Kościół MB Brzemiennej

Historia parafii Kościół MB Brzemiennej w Gdańsk udokumentowana w publikacjach naukowych. Patron: Matki Bożej Brzemiennej. Diecezja: gdańska. --- ### Publikacje naukowe **Chronik der Marienkirche in Danzig. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkription und Auswertung. Kronika kościoła Mariackiego w Gdańsku. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkrypcja i analiza, bearb. v. Christofer Herrmann, Edmund ** Autorzy: Piotr Oliński Rok: 2015 DOI: 10.15762/zh.2015.10 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.10 > W ostatnim okresie ożywiły się prace nad edycjami źródeł średniowiecznych i nowożytnych Gdańska.Świadczy o tym również wydanie Historisches Kirchen Register Eberharda Böttichera, źródła określanego jako kronika kościoła Mariackiego z 1616 r.Eberhard Bötticher sprawował urząd witryka kościoła Mariackiego w Gdańsku w początkach XVII w.W Historisches Kirchen Register oprócz własnych obserwacji i doświadczeń wykorzystał wiele materiałów dotyczących tej świątyni, a także Gdańska, sięgając również okr **Muzealna funkcja wnętrza kościelnego na przykładzie kościoła Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku** Autorzy: Bożena Noworyta-Kuklińska Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8561 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/8561/7324 > - **Kaplice czy kaplica? O zawiłych dziejach kaplic(y) św. Bartłomieja i św. Jadwigi w gdańskim kościele Najświętszej Maryi Panny i o ich znaczeniu dla badań nad średniowiecznymi elementami wystroju** Autorzy: Alicja Grabowska-Lysenko Rok: 2022 DOI: 10.15762/zh.2022.02 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2022.02 > Chapels or A Chapel? On the Complex History of the Chapel(s) of St. Bartholomew and St. Hedwig in St. Mary's Church in Gdańsk and their Significance for Research on Medieval Decorative ElementsAccording to the findings of the research into the history of St. Mary's Church in Gdańsk, in its eastern part, behind the main altar, three liturgical centres operated in the Middle Ages: the Chapels of the Holy Sepulchre and of St. Bartholomew, which divided the wide architectural space on the axis of th **Die Handschriften der Kirchenbibliothek von St. Marien in Danzig** Autorzy: O. Günther > Katalog rekopisow, znajdujących sie w zasobach biblioteki kościola NMP w Gdansku, sporządzony przez O. Gunthera – dyrektora Biblioteki Miejskiej w Gdansku. Rekopisy są uporządkowane i opisane. Druk poprzedzony wstepem na temat historii biblioteki przy kościele NMP. Zawiera dziewiec tablic z materialem ilustracyjnym (sygnety drukarskie, oprawy ksiąg). **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Gdańszczanka z książką, czyli leczenie duszy, a nie ciała. Wizerunek Dorothei Ferber z kościoła Najświętszej Marii Panny w Gdańsku** Autorzy: Ewa Bojaruniec­­‑Król, Beata Możejko Rok: 2025 DOI: 10.26881/sds.2025.28.02 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/stzdsr/article/download/13075/11689 > This article deals with the image of Dorothea Ferber (1459–1511) on what is known as the Great Altar in St Mary’s Church in Gdańsk. This representative of one of the most influential families in Gdańsk is depicted with a book. Hitherto historians have paid absolutely no attention to this object. In the article, we show that such a depiction is not exceptional, but is part of a contemporary tendency in Europe. There is, indeed, a large number of similar devotional works showing a woman with a boo **Die mittelalterliche Baugeschichte der Marienkirche zu Stargard in Pommern** Autorzy: Agnieszka Lindenhayn-Fiedorowicz Rok: 2025 DOI: 10.21248/hgbll.2023.263 > The St. Mary’s Church in the Pomeranian Hanseatic city of Stargard aroused the interest of scholars early on. Nevertheless, some source material containing information on its history has remained uncharted until now. Together with recent dendrochronological and archaeological research results, this material provides new insights into the medieval building history of St. Mary’s Church and allows a more precise dating. Wall relics discovered during recent archaeological excavations in the side ai **Paralela Maryja–Kościół w egzegezie wczesnochrześcijańskiej** Autorzy: B. Czyżewski Rok: 2026 DOI: 10.15633/ps.30102 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/poloniasacra/article/download/5600/5423 > Ogłoszony przez papieża Pawła VI w czasie soboru watykańskiego II tytuł „Matka Kościoła” odnosił się do Maryi. Nie był on nowy i nieznany, ponieważ uzasadniali go pisarze wczesnochrześcijańscy, zwracając uwagę na paralelę Maryja–Kościół. Była ona przedłużeniem innego porównania, znanego już św. Justynowi, Maryja–Ewa. W używaniu paraleli Maryja–Kościół na czoło wysuwa się św. Ambroży z Mediolanu, który wskazuje na dziewictwo i macierzyństwo łączące Maryję i Kościół. Te dwa przymioty, zdaniem bisk **Od tez Marcina Lutra do kazań Jacoba Heggego. Kościół w Gdańsku w przededniu pierwszych wystąpień reformacyjnych** Autorzy: Sławomir Kościelak Rok: 2019 DOI: 10.12775/oirwp.2019.02 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/OR/article/download/OiRwP.2019.02/24208 > The subject of analysis is situation of the Church in Gdansk in 1517–1522, on the eve of first manifestations of Reformation in this town, urban centre important for Royal Prussia and Poland. Basing on the literature on the subject, but mostly with the use of original self-existent documents preserved until our times: writings, letters and records on activities of the Bishop of Wloclawek, the local ordinary, the author reconstructs in the article the course of events preceding actions of the fir **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Early Modern Gdańsk in Maria Bogucka’s Research** Autorzy: E. Kizik Rok: 2023 DOI: 10.12775/aph.2022.127.05 URL: https://rcin.org.pl/Content/239438/WA303_275775_A296-APH-R-127_Kizik.pdf > Research on the socio-economic history of early modern Gdańsk marked the various stages of Maria Bogucka’s research career, from her doctorate in 1955 to full professorship in 1981. She came from the research grouping of Marian Małowist, and her works, along with the contributions of other students from this circle, are among the most outstanding achievements of Polish historiography of the twentieth century. This article is devoted to discussing the most important Gdańsk-related works of Boguck **Kościół katolicki wobec poewangelickich świątyń w Gdańsku** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.84.257-301 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7351/7926 > -- **Centralizacja zbiorów w okresie PRL w kontekście sporu pomiędzy Bazyliką Najświętszej Marii Panny w Gdańsku a Muzeum Narodowym w Warszawie** Autorzy: M. Michalik Rok: 2024 DOI: 10.26881/rgtn.2024.03 URL: https://doi.org/10.26881/rgtn.2024.03 > W artykule analizowano konflikt między bazyliką Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku a Muzeum Narodowym w Warszawie, dotyczący zwrotu obiektów przejętych po 1945 r. Na podstawie przedstawionych pism, ustaw, rozporządzeń, okólników, dokumentów, notatek służbowych od lat powojennych do lat 90. została zakreślona chronologia wydarzeń. Skupiono się przede wszystkim na wątkach związanych z centralizującą polityką kulturalną PRL i działalnością MNW, omówiono wykorzystane przez strony sporu narracje o ch **Propozycja utworzenia nowej placówki muzealnej w Gdańsku pod nazwą Skarbiec Mariacki** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2025 DOI: 10.69500/m.86 URL: https://rocznikmuzealnictwo.nim.gov.pl/index.php/m/article/download/86/82 > Kościół Mariacki w Gdańsku w późnym średniowieczu i epoce nowożytnej należał do największych i najważniejszych kościołów regionu bałtyckiego, a nawet całej północnej Europy. Przez wiele stuleci wypełniał się licznymi dziełami sztuki, a jego wyposażenie odzwierciedlało zmiany społeczne i konfesyjne zachodzące w Gdańsku od XIV do XXI w. Do najcenniejszych elementów wyposażenia należał zespół kilkudziesięciu retabulów ołtarzowych oraz liczący kilkaset sztuk zespół średniowiecznych paramentów liturg **Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il.** Autorzy: K. Witkowski Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.020.16292 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21867/ > Polonia Maior Orientalis » 2017 » IV » Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il. A A A **Madonna Brzemienna z Torunia – geneza typu kompozycyjnego i funkcjonowanie statuetki** Autorzy: Karolina Greś Rok: 2022 DOI: 10.12775/rt.2021.006 URL: https://apcz.umk.pl/RTOR/article/download/38578/32404 > Artykuł omawia wybrane zagadnienia związane ze statuetką Madonny Brzemiennej z Torunia. Głównym celem tekstu jest dokonanie pogłębionej refleksji nad genezą typu kompozycyjnego oraz funkcjonowaniem statuetki. Przeanalizowane zostały kwestie przynależności obiektu do typu przedstawień o charakterze „scenicznym” lub „samodzielnym”, a także analogie wyszukane zarówno dla figurki Marii, postaci na postumencie, jak i całej statuetki. Rozważania te wraz z zaproponowanym hipotetycznym sensem ideowym po **About the unsuccessful synthesis of the medieval history of the territory of the present Gdansk archdiocese and the unreliable research of its author** Autorzy: Radosław Krajniak Rok: 2016 DOI: 10.15762/zh.2016.06 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2016.06 > l jednak przede wszystkim szereg błędów warsztatowych oraz praktyk nie najlepiej świadczących o rzetelności badawczej autora recenzowanej książki.W rozdziale I, zatytułowanym Początki chrześcijaństwa, została podjęta próba przedstawienia Gdańska w okresie chrystianizacji państwa polskiego, scharakteryzowania misji św.Wojciecha, a także nakreślenia stosunku władców Pomorza Gdańskiego do Kościoła.W rozdziale II pt.Struktury kościelne ks.Jażdżewski przyjrzał się przede wszystkim, organizacji metrop **Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego** Autorzy: K. Kuczman, A. Betlej, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Rok: 1993 > Oznaczenia i skroty -- Mapa administracyjna Rzeczypospolitej z r. 1772 -- Fragment planu Grodna z r. 1923 -- Maria Kalamajska-Saeed, Kościol p.w. Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Franciszkanow: Aneks I: Akt fundacji klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1635; Aneks II: Nadanie gruntu na przedmieściu Zaniemenskim, 1643; Aneks III: Inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1675-1679; Aneks IV: Opis i inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1745 -- Maria Kalamajska-Sae **Organizacja parafialna Kościoła katolickiego w Gdańsku od średniowiecza do utworzenia administracji apostolskiej w Wolnym Mieście Gdańsku** Autorzy: Agnieszka Kobus Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.71-92 URL: https://doi.org/10.52204/np.2015.123.71-92 > Artykuł poświęcony został procesowi rozwoju sieci parafialnej w Gdańsku na przestrzeni dziejów. Rozwój terytorialny gdańskich parafii zaczął się bardzo wcześnie. Już około XII wieku z istniejącej pierwotnie parafii grodowej, która obejmowała całą okolicę wyłoniła się między innymi parafia w Oliwie i Świętym Wojciechu. W dziejach gdańskiego Kościoła mamy do czynienia z trzykrotną generalną reorganizacją sieci parafialnej przypadającą na rok 1456, 1718 i 1840/42. Ukształtowany w średniowieczu ukła **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Odznaka Krajoznawcza Polski stopień złoty (2): Gdańsk [Dokument elektroniczny]** Autorzy: Krzysztof Tęcza Rok: 2010 > W maju 2010 roku pojechałem do Gdańska, gdzie mieliśmy zebranie KK ZG PTTK. Zorganizowano tam także szkolenie dla przedstawicieli Regionalnych Pracowni Krajoznawczych. Postanowiłem zatem wykorzystać tych kilka dni by zaliczyć wszystkie obiekty jakie zostały umieszczone w Kanonie. Przyjechałem nieco wcześniej i zanim zaczęli zbierać się następni uczestnicy szkolenia wyruszyłem w miasto. Ponieważ przygotowałem się w domu miałem już ustaloną kolejność zwiedzania. Aby nie tracić czasu na zbędne szuk **Problematyka historyczna kultu maryjnego** Autorzy: K. Górski Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.13.245-252 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7742/7081 > x **Organizacja parafialna Kościoła katolickiego w Gdańsku w latach 1922-2015** Autorzy: Agnieszka Kobus Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.124.211-243 URL: https://doi.org/10.52204/np.2015.124.211-243 > Rozwój administracyjny Kościoła katolickiego w Gdańsku zaczął się wraz z pojawieniem się chrześcijaństwa na ziemiach polskich. Z pierwszej parafii obejmującej gród nadmotławski oraz całą okolicę z biegiem czasu wyrosły kolejne ośrodki duszpasterskie. Obecnie w Gdańsku znajduje się 59 placówek parafialnych Kościoła katolickiego. Największy ich rozwój nastąpił w ubiegłym wieku, a wpływ na to miała przede wszystkim stopniowo powiększająca się liczba ludności wyznania katolickiego, która po 1945 r. **The characteristic traits of religious relations in early-modern Gdańsk / Maria Bogucka.** Autorzy: M. Bogucka Rok: 2004 > The 16th century was for Gdańsk a turning point in many spheres of life. A middle-size medieval city was transformed, over barely a few decades into a large modern metropolis, a centre of long­ distance trade, an economic leader of the Baltic region1. There was a sharp change in the demographic development of Gdańsk, which in the 1580s became an almost 40 thousand-strong giant, and in the first half of the 17th century reached (together with its suburbs) a population of 70 or even 100,000 inhab **O polskie duchowieństwo w Gdańsku. Uwagi na marginesie petycji z 3 czerwca 1945 r. w sprawie przywrócenia parafii pw. św. Stanisława BM we Wrzeszczu i ustanowienia polskiego przedstawiciela w kurii biskupiej** Autorzy: Daniel Gucewicz Rok: 2025 DOI: 10.12775/gnh.2024.06 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/57605/41051 > Po zdobyciu Gdańska przez Armię Czerwoną w marcu 1945 r. rozpoczął się napływ polskich osadników, należących w swej masie do Kościoła rzymskokatolickiego i w nowym miejscu poszukujących kościołów, w których mogliby realizować swoje potrzeby duchowe. W wielu parafiach spotykali jednak lokalnych księży diecezji gdańskiej, pochodzenia niemieckiego bądź pomorskiego, którzy choć w większości znali język polski, to przybyszom częściej kojarzyli się ze znienawidzonymi okupantami. Z kolei napływający do **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit. T. 2** Autorzy: Matthias Gotthilf Löschin > Historia miasta Gdanska, ze szczegolnym uwzglednieniem kultury, obyczajow, nauki, sztuki, rzemiosla i handlu. Wydanie drugie. Cześc druga obejmuje czasy od konca wojny polnocnej do powrotu Gdanska pod panowania pruskie po okresie wojen napoleonskich. **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Zapomniana i wyparta historia (historie)? Przykład lokalnej inicjatywy w Niemczech w badaniach nad okresem nazizmu** Autorzy: Renata Skowrońska Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.017 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35291/29733 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Concept And Its Implementation During The Reconstruction Of The Church Of Blessed Virgin Mary In Chojna** Autorzy: Maciej Płotkowiak Rok: 2015 DOI: 10.1515/ceer-2015-0055 URL: https://content.sciendo.com/downloadpdf/journals/ceer/19/4/article-p87.pdf > Abstract St. Mary's parish church in Chojna was erected at the turn of XIV and XVc. in a shape of three aisles, hall church without transept, completed from the west with a single tower and from the east with polygonal presbytery with an ambulatory attached. The convergence of characteristic structural and decorative features with employed ones in medieval churches being attributed to Hinrich Brunsberg's fabric resulted in such a way, that also authorship of St. Mary in Chojna was assigned to th **Nazwy kultowe na Pomorzu Gdańskim** Autorzy: E. Breza Rok: 1993 DOI: 10.18778/0208-6077.27.03 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/linguistica/article/download/21455/21175 > Der Verfasser knüpft an einen Aufsatz von W. Taszycki über christliche Elemente in polnischen Ortsnamen an. Kultnamen stehen hier im Mittelpunkt und werden als eine Subklasse der Kulturnamen angesehen. Es wurden Namen analysiert, die mit Gott Boże Pole, Christus (Christburg, heute Dzierzgoń), Mutter Gottes (Malbork, Frombork u.a.) sowie mit Heiligen (Matarnia, Święty Wojciech) Zusammenhängen. Hierher gehören auch Namen, die von kościół (Kirche), kaplica (Kapelle). cerkiew (russisch-orthodoxe Kir **Nowa publikacja o historii pośmiennictwa w średniowiecznych i nowożytnych Prusach** Autorzy: Marcin Grulkowski Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.011 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35285/29726 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Mieszczańska "katedra ". Patronat nad kościołem Mariackim w średniowieczu** Autorzy: Elżbieta Piwowarczyk Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.97.25-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6868/8140 > -- **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Archaeological research of the Gothic Church of the Blessed Virgin Mary on the island of Ostrów Tumski, Poznań** Autorzy: Olga Antowska-Gorączniak Rok: 2021 DOI: 10.14746/wa.2021.24.978-83-946591-9-6 URL: https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/26733/1/rozdzial_23.pdf > Between 1999 and 2015 an archaeological research of the interior and the immediate vicinity of the Church of the Blessed Virgin Mary on the island of Ostrów Tumski in Poznań was con- ducted. This hall church, whose consecration took place in 1448, is part of the architecture style connected with the workshops of Master Builder Hinrich Brunsberg. Interestingly, the traceries of the study church windows correspond to similar elements from the churches in Brandenburg and Chojna (Brunsberg’s work). **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Gdańsk w okresie nowożytnym (Kultura, religia, polityka, społeczeństwo i stosunki międzynarodowe) / Danzig in der frühen Neuzeit (Kultur, Religion, Politik, Gesellschaft und internationale Beziehungen), Gdańsk, 30.05–01.06.2019 r.** Autorzy: Radosław Kubus Rok: 2020 DOI: 10.4467/23916001HG.20.018.13624 > Studia Historica Gedanensia » 2020 » Tom 11 (2020) » KRONIKA NAUKOWA A A A **Chroniści z XII i XIII wieku i ich wyobrażenia o władztwie. Nowe metody analizy** Autorzy: Michał Tomaszek Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.012 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35286/29727 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Bractwa i stowarzyszenia kościelne Matki Bożej z La Salette w celu wynagrodzenia w dębowieckim sanktuarium** Autorzy: Ks. Piotr Jamioł Rok: 2024 DOI: 10.52097/rs.2024.247-273 URL: https://ojs.academicon.pl/rs/article/download/10164/10336 > Powstanie i działalność bractw i stowarzyszeń kościelnych ku czci Matki Bożej z La Salette w celu wynagrodzenia przy dębowieckim sanktuarium miało duże znaczenie dla Kościoła powszechnego i lokalnego, propagując wśród ludzi Podkarpacia, a także na terenie Polski i Europy powszechną ideę pojednania i wynagrodzenia. Misjonarze Matki Bożej z La Salette (saletyni) po przybyciu na ziemie polskie (16 września 1902) i założeniu klasztoru macierzystego w Dębowcu (1910), który wkrótce stał się pierwszym **Parafia pod Wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie w latach 1939-1958 w świetle źródeł proweniencji kościelnej** Autorzy: Bartłomiej Grzanka Rok: 2015 DOI: 10.4467/27204006pmo.15.008.16915 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22399/ > Parafia rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie doznała podczas drugiej wojny światowej dużych strat duchowych (zwłaszcza tragiczne były losy proboszcza i wikariusza) oraz materialnych. W artykule przedstawione zostały dzieje parafii w latach 1945-1958, kiedy to pod przewodnictwem bardzo zaangażowanego proboszcza, ks. Lucjana Kurzawskiego, nastąpiła odbudowa duchowa, moralna i materialna lokalnego kościoła. THE PARISH DEDICATED TO THE ASSUMPTION OF THE BLESSED VIR **[REVIEW]: Krzysztof Bracha, Maria Mediatrix – Maria Adiutrix. Pobożność maryjna w nauczaniu kaznodziejskim w Polsce późnego średniowiecza. Sermones dominic ales et festivales z tzw. kolekcji Piotra z Miłosławia, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2023, pp. 328.** Autorzy: Ewelina Kaczor Rok: 2024 DOI: 10.31743/amsn.17767 URL: https://doi.org/10.31743/amsn.17767 > Review of Krzysztof Bracha's monograph: Maria Mediatrix – Maria Adiutrix. Marian Devotions in the Teachings of Late Medieval Preaching in Poland. The Sermones dominicales et festivals from the So-called Collectione of Piotr of Miłosław, Warszawa 2023 **Dzieje i kult cudownej figury Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Skrzatuszu w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (w 10 rocznicę koronacji)** Autorzy: J. Nowiński Rok: 1999 DOI: 10.21852/sem.1999.29 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12813/11052 > W ołtarzu głównym kościoła parafialnego w Skrzatuszu znajduje się gotycka figura Bolesnej Matki Bożej (Pieta). Postać przybyła do Skrtausza z Mielęcina (Mellentin) w 1575 r., skąd pochodzi Od wieków czczony jako cudotwórca. Kult Piety Miłosiernej w Skrztatuszu sprawowany Kościół pielgrzymkowy znany z miejscowego kościoła. Dzisiejszy barokowy kościół był zbudowany w latach 1684-1696 przez wojewodę poznańskiego Wojciecha Konstantego Brezę. Niezliczone cuda i łaski, które wierzący otrzymywali od wi **Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972** Autorzy: J. Uminski Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.5-92 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4890/5113 > Artykuł dotyczy lat 1920-1972, kiedy parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w bydgoskiej dzielnicy Szwederowo była administrowana przez jej pierwszych dwóch urzędujących. Ksiądz Jan Konopczyński został proboszczem Szwederowa w lutym 1920 r. Jego nominacja zbiegła się z dekretem kardynała Edmunda Dalbora, który podzielił Bydgoszcz na cztery strefy duszpasterstwa (tj. po przejęciu przez władze polskie administracji miasta 20 stycznia 1920 r., ale przed oficjalnym włączeniem Szwederowa i 17 innych **Spotkanie Historyków Kościoła w 800. rocznicę powstania Zakonu Franciszkańskiego (15-17 IV 2009)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2009 DOI: 10.52204/np.2009.111.327-331 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4312/5031 > W 2009 roku spotkanie profesorów i wykładowców historii Kościoła odbyło się w murach Wyższego Seminarium Duchownego Prowincji Matki Bożej Anielskiej pw. św. Bonawentury w Krakowie-Bronowicach Wielkich. W programie spotkania znalazły się referaty poświęcone różnym aspektom dziejów i charyzmatu zakonu franciszkańskiego. **Na śladach wczesnośredniowiecznej kolegiaty i kapituły zamkowej św. Michała w Gdańsku** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6533 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6533/6064 > - **Ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej i powstańcza mogiła – dwie pamiątki patriotyczne w dawnym opactwie w Lądzie nad Wartą** Autorzy: J. Nowiński Rok: 2023 DOI: 10.21852/sem.2009.26.25 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/11766/10177 > W starym opactwie w Lądzie nad Wartą zachowały się cenne pamiątki historyczne po powstaniu styczniowym i ruchu patriotycznym narodu polskiego w drugiej połowie XIX wieku. Kapucyni brali także udział w walkach o niepodległość. W 1850 r. przejęli oni kościół i klasztor w Lądzie, który wcześniej należał do cystersów. Kapucyni założyli park przykościelny. W 1859 r. umieszczono tam figurę Matki Bożej Niepokalanej projektu Antoniego Ślemińskiego (ryc. 2). Podczas remontu kościoła kapucyni odnowili m.i **Zarys historii archiwum kościelnego w Kamieniu Pomorskim** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9143 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9143/7649 > - **Z dziejów kultu łaskami słynącego obrazu Najświętszej Maryi Panny we Włoszczowej** Autorzy: J. Nedza Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.189-197 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7905/8010 > Wśród stosunkowo licznych sanktuariów maryjnych na ziemiach polskich, na uwagę zasługuje również siedemnastowieczny kościół parafialny we Włoszczowej pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Geneza powstania tej świątyni wiąże się ściśle z ruchem reformacji w Polsce. W drugiej bowiem połowie wieku XVI Włoszczowa była ośrodkiem ruchu kalwińskiego. Działał tam wówczas, między innymi, Grzegorz z Żarnowca, znany minister zboru kalwińskiego. Szafrańcowie, ówcześni właściciele Włoszczowej **Udział świeckich w Kościele lokalnym i powszechnym. Rada Regionu Gdańskiego Franciszkańskiego Zakonu Świeckich na przestrzeni Kapituł w latach 1989–2016** Autorzy: M. Kuczkowski Rok: 2018 DOI: 10.12775/TICZ.2018.017 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/TiCz/article/download/TiCz.2018.017/16102 > The history of Franciscan tertiary has lasted for over eight centuries and has always been connected with penitential movement. The tradition tells that the Franciscan Order was founded in 1221. The Pope Paul VI confirmed the rule for the tertiaries with his letter Seraphicus Patriarcha. After its introduction, the Order became the autonomous association of church and the tertiaries from all the world were the noticeable community on the international, national, regional and local level. Fratern **Twórcze odgrywanie Matki Polki i Matki Boskiej. Religia a symbolika macierzyńska w Polsce** Autorzy: Agnieszka Kościańska Rok: 2012 DOI: 10.31338/uw.9788323511175.pp.147-164 > Jak w okresie transformacji ustrojowej i ekonomicznej zmieniało się w Polsce macierzyństwo? Jak ewoluowały wzorce, ideologie, postawy, reprezentacje, a także praktyki życiowe związane z rolą matki? Autorki książki odpowiadają na te pytania w sposób **„Wielka” i „Mała Rodzina Marii” w ikonografii chrześcijańskiej. Krótka historia tematu i jego realizacje na terenie Wielkopolski** Autorzy: Agnieszka Wajroch Rok: 2018 DOI: 10.14746/e.2016.11.4 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/download/15456/15216 > The article deals with the iconography of the theme of the “great” and “small” family of Mary in Greater Poland. Most of the representations are not evidenced in the Bible. The author reviews the literature of the subject and presents examples of the realization of this theme in Greater Poland: Prochy, Tarnowo Połuckie, Skarbaszewo.Representations of this and related content were popular in medieval piety, especially in middle-class circles. In Greater Poland sculpted representations of the “sma **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Uwagi na temat pracy Tadusza Zakrzewskiego o polskich instytucjach i organizacjach w Toruniu pod zaborem pruskim (1815–1894)** Autorzy: A. Tarnowska Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.016 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35290/29732 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **Łąki Bratjańskie - najstarsze miejsce kultu maryjnego w diecezji chełmińskiej** Autorzy: Edmund Piszcz Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.177-203 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6695/7773 > -- **Bibliografia Sankturarium Matki Jedności Chrześcijan w Świętej Lipce za lata 1618-2018** Autorzy: E. Sukiennik Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.19 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/sukiennik_112_1.pdf > Sanktuarium maryjne w Świętej Lipce na Mazurach to jedno z najbardziej znanych miejsc pielgrzymkowych w Polsce. Od czasów średniowiecza przybywają tu pielgrzymi z Polski i z krajów sąsiednich, aby modlić się przed słynącym łaskami wizerunkiem Matki Bożej oraz słuchać koncertów muzycznych, które wykonywane są na imponujących organach barokowych. W 2018 roku sanktuarium przeżywało trzy ważne rocznice: 400-lecie oddania Świętej Lipki pod opiekę króla polskiego Zygmunta III Wazy i jego następców, 12 **Z dziejów kultu obrazu Matki Boskiej Chełmskiej** Autorzy: J. Stefański Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.159-190 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6831/7693 > -- **Jak „opowiedzieć” Matkę Bożą? Postać Maryi w kazaniu Samuela Brzeżewskiego** Autorzy: Dariusz Dybek Rok: 2019 DOI: 10.18778/1505-9057.53.10 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/polonica/article/download/5693/5377 > Samuel Brzeżewski to zakonnik, który w XVII w. był docenianym kaznodzieją i hagiografem. Dwa z trzech zachowanych jego kazań dotyczą Maryi. Należy do nich Zaciąg dworzanów na kurią Najaśniejszej Królowej nieba i ziemie Maryjej, w którym autor użył konceptu: przedstawia kryteria doboru chrześcijan na dwór Matki Bożej. Opisując Maryję, stosuje wobec niej bardzo wiele określeń, które zaczerpnął z tradycji biblijno-patrystycznej. Matka Boża to m.in. królowa, cesarzowa, druga Ewa, brama, okno i… piec **Powstanie Godzinek o Matce Bożej** Autorzy: A. Klawek Rok: 1952 DOI: 10.21906/RBL.2478 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2478/2565 > — **Contemporary Architectural Design in the Context of Historic Remains: The Case of the Old City of Gdańsk** Autorzy: A. Taraszkiewicz, K. Grębowski, K. Taraszkiewicz, J. Przewłócki Rok: 2021 DOI: 10.1080/2159032X.2021.2016051 URL: https://doi.org/10.1080/2159032x.2021.2016051 > ABSTRACT Architects, civil engineers, and other specialists planning modern projects in historical centers of European cities face extremely difficult historical and spatial conditions. They also come across technical problems related to the need to save valuable heritage assets consisting of historical buildings. These problems are most pronounced in cities that have suffered significant war damage. Such cities include Gdańsk (Poland), which was almost completely destroyed during World War II. **Pierwsze wyniki badań archeologicznych przy ulicy Sukienniczej 18 w Gdańsku** Autorzy: Monika Kasprzak, Igor Urban, Piotr Samól Rok: 2026 DOI: 10.12775/gnh.2025.01 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/69133/45603 > Prowadzone od 2023 r. badania archeologiczne przy ul. Sukienniczej 18 w Gdańsku przyniosły bardzo interesujące wyniki, które pozwalają na wstępną rekonstrukcję wyglądu południowo-zachodniej części grodu. W trakcie prac odkryto relikty drewnianego kościoła z XII w. oraz pozostałości zabudowy mieszkalnej i gospodarczej ustawionej wzdłuż dróg na osi wschód-zachód i północ-południe. W XIII w. w miejscu pierwszego kościoła powstał cmentarz, przy którym stanął zapewne nowy kościół, znany ze źródeł pis **Raz jeszcze o Margareth von der Beke. Przyczynek do kwestii roli kobiet w pielęgnowaniu pamięci o rodzinie** Autorzy: B. Możejko Rok: 2024 DOI: 10.26881/sds.2024.27.06 URL: https://doi.org/10.26881/sds.2024.27.06 > This article is a contribution on the role of women in keeping the memory of the family in the Middle Ages. Margareth von der Beke, a Benedictine nun from Toruń born in Gdańsk, was the youngest of 13 children of Johann and Ursula von der Beke. Her father came to Gdańsk from Cologne in the late 1360s. In unknown circumstances, when his 13 children were already born, he set off on a pilgrimage to Rome, from which he never returned. This information is reported in a notarial instrument of 14 July 1 **Plakietka św. Brygidy z Gdańska i inne archeologiczne świadectwa kultu świętej Brygidy w znaleziskach europejskich** Autorzy: Henryk Paner Rok: 2018 DOI: 10.12775/AHP.2017.012 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/AHP/article/download/AHP.2017.012/15571 > Zarys treści . Pośrod ponad 1200 średniowiecznych pamiątek pielgrzymich odnalezionych w podczas badan wykopaliskowych w Gdansku, pochodzących z ponad 40 europejskich sanktuariow, znaleziono rowniez plakietke z przedstawieniem świetej Brygidy. Kult tej świetej byl powszechny na Pomorzu juz w czasach jej wspolczesnych. Przyczynilo sie do tego eksponowanie ciala św. Brygidy w kościele Mariackim oraz w kaplicy pokutnic w Gdansku. Mialo to miejsce w roku 1374, w trakcie transportowania jej zwlok z Rz **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Toruń i Gdańsk - ośrodki badań nad cystersami Pomorza Gdańskiego i Kujaw okresu średniowiecza** Autorzy: Dariusz Aleksander Dekański Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.217-261 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7032/8123 > -- **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **The Blessed Virgin Mary, Mother of the Church Parish in Warnice in the Years 1977–2018** Autorzy: Piotr Lichota Rok: 2019 DOI: 10.18276/cto.2019.1-07 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/16188.pdf > Nowy podział granic po zakończeniu II wojny światowej zburzył dotychczasowy porządek w całym kraju. Na tereny zamieszkałe przed wojną przez Niemców zaczęli też przybywać mieszkańcy z tzw. centralnej Polski, głównie ze względów ekonomicznych. Dla wielu przyjazd na Pomorze Zachodnie był tzw. nowym otwarciem. Do Warnic i okolicznych miejscowości pierwsi osadnicy, przybyli jesienią 1947 roku, zwłaszcza z powiatu końskiego na Kielecczyźnie, z okolic Płocka, z Rzeszowszczyzny i Lubelszczyzny. To właśn **Czternastowieczny fresk z motywem Matki Bożej współdźwigającej krzyż w architektonicznej przestrzeni dwunawowej fary w Bolkowie** Autorzy: A. Jankowski Rok: 2022 DOI: 10.36744/bhs.1054 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1054/650 > Odkryte ostatnio w kościele pw. św. Jadwigi w Bolkowie gotyckie malowidła ścienne i średniowieczne detale architektoniczne ukazały w nowym świetle wczesne dzieje architektury świątyni. Dowiodły, że kościół przebudowano w 3. ćwierci XIV w. na dwunawową halę, a nie – jak zakładano – na założenie trójnawowe. Wśród reliktów gotyckich malowideł z kilku faz historycznych przetrwało wyobrażenie będące najstarszą w malarstwie polskim obrazową wykładnią idei compassio Mariae. Jest to wyjątkowo rzadki mot **Gdańsk: A Baltic Borderland Perspective** Autorzy: A. Drost Rok: 2022 DOI: 10.4467/23916001hg.22.002.17422 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23089/ > Studia Historica Gedanensia » Tom 13 (2022) » Gdańsk: A Baltic Borderland Perspective A A A **O historii gospodarczej i społecznej w Frankonii od XVI do XVIII wieku w perspektywie migracji i powiązań** Autorzy: H. Baum Rok: 2021 DOI: 10.12775/bpmh.2021.014 URL: https://apcz.umk.pl/BPMH/article/download/35288/29730 > Kościół luterański Gdańska w obliczu "kryzysu **HISTORIA FIGURY MATKI BOŻEJ W SEJNACH** Autorzy: Jaroslav Kalinovskij Rok: 2022 DOI: 10.56898/st.10171 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/st/article/download/10171/9328 > Figura Matki Bożej Sejneńskiej od wieków urzeka wiernych, odwiedzających sanktuarium swoim artyzmem oraz spokojem płynącym z Jej oblicza. Pielgrzymi, modląc się w Bazylice czują, że Matka Boska otacza swoją opieką tych, którzy zbliżają się do Boga i powierzają mu swoje troski. Wydaje się, że figura Madonny Sejneńskiej, bogata w treść teologiczną, może ożywiać i umacniać wiarę wszystkich modlących się w tej świątyni, a także łagodzić wzajemne relacje między Polakami i Litwinami oraz czynić je naw **Origines et Mutationes VI pt.: Ołtarz i tron – religia a władza od wczesnego średniowiecza po wiek XIX, Pruszcz Gdański, 13–14.06.2019 r.** Autorzy: Aleksandra Girsztowt Rok: 2020 DOI: 10.4467/23916001HG.20.020.13626 > Studia Historica Gedanensia » 2020 » Tom 11 (2020) » KRONIKA NAUKOWA A A A **Z Wiednia do Mentorelli. Dar cesarzowej Marii Teresy dla sanktuarium Matki Bożej** Autorzy: Barbara Jamska Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2373 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2373/2258 > Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej na Mentorelli (region Lacjum, około 50 km na wschód od Rzymu), jedno z najstarszych we Włoszech i na świecie, zostało zbudowane w miejscu nawrócenia św Eustachego. W pierwszym tysiącleciu opiekowali się nim benedyktyni, którzy spopularyzowali tam kult maryjny i prawdopodobnie w XII wieku umieścili wewnątrz świątyni drewnianą figurę Matki Bożej z młodym Jezusem. Opuszczenie miejsca przez mnichów (przypuszczalnie pod koniec XIV wieku) spowodowało spadek ruchu pielg **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **Opłakana Koronacja Marii Włodzimierza Tetmajera w kościele katedralnym w Sosnowcu** Autorzy: Paweł Pencakowski Rok: 2024 DOI: 10.4467/25453882mod.24.007.20664 URL: https://doi.org/10.4467/25453882mod.24.007.20664 > Tekst prezentuje istotne i jak dotąd niedostrzeżone treści programu ikonograficznego młodopolskiej dekoracji malarskiej, autorstwa krakowskich malarzy Włodzimierza Tetmajera i Henryka Uziembły w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Sosnowcu. Malowidła powstały w głównym mieście Zagłębia Śląsko-Dąbrowskiego, w burzliwych latach 1904‒1906. Interpretacja elementów składowych programu wskazuje, że przedstawiona w centrum kościoła koronacja Marii odbiega od odwiecznych i jednoznacznych u **Recenzja książki Daniela Gucewicza Diecezja gdańska w okresie komunizmu (1945–1989). Rys historyczny w stulecie biskupstwa gdańskiego** Autorzy: J. Hlebowicz Rok: 2026 DOI: 10.12775/gnh.2025.11 URL: https://apcz.umk.pl/GNH/article/download/69150/45613 > Recenzja **Fundacja ołtarza Matki Bożej na Jasnej Górze Jerzego Ossolińskiego z lat 1644-1650** Autorzy: Z. Jedynak Rok: 1980 DOI: 10.52204/np.1980.54.171-180 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6523/7282 > Jasna Góra jako główny ośrodek życia religijnego w naszym kraju stanowi zarazem wspaniały kompleks architektoniczny, gdzie każde pokolenie Polaków zostawiło jakąś pamiątkę po sobie. Otaczany wielką czcią cudowny obraz Matki Bożej, a przechowywany od 1382 roku, ściągał tutaj rzesze pielgrzymów spośród wszystkich stanów, zostawiali oni wota w zależności od stanu majątkowego i pozycji społecznej. Największym wotum dla Matki Bożej jest ołtarz ufundowany przez Jerzego Ossolińskiego, kanclerza wielkie **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Manuscript of Fr. Andrzej Józef Delerdt as a source for the beginning of the cult of Our Lady of Sorrows in Skrzatusz** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2020 DOI: 10.18276/skk.2020.27-25 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/18841.pdf > Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu położone jest obecnie w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Jest jedynym miejscem, w którym czci się nieprzerwanie od ponad 400 lat cudowną Pietę. Początki Skrzatusza sięgają XV wieku. Wówczas powstała tam pierwsza świątynia. Drugi kościół pw. Wniebowzięcia NMP wybudowano w 1572 roku. Poświęcił go sufragan poznański 3 lata później. W wyniku reformacji wcześniejsza samodzielna parafia skrzatuska został włączona jako filia do Wałcza na początku XVII wi **Architektoniczna dominanta sakralna kościoła Matki Bożej Częstochowskiej w Knurowie** Autorzy: M. Bogdan Rok: 2022 DOI: 10.5604/01.3001.0016.0561 > Artykuł przedstawia obraz posoborowej architektury sakralnej kościoła Matki Bożej Częstochowskiej wzniesionego jednocześnie z kompleksem sakralnym w Knurowie w latach 1980–1986 według projektu prof. arch. Adama Lisika. Metodyka badawcza prezentowana w artykule oprócz ustawodawstwa kościelnego głównie uwzględnia publikacje autora koncepcji knurowskiego kościoła. Nawiązując do aspektu historycznego i definiując Knurów jako nowe miejsce dla parafii oraz jej kościoła, prezentuje się uwarunkowania st **Recepcja piśmiennictwa o historii jasnogórskiego obrazu Matki Bożej na przykładzie dzieła O. Ksawerego Rottera „Gnad - und wundervolle Brosamen von der königlichen Taffel Herrscherin Himmels, und Erden Maria”** Autorzy: D. Bubel Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.297-323 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4206/4911 > W artykule przedstawiono problemy związane z odbiorem literatury dotyczącej historii malarstwa Matki Bożej Jasnogórskiej na przykładzie o. Ksawerego Rottera Gnada - und wundervolle Brosamen von der königlichen Taffel Herrscherin Himmels und Erden Maria. Przedstawiono własną opinię księdza Ksawerego na temat dziejów tego obrazu i jego cudownego działania, rysując profil dociekań historycznych związanych z tym obrazem, co stało się podstawą do dalszej analizy dzieła. Każdy etap historii przypisany **Szlakami przeszłości i czasów współczesnych, red. K. Puchowski i J. Zerko, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1996, ss. 387** Autorzy: K. Jakubiak Rok: 2019 DOI: 10.14746/bhw.1997.5.6.11 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/bhw/article/download/16799/16638 > . **Recenzja książki Grzegorza Kotłowskiego i Elżbiety Starek, Łacińskie inskrypcje w kościołach Gdańska. Bazylika Mariacka, Pelplin 2013, Wydawnictwo „Bernardinumn”, ss. 105** Autorzy: Barbara Hartleb-Kropidło Rok: 2014 DOI: 10.18778/1733-0319.17.16 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/collectanea/article/download/16189/15833 > Auctores eius libri, Grzegorz Kotłowski et Elżbieta Starek, omnes inscriptiones (numero 31) imprimis XVII saeculo p. Chr. n. confectas, quae in Basilica Minore Gedani inveniuntur (etiam in adiunctis photographiis) demonstrant. Maxima eorum pars ad vitam et activitatem nobilissimorum civium urbis Gedani pertinet, qui saepe magistratus publicos ac alia munera, e.g. magistrorum vel sacerdotum gerebant, et in gravibus politicis atque religiosis eventibus versati sunt. Magna cum diligentia ac artis e **Dzieje Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Polsce w latach 1923−1939109** Autorzy: Solan Marcin Dąbrowski Rok: 2022 DOI: 10.18290/rt22694.6 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rt/article/download/17569/16339 > Z ycie zakonne, istniej ce w Kos ciele i jednoczes nie tworz ce Kos ci katolicki, odegrao znacz c i trudn do pominie cia role w jego dziejach. Zakonnikw, zarwno me z czyzn jak i kobiety, z yj cych wedug rz norodnych form z ycia zakonnego, moz na odnalez c we wszystkich rodzajach dziaalnos ci podejmowanych przez Kos ci. Jednym z zakonw, ktry odegra niepomiern role w historii Ludu Boz ego, jest Zakon Braci Mniejszych zaoz ony przez s w **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Kościół i dom księży misjonarzy w Tykocinie** Autorzy: W. Kochanowski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.11.441-458 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7294/6866 > -- **Od heretyckiego mauzoleum do katolickiego sanktuarium. Nowe badania kaplicy Matki Bożej przy kolegiacie kórnickiej** Autorzy: J. Kowalski Rok: 2020 DOI: 10.18778/2084-851x.09.07 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/12287/11866 > Kaplica Matki Boskiej Różańcowej Kórnickiej powstała pierwotnie jako protestanckie mauzoleum, wzniesione w latach 1584–1603 z fundacji Stanisława Górki (zm. 1592), dokończone przez jego siostrzeńca Jana Czarnkowskiego, który przekazał kościół katolikom. Trzy nagrobki wykonali Henryk Horst oraz jego współpracownicy lub naśladowcy. W latach 1735–1737 dawne mauzoleum przekształcono w kaplicę maryjną, w której umieszczono słynący cudami obraz Matki Boskiej. Zachowane wota, fundowane przez szlachtę, **The Teutonic Order and monasteries in Gdańsk Pomerania in the first half of the 14th century** Autorzy: R. Kubicki Rok: 2023 DOI: 10.26881/sds.2023.26.04 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/stzdsr/article/download/10097/9168 > Przedmiotem opracowania jest próba charakterystyki polityki prowadzonej przez zakon krzyżacki (niemiecki) wobec klasztorów na Pomorzu Gdańskim w pierwszej połowie XIV w. W dotychczasowych ocenach tradycyjnie wskazywano na konsekwentnie stosowane ograniczenia odnośnie do fundacji klasztorów mniszych w Prusach i dążenie zakonu niemieckiego do poddania ścisłej kontroli wszystkich zgromadzeń posiadających swoje siedziby na Pomorzu Gdańskim. W artykule wskazano przede wszystkim na dwa czynniki mające **„Król się ślini na myśl o Gdańsku…” – cztery odsłony walki o symbole między miastem a władzą zwierzchnią z zamkiem krzyżackim w tle** Autorzy: Tomasz Torbus Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.12 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5180/4656 > I draw the historical background with the question of how the city has for centuries been communicating with visual signs with its so different external sovereigns. After general remarks, I focus on the ruler’s relationship with the city during the Teutonic Knights’ era, as the example serving the Teutonic castle in Gdansk, from the beginning of its construction to the story of its demolition. The Teutonic castle was built, according to the message of Wigand of Marburg, during the time of Grand **[Recenzja]: Schematyzm Diecezji Gdańskiej na jubileuszowy rok 1975, nakładem Kurii Biskupiej w Gdańsku-Oliwie, Gdańsk 1976** Autorzy: Władysław Szulist Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7091 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7091/6642 > - **Przyczynki źródłowe do dziejów szpitala św. Elżbiety w Starym Mieście Gdańsku z lat 1429–1454** Autorzy: Rafał Kubicki Rok: 2020 DOI: 10.4467/23916001HG.20.017.13623 URL: https://doi.org/10.4467/23916001hg.20.017.13623 > Przyczynki źrodlowe do dziejow szpitala św. Elzbiety w Starym Mieście Gdansku z lat 1429–1454 **Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg** Autorzy: B. Schmid > Zabytki architektury i sztuki powiatu malborskiego. Zeszyt czternasty z tej serii wydawniczej. Publikacja zostala wydana na zlecenie zachodniopruskiego sejmiku prowincjonalnego. Opracowana przez Bernharda Schmid’a – radce budowlanego w Malborku i prowincjonalnego konserwatora zabytkow na Prusy Zachodnie. Ksiązka zawiera 472 ilustracje w tekście i 31 dodatkow. **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Romańska i wczesnogotycka architektura kościoła pocysterskiego w Oliwie (XII-XIIIw.)** Autorzy: Leszek Wetesko Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.429-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7337/7912 > -- **Matka Boska zw. Kupiecką** Autorzy: Maria Szcześniak Rok: 2025 DOI: 10.35765/pk.2025.5104.10 URL: https://doi.org/10.35765/pk.2025.5104.10 > Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza stanu wiedzy, historii i ikonografii obrazu popularnie zwanego Matką Boską Kupiecką z domu zakonnego księży jezuitów przy Małym Rynku w Krakowie. Wymowa symboliczna dzieła jest badana na podstawie druków emblematycznych epoki baroku i pozwala na wskazanie możliwych graficznych wzorów scen. Bogata symbolika wskazuje na różnorodne inspiracje kulturowe zarówno biblijne, patrystyczne, jak również mitologiczne i pogańskie. Artykuł porządkuje kwestie z **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem -

[object Object]