Kościół MB Wspomożenia Wiernych

Historia parafii Kościół MB Wspomożenia Wiernych w Klusy udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: ełcka. --- ### Publikacje naukowe **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 15)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9393 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9393/7393 > The article presents the church centers in Monkinie (Our Lady of the Angels), Nowa Wieś Ełcka (St. Joseph the Craftsman), Okartowo (Immaculate Heart of the Blessed Virgin Mary) and two in Olecko (Blessed Virgin Mary Queen of Poland and Exaltation of the Holy Cross). **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 5)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2022 DOI: 10.31648/cetl.7229 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/7229/6142 > The article presents parishes and churches: Our Lady of Częstochowa in Drygały, St. Andrzej Bobola in Dubeninki, St. Adalbert in Ełk (cathedral), the Sacred Heart of Jesus in Ełk and St. Rafał Kalinowski in Ełk. **Marginalization and social exclusion of Evangelical Masurians and Germans: The case of post-war Ełk County** Autorzy: S. Marcinkiewicz Rok: 2021 DOI: 10.25167/so.3053 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/so/article/download/3053/3941 > The article presents the post-war history of Evangelical population: Germans and Masurians in Ełk county. For this purpose, archival sources and biographical interviews were used. Interviews with the inhabitants of the county were collected as part of two oral history projects carried out by the "Museum for Ełk" Association in 2013-2015.The historical context is complemented by the available literature. One third of post-war Poland consisted of the territories being the part the Third Reich befo **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 29)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10804 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10804/8480 > W przedostatniej, tj. 29 części cyklu – Kościoły i parafie diecezji ełckiej – zaprezentowane zostaną ośrodki kościelne w Wilkasach (św. Rafała Kalinowskiego), Wiśniowie Ełckim (Matki Bożej Gromnicznej), Wiżajnach (św. Teresy), Woźnicach (św. Maksymiliana Marii Kolbego) oraz Wydminach (Chrystusa Zbawiciela). Wszystkie one mają bogatą historię sięgającą kilka wieków wstecz. Kręgosłupem każdego opisu uczyniono historię parafii (okoliczności powstania, jej organizacja i rozwój itp.). Z parafią ściśl **Stan, potrzeby i perspektywy badań nad dziejami diecezji ełckiej, cz. 2: Lud Boży i Aktywność Kościoła** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2021 DOI: 10.31648/cetl.7095 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/7095/5503 > The article presents the state of research on the history of the Ełk diocese in relation to the prosopography of the clergy and lay faithful. The historiographic review was made on the basis of approx. 200 scientific and popular science publications. **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 17)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9395 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9395/7740 > The article presents the church centers in Orzysz (Sacred Heart of Jesus), Pawłówka (The Holy Trinity), Pisanica (Our Lady Queen of Poland), Pisz (Saint John the Baptist) and Pisz (Mother of Mercy). **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 18)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9396 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9396/7902 > The article presents the church centers in Pisz (Saint Joseph, Spouse of the Blessed Virgin Mary and Sacred Heart of Jesus), Pozezdrze (Saint Stanisław Kostka), Prawdziska (Saint Andrew the Apostle) and Prostki (Saint Anthony of Padua). **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 10)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.9136 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.9136 > The article presents the church centers in Grabowo (Our Lady of the Rosary), Jaminy (Saint Matthew the Apostle), Janówka (Annunciation of the Blessed Virgin Mary), Jeleniewo (the Sacred Heart of Jesus) and Jeże (Saint Apostles Peter and Paul). **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 16)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9394 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.9394 > The article presents the church centers in Olecko (Holy Family), Olecko – Lesk (Assumption of the Blessed Virgin Mary), Olszewo Węgorzewskie (Exaltation of the Holy Cross), Orłowo (Saint Kazimierz) and Orzysz (Our Lady of the Scapular). **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 28)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10803 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10803/8223 > W kolejnej części cyklu – Kościoły i parafie diecezji ełckiej – zaprezentowane zostaną dwa ośrodki kościelne w Węgorzewie (Dobrego Pasterza i Matki Bożej Fatimskiej) oraz w Wiartlu (św. Maksymiliana Marii Kolbego), Wieliczkach (Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) i Wigrach (Narodzenia Najświętszej Maryi Panny). Dwie z tych parafii są prowadzone przez księży zakonnych, tj. w Węgorzewie, pozostałe przez księży diecezjalnych. Dominującą parafią i kościołem jest tu niewątpliwie ośrodek na Wigrach, **Święto NMP Wspomożenia Wiernych w 150-lecie** Autorzy: Krystyna Kuźmak Rok: 1967 DOI: 10.21906/RBL.3081 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3081/3168 > — **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 30)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10805 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10805/8644 > W artykule scharakteryzowano pod względem historycznym i bibliograficznym ośrodki kościelne w Zelkach (Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej), Żabinie (Narodzenia Najświętszej Marii Panny), Żarnowie (Narodzenia Najświętszej Marii Panny), Żylinach (Matki Boskiej Częstochowskiej) i Żytkiejmach (św. Michała Archanioła). **Ks. Tomasz Zajkowski, Wkład diecezji ełckiej w misyjne dzieło Kościoła, Wydawnictwo Diecezjalne Adalbertinum, Ełk 2021, ss. 122.** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.8752 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/8752/6750 > Podczas kolędy (wizyty duszpasterskiej) w 2023 r. otrzymałem książkę pt.Wkład diecezji ełckiej w misyjne dzieło Kościoła **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 9)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.8902 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/8902/6943 > The article presents 3 parishes from Gołdap (of the Blessed Virgin Mary, Mother of the Church, St. Leon and St. Boniface and St. Józef the Worker), the parish in Górne and the parish in Grabnik. **Historia i znaczenie zamku krzyżackiego w Ełku – dziedzictwo średniowiecza na Mazurach** Autorzy: Aleksandra Urbanowicz Rok: 2025 DOI: 10.15804/cpls.2025109 URL: http://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/cpls/13/cpls1309.pdf **Katolicyzm i Wielka Wojna. Upamiętnienie poległych i tożsamościowe konstrukty w Europie Środkowej na przykładzie kościołów św. Jadwigi w Opawie i św. Brunona w Giżycku** Autorzy: J. Gorzelik Rok: 2020 DOI: 10.12775/SDR.2020.2.03 > Artykul skupia sie na wykorzystaniu pamieci o poleglych w I wojnie światowej przez inicjatorow budowy kościolow w Opawie na Śląsku i Gizycku w Prusach Wschodnich. Po omowieniu architektury, wystrojow i publicznych rytualow zaprezentowano analize tozsamościowych dyskursow wyznaczających kontekst powstania obiektow i zinterpretowano sposoby zarządzania kapitalem symbolicznym przez elity katolickie. **BIBLIOGRAFIA PIŚMIENNICTWA DUCHOWIEŃSTWA DIECEZJI EŁCKIEJ W LATACH 1992–2020 (KS. WOJCIECH GUZEWICZ)** Autorzy: Ryszard Skawiński Rok: 2021 DOI: 10.31648/CETL.6105 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/6105/4957 > The article presents the literary output of Fr. Wojciech Guzewicz, representing three scientific disciplines: history, media and social communication, administration. The bibliography covers the years 1992-2020. **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZĘŚĆ 27)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.11318 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.11318 > W artykule scharakteryzowano ośrodki kościelne w Turośli (Matki Boskiej Częstochowskiej), Ukcie (Podwyższenia Krzyża Świętego), Użrankach (św. Apostołów Piotra i Pawła), Węgielsztynie (św. Józefa) i Węgorzewie (św. Apostołów Piotra i Pawła). Wszystkie należą aktualnie do diecezji ełckiej. **A Historical and Theological Analysis of the Pentecostal Church of Poland** Autorzy: W. Gajewski, Krzysztof Wawrzeniuk Rok: 2000 DOI: 10.1179/jep.2000.20.1.004 > The year 2000 is the 90th anniversary of Pentecostalism in Poland. It history and theology corresponds with The European and International Pentecostal movement. Present research, for obvious reasons, aims to present only a glimpse of the phenomenon of Pentecostalism in Poland. For this reason the writers decided to concentrate on one Church out of the whole Polish Pentecostal/Charismatic movement which in their opinion is the most representative and classical, namely, KoiciOl Zie1onoiwi;ltkowy w **SANKTUARIA W DIECEZJI EŁCKIEJ (1992−2012)** Autorzy: Wojciech Guzewicz, Ryszard Skawiński Rok: 2017 DOI: 10.31648/CETL.2471 > In 2012 the Diocese of Ełk prided itself on nine sanctuaries. During the 20 years of the dioceseof the sanctuary there have been several changes. Two new sanctuaries were established: Leipzigand Elk. All paintings in the Marian sanctuaries were crowned during this time (4 images out of 6).In the 2012 schematism the names of the sanctuaries have been clarified and the division intoMarian shrines and others (“other”) have been introduced. **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **Stan, potrzeby i perspektywy badań nad dziejami diecezji ełckiej, cz. 1: Ustrój i organizacja** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2021 DOI: 10.31648/cetl.6379 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.6379 > Pełne opisanie dziejów diecezji ełckiej w zakresie ustroju i organizacji jest przedsięwzięciem trudnym i wymaga, poza benedyktyńskimi poszukiwaniami, wielu nakładu środków, sił i pracy. Czy potencjał naukowy diecezji (bo głównie stąd wywodzą się badacze tego tematu) jest do tego przygotowany? Odpowiedź na to pytanie uzyskamy chyba dopiero za jakiś czas, kiedy kolejni badacze zilustrują nam stan, potrzeby i perspektywy badań nad dziejami diecezji ełckiej i w ten sposób wypełnią kolejną lukę w his **Parafia – nie(zwykłe) miejsce wzrastania w wierze i braterstwie. 20 lat istnienia Parafii Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Olsztynie** Autorzy: B. Rozen Rok: 2013 DOI: 10.31648/SW.204 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/204/166 > Artykuł „Parafia – nie(zwykłe) miejsce wzrastania w wierze i braterstwie. 20 lat istnienia Parafii Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych w Olsztynie” powstał w związku z obchodzoną uroczyście 20 rocznicą istnienia parafii katolickiej w Olsztynie – Likusach. Jedna z wielu małych parafii w Kościele partykularnym, ale oryginalna i niepowtarzalna jak niepowtarzalny jest żywy organizm człowieka. Czy w tej parafii można doświadczyć obecności Boga i Jego miłości? Czy jest parafią na nasze czasy? Autorka **Organs at the church of St. Nicholas in Elbląg from the late 18th century until 1945** Autorzy: Bartosz Skop Rok: 2020 DOI: 10.51974/KMW-134781 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-134781-63043?filename=Organs at the church of.pdf > The St. Nicholas parish church in Elbląg, currently the Elbląg diocese cathedral, is a unique building in every respect. Until today, it remains the most important element of the town and reflects its turbulent history. Since its erection, the church was an important centre of liturgical music. The paper discusses the changes in the organ instruments of the largest Elbląg church after the fire of 26 April 1777 until 1945. Their story has remained largely unknown until today. It is particularly s **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Kościół i dom księży misjonarzy w Tykocinie** Autorzy: W. Kochanowski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.11.441-458 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7294/6866 > -- **Z dziejów katolickiej parafii w Miłakowie w XIX wieku** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2014 DOI: 10.31648/SW.174 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/174/138 > Proboszcz z Ełdyt Wielkich ks. Heinrich Renkel (Renze) zakupił 5 kwietnia 1852 r. wolnostojący dom w Miłakowie, aby zaadaptować go na cele kultu religijnego. Urządzono w nim oratorium, które poświęcił ełdycki proboszcz ku czci Krzyża Świętego 12 grudnia 1855 r. Od tego czasu księża z Ełdyt Wielkich okazjonalnie sprawowali w nim katolickie nabożeństwa. W związku ze wzrastającą liczbą wiernych w 1864 r. nabyto parcelę pod budowę kościoła. Tegoż roku utworzono w Miłakowie kurację oraz nominowano pi **Klejnot miasta zaginiony. Zarys dziejów krakowskiego kościoła Wszystkich Świętych do końca XVI wieku** Autorzy: K. Walczak Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.235 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.235 > One of the oldest churches in Krakow, dedicated to All Saints, was situated between Grodzka and Franciszkanska Street. It was build in the XIII century, could had been replacement church for first Cracow’s parish, which was transferred from Saint Trinity church. The name of All Saints church was mentioned for the first time in Vita S. Stanislai. The second time in 1278 his rector Arnold was noted. Most interesting fact is that in the Tables of Pence from 1325–1327 you can find two rectors, who h **Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego** Autorzy: K. Kuczman, A. Betlej, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Rok: 1993 > Oznaczenia i skroty -- Mapa administracyjna Rzeczypospolitej z r. 1772 -- Fragment planu Grodna z r. 1923 -- Maria Kalamajska-Saeed, Kościol p.w. Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Franciszkanow: Aneks I: Akt fundacji klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1635; Aneks II: Nadanie gruntu na przedmieściu Zaniemenskim, 1643; Aneks III: Inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1675-1679; Aneks IV: Opis i inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1745 -- Maria Kalamajska-Sae **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Łąki Bratjańskie - najstarsze miejsce kultu maryjnego w diecezji chełmińskiej** Autorzy: Edmund Piszcz Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.177-203 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6695/7773 > -- **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Pilgrimage** Autorzy: Alexis Latouche Rok: 2019 DOI: 10.2307/j.ctvbtzm4c.26 > . Płock Catholic Church towards the 1979 **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2025 DOI: 10.4467/27204006pmo.25.009.22254 URL: https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/019ad92c-5cab-7236-8236-d8b12ec768f2/pobierz > Pod koniec II wojny światowej, księża uwięzieni w KL Dachau ślubowali św. Józefowi, że jeśli zostaną ocaleni, będą głosić jego kultu. Tydzień później – 29 kwietnia 1945 r. obóz został wyzwolony, a wszyscy więźniowie, w tym również polscy duchowni ocaleni. Wypełniając swój ślub, spotykali się oni w Sanktuarium św. Rodziny w Kaliszu. W dowód wdzięczności planowali wybudować jako wotum za ocalenie kościół, jednakże ówczesna sytuacja społeczno-polityczna nie pozwoliła tego celu zrealizować. Postanow **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Kościoły graniczne i ucieczkowe w krajobrazie kulturowym pogranicza śląsko-łużyckiego i ziemi legnickiej** Autorzy: Joanna Szczepankiewicz-Battek Rok: 2015 DOI: 10.18778/2300-0562.04.12 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/17072/1/13-291_311-Szczepankiewicz-Battek.pdf > Artykuł jest poświęcony specyficznej grupie kościołów ewangelickich (luterańskich), które powstały na ziemi legnickiej i Łużycach w drugiej połowie XVII w. Protestanci mieli wówczas możliwość praktykowania swojej konfesji tylko na terenach niepozostających pod władzą katolików. Określenie kościoły ucieczkowe odnosi się do tych kościołów katolickich, które po opuszczeniu ich przez katolików zostały przejęte przez ewangelików. Kościoły graniczne zostały natomiast wybudowane przez ewangelików od po **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Ogólnopolska konferencja naukowa Archiwa kościelne w niepodległej Polsce. Łódź, 14-16 października 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.31 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/inf_hamryszczak_lodz.indd.pdf > - **Ermländische und pomesanische Klöster der Elisabethschwestern bis 1945** Autorzy: W. Zawadzki Rok: 2021 DOI: 10.21697/SC.2020.27.2.15 URL: https://doi.org/10.21697/sc.2020.27.2.15 > Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety powstało w połowie XIX w. na Śląsku. Od II połowy XIX w. utworzono wiele placówek elżbietańskich również na terenie ówczesnych Prus Wschodnich i Zachodnich, w tym na terenie historycznej Warmii i Pomezanii. Siostry zakonne trudniły się głównie ambulatoryjną opieką nad chorymi, ale podejmowały też działalnośc charytatywną, opiekuńczą, edukacyjną i wychowawczą. Ich praca szczególnie na placówkach wiejskich wspierała a niejednokrotnie zastępowała ówczesne państwowe **Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2018 DOI: 10.4467/27204006pmo.18.017.16045 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21676/ > Polonia Maior Orientalis » 2018 » V » Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913 A A A **Zarys historii Parafii Prawosławnej Zwiastowania NMP i św. Jana Teologa w Supraślu** Autorzy: Pantelejmon Karczewski Rok: 2019 DOI: 10.15290/elpis.2019.21.13 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/8632/1/Elpis_21_2019_%20P_Karczewski_%20Zarys_historii_Parafii_Prawoslawnej_Zwiastowania_NMP_i_sw._Jana_Teologa_w_Supraslu.pdf **Materials of the Archive of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese in Koszalin concerning the history of the church of Pila (Piła)** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-13 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16085.pdf > Pierwsze źródła dotyczące Piły pochodzą z akt konsystorskich z połowy XV w. Początkowo należała ona do parafii w Ujściu. Usamodzielniła się w początkach XVII w. Do 1920 r. wchodziła w skład diecezji i archidiecezji poznańskiej. Po zakończeniu I wojny światowej włączono ją do delegatury arcybiskupiej, a następnie wolnej prałatury w Pile. W wyniku II wojny światowej weszła w skład Kościoła gorzowskiego. Ostatnia reorganizacja Kościoła w Polsce w 1992 r. spowodowała jej włączenie do diecezji koszal **Zespół kościelno-klasztorny trynitarzy w Beresteczku: historia, pierwotny kształt, stan zachowania** Autorzy: Mirosława Sobczyńska-Szczepańska Rok: 2020 DOI: 10.48234/WK61BERESTECHKO > Berestecka placówka braci bosych Zakonu Przenajświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników, piąta w Rzeczypospolitej, pierwsza na Wołyniu, została założona w roku 1691 z inicjatywy właściciela miasteczka, kasztelana halickiego Tomasza Karczewskiego, który przekazał trynitarzom drewniany kościół pw. św. Andrzeja i pieczę nad parafią2. W latach 1692–1696 wybudowano nową drewnianą świątynię i klasztor. W roku 1700 została sprowadzona kopia cudami słynącej statuy Jezusa Nazareńskiego Wykupionego, przecho **Uwarunkowania polityczno-ekonomiczne a zagadnienie budowy nowych świątyń parafialnych w latach 1815-1925, będących obecnie w granicach diecezji włocławskiej** Autorzy: Piotr Sierzchała Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 > Okres niewoli narodowej był jednym z najtrudniejszych w dziejach historii Kościoła w Polsce. Ówczesne władze niekatolickie sprawowały władzę nad narodem w większości katolickim. Powyższa zależność choć miała znaczący wpływ na religijną działalność biskupów i wiernych, to jednak dzięki ich zaangażowaniu i postawie religijno-patriotycznej wzniesione świątynie stanowią obecnie przegląd wszystkich stylów w budownictwie, które obecne były w XIX i na pocz. XX w. **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Mała prehistoria zakopiańskiej parafii** Autorzy: Jan Kracik Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.79.279-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7213/7874 > -- **Formowanie się sieci cerkiewnej na przestrzeni dziejów w granicach współczesnego województwa podlaskiego** Autorzy: Witold Kołbuk Rok: 2019 DOI: 10.17951/SB.2018.12.9 URL: https://doi.org/10.17951/sb.2018.12.9 > Od czasów średniowiecza na terenie współczesnego województwa podlaskiego obecne było wschodnie chrześcijaństwo. Zmienny bieg dziejów politycznych Podlasia oddziaływał w kolejnych stuleciach na możliwość tworzenia się wschodniochrześcijańskiej sieci cerkiewnej. W oparciu o rozproszone materiały źródłowe (archiwalne i biblioteczne) można odtworzyć proces formowania się tej sieci. Między połową XV a końcem XVI w. powstało na terenie współczesnego województwa podlaskiego co najmniej 67 cerkwi prawos **Pierwszy etap budowy kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku: datowanie, zakres prac, geneza stylu** Autorzy: J. Widłak Rok: 2024 DOI: 10.55545/md.2201 URL: https://czasopisma.vistulana.pl/article/download/11/12 > Artykuł powstał w celu usystematyzowania i poszerzenia stanu wiedzy o kościele Mariackim w Kłodzku, a ściślej rzecz ujmując, dotyczy najstarszego etapu budowy fary, to jest okresu funkcjonowania na miejscu pierwszego wznoszącego ją warsztatu. Opierając się przede wszystkim na średniowiecznych źródłach pisanych, w tekście sprecyzowano datowanie omawianej fazy do dwóch–trzech pierwszych dekad xv wieku, z początkiem prac w roku 1402 albo nieznacznie później oraz ich końcem między rokiem około 1415 **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Analysis of the historical truss in village Bela Dulice** Autorzy: J. Gocál, P. Krušinský, E. Capková, M. Kekeliak Rok: 2015 DOI: 10.15576/ASP.FC/2015.14.1.57 > Powstanie wiązania dachowego kościoła rzymskokatolickiego pod wezwaniem Najświętszego Ciała Chrystusowego datuje się na rok 1409. Reprezentuje ono jedną z kilku dobrze zachowanych średniowiecznych konstrukcji w tym regionie. Spiczasty dach nad nawą ma charakterystyczną konstrukcję z jętką podpierającą krokwie z podłużnym usztywnionym wiązaniem dachowym. Analiza geometryczna głównego wiązania dachowego, jak również środkowego podłużnego wiązania dachowego opiera się na logicznych zależnościach or **Wybrane aspekty dziedzictwa protestanckiego w Wielkopolsce Wschodniej** Autorzy: Bartosz Kiełbasa Rok: 2019 DOI: 10.4467/27204006pmo.22.004.15847 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21535/ > Artykuł opisuje genezę pojawienia się społeczności protestanckiej w Wielkopolsce Wschodniej. Rzeczą charakterystyczną, wyróżniającą tę część Wielkopolski, jest istnienie nieprzerwalnie od czasów Reformacji parafii kalwińskiej w Żychlinie, sprawującej opiekę duszpasterską nad olędrami, przybywającymi na te tereny w XVIII-XIX wieku, do czasu powstania w początkach XIX wieku parafii luterańskiej w Koninie. Dziedzictwo protestanckie w Wielkopolsce Wschodniej ma więc podwójną genezę, związane jest z **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **ks. Jan Wiśniewski, Uposażenie kościołów, duchowieństwa i służby kościelnej w diecezji pomezańskiej (XVI–XVIII w.), Wydział Teologii Uniwersytetu Warmińsko--Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2013, ss. 446 (Marek Jodkowski, Olsztyn)** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2015 DOI: 10.51974/kmw-142685 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-142685-68816?filename=ks. Jan Wisniewski_.pdf > W wierszach poświęconych **Z dziejów kultu obrazu Matki Boskiej Chełmskiej** Autorzy: J. Stefański Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.159-190 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6831/7693 > -- **Historia i architektura kościoła Augustianów-Eremitów w Wilnie** Autorzy: Zuzanna Rejewska Rok: 2024 DOI: 10.21697/an.13460 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/an/article/download/13460/11960 > Augustianie-eremici, zwani w Wilnie także marcinkanami, przybyli do stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1670 r. Liczne, jednak nie dość wysokie, zapisy pozwoliły na wzniesienie trwalszej, murowanej świątyni dopiero kilkadziesiąt lat po przybyciu zakonników do miasta. Nie był to wynik chęci ukazania znaczenia i zamożności zakonu, a raczej potrzeba chwili związana z pożarem, który strawił wcześniejsze, drewniane zabudowania. Architekt, któremu powierzono zaprojektowanie nowej świątyni, najpi **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Kult św. Brunona z Kwerfurtu w diecezji ełckiej (1992-2022)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2022 DOI: 10.56898/st.10002 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/st/article/download/10002/9338 > Problem podjęty w niniejszym artykule skupia się na omówieniu kultu św. Brunona z Kwerfurtu w diecezji ełckiej w latach 1992-2022. Obok przeanalizowania różnych form kultu rozstrzygnięta została tu istotna kwestia naukowa: Czy św. Brunon jest patronem diecezji ełckiej? Stwierdzono m.in., że choć kult św. Brunona z Kwerfurtu był i jest nadal inicjowany oraz podtrzymywany w diecezji ełckiej (zarówno przez wiernych, jak i przez poszczególnych biskupów i kapłanów), poprzez chociażby organizowanie co **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Zespół dewocjonaliów z wykopalisk na cmentarzu przy kościele pw. św. Barbary na Starym Mieście w Częstochowie** Autorzy: Iwona Młodkowska-Przepiórowska Rok: 2019 DOI: 10.18778/0208-6034.33.11 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/archaeo/article/download/4645/4107 > In 2015, during the reconstruction of Nadrzeczna Street and Bohaterow Getta Square, in the area of the intersection with Jaskrowska Street, it was made the discovery of human bone remains. As a result of the rescue investigations undertaken, an area of approximately 550 square meters was tested. They were discovered among others relics of foundations, made of broken limestone and remains of the cemetery. The historical research showed that these foundations were relics of the St. Barbara church, **Powitanie** Autorzy: Jakub Kostiuczuk Rok: 2008 DOI: 10.15290/elpis.2008.10.02 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15503/1/Elpis_10_2008_J_Kostiuczuk_Powitanie.pdf **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis. Święci, błogosławieni, słudzy Boży związani z zachodniopomorską i lubuską ziemią** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-950-0 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-950-0 > Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis Saints, blesseds, servants of God associated with the West Pomeranian and Lubusz lands The history of the Catholic Church is marked by the stories of saints who were able to fully realise the Gospel of Jesus Christ in their lives or suffered martyrdom for their faith. They are intercessors with God and the best reformers of the Church. They are therefore role models for the faithful. This study fits into the anniversaries celebrated in the Szczecin-Ka **Administracja wyznaniowa wobec starań diecezji warmińskiej o budowę kościoła – Pomnika Tysiąclecia w Elblągu w latach 1965–1976** Autorzy: Andrzej B. Krupa Rok: 2023 DOI: 10.31648/ep.9673 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/9673/7121 > W 1965 r. episkopat Polski wystąpił z inicjatywą budowy kościołów – pomników tysiąclecia państwowości polskiej. We wniosku dotyczącym diecezji warmińskiej rządca diecezji bp Tomasz Wilczyński wskazał Elbląg jako miejsce budowy kościoła – Pomnika Tysiąclecia. Administracja wyznaniowa województwa gdańskiego, a także istniejącego od połowy 1975 r. województwa elbląskiego nie wyraziła na to zgody. Odrzucono uzasadnienie inwestycji koniecznością zaspokojenia potrzeb religijnych w rozwijającym się mie **Apostolstwo dobrej śmierci – historia i misja** Autorzy: Bogdan Kulik Rok: 2020 DOI: 10.18290/rt206710-6 URL: https://doi.org/10.18290/rt206710-6 > 22 lipca 1908 roku papież Pius X ustanowił Stowarzyszenie Matki Bożej Patronki Dobrej Śmierci stowarzyszeniem uniwersalnym dla całego Kościoła. 30 maja 1987 roku Prymas Polski kard. Józef Glemp zatwierdził Polską Filię Stowarzyszenia z centralą w Sanktuarium Maryjnym w Górce Klasztornej, a tym samym zezwolił Misjonarzom Świętej Rodziny na prowadzenie tego dzieła. Celem Stowarzyszenia jest  propagowanie modlitwy o dobrą śmierć i przygotowywanie do niej. Artykuł jest szczegółową prezentacją histor **Kościół św. Franciszka z Asyżu i klasztor Franciszkanów w Poznaniu w latach 1947-1957** Autorzy: Salezy Bogumił Tomczak Rok: 2018 DOI: 10.14746/e.2018.13.4 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/download/30509/26962 > IW 1947 r., po 111 latach nieobecności, powrócili do Poznania franciszkanie i objęli swój dawny klasztor i kościół pw. św. Franciszka z Asyżu, zniszczony w czasie II wojny światowej w 75%. Do 1957 r. zdołali odbudować kaplicę Matki Bożej Loretańskiej, kościół i  klasztor. Od samego początku prowadzili działalność duszpasterską w swoim kościele, ponadto głosili misje ludowe i rekolekcje w wielu parafiach. Na życzenie arcybiskupa poznańskiego Walentego Dymka w 1949 r. zaprowadzili stały dyżur spow **Zmagania o katolicyzm i polskość ziemi bytowskiej i lęborskiej** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.181-201 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7618/7019 > -- **Akta metrykalne wspólnoty Kościoła katolicko-apostolskiego w Zielonej Górze (1888-1945)** Autorzy: R. Kufel Rok: 2026 DOI: 10.31743/abmk.15506 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/15506/17519 > Tematem opracowania jest wspólnota Kościoła katolicko-apostolskiego w Zielonej Górze w latach 1888-1945. Początki Kościoła katolicko-apostolskiego sięgają pierwszej połowy XIX wieku i są związane z prezbiteriańskim pastorem Eduardem Irwingiem, który głosił, że oba Kościoły – katolicki i protestancki stały się biblijnym Babilonem (Ap 18,2), gdyż odeszły od pierwotnego porządku apostolskiego. Uczniowie E. Irwinga wierzyli, że muszą przygotować się na spotkanie z Chrystusem (paruzja). W tym celu ma **Polska przedmurzem chrześcijaństwa** Autorzy: Natalia Kulka Rok: 2021 DOI: 10.11649/slh.2727 URL: https://ispan.waw.pl/journals/index.php/slh/article/download/slh.2727/7381 > The Bulwark of Christendom The work of an artist Natalia Kulka. Polska przedmurzem chrześcijaństwaPraca artystki Natalii Kulki. **„Kiedy stworzyło się tu źródło apostolskie…”** Autorzy: M. Widera Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.5930 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/5930/5360 > Funkcjonowani e diecezji, a od 1992 r. – archidiecezji częstochowskiej przypadło na ważne okresy historyczne, obejmujące dwudziestolecie międzywojenne, II wojnę światową, Polską Rzeczpospolitą Ludową i tworzenie demokratycznego społeczeństwa integrującego się z krajami Europy Zachodniej. Przemianom politycznym i społecznym towarzyszył silny wzrost zaangażowania religijnego wiernych, którzy włączali się w rozwój struktur parafialnych oraz instytucji i wspólnot diecezjalnych. Pogłębianiu religijno **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Pomiędzy tradycją zakonu a tradycją rodu – treści ideowe fasady kościoła Benedyktynek pw. św. Katarzyny w Wilnie** Autorzy: A. Czyż Rok: 2019 DOI: 10.21697/an.7063 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/an/article/download/7063/6325 > ABSTRAKT Sprowadzone do Wilna między 1616 a 1618 r. benedyktynki utworzyły niewielką i skromnie uposażoną wspólnotę. Ich sytuacja zmieniła się w 1692 r., kiedy to dzięki bogatym zapisom Feliksa Jana Paca mogły wystawić murowany kościół konsekrowany w 1703 r. Hojność podkomorzego litewskiego nie była przypadkowa, bowiem do wileńskich benedyktynek wstąpiły jego córki Sybilla i Anna, jedyne potomstwo jakie po sobiepozostawił. Z nich szczególne znaczenie dla dziejów klasztoru miała Sybilla (Magdale **Bracia czescy w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w Polsce – przeszłość i teraźniejszość** Autorzy: Joanna Szczepankiewicz-Battek Rok: 2013 DOI: 10.18778/2300-0562.02.11 URL: http://hdl.handle.net/11089/5902 > Artykuł prezentuje rozwój osadnictwa czeskich protestantów (luteranów oraz braci czeskich) na ziemiach polskich z perspektywy geografii historycznej; uwzględniono zarówno ziemie należące do Polski w przeszłości (np. Wołyń), jak i te włączone do niej dopiero po drugiej wojnie światowej (np. ziemię kłodzką). W artykule wyróżniono kilka zasadniczych etapów historycznych tego osadnictwa, jego lokalizację oraz przyczyny (polityczne oraz gospodarcze). Omówiono jego charakterystyczną morfologię (na pod **Wspomnienia z pracy duszpasterskiej ks. Adolfa Trusewicza** Autorzy: Józef Marecki Rok: 2022 DOI: 10.52204/np.2022.138.387-448 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4967/5394 > Ks. Adold Trusewicz (1919-2001) – kapłan ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy (kapł. 1945), urodzony w Starych Trokach, po II wojnie światowej nie skorzystał z prawa „ekspatriacji” do Polski pojałtańskiej i za zgodą przełożonych pozostał na ziemi rodzinnej, by jako kapłan służyć tamtejszym katolikom – w większości Polakom – jako duszpasterz w trudnych realiach wojującego ateizmu, którym odznaczał się Związek Sowiecki. Z powodu choroby zmuszony był opuścić Litwę w 1995 r. i zamieszkać w Krakowie pod **Igołomia i Wawrzeńczyce – dwa kościoły przy Wielkiej Drodze / Igołomia and Wawrzeńczyce – two churches by the Great Road** Autorzy: M. Kamińska Rok: 2020 DOI: 10.33547/igolomia2020.10 > The parish churches in Igołomia and Wawrzeńczyce were founded in the Middle Ages. Their current appearance is the result of centuries of change. Wawrzeńczyce was an ecclesial property – first of Wrocław Premonstratens, and then, until the end of the 18th century, of Kraków bishops. The Church of St. Mary Magdalene was funded by the Bishop Iwo Odrowąż. In 1393 it was visited by the royal couple Jadwiga of Poland and Władysław Jagiełło. In the 17th century the temple suffered from the Swedish Inva **ROLA KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO W PRZEMIANACH SPOŁECZNO-POLITYCZNYCH POLSKI LAT 80** Autorzy: Justyna Jarosz Rok: 2025 DOI: 10.21697/stv.16514 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stv/article/download/16514/14329 > Niniejszy artykuł przedstawia rolę Kościoła katolickiego w Polsce w kontekście kluczowych wydarzeń społeczno-politycznych lat 80. XX w. Punktem wyjścia są protesty robotników z sierpnia 1980 r., które doprowadziły do powstania NZSS „Solidarność”. Artykuł analizuje, w jaki sposób Kościół wspierał dialog, stwarzał przestrzeń dla mediacji i społecznego wsparcia. Szczególną uwagę poświęcono okresowi stanu wojennego (1981–1983), kiedy to Kościół stał się jednym z nielicznych bastionów niezależności i **Katedra p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku w opisie wizytacyjnym z 1829 roku** Autorzy: Marek Hałaburda Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.2018.109.10 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.2018.109.10 > Kościół p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku, wybudowano w latach 1700-1710, jako kościół klasztorny jezuitów. Po kasacie zakonu, został przekazany parafii. W 1797 r. budynek kościoła strawił pożar. Rok później świątynia wyznaczona została na katedrę utworzonej wówczas diecezji, ze stolicą w Mińsku. Odbudowana w latach 1798-1803 dzięki staraniom i funduszom bpa Jakuba Ignacego Dederki. W 1869 r. na skutek likwidacji diecezji, ponowie został zdegradowany do siedziby parafii. W listopadz **Wróciła sława twoja, Vratislavia, Wrocławiu! Więzi kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski, z Dolnym Śląskiem, red. G. Sokołowski, S. Wróblewski, Wydawnictwo Episteme, Wrocław – Lublin 2023, ss. 815** Autorzy: A. Dziuba Rok: 2024 DOI: 10.21697/stpr.15301 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/stpr/article/download/15301/13493 > Kościół katolicki jest najstarszą i najdłużej działającą instytucją na ziemiach polskich. Jego początki łączą się z powstawaniem i tworzeniem państwa polskiego. Pozostaje też strukturą trwałą, zachowującą swoją historyczną ciągłość, czego z uwagi na okres zaborów nie można powiedzieć o dziejach państwa. Zmieniające się na przestrzeni wieków ustroje społeczno-polityczne wpływały także na kształt relacji władza państwowa – Kościół, jednak zawsze stanowiła ona ważny czynnik budowania ładu społeczne **Powstawanie Kościoła: od eklezjogenezy chrystocentrycznej do eklezjogenezy trynitarnej** Autorzy: A. Napiórkowski Rok: 2022 DOI: 10.31743/vv.13726 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/vv/article/download/13726/12987 > W okresie posoborowym w nauce o Kościele nastąpił znaczący rozwój, w którym należy odróżniać to, co trwale aktualne, od spraw zmiennych i historycznych. Oznacza to, że źródła Objawienia się nie zmieniają, ale rozwija się nasze ich rozumienie. Zagłębiając się w tajemnicę Kościoła, musimy dostrzec zarówno jego ciągłą zmianę, jak i zmieniające się jego rozumienie. Wielkie osiągnięcia biblistyki, patrystyki i innych nauk w XIX i XX wieku zmuszają zatem do zrewidowania dotychczasowego obrazu Kościoła **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Reformacja w Prusach a polska reformacja na Mazurach** Autorzy: J. Małłek Rok: 2021 DOI: 10.51974/KMW-135736 URL: https://doi.org/10.51974/kmw-135736 > Artykuł składa się z czterech części. W części pierwszej: " Słowo Boże w języku ojczystym dla Mazurów" autor podkreśla znaczenie kazania Jerzego Polentza -biskupa sambijskiego, a zarazem pierwszego w historii biskupa protestanckiego w świecie, wygłoszonego w katedrze królewieckiej w dniu 24 grudnia 1523 r., w którym nakazywał on aby Słowo Boże było głoszone w języku ojczystym wiernych, a wypadku Mazurów w języku polskim. W części drugiej " Oficjalne wprowadzenie luteranizmu w Prusach Książęcych" **KS. KRZYSZTOF BIELAWNY, DZIEJE PARAFII W RUTCE-TARTAK, ELBLĄG 2024, SS. 217** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.11324 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/11324/8187 > brak **Kościoły i zabudowania parafialne w Konopnicy w XVII-XX wieku** Autorzy: A. Hamryszczak, Hubert Mącik Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.09 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/hamryszczak_macik_112_1.pdf > The parish of Konopnica in the Lublin district and the archdeaconry of Lublin dates back to the fourteenth century. It encompassed three villages located next to each other: Konopnica, Radawiec and Uniszowice. At the end of the eighteenth century the parish already had six villages, apart from the above-mentioned ones, Radawczyk, Motycz and Sporniak. It was not until the interwar period that the parish borders were changed; the parish of Motycz was established at the time. The church was endowe **The Catholic Church in the tape library of the Polish Radio Koszalin from 1962–1993. A review of the contents of the magnetic tapes** Autorzy: Kacper Pencarski Rok: 2025 DOI: 10.18276/skk.2025.32-13 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/21410.pdf > Artykuł poświęcony został zawartości merytorycznej części taśmoteki Polskiego Radia w Koszalinie, jaki został przygotowany w latach 1962–1993, to jest w czasie funkcjonowania Komitetu ds. Radia i Telewizji (1951–1993), a jaki dotyczy Kościoła katolickiego we wschodniej części Pomorza Zachodniego. Dokumentacja audiowizualna stanowi szczególne źródło archiwalne i historyczne, wykorzystywane coraz częściej. Przyczyną tego stanu rzeczy są przede wszystkim trudności o charakterze technicznym, w dużo **Die Dominikaner und Franziskaner im Deutsch-Ordensland Preußen bis zum Jahre 1466** Autorzy: W. Roth > Publikacja na temat historii i roli zakonow dominikanskich i franciszkanskich w panstwie krzyzackim do 1466 (praca doktorska Wernera Rotha, obroniona na uniwersytecie w Krolewcu). Pierwszy klasztor dominikanski na tych ziemiach powstal w Gdansku w 1227 r. (ksiąze Świetopelk przekazal dominikanom kościol św. Mikolaja). Z Gdanska dominikanie rozprzestrzenili sie na teren calych Prus. W Elblągu pojawili sie w 1238 r., a wiec juz rok po zalozeniu miasta. Franciszkanie na ziemie polskie przedostali s **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie jako świątynia Rzeczypospolitej Obojga Narodów** Autorzy: Maria Nitka Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2396 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2396/2268 > W artykule omówiono pierwotną ikonografię wystroju kościoła pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie przy via San Sebastianello 11, zrekonstruowaną dzięki materiałom archiwalnym. Wnętrze kościoła Zmartwychwstańców w Rzymie zostało konsekrowane w 5 listopada 1889 roku w czasie zaborów i braku reprezentacji świątyni nacji polskiej w Wiecznym Mieście. Świątynia przed remontem w 1979 roku miała jednorodny wystrój w nurcie historyzującym, który spajała polichromia w typie „polichromii dywanowych” (Tap **Polscy duchowni jako ofiary KL Gusen** Autorzy: P. Skibiński Rok: 2025 DOI: 10.12775/stw.2018.02.01 > Obóz koncentracyjny KL Gusen był jednym z miejsc eksterminacji polskiego duchowieństwa, szczególnie rzymskokatolickiego. Na około 34 tys. przetrzymywanych w nim Polaków około 300 byli to duchowni (według niepełnych danych). Wielu uwięziono zarówno ze względu na przynależność do polskich elit narodowych, których unicestwienie zakładała ludobójcza polityka niemieckiego reżimu narodowosocjalistycznego, jak i z przyczyn religijnych. Praktyki religijne były w obozie zakazane, groziła za nie kara śmie **Mowa przy pożegnaniu Wielebnych OO. Reformatów we Wronkach wygłoszona przez księdza Wincentego Kałkowskiego. Reprint źródła i komentarz** Autorzy: Salezy Bogumił Tomczak Rok: 2018 DOI: 10.14746/E.2017.12.3 URL: https://doi.org/10.14746/e.2017.12.3 > Klasztor we Wronkach należy do najstarszych fundacji zakonnych na terenie archidiecezji poznańskiej. Jego długą historię można podzielić na dwa okresy: dominikański i franciszkański. Okres dominikański rozpoczął się w 1279 a zakończył w 1835 roku, kiedy władze pruskie skasowały na swoim terenie zakony. Po kasacie groziła mu zamiana na cele świeckie a nawet całkowite zniszczenie. W 1854 roku powstał Komitet obywatelski, który postanowił ten pomnik wiary i polskości uratować. Ten cel udało się osi **Parafia pod Wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie w latach 1939-1958 w świetle źródeł proweniencji kościelnej** Autorzy: Bartłomiej Grzanka Rok: 2015 DOI: 10.4467/27204006pmo.15.008.16915 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22399/ > Parafia rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie doznała podczas drugiej wojny światowej dużych strat duchowych (zwłaszcza tragiczne były losy proboszcza i wikariusza) oraz materialnych. W artykule przedstawione zostały dzieje parafii w latach 1945-1958, kiedy to pod przewodnictwem bardzo zaangażowanego proboszcza, ks. Lucjana Kurzawskiego, nastąpiła odbudowa duchowa, moralna i materialna lokalnego kościoła. THE PARISH DEDICATED TO THE ASSUMPTION OF THE BLESSED VIR

[object Object]