Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy

Historia parafii Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Świdwin udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: koszalińsko-kołobrzeska. --- ### Publikacje naukowe **Dzieje parafii i kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy w latach 1920-1972** Autorzy: J. Uminski Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.5-92 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4890/5113 > Artykuł dotyczy lat 1920-1972, kiedy parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy w bydgoskiej dzielnicy Szwederowo była administrowana przez jej pierwszych dwóch urzędujących. Ksiądz Jan Konopczyński został proboszczem Szwederowa w lutym 1920 r. Jego nominacja zbiegła się z dekretem kardynała Edmunda Dalbora, który podzielił Bydgoszcz na cztery strefy duszpasterstwa (tj. po przejęciu przez władze polskie administracji miasta 20 stycznia 1920 r., ale przed oficjalnym włączeniem Szwederowa i 17 innych **Dzieje Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-685-1 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-685-1 > History of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese. Selection of documents 50 years of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese resulted in the organization of several scientific conferences and the publication of occasional publications. The beginnings of the Koszalin Church are associated with the issuance of the Episcoporum Poloniae coetus bull by Paul VI on June 28, 1972. The Pope’s decision was announced after many years of efforts by Primate Stefan Wyszyński and the Polish Episcopate **Materials of the Archive of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese in Koszalin concerning the history of the church of Pila (Piła)** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-13 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16085.pdf > Pierwsze źródła dotyczące Piły pochodzą z akt konsystorskich z połowy XV w. Początkowo należała ona do parafii w Ujściu. Usamodzielniła się w początkach XVII w. Do 1920 r. wchodziła w skład diecezji i archidiecezji poznańskiej. Po zakończeniu I wojny światowej włączono ją do delegatury arcybiskupiej, a następnie wolnej prałatury w Pile. W wyniku II wojny światowej weszła w skład Kościoła gorzowskiego. Ostatnia reorganizacja Kościoła w Polsce w 1992 r. spowodowała jej włączenie do diecezji koszal **The Catholic Church in the tape library of the Polish Radio Koszalin from 1962–1993. A review of the contents of the magnetic tapes** Autorzy: Kacper Pencarski Rok: 2025 DOI: 10.18276/skk.2025.32-13 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/21410.pdf > Artykuł poświęcony został zawartości merytorycznej części taśmoteki Polskiego Radia w Koszalinie, jaki został przygotowany w latach 1962–1993, to jest w czasie funkcjonowania Komitetu ds. Radia i Telewizji (1951–1993), a jaki dotyczy Kościoła katolickiego we wschodniej części Pomorza Zachodniego. Dokumentacja audiowizualna stanowi szczególne źródło archiwalne i historyczne, wykorzystywane coraz częściej. Przyczyną tego stanu rzeczy są przede wszystkim trudności o charakterze technicznym, w dużo **O franciszkańskiej historii koszalińskich kościołów w latach 1945–1974** Autorzy: Krystyna Bastowska Rok: 2024 DOI: 10.69553/rs.2024.12-07 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2024/07_krystyna_bastowska.pdf > At the beginning of 1945, there were 10 temples belonging to various denominations in Koszalin, including one Catholic church. Saint Joseph. All temples survived the war conflagration. The first Franciscan, Father Nikodem Szałankiewicz, arrived in ruined Koszalin on May 26, 1945, together with a group of 450 settlers from Gniezno, occupying the church dedicated to the Saint Joseph without any obstacles, and from June 17, 1945 also the parish church. Parish of St. Joseph initially included over 2 **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il.** Autorzy: K. Witkowski Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.020.16292 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21867/ > Polonia Maior Orientalis » 2017 » IV » Bartłomiej Grzanka, Dziedzictwo Karmelu – 250 lat kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie, Kłodawa 2016, ss.183, il. A A A **Zarys historyczny Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Polsce (karta z dziejów społecznych Kościoła)** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.59-172 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7727/7069 > -- **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska. Historia i teraźniejszość** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-960-9 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-960-9 > THE ARCHDIOCESE OF SZCZECIN-KAMIEŃ. HISTORY AND PRESENT On 28 June 1972, Pope Paul VI established the Szczecin-Kamień diocese with the papal bull Episcoporum Poloniae coetus. Two decades later, on 25 March 1992, Pope John Paul II, with the papal bull Totus Tuus Poloniae populus, raised it to the rank of metropolitan see and entrusted the neighbouring dioceses of Koszalin-Kołobrzeg and Zielona Góra-Gorzów to its care. John Paul II’s document did not introduce signifi cant territorial changes; on **The Second Synod of the Diocese of Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) in the historical and theological perspective of the synodality of the Church** Autorzy: Jan Wojtczak Rok: 2023 DOI: 10.18276/skk.2023.30-13 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/20566.pdf > Synodalność Kościoła od samego początku ukazuje wspólnotę wiary jako jeden lud pielgrzymujący, w którym każdy ma swoje miejsce i dzieli odpowiedzialność za Kościół. Współcześnie praktyka Kościoła kładzie duży akcent na zaangażowanie wiernych świeckich w troskę o Kościół i przez prawodawstwo umożliwia im również udział we władzy kościelnej. Wyrazem wspólnej odpowiedzialności i przejawem synodalności na szczeblu partykularnym był II Synod Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. **Dzieje i kult cudownej figury Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Skrzatuszu w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (w 10 rocznicę koronacji)** Autorzy: J. Nowiński Rok: 1999 DOI: 10.21852/sem.1999.29 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12813/11052 > W ołtarzu głównym kościoła parafialnego w Skrzatuszu znajduje się gotycka figura Bolesnej Matki Bożej (Pieta). Postać przybyła do Skrtausza z Mielęcina (Mellentin) w 1575 r., skąd pochodzi Od wieków czczony jako cudotwórca. Kult Piety Miłosiernej w Skrztatuszu sprawowany Kościół pielgrzymkowy znany z miejscowego kościoła. Dzisiejszy barokowy kościół był zbudowany w latach 1684-1696 przez wojewodę poznańskiego Wojciecha Konstantego Brezę. Niezliczone cuda i łaski, które wierzący otrzymywali od wi **Manuscript of Fr. Andrzej Józef Delerdt as a source for the beginning of the cult of Our Lady of Sorrows in Skrzatusz** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2020 DOI: 10.18276/skk.2020.27-25 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/18841.pdf > Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu położone jest obecnie w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Jest jedynym miejscem, w którym czci się nieprzerwanie od ponad 400 lat cudowną Pietę. Początki Skrzatusza sięgają XV wieku. Wówczas powstała tam pierwsza świątynia. Drugi kościół pw. Wniebowzięcia NMP wybudowano w 1572 roku. Poświęcił go sufragan poznański 3 lata później. W wyniku reformacji wcześniejsza samodzielna parafia skrzatuska został włączona jako filia do Wałcza na początku XVII wi **Bull of Pius VII De salute animarum and the reborn Catholic Church in West Pomerania and the Lubusz Land between 1821 and 1945** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.18276/skk.2024.31-12 URL: https://doi.org/10.18276/skk.2024.31-12 > Bulla papieża Piusa VII De salute animarum z 16 lipca 1821 roku porządkowała sprawy Kościoła katolickiego na terenie Prus, w tym na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej. Wraz z nią oblicze wspólnoty katolickiej, wchodzącej w średniowieczu w skład biskupstwa kamieńskiego i lubuskiego, a zupełnie zniszczonej w okresie diaspory (począwszy od połowy XVI w.), zaczęło się odradzać w swoich strukturach. Teren byłego biskupstwa kamieńskiego podlegał delegaturze berlińskiej wchodzącej w skład diecezji wro **Pobyt i nauczanie prymasa Polski kard. Augusta Hlonda na terenie późniejszej diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (część 2)** Autorzy: Sebastian Kapuściński Rok: 2024 DOI: 10.69553/rs.2024.12-09 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2024/09_sebastian_kapuscinski.pdf > Cardinal August Hlond’s post-war activities, under special privileges from the Holy See, led to the establishment of church structures. Over time, his temporary arrangements were reflected in permanent structures. The Diocese of Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg), erected in 1972, was created from part of the recovered lands, an aftermath of the decisions made by Cardinal Hlond. This article contains descriptions of the cardinal’s meetings with the faithful in towns within the boundaries of this dio **Kręgi Apostolatu Pielgrzymującej Matki Bożej w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej** Autorzy: Zygmunt Czaja Rok: 2023 DOI: 10.69553/rs.2023.11-10 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2023/10_zygmunt_czaja.pdf > Inicjatorem Apostolstwa Pielgrzymującej Matki Bożej jest sługa Boży Jan Luiz Pozzobon (1904–1985), Brazylijczyk, ojciec rodziny i diakon stały. W 1950 r. otrzymał od siostry szensztackiej obraz Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej w oprawie nawiązującej kształtem do sanktuarium szensztackiego, aby czuwał nad pielgrzymowaniem obrazu po rodzinach jego osiedla. Widząc pozytywny wpływ tej akcji pastoralnej na rodziny, postanowił ją kontynuować. Od 1959 r. zaczął tworzyć kręgi dla rodzin, organizując 30 **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Retable from Lubowo (Łubowo). An example of late gothic sculpture and the lay piety of the and of 15th and the beginning of 16th century in Western Pomerania** Autorzy: Angelika Grobelna-Sochaj Rok: 2022 DOI: 10.18276/skk.2022.29-15 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/19896.pdf > Ołtarz z Łubowa pojawił się w ostatnich miesiącach II wojny światowej. W czasie cofania linii frontu niemiecki oficer zdeponował paczkę u rodziny ze Starowic. Po wojnie, gdy pakunek został rozpieczętowany, depozytariusze odkryli w niej późnośredniowieczny tryptyk. Został on umieszczony w kościele filialnym w Starowicach, a w 1975 roku w kościele parafialnym w Łubowie. Ołtarz został odrestaurowany w latach 1974–1975 oraz w latach 1994–1995 przez pracownie konserwatorskie w Gdańsku i Szczecinie. W **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Zbiór fotografii w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.13195 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.13195 > Po podpisaniu porozumień granicznych między Polską a Republiką Federalną Niemiec w 1970 r. papież Paweł VI ustanowił stałą organizację kościelną na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej. Powstała wówczas diecezja ko­szalińsko-kołobrzeska. Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej (dalej: AAKK) zostało erygowane staraniem biskupa diecezjalnego w 2003 r. Działalność instytucji reguluje zatwierdzony statut i wewnętrzny regulamin. Do archiwum są przekazywane archiwalia z kurii biskupiej, parafii, in **Ignacy Jeż – first bishop of Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese (1972–1992)** Autorzy: Łukasz Łukaszewicz Rok: 2024 DOI: 10.18276/skk.2023.1-04 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/20984.pdf > 28 czerwca 1972 roku decyzją papieża Pawła VI została utworzona diecezja koszalińsko--kołobrzeska i mianowany jej pierwszy biskup diecezjalny – Ignacy Jeż. W kolejnych miesiącach podejmował on szereg działań prawnych zmierzających do wypełnienia papieskiej decyzji, począwszy od kanonicznego objęcia w zarząd diecezji, poprzez zamieszkanie na jej terenie, mianowanie pierwszych urzędników, określenie zasad funkcjonowania kurii biskupiej, aż do uroczystego ingresu do koszalińskiej katedry i złożenia **Dlaczego Kościół poświęcił Matce Boskiej dzień sobotni** Autorzy: T. Sitkowski Rok: 1948 DOI: 10.21906/RBL.2340 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/2340/2430 > — **Inwentarz archiwalny Kurii Administracji Apostolskiej w Gorzowie Wielkopolskim 1945–1972.** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-904-3 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-904-3 > Archival inventory of the Curia of the Apostolic Administration in Gorzow (Gorzów) Wielkopolski 1945–1972. The area of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) diocese By the order of the great powers, Poland’s borders changed significantly after the end of World War II. As compensation for the territories lost in the east to the Soviet Union, it received the territories of the Third Reich on the Oder and the Baltic Sea. Primate August Hlond, by virtue of papal authority, established apostolic admini **11 years of “The Skrzatusz Annals”** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2024 DOI: 10.18276/skk.2023.1-02 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/20982.pdf > Jubileusze są okazją do pewnych podsumowań i nakreślenia nowych lub skorygowania obecnych działań. Trzydzieści lat ukazywania się „Studiów Koszalińsko-Kołobrzeskich” skłania nie tylko do zwrócenia uwagi na genezę, rozwój i stan obecny tego czasopisma, ale również na nowe i większe możliwości wydawnicze koszalińskiego środowiska naukowego. W przestrzeni naukowej pojawiło się drugie czasopismo naukowe o tematyce teologiczno-historycznej, zatytułowane „Rocznik Skrzatuski”. Powstanie tego periodyku **The History of the Congregation of the Sisters of Merciful Jesus within the Boundaries of the Present Metropolitan Archdiocese of Szczecin and Kamien (Kamień)** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-14 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16086.pdf > Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej metropolii szczecińskiej (od 25 marca 1992 r.), w skład której wchodzą: archidiecezja szczecińsko-kamieńska i diecezje koszalińsko-kołobrzeska i zielonogórsko-gorzowska przechodziły kilka reorganizacji, w wyniku której teren jej zmniejszył się z 44 836 km² (1945 r.) do 37 199 km². Na tym obszarze po wojnie pozostały tylko 54 siostry z 5 zgromadzeń w 16 domach zakonnych, a obecnie w metropolii posługuje 807 sióstr zakonnych. Pośród wielu rodzin zakonnych **Zapomniana peregrynacja Piety Skrzatuskiej** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2023 DOI: 10.69553/rs.2023.11-03 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2023/03_tadeusz_ceynowa.pdf > Diecezja koszalińsko-kołobrzeska, kiedy została erygowana w 1972 r., miała jedno sanktuarium. W skrzatuskim kościele była czczona od 1575 r. MB Bolesna. To miejsce pierwszy biskup Ignacy Jeż ogłosił diecezjalnym sanktuarium z uroczystymi obchodami odpustu diecezjalnego 15 września lub w najbliższą niedzielę po tej dacie. O Skrzatuską Pietę i parafię dbali księża salezjanie już od 1952 r. Bp I. Jeż przekazał im sanktuarium. To zainicjowało podjęcie wielu starań z ich strony. Starania biskupie i s **Najdawniejsze wiadomości o duchowieństwie na Pomorzu Wschodnim przed rokiem 1308/9** Autorzy: K. Dąbrowski Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.117-130 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6693/7771 > -- **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Z dziejów kultu obrazu Matki Boskiej Chełmskiej** Autorzy: J. Stefański Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.159-190 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6831/7693 > -- **Kościół w czasie odzyskiwania niepodległości w świetle wybranych przykładów z historii diecezji chełmińskiej** Autorzy: W. Rozynkowski Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1808 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1808/1835 > to. The next two points referred to biographies, or rather the activities of two people: the ordinary of Chełmno, Augustyn Rosentreter and the priest of the Chełm Diocese, Fr. Józef Dembieński. Their example shows the diversity and complexity of attitudes that we encounter in the process of rebirth of Polish statehood in Pomerania. **Sprawozdanie z poszukiwań akt w Archiwum Państwowym w Szczecinie dotyczących Kościoła na Pomorzu Zachodnim w latach 1140-1545** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9185 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9185/7681 > - **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Paralela Maryja–Kościół w egzegezie wczesnochrześcijańskiej** Autorzy: B. Czyżewski Rok: 2026 DOI: 10.15633/ps.30102 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/poloniasacra/article/download/5600/5423 > Ogłoszony przez papieża Pawła VI w czasie soboru watykańskiego II tytuł „Matka Kościoła” odnosił się do Maryi. Nie był on nowy i nieznany, ponieważ uzasadniali go pisarze wczesnochrześcijańscy, zwracając uwagę na paralelę Maryja–Kościół. Była ona przedłużeniem innego porównania, znanego już św. Justynowi, Maryja–Ewa. W używaniu paraleli Maryja–Kościół na czoło wysuwa się św. Ambroży z Mediolanu, który wskazuje na dziewictwo i macierzyństwo łączące Maryję i Kościół. Te dwa przymioty, zdaniem bisk **Katolickie księgi metrykalne diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9998 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/9998/8345 > Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej powstało w 2003 roku. Zadaniem pracowników tej instytucji było przejęcie z archiwów parafialnych dokumentacji wytworzonej przed 1945 roku. Spośród archiwaliów wyodrębniono liczący 215 pozycji zbiór katolickich ksiąg metrykalnych. Pochodzą one z 39 katolickich parafii. Po odpowiednim zabezpieczeniu i opracowaniu są udostępniane w formie cyfrowej zainteresowanym badaczom. Przedstawiony w artykule katalog przedstawia stan zachowania i ogromny walor poznaw **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko, J. Kucharzewska Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.14542 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14542/13188 > W centrum współczesnego Charkowa znajduje się jeden z cenniejszych zabytków architektury sakralnej Ukrainy Lewobrzeżnej – kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wybudowany w stylu neogotyckim w końcu XIX wieku. W artykule zaprezentowano dotychczasowy stan badań nad tym zabytkiem i przedstawiono nowe fakty związane z jego powstaniem. Przedstawiono też unikatowe źródła rękopiśmienne dotyczące początkowego etapu budowy kościoła, pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego Obwod **Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17980 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17980/16914 > W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w **CHURCHES ESTABLISHED AFTER THE SECOND WORLD WAR IN THE WEST POMERANIA AREA – CHARACTERISTICS OF SELECTED OBJECTS** Autorzy: D. Janisio-Pawłowska Rok: 2019 DOI: 10.21005/pif.2019.39.e-02 URL: https://doi.org/10.21005/pif.2019.39.e-02 > In the post-war years, more than a hundred new religious buildings were built in the area of the present-day Western Pomerania. Contemporary churches represent a great variety of forms, created in many locations, most often as new buildings, but also as expanded and adapted one s. The article analyzes the created buildings and presents descriptions from individual groups of contemporary churche s. **Pobyt i nauczanie prymasa Polski kard. Augusta Hlonda na terenie późniejszej diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej** Autorzy: Sebastian Kapuściński Rok: 2023 DOI: 10.69553/rs.2023.11-12 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2023/12_sebastian_kapuscinski.pdf > Prymas Polski kardynał August Hlond przeszedł do historii jako postać wybitna. Przypadło mu odegrać rolę organizatora struktur kościelnych w powojennej Polsce, na mocy specjalnych przywilejów papieskich, jakich dotąd nikomu w Kościele nie przyznawano. W historię późniejszej diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej wpisał się nie tylko swoimi decyzjami, ale również odwiedzając jej tereny. Niniejszy artykuł zawiera opis przywilejów, przebieg spotkań prymasa z „niemieckimi” rządcami dotychczasowych struk **Sacral Architecture in Poland after 1945 with Particular Reference to the Archdiocese of Częstochowa** Autorzy: A. Repelewicz Rok: 2021 DOI: 10.3390/rel12110952 URL: https://www.mdpi.com/2077-1444/12/11/952/pdf?version=1635818482 > The study attempts to analyze the post-war sacral architecture in Poland based on the example of churches built after 1945 in the area of the present archdiocese of Częstochowa. It presents the history of sacral architecture, with particular emphasis on the years 1945–1989. It further discusses issues concerning the style of churches and problems related to structures with very large areas and cubature. Problems related to churches erected as “catechetical centers” and smaller filial churches ar **Rozwój organizacji kościelnej na Ziemi Lubuskiej i Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1965** Autorzy: M. Chorzępa Rok: 1965 DOI: 10.52204/np.1965.22.113-149 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6340/6541 > W artykule przestawiono dwudziestolecie Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej. Omówiono w nim stan organizacji terytorialno-kościelnej, zwracając uwagę na kwestię zniszczonych kościołów. Opisano trudy odbudowy życia religijnego Gorzowskiej Administracji Kościelnej. Przestawiono posługę administratorów apostolskich: ks. Edmunda Nowickiego, ks. Tadeusza Załuczkowskiego, ks. Zygmunta Szelążka oraz biskupów: ks. Teodora Benscha i ks. Wilhelma Pluty. **KOŚCIÓŁ PW. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W GODZIESZOWIE MIEJSCEM OSTATNIEJ ZIEMSKIEJ POSŁUGI BŁOGOSŁAWIONEJ S. ANIELI SCHRAMM** Autorzy: S. Kowalski Rok: 2023 DOI: 10.58324/s.334 URL: https://spoleczenstwo-civitaschristiana.pl/index.php/s/article/download/334/321 > Świętowanie każdego jubileuszu jest zawsze okazją do odniesienia się do przeszłości. Według źródeł wzmianki o istnieniu świątyni katolickiej w Godzieszowie pochodzą z 1420 r., jednak niektórzy doszukują się jej początków nieco wcześniej, bo już w 1346 r. Osłabienie rozwoju życia duszpasterskiego nastąpiło wraz z nadejściem reformacji. Dopiero objęcie patronatu nad wspólnotą katolicką w Godzieszowie przez siostry zakonne z Lubania przyczyniło się do dalszego rozwoju duszpasterskiego. W 1833 r. do **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **Z dziejów kultu łaskami słynącego obrazu Najświętszej Maryi Panny we Włoszczowej** Autorzy: J. Nedza Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.189-197 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7905/8010 > Wśród stosunkowo licznych sanktuariów maryjnych na ziemiach polskich, na uwagę zasługuje również siedemnastowieczny kościół parafialny we Włoszczowej pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Geneza powstania tej świątyni wiąże się ściśle z ruchem reformacji w Polsce. W drugiej bowiem połowie wieku XVI Włoszczowa była ośrodkiem ruchu kalwińskiego. Działał tam wówczas, między innymi, Grzegorz z Żarnowca, znany minister zboru kalwińskiego. Szafrańcowie, ówcześni właściciele Włoszczowej **Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis. Święci, błogosławieni, słudzy Boży związani z zachodniopomorską i lubuską ziemią** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-950-0 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-950-0 > Pomerania sacra et sacra Terra Lubucensis Saints, blesseds, servants of God associated with the West Pomeranian and Lubusz lands The history of the Catholic Church is marked by the stories of saints who were able to fully realise the Gospel of Jesus Christ in their lives or suffered martyrdom for their faith. They are intercessors with God and the best reformers of the Church. They are therefore role models for the faithful. This study fits into the anniversaries celebrated in the Szczecin-Ka **Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach** Autorzy: Urszula Pietrykowska Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.87-111 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6810/7683 > -- **Udział świeckich w przebiegu II Synodu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej oraz ich rola wynikająca z uchwał synodalnych** Autorzy: Jan Wojtczak Rok: 2023 DOI: 10.69553/rs.2023.11-11 URL: http://www.rocznikskrzatuski.pl/archiwum_pliki/rs2023/11_jan_wojtczak.pdf > Kościół, będący Ludem Bożym, realizuje swoją misję uświęcania świata, czyniąc to przez włączanie do odpowiedzialności wszystkich wiernych, zarówno duchownych, jak i świeckich. Jego misja spełnia się w duchu synodalności, a więc kroczenia razem – obok siebie – ku wieczności wraz z Chrystusem. W czasach współczesnych praktyka Kościoła kładzie duży akcent na zaangażowanie wiernych świeckich w troskę o Kościół i przez prawodawstwo umożliwia im również udział we władzy kościelnej. Wyrazem wspólnej od **How German Marienkirche became Polish Cathedral of the Assumption of Blessed Virgin Mary** Autorzy: Dariusz A. Rymar Rok: 2021 DOI: 10.18276/pz.2021.36-07 URL: https://wnus.edu.pl/pzp/file/article/view/19041.pdf > Celem artykułu jest prześledzenie procesu powstania w Gorzowie stolicy Administratury Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej – w latach 1945–1972 faktycznie największej diecezji w kraju. Na proces ten składały się dwa elementy: 1) odgórne decyzje władz Kościoła katolickiego oraz 2) działania lokalnej administracji. Jak wynika z analizy akt znajdujących się w Archiwum Państwowym w Gorzowie Wielkopolskim decyzja władz kościelnych nosiła cechy przypadku. Od połowy sierpnia 1945 r. **Ewangelickie księgi metrykalne w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej** Autorzy: Tadeusz Ceynowa ks. Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18379 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18379/16008 > Księgi metrykalne w polskich archiwach cieszą się dużym zainteresowaniem, zarówno naukowców, genealogów, jak i prywatnych osób. Kilka lat temu do rąk czytelnika trafił artykuł na temat katolickich ksiąg metrykalnych znajdujących się w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Tym razem czytelnicy będą mogli się zapoznać z ciekawym zbiorem ewangelickich metrykaliów. Po przesiedleniu Niemców po II wojnie światowej z terenów przyznanych Polsce przy ewangelickich parafiach pozostała część wytworz **Zarys historii archiwum kościelnego w Kamieniu Pomorskim** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9143 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9143/7649 > - **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Parafia pod Wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie w latach 1939-1958 w świetle źródeł proweniencji kościelnej** Autorzy: Bartłomiej Grzanka Rok: 2015 DOI: 10.4467/27204006pmo.15.008.16915 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22399/ > Parafia rzymskokatolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodawie doznała podczas drugiej wojny światowej dużych strat duchowych (zwłaszcza tragiczne były losy proboszcza i wikariusza) oraz materialnych. W artykule przedstawione zostały dzieje parafii w latach 1945-1958, kiedy to pod przewodnictwem bardzo zaangażowanego proboszcza, ks. Lucjana Kurzawskiego, nastąpiła odbudowa duchowa, moralna i materialna lokalnego kościoła. THE PARISH DEDICATED TO THE ASSUMPTION OF THE BLESSED VIR **Romańska i wczesnogotycka architektura kościoła pocysterskiego w Oliwie (XII-XIIIw.)** Autorzy: Leszek Wetesko Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.429-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7337/7912 > -- **Katedra p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku w opisie wizytacyjnym z 1829 roku** Autorzy: Marek Hałaburda Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.2018.109.10 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.2018.109.10 > Kościół p.w. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Mińsku, wybudowano w latach 1700-1710, jako kościół klasztorny jezuitów. Po kasacie zakonu, został przekazany parafii. W 1797 r. budynek kościoła strawił pożar. Rok później świątynia wyznaczona została na katedrę utworzonej wówczas diecezji, ze stolicą w Mińsku. Odbudowana w latach 1798-1803 dzięki staraniom i funduszom bpa Jakuba Ignacego Dederki. W 1869 r. na skutek likwidacji diecezji, ponowie został zdegradowany do siedziby parafii. W listopadz **Youth Days in the (Arch)Diocese of Szczecin-Kamien (Kamień) in the years 1990–2022** Autorzy: M. Szczodry Rok: 2023 DOI: 10.18276/skk.2023.30-08 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/20561.pdf > Diecezjalne obchody Światowego Dnia Młodzieży są celebrowane w Kościele szczecińsko-kamieńskim od 1990 roku. W ciągu ponad trzydziestu lat zmieniała się forma tego spotkania, ale zasadnicze elementy programu nieprzerwanie towarzyszą świętowaniu młodych archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie historii Dni Młodych, które początkowo gromadziły młodzież w stolicy diecezji, w Szczecinie, a od 2003 roku odbywają się w różnych miejscowościach na terenie cał **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Sanktuarium w Machirowie w XVIII w. jako przykład lokalnego ośrodka kultu maryjnego na wschodnich terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego** Autorzy: M. Sawicki Rok: 2007 DOI: 10.52204/np.2007.107.67-90 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4248/5068 > Jednym z najbardziej charakterystycznych przejawów pobożności wśród mieszkańców Rzeczypospolitej Obojga Narodów w czasach nowożytnych był kult Najświętszej Maryi Panny. Tutaj spotykały się zachodnie i wschodnie tradycje kultu Matki Bożej, co miało integralny wpływ na wspólnoty chrześcijańskie. Źródłem, na którym autor opiera swoje badania, jest księga 250 cudów dokonanych dzięki ikonie Matki Bożej Machirowskiej i opisanych w książce bazylianina Martyra Auzgajłło. Tego typu działalność była typow **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Sztuka potrydencka na Śląsku na przykładzie kościoła św. św. Stanisława i Wacława w Świdnicy. Założenia teoretyczne i praktyka artystyczna** Autorzy: M. Głowacki Rok: 2008 DOI: 10.18778/0208-6050.83.02 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/historica/article/download/19799/19287 > „After Trident Council art” term refers to the sacral artistic realizations which originated after the Trident Council (1545-1563). Generally, the foundations of this art were formulated during the last (XXVth) session of the Council (3-4 December 1563) in the decree entitled De invocatione, veneratione el reliqvis sanctorum, et sacris imaginibus. Because the decree did not give answer to many very important questions for artists, which were born during the artistic practice, detailed solutions **Bibliografia Sankturarium Matki Jedności Chrześcijan w Świętej Lipce za lata 1618-2018** Autorzy: E. Sukiennik Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.19 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/sukiennik_112_1.pdf > Sanktuarium maryjne w Świętej Lipce na Mazurach to jedno z najbardziej znanych miejsc pielgrzymkowych w Polsce. Od czasów średniowiecza przybywają tu pielgrzymi z Polski i z krajów sąsiednich, aby modlić się przed słynącym łaskami wizerunkiem Matki Bożej oraz słuchać koncertów muzycznych, które wykonywane są na imponujących organach barokowych. W 2018 roku sanktuarium przeżywało trzy ważne rocznice: 400-lecie oddania Świętej Lipki pod opiekę króla polskiego Zygmunta III Wazy i jego następców, 12 **Udział Kościoła w odbudowie niepodległej Polski** Autorzy: J. Dębiński Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1804 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1804/1833 > ) as well as in Upper Silesia and Cieszyn Silesia. The entire nation was involved in regaining independence, but the Catholic Church was a part that played a special role in that process. **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Konferencja „Pod opieką Maryi. Ku koronacji Łaskami Słynącego Obrazu Matki Bożej Szkaplerznej z Kościoła św. Krzyża w Rzeszowie”. 12 VI 2010 r. Rzeszów** Autorzy: Ewa Kłeczek-Walicka Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.11659 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11659/9960 > Od kilku lat trwaj przygotowania do koronacji askami syncego wizerunku Matki Boej Szkaplerznej z kocioa pw. witego Krzya w **Zmagania o katolicyzm i polskość ziemi bytowskiej i lęborskiej** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.181-201 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7618/7019 > -- **Architektoniczna dominanta sakralna kościoła Matki Bożej Częstochowskiej w Knurowie** Autorzy: M. Bogdan Rok: 2022 DOI: 10.5604/01.3001.0016.0561 > Artykuł przedstawia obraz posoborowej architektury sakralnej kościoła Matki Bożej Częstochowskiej wzniesionego jednocześnie z kompleksem sakralnym w Knurowie w latach 1980–1986 według projektu prof. arch. Adama Lisika. Metodyka badawcza prezentowana w artykule oprócz ustawodawstwa kościelnego głównie uwzględnia publikacje autora koncepcji knurowskiego kościoła. Nawiązując do aspektu historycznego i definiując Knurów jako nowe miejsce dla parafii oraz jej kościoła, prezentuje się uwarunkowania st **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Twórcze odgrywanie Matki Polki i Matki Boskiej. Religia a symbolika macierzyńska w Polsce** Autorzy: Agnieszka Kościańska Rok: 2012 DOI: 10.31338/uw.9788323511175.pp.147-164 > Jak w okresie transformacji ustrojowej i ekonomicznej zmieniało się w Polsce macierzyństwo? Jak ewoluowały wzorce, ideologie, postawy, reprezentacje, a także praktyki życiowe związane z rolą matki? Autorki książki odpowiadają na te pytania w sposób **Ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej i powstańcza mogiła – dwie pamiątki patriotyczne w dawnym opactwie w Lądzie nad Wartą** Autorzy: J. Nowiński Rok: 2023 DOI: 10.21852/sem.2009.26.25 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/11766/10177 > W starym opactwie w Lądzie nad Wartą zachowały się cenne pamiątki historyczne po powstaniu styczniowym i ruchu patriotycznym narodu polskiego w drugiej połowie XIX wieku. Kapucyni brali także udział w walkach o niepodległość. W 1850 r. przejęli oni kościół i klasztor w Lądzie, który wcześniej należał do cystersów. Kapucyni założyli park przykościelny. W 1859 r. umieszczono tam figurę Matki Bożej Niepokalanej projektu Antoniego Ślemińskiego (ryc. 2). Podczas remontu kościoła kapucyni odnowili m.i **Dwa posoborowe projekty reorganizacji struktur kościelnych w Polsce z drugiej połowy lat sześćdziesiątych XX wieku** Autorzy: M. Białkowski Rok: 2017 DOI: 10.15762/zh.2017.39 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2017.39 > Archiwum Archidiecezjalne Warszawskie, polskie prowincje kocielne, podzia administracyjny Kocioa katolickiego **Archiwum parafii pw. św. Michała Archanioła w Jastrowiu. Inwentarz** Autorzy: Tadeusz Ceynowa ks. Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.14916 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14916/14512 > Zasadniczą treść artykułu stanowi wykaz zachowanych archiwaliów parafii pw. św. Michała Archanioła w Jastrowiu. W 1602 roku z rąk starosty ujskiego Piotra Potulickiego Jastrowie otrzymało prawa miejskie, potwierdzone przez króla Zygmunta III Wazę. Pierwszy kościół mógł powstać już w XIV wieku. Świątynia w XVI wieku została przejęta przez protestantów, a na początku XVII wieku odzyskana przez katolików. Parafia jastrowiecka należała wraz z ziemią wałecką do dekanatu czarnkowskiego, a pod koniec X **Spiritual History of Poland: A Review** Autorzy: Christopher Garbowski Rok: 2025 DOI: 10.55221/2693-2229.2671 URL: https://digitalcommons.georgefox.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2671&context=ree > A review of Grzegorz Górny, Duchowa historia Polski: Millenium dwu koronacji, 1025-2025 (Warsaw: Rosikon Press, 2016) ISBN: 978-83-62981-46-5 **Parafia pw. św. Jana Chrzciciela w Trzciance i jej księgi metrykalne do 1945 roku** Autorzy: Łukasz Piotr Nowak MS Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.11705 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11705/12449 > Artykuł znacznie poszerza dotychczasowy stan wiedzy na temat dziejów parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Trzciance przed 1945 rokiem. Ustalono, że z pewnością istniała ona już na początku XVII wieku, a możliwe, że powstała jeszcze w wieku XVI. Do drugiej połowy XVIII wieku funkcjonowała jako parafia pw. Trójcy Świętej, następnie zmieniono jej wezwanie na obecne. Przez ponad trzy wieki kościoły i zabudowania parafialne kilkakrotnie padały ofiarą pożarów i były odbudowywane. Pierwsze dwie świątynie **Starania o uwolnienie kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej z Jasnej Góry w okresie Nawiedzenia archidiecezji krakowskiej (1967-1968)** Autorzy: Mariusz Trąba Rok: 2006 DOI: 10.15633/FHC.1381 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1381/1277 > Peregrination of a copy of the painting of Our Lady of Czestochowa was one of the key components of a huge programme of Christian ministry, which, in connection with the millennial celebrations of the Christianization of Poland, was planned and implemented by the Polish primate, Cardinal  Stefan Wyszynski. In response, the communist authorities prevented the peregrination of the painting. **Tworzenie struktur parafialnych życia religijnego w Słupsku w latach 1945-1948** Autorzy: J. Szymański Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.20 > Społeczność katolicka w Słupsku zaczęła organizować się w pierwszej połowie XIX wieku. Pierwsze nabożeństwa organizował regularnie od 1864 roku ówczesny proboszcz koszaliński ks. Aleksander Pfeiffer. Dnia 12 lutego 1866 roku utworzono parafię misyjną. W 1873 roku miało miejsce poświęcenie świątyni pw. św. Ottona. Pierwszym proboszczem parafii słupskiej został ks. Ferdynand Hübner, później Johann Hartmann, Bruno Mangelsdorf, Carl Sauer, Adolf Pojda, Paul Ernst Gediga. Od 29 maja 1945 byli nimi ks **The religious life of Germans in Słupsk occupied by the Red Army and Poles (1945-1946). Research reconnaissance** Autorzy: Wojciech Skóra Rok: 2025 DOI: 10.18276/pz.2025.40-05 URL: https://wnus.usz.edu.pl/pzp/file/article/view/21678.pdf > W zakresie religijnym Słupsk (niem. Stolp) do 1945 r. był miastem zamieszkałym przez protestantów (Niemców). Zajęcie przez Armię Czerwoną, formację komunistyczną i ateistyczną, doprowadziło do stopniowego przekształcenia w ośrodek katolicki, zamieszkały przez Polaków. Droga do tego paradoksu wiodła przez przekształcenia 1945 r., kluczowego w dziejach miasta. Artykuł poświęcony jest zagładzie życia religijnego Niemców, opisuje jej etapy i zakres. A także stopniowe przejmowanie świątyń i dominację **From the Lubusz diocese to the Lubusz Land. Church and region in re-construction** Autorzy: Andrzej Draguła Rok: 2024 DOI: 10.18276/sp.2024.34-05 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21034.pdf > Badania regionalistyczny podejmują przede wszystkim zagadnienie tożsamości danego regionu i czynników, które kształtują tę tożsamość. Przedmiotem artykułu jest odpowiedź na pytanie, co stanowi o tożsamości diecezji zielonogórsko-gorzowskiej rozumianej jako region. W przypadku jednostki kościelnej pod uwagę należy wziąć nie tylko czynniki natury historycznej, społecznej czy kulturowej, ale także teologicznej, w tym eklezjologicznej. W przypadku diecezji zielonogórsko-gorzowskiej można mówić o war **Sacerdotal Community in Western Pomerania in the Years 1945–1956** Autorzy: M. Cichocka Rok: 2019 DOI: 10.15762/ZH.2019.16 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2019.16 > Migrujący Kościół W 1945 r. zmieniły się nie tylko granice państwa polskiego, lecz także Kościoła katolickiego.Kresy Wschodnie przeszły pod zarząd Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (dalej: ZSRR), państwa komunistycznego walczącego z wszelkimi przejawami sacrum i zamieszkałego przez ludność w większości prawosławną lub greckokatolicką.Na tych terenach pozostało niewielu katolików.W wyniku rozstrzygnięć międzynarodowych kończących drugą wojnę światową Kościół katolicki, rozumiany jako **Czternastowieczny fresk z motywem Matki Bożej współdźwigającej krzyż w architektonicznej przestrzeni dwunawowej fary w Bolkowie** Autorzy: A. Jankowski Rok: 2022 DOI: 10.36744/bhs.1054 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1054/650 > Odkryte ostatnio w kościele pw. św. Jadwigi w Bolkowie gotyckie malowidła ścienne i średniowieczne detale architektoniczne ukazały w nowym świetle wczesne dzieje architektury świątyni. Dowiodły, że kościół przebudowano w 3. ćwierci XIV w. na dwunawową halę, a nie – jak zakładano – na założenie trójnawowe. Wśród reliktów gotyckich malowideł z kilku faz historycznych przetrwało wyobrażenie będące najstarszą w malarstwie polskim obrazową wykładnią idei compassio Mariae. Jest to wyjątkowo rzadki mot **Z Wiednia do Mentorelli. Dar cesarzowej Marii Teresy dla sanktuarium Matki Bożej** Autorzy: Barbara Jamska Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2373 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2373/2258 > Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej na Mentorelli (region Lacjum, około 50 km na wschód od Rzymu), jedno z najstarszych we Włoszech i na świecie, zostało zbudowane w miejscu nawrócenia św Eustachego. W pierwszym tysiącleciu opiekowali się nim benedyktyni, którzy spopularyzowali tam kult maryjny i prawdopodobnie w XII wieku umieścili wewnątrz świątyni drewnianą figurę Matki Bożej z młodym Jezusem. Opuszczenie miejsca przez mnichów (przypuszczalnie pod koniec XIV wieku) spowodowało spadek ruchu pielg **Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołkach w diecezji łuckiej w świetle inwentarza z 11 VI 1937 roku** Autorzy: W. Żurek Rok: 2020 DOI: 10.31743/ABMK.11786 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/11786/10243 > Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołkach na Wołyniu pochodził z drugiej połowy XVII wieku. Był on fundacją Samuela Kazimierza Leszczyńskiego, urzędnika dworskiego. Uległ on pożarowi w czasie działań pierwszej wojny światowej. Odbudowany został w latach 1929-1930 przez proboszcza kołkowskiego ks. Edwarda Za­jączkowskiego i konsekrowany w lipcu 1930 roku przez sufragana łuckiego biskupa Stefana Walczykiewicza. Decyzją ordynariusza łuckiego biskupa Ad­olfa S **THE UNCOMPROMISING NATURE OF BISHOPS THEODOR BENSCH AND WILHELM PLUTA: ON THE WAY TO THE STABILIZATION OF THE CHURCH ORGANIZATION IN THE WESTERN TERRITORIES** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2022 DOI: 10.18276/cto.2022.38-09 URL: https://wnus.usz.edu.pl/cto/file/article/view/20054.pdf > Kościół gorzowski w 1956 r. doczekał się pierwszego w swoich dziejach biskupa jako rządcy. Niestety, gorliwą pasterską posługę bp. Teodora Benscha przerwała jego nagła śmierć. Niemniej jego dzieło pięknie kontynuował i jeszcze bardziej rozwinął bp Wilhelm Pluta – dzisiaj sługa Boży. Pierwsi biskupi ordynariatu gorzowskiego zapisali piękną kartę pasterskiej posługi w ordynariacie gorzowskim w latach 1956–1972. Pierwszy z nich bp Bensch miał wysoką pozycję kościelną, ponieważ był długoletnim sekre **Ks. Sławomir Kowalski, Nawiedzenie obrazu Czarnej Madonny na terenie obecnej diecezji legnickiej w latach 1963–1964** Autorzy: Kazimiera Jaworska Rok: 2017 DOI: 10.52097/wpt.2051 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/2051/1877 > Wielkim wydarzeniem w dziejach Kocioa katolickiego w Polsce byy obchody milenium chrztu Polski w 1966 r.Poprzedziy je dziewicioletnie przygotowania w ramach programu zwanego Wielk Nowenn, ktrego autorem by prymas Stefan Wyszyski, wiziony przez wadze PRL w latach [1953][1954][1955][1956] **The Blessed Virgin Mary, Mother of the Church Parish in Warnice in the Years 1977–2018** Autorzy: Piotr Lichota Rok: 2019 DOI: 10.18276/cto.2019.1-07 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/16188.pdf > Nowy podział granic po zakończeniu II wojny światowej zburzył dotychczasowy porządek w całym kraju. Na tereny zamieszkałe przed wojną przez Niemców zaczęli też przybywać mieszkańcy z tzw. centralnej Polski, głównie ze względów ekonomicznych. Dla wielu przyjazd na Pomorze Zachodnie był tzw. nowym otwarciem. Do Warnic i okolicznych miejscowości pierwsi osadnicy, przybyli jesienią 1947 roku, zwłaszcza z powiatu końskiego na Kielecczyźnie, z okolic Płocka, z Rzeszowszczyzny i Lubelszczyzny. To właśn **Rozwój kultu św. Józefa w Polsce a siedemnastowieczna fundacja kościoła parafialnego pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Bielinach** Autorzy: Elżbieta Krzewska, Ryszard Skrzyniarz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.12289 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12289/11865 > Dnia 30 października 1637 r. biskup Jakub Zadzik (1582-1642), na prośbę Krzysztofa Jóźwika, właściciela hut szkła w Kokaninie i okolicach, erygował i uposażył parafię pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Bielinach, miejscowości leżącej w dobrach biskupów krakowskich. Kapituła krakowska zatwierdziła przywileje nadane przez biskupa dla kościoła i włościan. Prawo patronatu nad świątynią objął J. Zadzik. Jeszcze tego samego roku rozpoczęła się jej budowa. K. Jóźwik, jako fundator, cz **A historical and political analysis of the Lubuskie Region as a concept** Autorzy: Bohdan Halczak Rok: 2024 DOI: 10.61825/rl.2024.v501.02 URL: https://doi.org/10.61825/rl.2024.v501.02 > The objective of this paper is to trace the historical origins of the region currently referred to as Ziemia Lubuska [the Lubuskie Region] and to delineate its territorial scope.The author demonstrates that the term was first employed by the authorities of the Pozna Voivodship in 1945 with reference to districts within the western and northern areas that had been incorporated into Greater Poland after World War II.Prior to 1945, most of these districts were part of the German region known as the **Parafialny kościół w Płokach z obrazem Matki Boskiej** Autorzy: Stanisław Kosowski Rok: 1979 DOI: 10.52204/np.1979.52.185-225 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6484/7515 > Parafia Płoki zyskała sobie niezwykłą pozycję w regionie chrzanowskim przez swój kościół, w którym od setek lat słynie łaskami obraz Najświętszej Maryi Panny. Z tego powodu parafia Płoki zasługuje na to, by spojrzeć na nią w oparciu o pewne historyczne fakty. Ziemia Chrzanowska była wcześnie zamieszkała przez ludzi i wcześnie również przez nich eksploatowana ze skarbów, którymi ona dysponowała. Bliskość Krakowa i istniejące, możliwe warunki życiowe były przyczyną tak wczesnego zamieszkania i zag **Jubileusz 50-lecia koronacji figury Matki Bożej Lipskiej w Lubawie** Autorzy: Dawid Galanciak Rok: 2019 DOI: 10.4467/25443283SYM.19.016.10645 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/14373/ > Przypadająca w tym roku pięćdziesiąta rocznica koronacji figury Matki Boskiej Lipskiej czczonej na lubawskiej ziemi od XIII wieku skłania do spojrzenia na jej kult. Artykuł opisuje historię kultu Lipskiej Pani począwszy od jego pojawienia się aż do dnia dzisiejszego, przebieg uroczystości odpustowych i koronacyjnych w 1969 roku oraz związane z nią trudności. Zawiera także strukturę pielgrzymów lipskiego sanktuarium, opis figury Matki Bożej Lipskiej oraz patronat z nią związany. Jubileusz koronac **Kościoły Środy Wielkopolskiej według akt wizytacji Franciszka Ksawerego Rydzyńskiego z 1777 roku** Autorzy: Piotr Franciszek Neumann Rok: 2018 DOI: 10.14746/e.2017.12.2 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/download/15465/15225 > W XVIII wieku Środa Wielkopolska była znaczącym miasteczkiem w Wielkopolsce. Przynależała do archidiakonatu poznańskiego w diecezji poznańskiej i była siedzibą dekanatu. Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej, wybudowany w XV wieku, posiadał rangę kolegiaty. Ponadto w mieście istniał konwent dominikanów, a na przedmieściach cztery niewielkie kościółki (oratoria). Akta wizytacji generalnej przeprowadzonej przez Franciszka Ksawerego Rydzyńskiego ukazują stan kolegiaty i inny **The Position of the Holy See on the Stabilization of Polish Church Structures after World War II in the So-Called Recovered Territories (Former German Territories), 1945–72** Autorzy: Wojciech Kucharski Rok: 2024 DOI: 10.1353/cat.2024.a921695 > The Position of the Holy See on the Stabilization of Polish Church Structures after World War II in the So-Called Recovered Territories (Former German Territories), 1945–72 Wojciech Kucharski (bio) Key words concordat, Free City of Gdansk, Oder-Neisse line, Roman Catholic Church, apostolic administrators, Pius XII, Paul VI, Cardinal August Hlond, Cardinal Stefan Wyszyński, so-called Recovered Territories Introduction An important consequence of the Second World War was the changes in state borde **Archidiecezja poznańska (szkic historyczny)** Autorzy: Komisja Historyczna Archidiecezji Poznańskiej Rok: 1969 DOI: 10.52204/np.1969.30.7-17 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6650/7286 > Celem niniejszego szkicu jest przedstawienie historii diecezji poznańskiej i jej organizacji przez wieki. Diecezja poznańska miała początkowo bardzo rozległe terytorium, obejmując całą ówczesną Polskę. Wraz z powstaniem metropolii gnieźnieńskiej i biskupstw w innych miastach, jej obszar został zawężony. Wprowadzenie nowych diecezji i utrata terytoriów wskutek rozbicia dzielnicowego spowodowały zmiany w jej obszarze. Artykuł ukazuje bogatą historię religijną i kulturową diecezji poznańskiej, pocz

[object Object]