Kościół MB Nieustającej Pomocy

Historia parafii Kościół MB Nieustającej Pomocy w Gdańsk udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: gdańska. --- ### Publikacje naukowe **Chronik der Marienkirche in Danzig. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkription und Auswertung. Kronika kościoła Mariackiego w Gdańsku. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkrypcja i analiza, bearb. v. Christofer Herrmann, Edmund ** Autorzy: Piotr Oliński Rok: 2015 DOI: 10.15762/zh.2015.10 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.10 > W ostatnim okresie ożywiły się prace nad edycjami źródeł średniowiecznych i nowożytnych Gdańska.Świadczy o tym również wydanie Historisches Kirchen Register Eberharda Böttichera, źródła określanego jako kronika kościoła Mariackiego z 1616 r.Eberhard Bötticher sprawował urząd witryka kościoła Mariackiego w Gdańsku w początkach XVII w.W Historisches Kirchen Register oprócz własnych obserwacji i doświadczeń wykorzystał wiele materiałów dotyczących tej świątyni, a także Gdańska, sięgając również okr **Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972** Autorzy: J. Uminski Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.5-92 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4890/5113 > Artykuł dotyczy lat 1920-1972, kiedy parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w bydgoskiej dzielnicy Szwederowo była administrowana przez jej pierwszych dwóch urzędujących. Ksiądz Jan Konopczyński został proboszczem Szwederowa w lutym 1920 r. Jego nominacja zbiegła się z dekretem kardynała Edmunda Dalbora, który podzielił Bydgoszcz na cztery strefy duszpasterstwa (tj. po przejęciu przez władze polskie administracji miasta 20 stycznia 1920 r., ale przed oficjalnym włączeniem Szwederowa i 17 innych **Die Handschriften der Kirchenbibliothek von St. Marien in Danzig** Autorzy: O. Günther > Katalog rekopisow, znajdujących sie w zasobach biblioteki kościola NMP w Gdansku, sporządzony przez O. Gunthera – dyrektora Biblioteki Miejskiej w Gdansku. Rekopisy są uporządkowane i opisane. Druk poprzedzony wstepem na temat historii biblioteki przy kościele NMP. Zawiera dziewiec tablic z materialem ilustracyjnym (sygnety drukarskie, oprawy ksiąg). **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Nieistniejąca kaplica sióstr pallotynek w Gdańsku – arcydzieło sakralnej sztuki modernistycznej** Autorzy: A. Markowska Rok: 2023 DOI: 10.26881/porta.2023.22.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/10602/9535 > The purpose of this article is to analyse the no longer existing chapel of the Pallotine Missionary Sisters of the Catholic Apostolate, dedicated to Our Lady of Divine Love in the context of modern art and its role in post‑war Poland. The convent chapel was erected only a year after the arrival of the sisters to Gdańsk. However, its modernist structure was shaped by two subsequent renovations, carried out in 1959 and 1965. Despite its outstanding artistic and historical qualities, this original **Muzealna funkcja wnętrza kościelnego na przykładzie kościoła Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku** Autorzy: Bożena Noworyta-Kuklińska Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8561 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/8561/7324 > - **Organizacja Kriegshilfe für Danzig – przyczynek do dziejów Gdańska w latach I wojny światowej** Autorzy: Janusz Dargacz Rok: 2025 DOI: 10.12775/gnh.2023.02 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/57523/40973 > Organizacja Pomoc Wojenna dla Gdańska (Kriegshilfe für Danzig) powstała 12 sierpnia 1914 r. z inicjatywy nadburmistrza miasta Heinricha Scholtza, który został jednocześnie jej przewodniczącym. Jej zadaniem była pomoc rodzinom żołnierzy walczących na froncie. Polegała ona m.in. na wydawaniu żywności, odzieży, butów, węgla na zimę. Organizacja pomagała w znalezieniu pracy, prowadziła jadłodajnie wydające bezpłatną zupę, opiekowała się rannymi żołnierzami w lazaretach wojskowych, udzielała pomocy u **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **About the unsuccessful synthesis of the medieval history of the territory of the present Gdansk archdiocese and the unreliable research of its author** Autorzy: Radosław Krajniak Rok: 2016 DOI: 10.15762/zh.2016.06 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2016.06 > l jednak przede wszystkim szereg błędów warsztatowych oraz praktyk nie najlepiej świadczących o rzetelności badawczej autora recenzowanej książki.W rozdziale I, zatytułowanym Początki chrześcijaństwa, została podjęta próba przedstawienia Gdańska w okresie chrystianizacji państwa polskiego, scharakteryzowania misji św.Wojciecha, a także nakreślenia stosunku władców Pomorza Gdańskiego do Kościoła.W rozdziale II pt.Struktury kościelne ks.Jażdżewski przyjrzał się przede wszystkim, organizacji metrop **Organizacja parafialna Kościoła katolickiego w Gdańsku od średniowiecza do utworzenia administracji apostolskiej w Wolnym Mieście Gdańsku** Autorzy: Agnieszka Kobus Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.71-92 URL: https://doi.org/10.52204/np.2015.123.71-92 > Artykuł poświęcony został procesowi rozwoju sieci parafialnej w Gdańsku na przestrzeni dziejów. Rozwój terytorialny gdańskich parafii zaczął się bardzo wcześnie. Już około XII wieku z istniejącej pierwotnie parafii grodowej, która obejmowała całą okolicę wyłoniła się między innymi parafia w Oliwie i Świętym Wojciechu. W dziejach gdańskiego Kościoła mamy do czynienia z trzykrotną generalną reorganizacją sieci parafialnej przypadającą na rok 1456, 1718 i 1840/42. Ukształtowany w średniowieczu ukła **Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.84.257-301 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7351/7926 > -- **Pomoc finansowa protestanckiego Gdańska dla współwyznawców w kraju i zagranicą w XVII i XVIII wieku** Autorzy: Edmund Kizik Rok: 2019 DOI: 10.12775/oirwp.2019.05 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/OR/article/download/OiRwP.2019.05/24211 > Gdansk w 1557 r. oficjalnie wybral ściezke reformacji i obronil swoją autonomie wyznaniową przez caly okres nowozytny. Trwająca od schylku XVI w. kontrreforma Kościola katolickiego znacząco ograniczyla zasieg protestantyzmu zarowno w calej Rzeczypospolitej, jak i w roznych panstwach europejskich. Gdansk dzieki wyjątkowej pozycji gospodarczej oraz politycznej w XVII–XVIII w. pelnil funkcje jednego z najwazniejszych ośrodkow finansujących lub wspomagających gminy luteranskie nie tylko w Polsce i E **Early Modern Gdańsk in Maria Bogucka’s Research** Autorzy: E. Kizik Rok: 2023 DOI: 10.12775/aph.2022.127.05 URL: https://rcin.org.pl/Content/239438/WA303_275775_A296-APH-R-127_Kizik.pdf > Research on the socio-economic history of early modern Gdańsk marked the various stages of Maria Bogucka’s research career, from her doctorate in 1955 to full professorship in 1981. She came from the research grouping of Marian Małowist, and her works, along with the contributions of other students from this circle, are among the most outstanding achievements of Polish historiography of the twentieth century. This article is devoted to discussing the most important Gdańsk-related works of Boguck **Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit. T. 2** Autorzy: Matthias Gotthilf Löschin > Historia miasta Gdanska, ze szczegolnym uwzglednieniem kultury, obyczajow, nauki, sztuki, rzemiosla i handlu. Wydanie drugie. Cześc druga obejmuje czasy od konca wojny polnocnej do powrotu Gdanska pod panowania pruskie po okresie wojen napoleonskich. **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **O polskie duchowieństwo w Gdańsku. Uwagi na marginesie petycji z 3 czerwca 1945 r. w sprawie przywrócenia parafii pw. św. Stanisława BM we Wrzeszczu i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej** Autorzy: Daniel Gucewicz Rok: 2025 DOI: 10.12775/gnh.2024.06 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/57605/41051 > Po zdobyciu Gdańska przez Armię Czerwoną w marcu 1945 r. rozpoczął się napływ polskich osadników, należących w swej masie do Kościoła rzymskokatolickiego i w nowym miejscu poszukujących kościołów, w których mogliby realizować swoje potrzeby duchowe. W wielu parafiach spotykali jednak lokalnych księży diecezji gdańskiej, pochodzenia niemieckiego bądź pomorskiego, którzy choć w większości znali język polski, to przybyszom częściej kojarzyli się ze znienawidzonymi okupantami. Z kolei napływający do **Rozwój organizacji kościelnej na Ziemi Lubuskiej i Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1965** Autorzy: M. Chorzępa Rok: 1965 DOI: 10.52204/np.1965.22.113-149 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6340/6541 > W artykule przestawiono dwudziestolecie Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej. Omówiono w nim stan organizacji terytorialno-kościelnej, zwracając uwagę na kwestię zniszczonych kościołów. Opisano trudy odbudowy życia religijnego Gorzowskiej Administracji Kościelnej. Przestawiono posługę administratorów apostolskich: ks. Edmunda Nowickiego, ks. Tadeusza Załuczkowskiego, ks. Zygmunta Szelążka oraz biskupów: ks. Teodora Benscha i ks. Wilhelma Pluty. **Udział świeckich w Kościele lokalnym i powszechnym. Rada Regionu Gdańskiego Franciszkańskiego Zakonu Świeckich na przestrzeni Kapituł w latach 1989–2016** Autorzy: M. Kuczkowski Rok: 2018 DOI: 10.12775/TICZ.2018.017 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/TiCz/article/download/TiCz.2018.017/16102 > The history of Franciscan tertiary has lasted for over eight centuries and has always been connected with penitential movement. The tradition tells that the Franciscan Order was founded in 1221. The Pope Paul VI confirmed the rule for the tertiaries with his letter Seraphicus Patriarcha. After its introduction, the Order became the autonomous association of church and the tertiaries from all the world were the noticeable community on the international, national, regional and local level. Fratern **Organizacja parafialna Kościoła katolickiego w Gdańsku w latach 1922-2015** Autorzy: Agnieszka Kobus Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.124.211-243 URL: https://doi.org/10.52204/np.2015.124.211-243 > Rozwój administracyjny Kościoła katolickiego w Gdańsku zaczął się wraz z pojawieniem się chrześcijaństwa na ziemiach polskich. Z pierwszej parafii obejmującej gród nadmotławski oraz całą okolicę z biegiem czasu wyrosły kolejne ośrodki duszpasterskie. Obecnie w Gdańsku znajduje się 59 placówek parafialnych Kościoła katolickiego. Największy ich rozwój nastąpił w ubiegłym wieku, a wpływ na to miała przede wszystkim stopniowo powiększająca się liczba ludności wyznania katolickiego, która po 1945 r. **Architektura sakralna Adama Ballenstedta (1923-1931)** Autorzy: Z. Sroka Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.201-267 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6813/7687 > -- **Zapomniana i wyparta historia (historie)? Przykład lokalnej inicjatywy w Niemczech w badaniach nad okresem nazizmu** Autorzy: Renata Skowrońska Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.017 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35291/29733 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Niezrealizowane projekty odbudowy kościoła w Oruni autorstwa gdańskiego architekta miejskiego Carla Samuela Helda** Autorzy: Magdalena Staręga Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.13 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5182/4657 > This article discusses widely unknown designs of the Evangelical church in the village of Orunia near Gdańsk from 1816–1819. The concepts preserved in the State Archive in Gdańsk contain as many as eight variants of the reconstruction of the meeting house destroyed during a siege in 1813. The author of these concepts was the contemporary city architect Carl Samuel Held. As a student of Carl Gotthard Langhans (1732–1808), one of the greatest Prussian architects of that time, Held consistently use **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **The Position of the Holy See on the Stabilization of Polish Church Structures after World War II in the So-Called Recovered Territories (Former German Territories), 1945–72** Autorzy: Wojciech Kucharski Rok: 2024 DOI: 10.1353/cat.2024.a921695 > The Position of the Holy See on the Stabilization of Polish Church Structures after World War II in the So-Called Recovered Territories (Former German Territories), 1945–72 Wojciech Kucharski (bio) Key words concordat, Free City of Gdansk, Oder-Neisse line, Roman Catholic Church, apostolic administrators, Pius XII, Paul VI, Cardinal August Hlond, Cardinal Stefan Wyszyński, so-called Recovered Territories Introduction An important consequence of the Second World War was the changes in state borde **Gdańsk w okresie nowożytnym (Kultura, religia, polityka, społeczeństwo i stosunki międzynarodowe) / Danzig in der frühen Neuzeit (Kultur, Religion, Politik, Gesellschaft und internationale Beziehungen), Gdańsk, 30.05–01.06.2019 r.** Autorzy: Radosław Kubus Rok: 2020 DOI: 10.4467/23916001HG.20.018.13624 > Studia Historica Gedanensia » 2020 » Tom 11 (2020) » KRONIKA NAUKOWA A A A **Bottom-Up Postmodernism: Unauthorized Church Architecture in Socialist Poland** Autorzy: F. Urban Rok: 2020 DOI: 10.1525/JSAH.2020.79.4.459 > This article introduces unusual examples of postmodern architecture in socialist Poland: Roman Catholic churches built in rural or semi-rural settings under the direction of a local parish priest, and financed through informal means such as in-kind donations, volunteer work, and financial support from partner congregations abroad. In the politically unsettled climate of the 1970s and 1980s, these were erected either without or with insufficient permission, but grudgingly tolerated by the sociali **Toruń i Gdańsk - ośrodki badań nad cystersami Pomorza Gdańskiego i Kujaw okresu średniowiecza** Autorzy: Dariusz Aleksander Dekański Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.217-261 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7032/8123 > -- **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Zarys historii archiwum kościelnego w Kamieniu Pomorskim** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9143 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9143/7649 > - **Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach** Autorzy: Urszula Pietrykowska Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.87-111 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6810/7683 > -- **Kaplice czy kaplica? O zawiłych dziejach kaplic(y) św. Bartłomieja i św. Jadwigi w gdańskim kościele Najświętszej Maryi Panny i o ich znaczeniu dla badań nad średniowiecznymi elementami wystroju** Autorzy: Alicja Grabowska-Lysenko Rok: 2022 DOI: 10.15762/zh.2022.02 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2022.02 > Chapels or A Chapel? On the Complex History of the Chapel(s) of St. Bartholomew and St. Hedwig in St. Mary's Church in Gdańsk and their Significance for Research on Medieval Decorative ElementsAccording to the findings of the research into the history of St. Mary's Church in Gdańsk, in its eastern part, behind the main altar, three liturgical centres operated in the Middle Ages: the Chapels of the Holy Sepulchre and of St. Bartholomew, which divided the wide architectural space on the axis of th **Gdańsk: A Baltic Borderland Perspective** Autorzy: A. Drost Rok: 2022 DOI: 10.4467/23916001hg.22.002.17422 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23089/ > Studia Historica Gedanensia » Tom 13 (2022) » Gdańsk: A Baltic Borderland Perspective A A A **Nowa publikacja o historii pośmiennictwa w średniowiecznych i nowożytnych Prusach** Autorzy: Marcin Grulkowski Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.011 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35285/29726 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Recenzja książki Daniela Gucewicza Diecezja gdańska w okresie komunizmu (1945–1989). Rys historyczny w stulecie biskupstwa gdańskiego** Autorzy: J. Hlebowicz Rok: 2026 DOI: 10.12775/gnh.2025.11 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/69150/45613 > Recenzja **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Rozproszony, lecz nie zaginiony. Losy poliptyku św. Mikołaja z około 1435 roku z kościoła Najświętszej Marii Panny w Gdańsku** Autorzy: Weronika Grochowska Rok: 2019 DOI: 10.26881/porta.2019.18.02 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/3815/3903 > The altarpiece of St Nicholas (ca. 1435) from St Mary’s Church in Gdańsk was donated by the Guild of Brewers. From 15th century to the Second World War it was on display in the same church. During the war and the evacuation, the elements of that retable were separated from each other. After 1945 it was believed that only four double-sided painted wings have been preserved to this day. Other elements: the corpus and the figure of St Nicholas, - were considered as wartime losses. Due to laconic in **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Na śladach wczesnośredniowiecznej kolegiaty i kapituły zamkowej św. Michała w Gdańsku** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6533 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6533/6064 > - **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Uszkodzenia pożarowe dachu budynku kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła** Autorzy: T. Majewski, M. Niedostatkiewicz Rok: 2021 DOI: 10.1010/BUIL1010 > W artykule przedstawionopsi dzialn podjetych po pozarze dachu zabytkowego Kciola pw. Świetych Apostolow Piotra i Pawla w Gdansku **O pruskiej polityce zdrowotnej w dawnej prowincji Poznań w latach 1899–1919** Autorzy: Dirk Rosenstock Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.015 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35289/29731 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Pierwsze wyniki badań archeologicznych przy ulicy Sukienniczej 18 w Gdańsku** Autorzy: Monika Kasprzak, Igor Urban, Piotr Samól Rok: 2026 DOI: 10.12775/gnh.2025.01 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/69133/45603 > Prowadzone od 2023 r. badania archeologiczne przy ul. Sukienniczej 18 w Gdańsku przyniosły bardzo interesujące wyniki, które pozwalają na wstępną rekonstrukcję wyglądu południowo-zachodniej części grodu. W trakcie prac odkryto relikty drewnianego kościoła z XII w. oraz pozostałości zabudowy mieszkalnej i gospodarczej ustawionej wzdłuż dróg na osi wschód-zachód i północ-południe. W XIII w. w miejscu pierwszego kościoła powstał cmentarz, przy którym stanął zapewne nowy kościół, znany ze źródeł pis **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Kościół w czasie odzyskiwania niepodległości w świetle wybranych przykładów z historii diecezji chełmińskiej** Autorzy: W. Rozynkowski Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1808 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1808/1835 > to. The next two points referred to biographies, or rather the activities of two people: the ordinary of Chełmno, Augustyn Rosentreter and the priest of the Chełm Diocese, Fr. Józef Dembieński. Their example shows the diversity and complexity of attitudes that we encounter in the process of rebirth of Polish statehood in Pomerania. **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Chroniści z XII i XIII wieku i ich wyobrażenia o władztwie. Nowe metody analizy** Autorzy: Michał Tomaszek Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.012 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35286/29727 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Szlakami przeszłości i czasów współczesnych, red. K. Puchowski i J. Zerko, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1996, ss. 387** Autorzy: K. Jakubiak Rok: 2019 DOI: 10.14746/bhw.1997.5.6.11 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bhw/article/download/16799/16638 > . **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Tercjarze św. Franciszka z Asyżu w diecezji chełmińskiej i gdańskiej od połowy XIX wieku do 1992 roku** Autorzy: M. Kuczkowski Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13492 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13492/12447 > W opracowaniu podjęto próbę ukazania ruchu tercjarskiego w dwóch ówczesnych diecezjach – chełmińskiej i gdańskiej. Zakres chronologiczny rozważania obejmuje okres od połowy XIX wieku do 1992 roku, kiedy dokonano reorganizacji administracyjnej Kościoła w Polsce. Trzeci Zakon św. Franciszka z Asyżu, zwany Franciszkańskim Zakonem Świeckich, istnieje od prawie ośmiu wieków, jego fundamentem były ruchy pokutne. Pod wpływem działania Franciszka z Asyżu i jego współbraci grupy pokutne nabierały nowego **Recenzja książki Grzegorza Kotłowskiego i Elżbiety Starek, Łacińskie inskrypcje w kościołach Gdańska. Bazylika Mariacka, Pelplin 2013, Wydawnictwo „Bernardinumn”, ss. 105** Autorzy: Barbara Hartleb-Kropidło Rok: 2014 DOI: 10.18778/1733-0319.17.16 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/collectanea/article/download/16189/15833 > Auctores eius libri, Grzegorz Kotłowski et Elżbieta Starek, omnes inscriptiones (numero 31) imprimis XVII saeculo p. Chr. n. confectas, quae in Basilica Minore Gedani inveniuntur (etiam in adiunctis photographiis) demonstrant. Maxima eorum pars ad vitam et activitatem nobilissimorum civium urbis Gedani pertinet, qui saepe magistratus publicos ac alia munera, e.g. magistrorum vel sacerdotum gerebant, et in gravibus politicis atque religiosis eventibus versati sunt. Magna cum diligentia ac artis e **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Ogłoszenie dogmatu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w diecezji warmińskiej** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.14.269-278 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7765/7099 > -- **Młode Miasto Gdańsk (1380-1455) i jego patrymonium** Autorzy: Piotr Samól Rok: 2018 > W monografii ustalono m.in.: 1) polozenie strefy osadniczej Mlodego Miasta i zasieg jego patrymonium, 2) liczbe i (w miare mozliwości) lokalizacje obiektow sakralnych w tym ośrodku, 3) zmiany w statusie parafialnym kościola św Bartlomieja, 4) przemiany demograficzne ośrodka mlodomiejskiego, 5) związki elity politycznej Mlodego Miasta z Glownym Miastem oraz ich kontakty z Zakonem, 6) role portu Mlodego Miasta jako ośrodka pomocniczego wobec portu na Motlawie, 7) fakt przynajmniej cześciowego **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **O historii gospodarczej i społecznej w Frankonii od XVI do XVIII wieku w perspektywie migracji i powiązań** Autorzy: H. Baum Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.014 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35288/29730 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **The Blessed Virgin Mary, Mother of the Church Parish in Warnice in the Years 1977–2018** Autorzy: Piotr Lichota Rok: 2019 DOI: 10.18276/cto.2019.1-07 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/16188.pdf > Nowy podział granic po zakończeniu II wojny światowej zburzył dotychczasowy porządek w całym kraju. Na tereny zamieszkałe przed wojną przez Niemców zaczęli też przybywać mieszkańcy z tzw. centralnej Polski, głównie ze względów ekonomicznych. Dla wielu przyjazd na Pomorze Zachodnie był tzw. nowym otwarciem. Do Warnic i okolicznych miejscowości pierwsi osadnicy, przybyli jesienią 1947 roku, zwłaszcza z powiatu końskiego na Kielecczyźnie, z okolic Płocka, z Rzeszowszczyzny i Lubelszczyzny. To właśn **Uwagi na temat pracy Tadusza Zakrzewskiego o polskich instytucjach i organizacjach w Toruniu pod zaborem pruskim (1815–1894)** Autorzy: A. Tarnowska Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.016 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35290/29732 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **[Recenzja]: Schematyzm Diecezji Gdańskiej na jubileuszowy rok 1975, nakładem Kurii Biskupiej w Gdańsku-Oliwie, Gdańsk 1976** Autorzy: Władysław Szulist Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7091 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7091/6642 > - **„Król się ślini na myśl o Gdańsku…” – cztery odsłony walki o symbole między miastem a władzą zwierzchnią z zamkiem krzyżackim w tle** Autorzy: Tomasz Torbus Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.12 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5180/4656 > I draw the historical background with the question of how the city has for centuries been communicating with visual signs with its so different external sovereigns. After general remarks, I focus on the ruler’s relationship with the city during the Teutonic Knights’ era, as the example serving the Teutonic castle in Gdansk, from the beginning of its construction to the story of its demolition. The Teutonic castle was built, according to the message of Wigand of Marburg, during the time of Grand **Polityka na ambonie. Środowisko księży „patriotów” w województwie gdańskim w latach 1950–1956** Autorzy: Leszek Molendowski Rok: 2026 DOI: 10.4467/25434942ws.25.014.23634 URL: https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/019e2bc3-35a2-7296-80e3-5dc2b0b4498c/pobierz > Jednym z najbardziej pewnych pl badawczych w najnowszej **The History of the Congregation of the Sisters of Merciful Jesus within the Boundaries of the Present Metropolitan Archdiocese of Szczecin and Kamien (Kamień)** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-14 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16086.pdf > Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej metropolii szczecińskiej (od 25 marca 1992 r.), w skład której wchodzą: archidiecezja szczecińsko-kamieńska i diecezje koszalińsko-kołobrzeska i zielonogórsko-gorzowska przechodziły kilka reorganizacji, w wyniku której teren jej zmniejszył się z 44 836 km² (1945 r.) do 37 199 km². Na tym obszarze po wojnie pozostały tylko 54 siostry z 5 zgromadzeń w 16 domach zakonnych, a obecnie w metropolii posługuje 807 sióstr zakonnych. Pośród wielu rodzin zakonnych **W sprawie badań ośrodków toruńskiego i gdańskiego nad problematyką cysterską. W odpowiedzi B. Śliwińskiemu** Autorzy: Dariusz Aleksander Dekański Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.617-628 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6860/8186 > W jednym z ostatnich tomów "Naszej Przeszłości" (96: 2001) uka zały się materiały z sesji naukowej w Byszewie, a poświęconej pro blematyce badań cysterskich na Kujawach i na Pomorzu.Znalazł się tam również mój tekst pt.Toruń i Gdańsk-ośrodki badań nad cys tersami Pomorza Gdańskiego i Kujaw okresu średniowiecza (s.217-- **Udział Kościoła w odbudowie niepodległej Polski** Autorzy: J. Dębiński Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1804 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1804/1833 > ) as well as in Upper Silesia and Cieszyn Silesia. The entire nation was involved in regaining independence, but the Catholic Church was a part that played a special role in that process. **Ks. Stanisław Bogdanowicz, Karol Maria Antoni Splett, Biskup gdański czasu wojny, więzień specjalny PRL, Gdańsk 1995, ss. 358** Autorzy: J. Janicki Rok: 1999 DOI: 10.15633/FHC.1433 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1433/1329 > Recension: Ks. Stanislaw Bogdanowicz, Karol Maria Antoni Splett, Biskup gdanski czasu wojny, wiezien specjalny PRL, Gdansk 1995, ss. 358. **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis. Święci, błogosławieni, słudzy Boży związani z zachodniopomorską i lubuską ziemią** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-950-0 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-950-0 > Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis Saints, blesseds, servants of God associated with the West Pomeranian and Lubusz lands The history of the Catholic Church is marked by the stories of saints who were able to fully realise the Gospel of Jesus Christ in their lives or suffered martyrdom for their faith. They are intercessors with God and the best reformers of the Church. They are therefore role models for the faithful. This study fits into the anniversaries celebrated in the Szczecin-Ka **Z dziejów kultu obrazu Matki Boskiej Chełmskiej** Autorzy: J. Stefański Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.159-190 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6831/7693 > -- **The unwanted architecture in the Gdańsk County and Pruszcz Gdański 1920 to 1956** Autorzy: Magdalena Barganowska-Olbryś, Bartosz Gondek, Marek Kozłow Rok: 2023 DOI: 10.26881/rgtn.2023.08 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/rocznikgdanski/article/download/10790/9680 > Autorzy artykułu ukazują nieopisany dotąd fenomen ideowo‑budowlany, mający miejsce na terenie powiatu gdańskiego i Pruszcza Gdańskiego. Wspomniany region był w latach w latach 1920–1956 poligonem doświadczalnym dla modelowych założeń architektonicznych III Rzeszy i socrealizmu, stworzonych w celu implementowania ich na tereny podmiejskie. W publikacji autorzy wskazują szereg obiektów, które w dotychczasowych badaniach tzw. Architektury niechcianej na terenie Wolnego Miasta Gdańska i Pomorza, był **Dzieje Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Polsce w latach 1923−1939109** Autorzy: Solan Marcin Dąbrowski Rok: 2022 DOI: 10.18290/rt22694.6 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rt/article/download/17569/16339 > Z ycie zakonne, istniej ce w Kos ciele i jednoczes nie tworz ce Kos ci katolicki, odegrao znacz c i trudn do pominie cia role w jego dziejach. Zakonnikw, zarwno me z czyzn jak i kobiety, z yj cych wedug rz norodnych form z ycia zakonnego, moz na odnalez c we wszystkich rodzajach dziaalnos ci podejmowanych przez Kos ci. Jednym z zakonw, ktry odegra niepomiern role w historii Ludu Boz ego, jest Zakon Braci Mniejszych zaoz ony przez s w **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Powitanie** Autorzy: Jakub Kostiuczuk Rok: 2008 DOI: 10.15290/elpis.2008.10.02 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15503/1/Elpis_10_2008_J_Kostiuczuk_Powitanie.pdf **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **How German Marienkirche became Polish Cathedral of the Assumption of Blessed Virgin Mary** Autorzy: Dariusz A. Rymar Rok: 2021 DOI: 10.18276/pz.2021.36-07 URL: https://wnus.edu.pl/pzp/file/article/view/19041.pdf > Celem artykułu jest prześledzenie procesu powstania w Gorzowie stolicy Administratury Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej – w latach 1945–1972 faktycznie największej diecezji w kraju. Na proces ten składały się dwa elementy: 1) odgórne decyzje władz Kościoła katolickiego oraz 2) działania lokalnej administracji. Jak wynika z analizy akt znajdujących się w Archiwum Państwowym w Gorzowie Wielkopolskim decyzja władz kościelnych nosiła cechy przypadku. Od połowy sierpnia 1945 r. **WSPÓŁCZESNE ZAGOSPODAROWANIE RUIN W OBSZARZE HISTORYCZNEGO UKŁADU URBANISTYCZNEGO GDAŃSKA** Autorzy: A. Kowalska Rok: 2018 DOI: 10.35784/odk.877 URL: https://ph.pollub.pl/index.php/odk/article/download/877/643 > Śródmieście Gdańska, składające się z obszarów historycznych, zostało poważnie zniszczone podczas II wojny światowej. Krótko po wojnie, w latach 40. powstały pierwsze koncepcje konserwatorskie dla jednej z reprezentatywniejszych dzielnic - dzisiejszego Głównego Miasta. Projekt urbanistyczny obejmował dokładną historyczną rekonstrukcję wszystkich obiektów publicznych i dobrze udokumentowanych budynki mieszkalnych. Pozostałe budynki zaplanowano w historyczny - pośredniowieczny sposób. W innych obs **Bractwo Łąkowskie w Gniewie. Studium z dziejów Kościoła w Prusach Zachodnich w XIX w.** Autorzy: K. Murawski Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.485-497 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4213/4922 > Bractwo Łąkowskie pełniło co najmniej trzy ważne funkcje. Najpierw zorganizowała pielgrzymki ludności z całego Pomorza Gdańskiego, Powiśla i Warmii do Łąk Bratiańskich. Gromadziło nie tylko ludność polską, ale także niemiecką ludność katolicką. Po drugie, było jednym z instrumentów misji rekatolizacyjnej powiatu kwidzyńskiego i suskiego. Po trzecie, bractwo wspierało ostatni bastion katolików we wschodniej części Pomorza Zachodniego od upadku sanktuarium maryjnego w Łąkach Bratiańskich. Bractwo **Przyczynki źródłowe do dziejów szpitala św. Elżbiety w Starym Mieście Gdańsku z lat 1429–1454** Autorzy: Rafał Kubicki Rok: 2020 DOI: 10.4467/23916001HG.20.017.13623 URL: https://doi.org/10.4467/23916001hg.20.017.13623 > Przyczynki źrodlowe do dziejow szpitala św. Elzbiety w Starym Mieście Gdansku z lat 1429–1454 **Organy z kościoła Świętej Trójcy w Gdańsku. Powstanie instrumentu oraz dekoracja empor i szaf organowych w kontekście sytuacji wyznaniowej w mieście na początku XVII wieku** Autorzy: Tomasz Jank OFMConv. Rok: 2023 DOI: 10.24425/libriged.2021.139666 URL: http://journals.pan.pl/Content/122251/PDF/06%20Organy%20z%20koscio%C5%82a%20%C5%9BW.%20Tr%C3%B3jcy,%20s.%20111-142.pdf > W latach 2008–2018 w kościele św. Trójcy w Gdańsku odbudowano i odrestaurowano zdemontowane w czasie drugiej wojny światowej manierystyczno-barokowe organy. Ten niezwykły, ogromny, rozbudowany obiekt urasta do rangi jednego z największych i najciekawszych zabytków sztuki muzycznej w Polsce, zasługując na szczególną uwagę nie tylko ze względu na swoje brzmienie, ale też doskonałą dekorację i wpisany w nią polemiczny, konfesyjny program ideowy. Powstanie instrumentu zawdzięczamy najprawdopodobniej **Hermeneutyka przestrzeni liturgicznej w służbie ewangelizacji na przykładzie kościoła pw. św. Jana Pawła II w Szczecinie** Autorzy: Andrzej Krzystek Rok: 2025 DOI: 10.12775/ticz.2025.019 URL: https://apcz.umk.pl/TiCz/article/download/65333/44563 > Kościół zbudowany w latach 2016-2025 stanowi wotum wdzięczności za osobę i życie św. Jana Pawła II, a także za sakrament chrztu udzielony Pomorzanom przed dziewięciuset laty (1124-1125) przez św. Ottona z Bambergu podczas misji chrystianizacyjnej. Współpraca teologa, architekta i wielu twórców w powstaniu tego dzieła sięga do tradycji Kościoła, wskazuje na pogłębioną refleksję biblijno-teologiczną i daje poczucie sacrum. Ikonografia świątyni, odwołując się do początków Kościoła powszechnego, a t **Mieszczańska "katedra ". Patronat nad kościołem Mariackim w średniowieczu** Autorzy: Elżbieta Piwowarczyk Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.97.25-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6868/8140 > -- **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Diecezja gdańska niespełna rok od zakończenia II wojny światowej na podstawie sprawozdania administratora apostolskiego ks. inf. Andrzeja Wronki z kwietnia 1946 r., przygotowanego dla prymasa Polski kard. Augusta Hlonda** Autorzy: Daniel Gucewicz Rok: 2025 DOI: 10.12775/gnh.2023.08 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/57529/40980 > Przedstawiony do edycji dokument – sprawozdanie zarządcy diecezji gdańskiej z kwietnia 1946 r. – stanowi cenne źródło do dziejów stosunków wyznaniowych panujących w Gdańsku w pierwszym roku od zakończeniu działań wojennych. Zawiera podstawowe dane statystyczne oraz odpowiednie tło historyczne i uwarunkowania polityczne. Dużo miejsca zajmuje w nim sytuacja ludności i duchowieństwa niemieckiego, które dotąd dominowało w niewielkiej diecezji gdańskiej. Autorem sprawozdania jest administrator aposto **Propozycja utworzenia nowej placówki muzealnej w Gdańsku pod nazwą Skarbiec Mariacki** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2025 DOI: 10.69500/m.86 URL: https://rocznikmuzealnictwo.nim.gov.pl/index.php/m/article/download/86/82 > Kościół Mariacki w Gdańsku w późnym średniowieczu i epoce nowożytnej należał do największych i najważniejszych kościołów regionu bałtyckiego, a nawet całej północnej Europy. Przez wiele stuleci wypełniał się licznymi dziełami sztuki, a jego wyposażenie odzwierciedlało zmiany społeczne i konfesyjne zachodzące w Gdańsku od XIV do XXI w. Do najcenniejszych elementów wyposażenia należał zespół kilkudziesięciu retabulów ołtarzowych oraz liczący kilkaset sztuk zespół średniowiecznych paramentów liturg **Modernity and Compromise: The Church of St. Michael the Archangel in Warsaw and its Designer Władysław Pieńkowski** Autorzy: Wojciech M. Głowacki Rok: 2019 DOI: 10.5604/01.3001.0013.3356 > Despite the considerable influence he exerted on post-war church architecture in Poland, the designer Władysław Pieńkowski (1907–1991) is today an altogether forgotten figure. The current paper outlines his biography and his early oeuvre; this is because his experience in designing office blocks and industrial plants gained while working under the supervision of the most outstanding Polish architects of the mid-20th century, was to be of key importance to his later, independent designs for eccle **O franciszkańskiej historii koszalińskich kościołów w latach 1945–1974** Autorzy: Krystyna Bastowska Rok: 2024 DOI: 10.69553/rs.2024.12-07 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2024/07_krystyna_bastowska.pdf > At the beginning of 1945, there were 10 temples belonging to various denominations in Koszalin, including one Catholic church. Saint Joseph. All temples survived the war conflagration. The first Franciscan, Father Nikodem Szałankiewicz, arrived in ruined Koszalin on May 26, 1945, together with a group of 450 settlers from Gniezno, occupying the church dedicated to the Saint Joseph without any obstacles, and from June 17, 1945 also the parish church. Parish of St. Joseph initially included over 2 **Kościół ewangelicki przyczółkiem opozycji wschodnioniemeickiej** Autorzy: J. Michalak Rok: 2018 DOI: 10.14746/R.2010.2.09 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/r/article/download/8663/15699 > Evangelical Church had an important role in the GDR as far as the activities of opposition at the beginning of 1970s and 1980s are concerned. Indeed, it was outside the institution of the Unity Party. Within the vicinity of the church, people were to create a feeling of solidarity between those aggrieved by the system and the first grassroots activists. During 1989 and 1990 Lutheran church became the starting point for mass demonstrations and a peaceful revolution. In addition, the invitation of **Atlas historyczny miast Polskich** Autorzy: R. Golba, A. Pilarska, E. Okoń Rok: 2016 > in **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Bull of Pius VII De salute animarum and the reborn Catholic Church in West Pomerania and the Lubusz Land between 1821 and 1945** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.18276/skk.2024.31-12 URL: https://doi.org/10.18276/skk.2024.31-12 > Bulla papieża Piusa VII De salute animarum z 16 lipca 1821 roku porządkowała sprawy Kościoła katolickiego na terenie Prus, w tym na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej. Wraz z nią oblicze wspólnoty katolickiej, wchodzącej w średniowieczu w skład biskupstwa kamieńskiego i lubuskiego, a zupełnie zniszczonej w okresie diaspory (począwszy od połowy XVI w.), zaczęło się odradzać w swoich strukturach. Teren byłego biskupstwa kamieńskiego podlegał delegaturze berlińskiej wchodzącej w skład diecezji wro **„Święto Biblii” w Gdańsku (1992)** Autorzy: K. Bukowski Rok: 1993 DOI: 10.21906/rbl.1031 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/1031/1125 > —

[object Object]