowany gdyż wpisywał się w szerszy problem dotyczący istnienia i roli Kościoła katolickiego na tym terenie. Ostatecznie diecez **Górnośląskie zbiory pieśni kościelnych w latach 1914–2004** Autorzy: Wojciech Waszczak Rok: 2015 DOI: 10.31261/ssht.2015.48.2.11 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15969/12169 > Jedną z głównych ról, jaką odgrywa pieśń kościelna, jest kształtowanie pobożności wiernych. Śpiew sakralny stanowi bogactwo tradycji i kultury Kościoła na Górnym Śląsku, gdzie wspólnota tworząca Lud Boży jest wspólnotą rozśpiewaną. Potwierdzeniem tej chlubnej tradycji są przekazy źródłowe pieśni kościelnych. Niniejsza praca skupia się na wybranym dziale górnośląskich zbiorów modlitw i pieśni, które ukazały się w latach 1914–2004 w obrębie dawnej diecezji, a dzisiaj archidiecezji katowickiej. Art **Alegorie Polski w gmachach publicznych i kościołach województwa śląskiego na wybranych przykładach (1922-1939)** Autorzy: J. Gorzelik Rok: 2020 DOI: 10.21697/AN.7828 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/an/article/download/7828/7045 > Utworzenie autonomicznego województwa śląskiego w ramach polskiego państwa narodowego oraz diecezji katowickiej wiązało się z reorganizacją systemu władzy, w którym poczesne miejsce zajęły grupy polsko-śląskich duchownych oraz urzędników i świeckiej inteligencji. Ich wzajemna rywalizacja oraz wspólne dążenie do nacjonalizacji Górnoślązaków w duchu polskim inspirowały dwa odmienne, choć spokrewnione dyskursy, w których wykorzystywano środki obrazowe. Wśród nich znaczącą rolę odgrywały alegoryczne **Helmut J. Sobeczko, Konrad Glombik. 2022. Kościół na pięknej śląskiej ziemi. 50 lat diecezji opolskiej 1972–2022 (Z Dziejów Kultury Chrześcijańskiej na Śląsku 111). Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego UO, 231 s. ISBN 978-83-65860-94-1; 978- 83-7342-782-2.** Autorzy: M. Kogut Rok: 2023 DOI: 10.25167/sth.4973 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/4973/4331 > Brak **Rec.: Aleksander Rogalski, Kościół katolicki na Śląsku. Studia nad dziejami diecezji wrocławskiej, Warszawa 1955** Autorzy: W. Urban Rok: 1957 DOI: 10.52204/np.1957.5.301-305 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7224/8309 > Studia T eologiczn e" w ydaw **Zniszczenia miejsc kultu i dóbr kultury religijnej w diecezji katowickiej w latach 1939-1945** Autorzy: Henryk Olszar ks. Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17398 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17398/16900 > Śląsk przez swoje położenie zawsze był pokrzywdzony przez losy historii. W 1945 roku stał na linii zmagań wojennych, których efektem były ruiny świątyń, kaplic, klasztorów, probostw, dewastacje dóbr kultury religijnej. Przez ccałą okupację trwał rabunek dzwonów, dzieł sztuki, cennych archiwaliów, paramentów liturgicznych, parafialnych i należących do księży zbiorów bibliotecznych, nieuzasadniony żadnymi przepisami prawnymi. Diecezja katowicka straciła w wyniku niemieckich konfiskat i zwykłych ra **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **Potencjał dziedzictwa jezuickiego dla turystyki postindustrialnej na Górnym Śląsku** Autorzy: Izabela Kaczmarzyk Rok: 2025 DOI: 10.62875/tk.v3i136.1560 URL: http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/download/1560/pdf_2 > Głównym celem artykułu jest analiza potencjalnego znaczenia dziedzictwa jezuickiego w kontekście turystycznego zainteresowania postindustrialnym krajobrazem kulturowym Górnego Śląska. Dziedzictwo to jest świadectwem nie tylko dziewiętnastowiecznej kultury religijnej, ale również zależności pomiędzy rozwojem przemysłu a kształtowaniem się specyfiki górnośląskiej pobożności, zwłaszcza w kontekście osłabiania tendencji desakralizacyjnych. Od II połowy XIX wieku w wielu górnośląskich miejscowościach **Seria Wydawnicza „Źródła do dziejów Kościoła Katolickiego na Śląsku”. Prolegomena** Autorzy: Lucyna Sadzikowska Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.11760 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11760/14990 > Celem artykułu jest zaprezentowanie serii wydawniczej Źródła do Dziejów Kościoła Katolickiego na Śląsku, która pojawiła się na rynku wydawniczym na przełomie 2013 i 2014 roku z inicjatywy ks. prof. Jerzego Myszora z Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Dotychczas w jej ramach ukazało się 30 pozycji.Z założenia omawiana seria nawiązuje do zainicjowanej w okresie międzywojennym serii wydawnictw źródłowych pod nazwą Fontes i ją kontynuuje. Autorka artykułu, poddając analizie **Arcybiskup Damian Zimoń – „biskup bezrobotnych ”** Autorzy: Daniel Szlachta Rok: 2021 DOI: 10.31261/ssht.2020.53.1.06 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/11481/9034 > Po II wojnie światowej nastąpił gwałtowny rozwój przemysłu na Górnym Śląsku. Wskutek tego powstały nowe miasta, które stały się ośrodkami przemysłu ciężkiego. Najmocniej rozwinęło się górnictwo. Po upadku komunizmu nastąpiło przejście do gospodarki rynkowej. Skutkiem tego była restrukturyzacja przemysłu i likwidacja zakładów pracy. Doprowadziło to do wzrostu bezrobocia. Problem ten zauważał także arcybiskup katowicki Damian Zimoń, który w 2001 r. opublikował dokument pod tytułem Kościół katolick **Muzeum Diecezjalne w Katowicach** Autorzy: Jerzy Myszor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7787 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7787/6912 > - **Problemy metodologiczne w prowadzeniu badań na temat historii Kościoła katolickiego w Polsce „ludowej”. Przegląd badań, postulaty badawcze** Autorzy: Rafał Łatka Rok: 2016 DOI: 10.12775/DN.2016.1.12 URL: http://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/DN/article/download/DN.2016.1.12/9389 > Problemy metodologiczne w prowadzeniu bada na temat historii Kocioa katolickiego w Polsce "ludowej". **Matka Boska Piekarska w Opolu** Autorzy: Piotr Górecki Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.6071 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/6071/5357 > Opolski konwent jezuitów obchodził w 2025 r. 100. rocznicę ponownego przybycia do Opola. W różnych rozmowach odżyła wówczas historia kultu obrazu Matki Boskiej Opolskiej, który w 1702 r. zakonnicy sprowadzili do tego piastowskiego grodu jako obraz Matki Boskiej Piekarskiej. Z mandatu cesarza Leopolda Habsburga w Piekarach pozostawili wykonaną w 1680 r. kopię. W czasie organizowanej konferencji jubileuszowej jej uczestnicy prosili, aby raz jeszcze przypomnieć dzieje cudownego obrazu i jego przeno **Udział Kościoła w odbudowie niepodległej Polski** Autorzy: J. Dębiński Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1804 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1804/1833 > ) as well as in Upper Silesia and Cieszyn Silesia. The entire nation was involved in regaining independence, but the Catholic Church was a part that played a special role in that process. **Zmiany w strukturze organizacyjnej czechosłowackiej części (archi-)diecezji wrocławskiej w latach 1918–1977** Autorzy: J. Larisch Rok: 2023 DOI: 10.31261/ssht.2022.55.2.05 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15155/12577 > Tekst w sposób chronologiczny opisuje powstawanie i rozwój administracyjnych struktur kościelnych, w zagranicznej, czyli austriackiej, a od 1918 roku czechosłowackiej części archidiecezji wrocławskiej. Do podziału diecezji wrocławskiej doprowadziły przede wszystkim tzw. wojny śląskie (1740–1763). Większość diecezji, wraz z miastem biskupim – Wrocławiem, znalazła się w granicach Prus. Mniejsza część, obejmująca cały Śląsk Cieszyński i część Śląska Nyskiego - pozostawała pod jurysdykcją państwową **Historia diecezji katowickiej** Autorzy: F. Maroń Rok: 1975 DOI: 10.52204/np.1975.44.9-87 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6507/6910 > W artykule zaprezentowano w zarysie historię diecezji katowickiej. Na początku opisano sytuację Górnego Śląska po pierwszej wojnie światowej i kwestie związane z plebiscytem. Następnie omówiono funkcjonowanie delegatury biskupiej i administracji apostolskiej. Zaprezentowano także działalność książęco-biskupiego wikariatu generalnego w Cieszynie. Na końcu ukazano dzieje diecezji katowickiej podczas okupacji i w okresie powojennym. **Cysterska architektura na Śląsku w latach 1200-1330** Autorzy: M. Kutzner Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.315-339 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7332/7907 > -- **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Kościoły graniczne i ucieczkowe w krajobrazie kulturowym pogranicza śląsko-łużyckiego i ziemi legnickiej** Autorzy: Joanna Szczepankiewicz-Battek Rok: 2015 DOI: 10.18778/2300-0562.04.12 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/17072/1/13-291_311-Szczepankiewicz-Battek.pdf > Artykuł jest poświęcony specyficznej grupie kościołów ewangelickich (luterańskich), które powstały na ziemi legnickiej i Łużycach w drugiej połowie XVII w. Protestanci mieli wówczas możliwość praktykowania swojej konfesji tylko na terenach niepozostających pod władzą katolików. Określenie kościoły ucieczkowe odnosi się do tych kościołów katolickich, które po opuszczeniu ich przez katolików zostały przejęte przez ewangelików. Kościoły graniczne zostały natomiast wybudowane przez ewangelików od po **Słowo wstępne** Autorzy: Henryk Bednorz Rok: 1975 DOI: 10.52204/np.1975.44.5-7 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6506/6922 > Z okazji pięćdziesięciolecia istnienia diecezji katowickiej przygotowano okolicznościowy tom „Naszej Przeszłości”. W słowie wstępnym ordynariusz diecezji katowickiej Henryk Bednorz podziękował wszystkim autorom artykułów za przybliżenie różnych wycinków życia katolickiego na Śląsku Górnym i Cieszyńskim. **Kult autentyczności i powrót do słowiańskich korzeni. Projekt rzeźbiarskiej dekoracji katedry Chrystusa Króla w Katowicach a mit cyrylo-metodiański** Autorzy: Jerzy Gorzelnik Rok: 2017 DOI: 10.52204/np.2017.128.203-217 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4057/4717 > W roku 1927 w Katowicach, stolicy ustanowionej dwa lata wcześniej diecezji, rozpoczęto budowę katedry Chrystusa Króla, zaprojektowanej przez Zygmunta Gawlika. W tym samym czasie Xawery Dunikowski we współpracy z architektem przystąpił do prac nad koncepcją rzeźbiarskiej dekoracji fasady. Ich efekty w postaci gipsowego modelu zaprezentowano w roku 1931. Centralną część głównej elewacji świątyni zajmować miały figury świętych Cyryla i Metodego, flankowane przez grupy ludu i rycerstwa śląskiego. W **Wielokulturowe dziedzictwo materialne Katowic** Autorzy: Marta Chmielewska Rok: 2013 DOI: 10.18778/2300-0562.02.03 URL: http://hdl.handle.net/20.500.12128/19045 > Katowice, które w przeszłości były ośrodkiem wielokulturowym, zamieszkanym jednocześnie przez Ślązaków, Niemców, Żydów i Polaków, dziś są miastem jednonarodowym, a Polacy stanowią ponad 90% jego mieszkańców. Celem artykułu jest charakterystyka dziedzictwa materialnego pozostawionego w Katowicach przez ich dawnych mieszkańców pochodzenia niemieckiego i żydowskiego. W artykule nakreślono historię rozwoju miasta z uwypukleniem wpływu społeczności poszczególnych kultur na ówczesny charakter Katowic, **Parafia – nie(zwykłe) miejsce wzrastania w wierze i braterstwie. 20 lat istnienia Parafii Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Olsztynie** Autorzy: B. Rozen Rok: 2013 DOI: 10.31648/SW.204 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/204/166 > Artykuł „Parafia – nie(zwykłe) miejsce wzrastania w wierze i braterstwie. 20 lat istnienia Parafii Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Olsztynie” powstał w związku z obchodzoną uroczyście 20 rocznicą istnienia parafii katolickiej w Olsztynie – Likusach. Jedna z wielu małych parafii w Kościele partykularnym, ale oryginalna i niepowtarzalna jak niepowtarzalny jest żywy organizm człowieka. Czy w tej parafii można doświadczyć obecności Boga i Jego miłości? Czy jest parafią na nasze czasy? Autorka **Miejsca pątnicze i ruch pielgrzymkowy w diecezji katowickiej** Autorzy: J. Pawlik Rok: 1975 DOI: 10.52204/np.1975.44.161-184 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6511/6914 > Przedmiotem artykułu jest krótki rys historyczny diecezjalnych sanktuariów maryjnych w diecezji katowickiej oraz odbywającego się do nich bardzo żywego ruchu pątniczego, w którym na pierwsze miejsce wysunęła się stanowa pielgrzymka mężczyzn i młodzieńców do Piekar. **Władze samorządowe województwa śląskiego wobec powstania Administracji Apostolskiej na Górnym Śląsku** Autorzy: L. Krzyżanowski Rok: 2023 DOI: 10.31261/ssht.2022.55.2.02 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15020/12574 > Administrację Apostolską Śląska Polskiego powołano do życia na mocy dekretu „Sanctissimus Dominus noster”, 7 listopada 1922 r. Objęła obszar podlegający do tej pory diecezji wrocławskiej, który w wyniku nowego ukształtowania granic po powstaniach śląskich i plebiscycie wszedł w skład państwa polskiego. Utworzenia nowej jednostki administracji kościelnej domagały się polskie władze, nie akceptując dalszego zwierzchnictwa diecezji wrocławskiej nad częścią terytorium II Rzeczypospolitej. Negatywnie **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Rola nowożytnych parafii w transformacji industrialnej górnośląskich miejscowości** Autorzy: H. Olszar Rok: 2019 DOI: 10.25167/RTSO/38(2018)2/193-216 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/461/285 > Kościół na Górnym Śląsku nie zaniedbał swojej zbawczej roli w okresie przemian życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego w latach ekspansji i koncentracji przemysłowej na przełomie XIX i XX w. Jego przedstawiciele – duchowni i świeccy – intensyfikowali życie religijne równolegle z rozwojem demograficznym i gospodarczym Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, co było związane z budową nowych miejsc kultu i tworzeniem nowych parafii. Wspólnoty parafialne niejako zatrzymywały na miejscu przybysz **[Recenzja]: Bogumiła Warząchowska: Książka, prasa i biblioteka w działalności Kościoła katolickiego w województwie śląskim (1922-1939), Księgarnia św. Jacka, Katowice 2012, s. 316; faks. [...]** Autorzy: A. Bajor Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11940 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11940/10410 > Pełny tytuł: [Recenzja]: Bogumiła Warząchowska: Książka, prasa i biblioteka w działalności Kościoła katolickiego w województwie śląskim (1922-1939), Księgarnia św. Jacka, Katowice 2012, s. 316; faks. – (Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, nr 72). – ISBN 978-83-7030-887-2 **Spotkanie historyków Kościoła w Legnicy (27-28 III 2008 r.)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.109.335-338 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4267/5048 > W 2008 roku miejscem obrad historyków Kościoła był gmach Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Legnickiej. Na program spotkania złożyły się referaty podejmujące refleksję nad charyzmatem świętości w dziejach Śląska. **Biskup Wincenty Urban (1911-1983) - historyk Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 1984 DOI: 10.52204/np.1984.62.247-269 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6782/7670 > Biskup W. Urban pochodził z diecezji przemyskiej. Po przyjęciu święceń kapłańskich we Lwowie w 1936 r. pracował jako duszpasterz w archidiecezji lwowskiej. W 1945 r. przybył na Śląsk i od 1946 r. był dyrektorem Archiwum i Muzeum Arcybiskupiego oraz Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu. W 1947 r. został mianowany profesorem historii Kościoła w seminarium duchownym we Wrocławiu, a w latach 1949-1960 wykładał także w seminarium duchownym diecezji opolskiej w Nysie. Od 1971 r. przez kilka lat wykładał **Analysis of the impact of longwall mining on sacred historic building** Autorzy: L. Florkowska Rok: 2013 > A b s t r a c t This paper presents an analysis of the impact of longwall mining on the Saint Wawrzyniec and Antoni’s church, located in the area of Upper Silesia (Wirek - Ruda Śląska). That century old historical monument has been exposed to mining influ ences since it was erected. For 40 years the structure, its protective slab and nearby area have all been under geodetic obser vations. Based on data obtained over the course of those observations, an analysis was carried out of how mining the **Prymas Polski August Hlond o kandydatach na urząd pierwszego biskupa pomocniczego w Katowicach** Autorzy: Michał Kłakus Rok: 2021 DOI: 10.31261/ssht.2020.53.1.05 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/11480/9033 > Powstała w 1925 r. diecezja śląska (katowicka) należała do najludniejszych w Polsce. Jednak to nie liczba mieszkańców, ale złożoność problemów (duszpasterstwo niemieckie, zaangażowanie polityczne duchowieństwa, troska o wychowanie rodzin robotniczych w duchu chrześcijańskim) decydowała, iż już pięć lat po jej powstaniu biskup Arkadiusz Lisiecki wystąpił do papieża Piusa XI z prośbą o mianowanie biskupa pomocniczego. Niestety jego śmierć w 1930 r. przeszkodziła w realizacji tych planów. Z podobną **Ks. August Hlond na Górnym Śląsku w latach 1922-1926. Sprawa Górnego Śląska po pierwszej wojnie światowej** Autorzy: Józef Bańka Rok: 1974 DOI: 10.52204/np.1974.42.109-139 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6365/6549 > Hlond pracował na Górnym Śląsku przez cztery lata. Jego działalność przypadła jednak na tak ważne dla Górnego Śląska, Polski i Niemiec okoliczności, że obowiązkiem historyka jest utrwalenie w eseju skutków I wojny światowej (1914-1918) i zawieruchy okresu powstań górnośląskich w całokształcie życia politycznego i kościelnego państwa. W tym miejscu należy zadać pytanie, jak potoczyły się okoliczności kościelne? Odpowiedź jest taka, że kardynał Adolf Bertram, jako ordynariusz diecezji wrocławskiej **Niemieckie Katholikentagi na Śląsku i Śląskie Zjazdy Katolickie jako przejaw zaangażowania laikatu w życiu politycznym, społecznym i religijnym** Autorzy: K. Górecki Rok: 2022 DOI: 10.25167/so.4909 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/so/article/download/4909/4401 > Wydarzenia Wiosny Ludów z połowy XIX w. przyniosły katolikom w Niemczech swobodę zrzeszania się oraz zapoczątkowały proces dążenia do ich równouprawnienia i zapewnienia parytetów w życiu politycznym i społecznym. Zewnętrznym przejawem wzrastającej z każdym rokiem siły katolików były organizowane zjazdy, które przeszły do historii jako tzw. Katholikentagi. Co ciekawe, 4 z nich zorganizowano we Wrocławiu (w 1849, 1872, 1886, 1909 i 1926 r.), a jeden odbył się w Nysie (w 1899 r.), ponieważ katolicy **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Ksiądz biskup August Hlond wobec katolików niemieckiego pochodzenia na obszarze polskiego Górnego Śląska (1922—1926)** Autorzy: L. Krzyżanowski Rok: 2009 DOI: 10.31261/wsn.2009.09.14 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/WSN/article/download/20321/15831 > W pierwszej połowie lat 20. XX wieku ksiądz August Hlond pracował na polskiej części Górnego Śląska, pełniąc funkcję administratora apostolskiego, a następnie biskupa w Katowicach. Obie nominacje zostały podjęte przez papieża Piusa XI, który brał pod uwagę różne zalety charakteru duchownego. Najcenniejszą spośród nich była umiejętność rozwiązywania konfliktów wewnątrz obozu katolickiego. Antagonizm narodowy, dzielący środowisko katolickie na grupy polską i niemiecką, był najsilniejszy właśnie na **Sztuka potrydencka na Śląsku na przykładzie kościoła św. św. Stanisława i Wacława w Świdnicy. Założenia teoretyczne i praktyka artystyczna** Autorzy: M. Głowacki Rok: 2008 DOI: 10.18778/0208-6050.83.02 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/19799/19287 > „After Trident Council art” term refers to the sacral artistic realizations which originated after the Trident Council (1545-1563). Generally, the foundations of this art were formulated during the last (XXVth) session of the Council (3-4 December 1563) in the decree entitled De invocatione, veneratione el reliqvis sanctorum, et sacris imaginibus. Because the decree did not give answer to many very important questions for artists, which were born during the artistic practice, detailed solutions **Watykański Sekretariat Stanu o sytuacji w diecezji katowickiej w okresie wygnania biskupów śląskich w latach 1952-56** Autorzy: Michał Kłakus Rok: 2022 DOI: 10.31261/ssht.2020.53.2.03 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/11873/10219 > Abstrakt Niniejsze opracowanie stanowi uzupełnienie dotychczasowej wiedzy na temat wygnania biskupów katowickich w latach 1952-56. Autor w oparciu o nieznane materiały z archiwum Watykańskiego Sekretariatu Stanu przedstawia mechanizmy otrzymywania informacji na temat sytuacji na Śląsku w czasie kiedy oficjalne środki komunikacji były  utrudnione i kontrolowane przez władze komunistyczne. Odsłania czytelnikom kulisy podejmowanych przez Stolicę Świętą działań w stosunku do narzuconych przez wład **Sprawozdanie z ogólnopolskiej konferencji Obraz powstań śląskich i plebiscytu w edukacji, historiografii, kulturze i przestrzeni publicznej** Autorzy: Aleksandra Kłos-Skrzypczak Rok: 2020 DOI: 10.31261/ssht.2019.52.2.21 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/9969/7758 > Uniwersytet lski w katowicach Wydzia Teologiczny Sprawozdanie z oglnopolskiej konferencji Obraz powsta lskich i plebiscytu w edukacji, **Kościół p.w. św. Jadwigi Śląskiej (kościół przyzamkowy) w Brzegu** Autorzy: Anna Techmańska Rok: 2020 DOI: 10.25167/ls.1004 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/ls/article/download/1004/787 > brak Koci p.w. w.Jadwigi lskiej (koci przyzamkowy) w Brzegu Nadanie tytuu Pomnika Historii to jedna z form ochrony zabytkw, wymienionych w ustawie o ochronie zabytkw **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Red. Henryk Olszar, Aleksandra Kłos-Skrzypczak. 2020. Leksykon Panteonu Górnośląskiego (Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 94). Katowice: Księgarnia św. Jacka, s. 1056. ISBN 978-83-8099-122-4; 978-83-8099-123-1.** Autorzy: P. Górecki Rok: 2021 DOI: 10.25167/sth.4564 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/4564/3979 > Ziemia śląska, ale także i cała Polska znajduje się w ważnym okresie dziejowym.Współcześni pragną upamiętnić wydarzenia sprzed 100 lat, tj.z czasu zrywu narodowościowego po I wojnie światowej, który zaowocował trzema powstaniami śląskimi i plebiscytem.W ich następstwie część Górnego Śląska weszła w 1922 r. w skład odrodzonej Polski.Od kilku już lat środowiska naukowe prowadzą wzmożone prace, poprzez które pragną **„Kiedy stworzyło się tu źródło apostolskie…”** Autorzy: M. Widera Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.5930 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/5930/5360 > Funkcjonowani e diecezji, a od 1992 r. – archidiecezji częstochowskiej przypadło na ważne okresy historyczne, obejmujące dwudziestolecie międzywojenne, II wojnę światową, Polską Rzeczpospolitą Ludową i tworzenie demokratycznego społeczeństwa integrującego się z krajami Europy Zachodniej. Przemianom politycznym i społecznym towarzyszył silny wzrost zaangażowania religijnego wiernych, którzy włączali się w rozwój struktur parafialnych oraz instytucji i wspólnot diecezjalnych. Pogłębianiu religijno **Dziewiętnastowieczne inskrypcje nagrobne z kościoła p. w. Wniebowzięcia NP Maryi (Mariackiego) w Krakowie** Autorzy: R. Piech, Zenon Piech Rok: 1984 DOI: 10.52204/np.1984.62.163-186 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6776/7664 > W Kościele Mariackim w Krakowie znajduje się bogata kolekcja 150 epitafiów umieszczonych na nagrobkach i płytach epitafijnych. Jest to największa tego typu kolekcja w Krakowie. Obiekty wypełniające wnętrze kościoła są jednym z najważniejszych czynników kształtujących jego duchowy klimat. Inskrypcje z XIX wieku powstawały w innych okolicznościach niż te z wcześniejszych okresów. Likwidacja cmentarza przy kościele Mariackim na początku XIX wieku i przeniesienie pochówków na cmentarz Rakowicki poło **Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach** Autorzy: Urszula Pietrykowska Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.87-111 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6810/7683 > -- **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Parafia Pilica w latach niewoli narodowej** Autorzy: Henryk Błażkiewicz Rok: 1983 DOI: 10.52204/np.1983.59.255-271 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6705/7507 > -- **Patrocinia archidiakonatu wrocławskiego według protokołów wizytacyjnych z 1579-1580 roku cz. 1** Autorzy: Stanisław Adam Wróblewski Rok: 2022 DOI: 10.52204/np.2022.138.169-221 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4340/5408 > Artykuł poświecony został problematyce patrociniów kościołów w archidiakonacie wrocławskim znanych dzięki wizytacjom kanonicznym z l .1579-1580 przeprowadzonych zgodnie z zarządzeniami soboru Trydenckiego w 1547 roku. Przed przystąpieniem do wykonania zarządzenia i zwizytowania diecezji przygotowana została instrukcja, gdzie bardzo mocny akcent położono na kwestię wezwania jakie posiadał dany obiekt katolickiego kultu religijnego. Miało to wielkie znaczenie wobec rozwoju reformacji i odrzucenia **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Budowa sieci parafialnej archiprezbiteratu kozielskiego (w diecezji wrocławskiej) w średniowieczu** Autorzy: Bogdan Kloch Rok: 2016 DOI: 10.31261/spip.2016.12.11 URL: https://doi.org/10.31261/spip.2016.12.11 > Historia powstania i rozwoju sieci parafii jest bez wątpienia jednym z kluczowych tematów w badaniach poświęconych życiu społecznemu polskich społeczności lokalnych w średniowieczu. Nie inaczej jest w przypadku diecezji wrocławskiej na Śląsku. W XIII i XIV wieku diecezja była świadkiem szybkiego rozwoju hierarchii kościelnej i infrastruktury. Południowa część diecezji, obejmująca archidiakonat opolski, jest przedmiotem badań od dziesięcioleci. Temat początków wspomnianej sieci pozostaje w ścisły **Materials of the Archive of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese in Koszalin concerning the history of the church of Pila (Piła)** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-13 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16085.pdf > Pierwsze źródła dotyczące Piły pochodzą z akt konsystorskich z połowy XV w. Początkowo należała ona do parafii w Ujściu. Usamodzielniła się w początkach XVII w. Do 1920 r. wchodziła w skład diecezji i archidiecezji poznańskiej. Po zakończeniu I wojny światowej włączono ją do delegatury arcybiskupiej, a następnie wolnej prałatury w Pile. W wyniku II wojny światowej weszła w skład Kościoła gorzowskiego. Ostatnia reorganizacja Kościoła w Polsce w 1992 r. spowodowała jej włączenie do diecezji koszal **Geneza i historia czasopisma „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”** Autorzy: D. Bednarski Rok: 2017 DOI: 10.31261/ssht.2017.50.2.01 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/15218/11580 > Artykuł ma na celu przypomnienie okoliczności utworzenia czasopisma naukowego „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, które jest periodykiem prezentującym dorobek katolickich naukowców z Górnego Śląska. Pierwszy numer pisma ukazał się w 1968 roku. Jego początki należy wiązać z uaktywnieniem się lokalnego  środowiska teologów i historyków po Soborze Watykańskim II oraz w kontekście powstającego w Katowicach Uniwersytetu Śląskiego. Artykuł ukazuje także rolę pisma w scalaniu środowiska katowicki **„Wiadomości Parafialne z Wielkich Hajduk" (1929-1939) jako źródło historyczne** Autorzy: J. Kurek Rok: 2005 DOI: 10.31261/wsn.2005.05.10 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/WSN/article/download/18673/14168 > Przedwojenna prasa parafialna ukazująca się w diecezji katowickiej stanowi cenne, choć wciąż stosunkowo mało zbadane źródło historyczne. Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka jednego z takich periodyków – „Wiadomości Parafialnych” wydawanych w Wielkich Hajdukach (obecnie Chorzów Batory, część miasta Chorzów) w latach 1929-1939, jako źródła historycznego. Parafia w Wielkich Hajdukach, która wówczas stanowiła jeszcze odrębną dzielnicę powiatu świętochłowickiego, okazuje się wyjątkowo int **Biskup A. Adamiuk - ksiądz lwowski na Śląsku Opolskim** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.93.363-377 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7794/8043 > -- **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Zarys dziejów Kościoła katolickiego na ziemi głubczyckiej od średniowiecza do 1945 roku** Autorzy: Katarzyna Maler Rok: 2015 DOI: 10.52097/wpt.2599 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2599/2519 > Głubczyce area covers southern part of Opole Voivodship. It is bordered with the Czech Republic in the south and west. From 1038 or 1039 this territory was taken away from Poland and since then it belonged to the Czech Republic. From 1526 it was under Habsburg Monarchy. In 1742 it went under control of Prussia and was not returned to Poland until 1945. In the Church terms, the territory belonged to the Czech diocese and from 1777 it belonged to Olomouc archdiocese. In 1751 Frederic II, the king **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Jan Kopiec, Diecezja Gliwicka - dzieje i współczesność, Gliwice 1999** Autorzy: Sebastian Niewarowski Rok: 2002 DOI: 10.15633/FHC.1359 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1359/1257 > Recenzja: Jan Kopiec, Diecezja Gliwicka - dzieje i współczesność, Gliwice 1999 **Działalność społeczno-polityczna ks. Dominika Ściskały na Śląsku Cieszyńskim w latach 1919–1922** Autorzy: Anna Bańska-Szuba Rok: 2020 DOI: 10.31261/ssht.2019.52.1.04 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/10057/7796 > Ks. Józef Londzin przed laty postulował, aby wzorem badaczy zajmujących się udziałem duchowieństwa ewangelickiego w walce o polskość Śląska Cieszyńskiego zająć się wkładem w tę batalię duchowieństwa katolickiego. Jest to do dziś dnia zaniedbywana karta najnowszej historii. Artykuł stanowi próbę odpowiedzi, choć w minimalnym stopniu, na wezwanie wielkiego patrioty. Praca poświęcona jest osobie ks. Dominika Ściskały (1887–1945), który jako kapłan urodzony i wychowany na Śląsku Austriackim brał w n **Modernity and Compromise: The Church of St. Michael the Archangel in Warsaw and its Designer Władysław Pieńkowski** Autorzy: Wojciech M. Głowacki Rok: 2019 DOI: 10.5604/01.3001.0013.3356 > Despite the considerable influence he exerted on post-war church architecture in Poland, the designer Władysław Pieńkowski (1907–1991) is today an altogether forgotten figure. The current paper outlines his biography and his early oeuvre; this is because his experience in designing office blocks and industrial plants gained while working under the supervision of the most outstanding Polish architects of the mid-20th century, was to be of key importance to his later, independent designs for eccle **Ks. Agusust Hlond: "Kilka uwag w sprawie erekcji biskupstwa na Śląsku". Przyczynek do genezy diecezji katowickiej** Autorzy: Jerzy Myszor Rok: 2000 DOI: 10.21852/sem.2000.29 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12748/10991 > Autor omawia dokument pt. „Kilka niespójnych uwag o założeniu biskupstwa na Siiesiu”, której autorem jest prawdopodobnie August Hlond. Jego treść konsultowana z Teodor Kubina pozwolił lepiej zrozumieć stanowisko Augusta Hlonda na Śląsku i jego znaczenie jaką odegrał ustanawiając diecezję katowicką. W drugiej części tego artykułu autor omówić kilka najważniejszych problemów duszpasterskich, których podjął się Kierownik Apostolski (Administrator). Jego krótkie rządy na Śląsku zapisały się na stałe **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **How German Marienkirche became Polish Cathedral of the Assumption of Blessed Virgin Mary** Autorzy: Dariusz A. Rymar Rok: 2021 DOI: 10.18276/pz.2021.36-07 URL: https://wnus.edu.pl/pzp/file/article/view/19041.pdf > Celem artykułu jest prześledzenie procesu powstania w Gorzowie stolicy Administratury Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej – w latach 1945–1972 faktycznie największej diecezji w kraju. Na proces ten składały się dwa elementy: 1) odgórne decyzje władz Kościoła katolickiego oraz 2) działania lokalnej administracji. Jak wynika z analizy akt znajdujących się w Archiwum Państwowym w Gorzowie Wielkopolskim decyzja władz kościelnych nosiła cechy przypadku. Od połowy sierpnia 1945 r. **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Biskup Teofil Bromboszcz (1886-1937). Pierwszy sufragan diecezji katowickiej** Autorzy: Józef Bańka Rok: 1966 DOI: 10.52204/np.1966.23.279-311 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6351/6634 > Praca niniejsza jest pierwszą publikacją o bpie Teofilu Bromboszczu. Aktualność zarysu biograficznego o Bromboszczu polega na tym, ze działalność jego była ściśle związana z problematyką Śląska w okresach dla niego przełomowych. Takimi okresami w dziejach Śląska były bez wątpienia lata plebiscytu i powstań (1919— 1922) oraz okres międzywojenny (1929— 1939). **Pilgrimage** Autorzy: Alexis Latouche Rok: 2019 DOI: 10.2307/j.ctvbtzm4c.26 > . Płock Catholic Church towards the 1979 **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Zmagania o katolicyzm i polskość ziemi bytowskiej i lęborskiej** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.181-201 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7618/7019 > -- **History of Church Design in Olszyna Lubanska** Autorzy: Aleksandra, Repelewicz, Zbigniew, Madurowicz Rok: 2016 DOI: 10.17265/1934-7359/2016.08.004 URL: http://www.davidpublisher.com/Public/uploads/Contribute/57bfa9fdc2e39.pdf > The history of the design of St. Joseph the Betrothed church in Olszyna Lubańska is presented in the paper. The first design of the church was drawn up by a local master builder in 1889 but was given such a poor evaluation by a firm of architects in Berlin that a new project had to be commissioned. The technical opinion on the design is analysed in the paper: both projects are discussed and some of the drawings from the projects are presented. The text of the expert evaluation and the draft of t **Drewniany kościół św. Doroty w Grochowach. Przyczynek do dziejów nieistniejącej świątyni** Autorzy: Łukasz Trocha Rok: 2021 DOI: 10.4467/27204006pmo.21.014.15465 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21169/ > W XIV w. Grochowy (wieś w pow. konińskim, gm. Rychwał) były własnością biskupów lubuskich. Prawdopodobnie za ich sprawą utworzono tam parafię oraz wybudowano pierwszy kościół. W końcu XV w. wieś trafiła w ręce lokalnej szlachty. Stary obiekt był zrujnowany, dlatego za sprawą dziedziczki Żychlińskiej na początku XVI w. wybudowano drugą drewnianą świątynię. Jej główna bryła (konstrukcja zrębowa) mogła przetrwać do początku XX w. Ze źródeł wynika, że kościół składał się z nawy, prezbiterium, zakrys **Wróciła sława twoja, Vratislavia, Wrocławiu! Więzi kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski, z Dolnym Śląskiem, red. G. Sokołowski, S. Wróblewski, Wydawnictwo Episteme, Wrocław – Lublin 2023, ss. 815** Autorzy: A. Dziuba Rok: 2024 DOI: 10.21697/stpr.15301 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stpr/article/download/15301/13493 > Kościół katolicki jest najstarszą i najdłużej działającą instytucją na ziemiach polskich. Jego początki łączą się z powstawaniem i tworzeniem państwa polskiego. Pozostaje też strukturą trwałą, zachowującą swoją historyczną ciągłość, czego z uwagi na okres zaborów nie można powiedzieć o dziejach państwa. Zmieniające się na przestrzeni wieków ustroje społeczno-polityczne wpływały także na kształt relacji władza państwowa – Kościół, jednak zawsze stanowiła ona ważny czynnik budowania ładu społeczne **Kościół katolicki w Polsce pod rządami komunistów** Autorzy: Bożena Bankowicz Rok: 2021 DOI: 10.12797/politeja.13.2016.45.14 URL: https://journals.akademicka.pl/politeja/article/download/2104/2187 > Catholic Church in Poland under the rule of communists After the Second World War in Poland was established communist regime. Polish Catholic Church has found in a difficult situation, because official ideology of state became atheistic Marxism‑Leninism. Formal principles of separation between state and Church, freedom of conscience and religion became a facade hiding the atheistic program of regime and its will of rooting out of religion and Church from society. It was already in September 194 **Biskup wrocławski Georg Kopp a kwestia polska na Górnym Śląsku w opinii polskojęzycznej prasy górnośląskiej** Autorzy: Jakub Grudniewski Rok: 2012 DOI: 10.31261/wsn.2012.12.06 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/WSN/article/download/20440/15946 > Książę-biskup Wrocławia Georg Kopp był postacią kontrowersyjną z powodu swojego stosunku do ludności polskojęzycznej na Górnym Śląsku. Z jednej strony miał wielkie zasługi dla rozwoju życia religijnego i sieci parafii na terenie diecezji wrocławskiej. Z drugiej strony znany był z nieprzychylnego nastawienia do sprawy polskiej, w tym obecności języka polskiego w życiu publicznym Górnego Śląska, a także do polskiego ruchu narodowego, którego przywódcą był Wojciech Korfanty. Szczególnie interesując **Uwarunkowania polityczno-ekonomiczne a zagadnienie budowy nowych świątyń parafialnych w latach 1815-1925, będących obecnie w granicach diecezji włocławskiej** Autorzy: Piotr Sierzchała Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 > Okres niewoli narodowej był jednym z najtrudniejszych w dziejach historii Kościoła w Polsce. Ówczesne władze niekatolickie sprawowały władzę nad narodem w większości katolickim. Powyższa zależność choć miała znaczący wpływ na religijną działalność biskupów i wiernych, to jednak dzięki ich zaangażowaniu i postawie religijno-patriotycznej wzniesione świątynie stanowią obecnie przegląd wszystkich stylów w budownictwie, które obecne były w XIX i na pocz. XX w. **Mała prehistoria zakopiańskiej parafii** Autorzy: Jan Kracik Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.79.279-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7213/7874 > -- **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Czasopisma diecezji katowickiej** Autorzy: J. Gawor Rok: 1975 DOI: 10.52204/np.1975.44.147-158 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6510/6913 > Przedmiotem artykułu są czasopisma wydawane przez Kurię Diecezjalną w Katowicach. Były to następujące periodyki: „Gość Niedzielny”, „Sonntagsbote”, „Wiadomości Diecezjalne”, „Głos Misji Wewnętrznej”, „Dzwonek Maryi” („Nasza Droga”) oraz „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”. W okresie pięćdziesięciu lat istnienia diecezji katowickiej miały one zdecydowany profil periodyków religijnych z wyraźnym uwzględnieniem potrzeb wynikających z form duszpasterstwa, praktykowanego w diecezji katowickiej. **Najświętsza Maryja Panna jako patronka kościołów parafialnych w archidiakonacie sądeckim, wojnickim i prepozyturze tarnowskiej (do końca XVI w.),** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.357-367 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7644/7041 > -- **Tworzenie struktur parafialnych życia religijnego w Słupsku w latach 1945-1948** Autorzy: J. Szymański Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.20 > Społeczność katolicka w Słupsku zaczęła organizować się w pierwszej połowie XIX wieku. Pierwsze nabożeństwa organizował regularnie od 1864 roku ówczesny proboszcz koszaliński ks. Aleksander Pfeiffer. Dnia 12 lutego 1866 roku utworzono parafię misyjną. W 1873 roku miało miejsce poświęcenie świątyni pw. św. Ottona. Pierwszym proboszczem parafii słupskiej został ks. Ferdynand Hübner, później Johann Hartmann, Bruno Mangelsdorf, Carl Sauer, Adolf Pojda, Paul Ernst Gediga. Od 29 maja 1945 byli nimi ks **R. Marek, Kościół rzymskokatolicki wobec ziem zachodnich i północnych** Autorzy: J. Wisłocki Rok: 1978 DOI: 10.14746/cph.1978.30.2.25 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/50518/40802 > Recenzja: Ryszard Marek, Kościół rzymskokatolicki wobec ziem zachodnich i północnych. Warszawa 1976, PWN, ss. 358. **Bull of Pius VII De salute animarum and the reborn Catholic Church in West Pomerania and the Lubusz Land between 1821 and 1945** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.18276/skk.2024.31-12 URL: https://doi.org/10.18276/skk.2024.31-12 > Bulla papieża Piusa VII De salute animarum z 16 lipca 1821 roku porządkowała sprawy Kościoła katolickiego na terenie Prus, w tym na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej. Wraz z nią oblicze wspólnoty katolickiej, wchodzącej w średniowieczu w skład biskupstwa kamieńskiego i lubuskiego, a zupełnie zniszczonej w okresie diaspory (począwszy od połowy XVI w.), zaczęło się odradzać w swoich strukturach. Teren byłego biskupstwa kamieńskiego podlegał delegaturze berlińskiej wchodzącej w skład diecezji wro **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Zmienność pieczęci proboszczów śląskich kościołów parafialnych w średniowieczu (do 1419 roku)** Autorzy: Jagna Rita Sobel Rok: 2022 DOI: 10.31261/spip.2022.18.02 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/SPP/article/download/13484/11313 > W artykule podjęto problem wymian typariuszy pieczętnych dokonywanych przez proboszczów śląskich kościołów parafialnych do 1419 roku. Autorka rozprawy poszukuje odpowiedzi na pytanie, jakie powody mogły stawiać proboszczów przed koniecznością zlecenia sporządzenia dla siebie nowego stempla. W tym celu dokonuje analizy przypadków pięciu duchownych (Stefana, plebana w Nysie, Konrada, plebana w Turowie koło Wrocławia, Jakuba Engilgeriego, plebana w Świdnicy, Rychwina, plebana w kościele pw. św. Elż

[object Object]