Kościół Krzyża Świętego

Historia parafii Kościół Krzyża Świętego w Szestno udokumentowana w publikacjach naukowych. Patron: Krzyża Świętego. Diecezja: warmińska. --- ### Publikacje naukowe **Wokół początków kościoła pod wezwaniem Krzyża Świętego w Gnieźnie** Autorzy: Michał Muraszko Rok: 2012 DOI: 10.14746/seg.2012.6.14 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/seg/article/download/2554/2537 > The article discusses the beginnings of the holy cross church in Gniezno. among other things, it addresses the questions of the founder, the date the temple was granted to the holy sepulchre order and the characteristics of the settlement where it was erected. **The Teutonic Knights, the bishop of Warmia and the relics of the True Cross in Prussia in the second half of the fourteenth century** Autorzy: Karol Polejowski, Sobiesław Szybkowski Rok: 2019 DOI: 10.4324/9781351020428-23 > On Easter Sunday 30 March 1383 a mission sent by the Grand Master of the Teutonic Order, led by the high-ranking officer, the Grobschaffer of Malbork, brother Henry of Allen, arrived in Paris. The Teutonic Order, as a religious institution, was interested in the cult of saints, and it is very possible that in the Holy Land the Order collected some holy relics. In the second half of the fourteenth century, the revival of religious life in the territory of the Teutonic Order’s state in Prussia is **Between Ryn and Szestno. Was the Teutonic Order’s commandery established in Szestno?** Autorzy: Grzegorz Białuński Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-145278 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-145278-72719?filename=Between Ryn and Szestno..pdf > W żadnych dotychczasowych wykazów komturstw krzyżackich komturia w Szestnie nie pojawia się. Istnieją jednak pewne wzmianki źródłowe, które zmuszają do zadania zawartego w tytule pytania. Chodzi mianowicie o repertorium dokumentów dotyczących okręgów szestneńskiego i leckiego (giżyckiego) na początku XVI w.: Sehesten und Letzen. Extraordinarie [1503–1523]. Co prawda zawiera ono jedynie ich regesty, ale na ogół kopie owych dokumentów zachowały się w zespole Ordensbriefarchiv. I tak już na sa **Ara Crucis - krucyfiks i ołtarz św. Krzyża we wnętrzu średniowiecznych świątyń** Autorzy: J. Nowiński Rok: 2019 DOI: 10.21852/sem.2019.2.12 URL: https://doi.org/10.21852/sem.2019.2.12 > The altar dedicated to the Holy Cross (altare sanctae crucis) appeared in church interiors in the early Middle Ages: the oldest testimonies to such altars date back to the 6th century. The altar was always accompanied by an impressive crucifix placed centrally in the church (crux in medio ecclesiae), and it was precisely this element that the location, dedication, and symbolic interpretation of the altare sanctae crucis in a church interior stemmed from. The combination of an altar with a cross **Epitafia i inskrypcje ku pamięci rodu von Mettich w dawnym kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Moszczance** Autorzy: J. Szczepańska Rok: 2024 DOI: 10.19195/2658-2082.79.1.6 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/sobotka/article/download/16379/14689 > The paper discusses the epitaphs and inscriptions commemorating members of the von Mettich family from the Church of the Elevation of the Holy Cross in Moszczanka -a village which between 1607 and 1819 was a part of a fee tail belonging to the family, members of which were patrons of the church and found a final resting place there. **Z dziejów katolickiej parafii w Miłakowie w XIX wieku** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2014 DOI: 10.31648/SW.174 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/174/138 > Proboszcz z Ełdyt Wielkich ks. Heinrich Renkel (Renze) zakupił 5 kwietnia 1852 r. wolnostojący dom w Miłakowie, aby zaadaptować go na cele kultu religijnego. Urządzono w nim oratorium, które poświęcił ełdycki proboszcz ku czci Krzyża Świętego 12 grudnia 1855 r. Od tego czasu księża z Ełdyt Wielkich okazjonalnie sprawowali w nim katolickie nabożeństwa. W związku ze wzrastającą liczbą wiernych w 1864 r. nabyto parcelę pod budowę kościoła. Tegoż roku utworzono w Miłakowie kurację oraz nominowano pi **Początki chrześcijaństwa i obecności relikwii Krzyża Świętego w Opolu** Autorzy: Piotr Górecki Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.5889 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/5889/5191 > Opole przez wieki wiodło prym stolicy Górnego Śląska. Jego początki sięgają przynajmniej VIII w. W średniowieczu ten książęcy gród był centrum księstwa opolsko-raciborskiego i siedzibą kapituły kolegiackiej. Z jednej z najstarszych legend dowiadujemy się, iż pod koniec X w. tereny te nawiedzić miał biskup praski św. Wojciech i na nieodległym wzgórzu udzielać chrztu świętego Opolanom. Przez wieki mieszkańcy historycznej stolicy Górnego Śląska pamiętali o swoim legendarnym misjonarzu, nazywając go **Materiały do historii szpitala, kościoła i prepozytury św. Krzyża w Starym Sączu** Autorzy: Wiktor Bazielich Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.14.203-247 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7762/7096 > Na północno-wschodnim krańcu miasta Starego Sącza wznosi się kaplica popularnie zwana mylnie Św. Florianem od figury tego Świętego umieszczonej w północnej ścianie. W istocie są to relikty i widomy znak kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża i szpitala dla ubogich, które na tym miejscu przed wiekami istniały. W niniejszym artykule autor poddał analizie dokumenty dotyczące historii zarówno szpitala, kościoła jak i prepozytury św. Krzyża w Starym Sączu. **Architektura kościoła pobernardyńskiego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie** Autorzy: Kacper Łażewski Rok: 2026 DOI: 10.18778/2084-851x.19.12 URL: https://doi.org/10.18778/2084-851x.19.12 > W artykule została omówiona architektura kościoła pobernardyńskiego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie, która jak dotąd nie doczekała się wyczerpującego opracowania. Autorzy dotychczasowych publikacji skupiali się głównie na odtworzeniu historii świątyni, którą udało się doprecyzować dzięki przeprowadzonym kwerendom archiwalnym oraz porównaniu źródeł pisanych z zachowanym zabytkiem. Dokonana analiza formalno-genetyczna w kontekście architektury Rzeczypospolitej oraz zagranicznej, głównie **Zakonu Niemieckiego interpretatio Polonica. Uwagi o krzyżackim wątku dzieła naukowego Gerarda Labudy** Autorzy: Maciej Dorna Rok: 2021 DOI: 10.15804/hso210309 URL: http://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/hso/30/hso3009.pdf **Capellam Sancte Crucis in ipsa Luchicia Kaplica Św. Krzyża w średniowiecznej Łęczycy. Stan badań archeologicznych i perspektywy poznawcze** Autorzy: Z. Lechowicz Rok: 2023 DOI: 10.18778/0208-6034.38.06 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/archaeo/article/download/21490/21207 > Celem artykułu jest usytuowanie w przestrzeni aglomeracji tumsko-łęczyckiej znanych od dawna i badanych ostatnimi laty stanowisk na zachodnim brzegu Bzury. Stanowiska Łęczyca–Emaus i Kępa Łęczyca–Dzierzbiętów badane były przez ekipę IHKM Łódź w połowie ubiegłego wieku. W XXI w. przeprowadzono kolejne badania wykopaliskowe na tych stanowiskach. Ich wyniki starano się przedstawić w szerszym kontekście osadniczym oraz ocenić aktualny stan badań. Podstawowe problemy to ustalenie liczby funkcjonujący **Das historische Kulturerbe des Deutschordensstaates in Preußen im Bewusstsein der Jugend Region Ermland-Masuren – Analyse von Fragebogenuntersuchungen** Autorzy: Adam Halemba Rok: 2021 DOI: 10.31648/ep.7202 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/7202/5437 > W artykule prezentuję analizę fragmentu szeroko zakrojonych badań ankietowych przeprowadzonych w latach 2016–2017 wśród młodzieży licealnej regionu warmińsko-mazurskiego. Zebrano w sumie 555 ankiet z obszaru wszystkich powiatów województwa. Badaniom poddano kwestie w kontekście analizy odpowiedzi na kilka z pytań ankietowych dotyczących znajomości dorobku, rozumienia i postrzegania elementów i reliktów materialnego dziedzictwa historycznego państwa zakonu krzyżackiego w Prusach.Wyróżniono kilka **Chronik der Marienkirche in Danzig. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkription und Auswertung. Kronika kościoła Mariackiego w Gdańsku. Das „Historische Kirchen Register” von Eberhard Bötticher (1616). Transkrypcja i analiza, bearb. v. Christofer Herrmann, Edmund ** Autorzy: Piotr Oliński Rok: 2015 DOI: 10.15762/zh.2015.10 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.10 > W ostatnim okresie ożywiły się prace nad edycjami źródeł średniowiecznych i nowożytnych Gdańska.Świadczy o tym również wydanie Historisches Kirchen Register Eberharda Böttichera, źródła określanego jako kronika kościoła Mariackiego z 1616 r.Eberhard Bötticher sprawował urząd witryka kościoła Mariackiego w Gdańsku w początkach XVII w.W Historisches Kirchen Register oprócz własnych obserwacji i doświadczeń wykorzystał wiele materiałów dotyczących tej świątyni, a także Gdańska, sięgając również okr **Budownictwo Kościoła ewangelickiego na obszarach historycznej Warmii w dobie sekularyzacji (1772-1840)** Autorzy: Ks. Marek Jodkowski Rok: 2023 DOI: 10.24425/snt.2014.112781 URL: http://journals.pan.pl/Content/98046/PDF/Jodkowski.pdf > One of the consequences of the incorporation of Warmia into the Kingdom of Prussia was the growing secularisation of the entire region. The lands belonging to the bishop of Warmia and his canons became the property of the state. The Prussian Partition enabled Protestants to settle in the areas which had previously been domi-nated almost entirely by Catholics. State authorities tried to meet the expectations of Protestants already in the 18th century by employing school headmasters and religion t **Dwa gotyckie krzyże relikwiarzowe z kościoła św. Jakuba w Toruniu w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu w świetle najnowszych badań** Autorzy: J. Raczkowski, Monika Jakubek-Raczkowska Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18276 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18276/16902 > W niedużym zespole średniowiecznego złotnictwa, zachowanym z dziedzictwa Torunia i państwa zakonnego w Prusach, uwagę zwracają dwa sporych rozmiarów krzyże relikwiarzowe, przeznaczone pierwotnie dla partykuł drzewa Krzyża św., przechowywane w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu a wcześniej w Pelplinie. Są to dzieła ze złoconego srebra, inkrustowane i grawerowane; oba w literaturze wiązane są z kościołem św. Jakuba w Toruniu, gdzie znajdowały się od XIX w. Autorzy dokonują rozwarstwienia obu zabytków, **Radzimiński, Andrzej: Kirche und Geistlichkeit im Mittelalter. Polen und der Deutsche Orden in Preussen. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2011. 431, [10] S., 12 Abb. – ISBN 978-83-231-2707-9432 (72,– złoty).** Autorzy: Klaus Neitmann Rok: 2020 DOI: 10.1515/jgod-2020-0054 > Article Radzimiński, Andrzej: Kirche und Geistlichkeit im Mittelalter. Polen und der Deutsche Orden in Preussen. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2011. 431, [10] S., 12 Abb. – ISBN 978-83-231-2707-9432 (72,– złoty). was published on November 1, 2020 in the journal Jahrbuch für die Geschichte Mittel- und Ostdeutschlands (volume 66, issue 1). **Historia i znaczenie zamku krzyżackiego w Ełku – dziedzictwo średniowiecza na Mazurach** Autorzy: Aleksandra Urbanowicz Rok: 2025 DOI: 10.15804/cpls.2025109 URL: http://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/cpls/13/cpls1309.pdf **The first churches in Warmia and their influence on the development of local roads** Autorzy: Robert F. Klimek Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-141599 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-141599-69558?filename=The first churches in.pdf > W pierwszej części publikacji podjęto się analizy lokalizacji pierwszych kościołów odbudowanych przez Prusów w 1249 r. na obszarze Warmii w następujących miejscowościach: Jedun, Surimes, Bandadis, Slinia, Wuntenowe, Brusebergue. Następnie zwrócono uwagę na rozwój sieci parafialnej na obszarze dominium warmińskiego. Pierwszy kościół został wybudowany w Braniewie w 1280 r., następnie we Fromborku w 1288 powstał kościół katedralny. Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Warmii prowadził także d **Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lachowiczach w opisie wizytacyjnym z 1745 roku** Autorzy: Kiryl Sytsko Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.12459 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12459/11859 > W publikacji przedstawiono wizytację parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świę­tego w Lachowiczach z dnia 21 lipca 1745 r. Jest to jej pierwsza lustracja po remoncie kościoła zniszczonego w 1706 r. podczas wielkiej wojny północnej. Świątynia kilkakrotnie była trawiona przez pożary, została skonfiskowana po powstaniu styczniowym przez władze carskie oraz zniszczona przez władze Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w 1960 r. Aktualnie kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, podobnie jak **Preussen zur Zeit der Landmeister. Beitraege zum Baukunst des Deutschen Ritterordens** Autorzy: C. Steinbrecht > Prusy pod panowaniem mistrzow krajowych. Przyczynki do budownictwa Zakonu Krzyzackiego. Ksiązka jest bogato ilustrowana (40 oddzielnych tablic i liczne ilustracje w tekście). Szczegolowe kompendium dotyczące zamkow krzyzackich, omawia kolejno poszczegolne budowle obronne Zakonu na ziemiach pruskich. Autor - C. Steinbrecht byl konserwatorem zabytkow i wieloletni opiekunem zamku w Malborku. Wys.grzbietu 38, 5 cm. Znaki proweniencyjne: exlibris Leona Rozdzynskiego i naklejka gdanskiej ksiegarni Joh **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Biskup warmiński Paweł Legendorf (ok. 1410-1467). Między zakonem krzyżackim a Polską** Autorzy: Jerzy Przeracki Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1819 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1819/1844 > Paweł Legendorf ’s life and activities (around 1410–1467) were conditioned by the difficult neighborhood of the Teutonic Order in Prussia and the Polish Crown. His situation was complicated in the middle of this century, after the people of this land denounced obedience and then war to the Order, which was undoubtedly a rebellion. The location of Legendorf became especially difficult when during that thirteen years’ war of the Teutonic Order with Poland (1454-1466) he was appointed administrator **Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg** Autorzy: B. Schmid > Zabytki architektury i sztuki powiatu malborskiego. Zeszyt czternasty z tej serii wydawniczej. Publikacja zostala wydana na zlecenie zachodniopruskiego sejmiku prowincjonalnego. Opracowana przez Bernharda Schmid’a – radce budowlanego w Malborku i prowincjonalnego konserwatora zabytkow na Prusy Zachodnie. Ksiązka zawiera 472 ilustracje w tekście i 31 dodatkow. **Święty Chrystian - cysters - misyjny biskup Prus (próba nowego spojrzenia)** Autorzy: Krystyna Zielińska-Melkowska Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.35-61 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7317/7891 > -- **Z dziejów krzyża** Autorzy: K. Bryński Rok: 1970 DOI: 10.21906/RBL.3251 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3251/3338 > — **Lokalizacja kościoła w przestrzeni średniowiecznego miasta – przykład Barczewka (Alt-Wartenburg) na Warmii** Autorzy: Felix Biermann, Christofer Herrmann, Arkadiusz Koperkiewicz Rok: 2025 DOI: 10.23858/apol70.2025.05 URL: https://journals.iaepan.pl/apol/article/download/4144/4026 > Na podstawie badań archeologicznych ustalono, że w średniowiecznym ośrodku Wartenberg (dziś Barczewko, gmina Barczewo) na Warmii przypuszczalnie istniał kościół ufundowany w latach 1325/1330 przez biskupa warmińskiego, zniszczony w 1354 r. podczas ataku Litwinów. Był to prosty, drewniany budynek, o konstrukcji szachulcowej. Znaleziono tylko negatywy drewnianej konstrukcji, zwęglone drewno, liczne żelazne elementy konstrukcyjne. Orientacja na linii wschód‒zachód i lokalizacja w centrum cmentarza **Castle in Działdowo (Soldau) in the context of defensive architecture of Teutonic Order** Autorzy: Marcel Knyżewski Rok: 2015 DOI: 10.51974/kmw-142703 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-142703-68834?filename=Castle in Dzialdowo.pdf > Komunikaty Mazursko 2015,nr 2(288) W dotychczasowej literaturze przedmiotu mona wskaza na wyrniajce si okresy powstawania monumentalnej architektury krzyackiej umieszczone w konkretnej przestrzeni politycznej i gospodarczej.Pocztkowo w budownictwie warownym dominowao drewno.Krzyacy otrzymywali wwczas grody od ksit polskich, **Między traditio i renovatio Ecclesiae. O średniowiecznych krucyfiksach triumfalnych i ich nowych aranżacjach w Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku** Autorzy: Dobrosława Horzela, M. Walczak Rok: 2024 DOI: 10.18290/rh24724-3 URL: http://ruj.uj.edu.pl/bitstreams/0760b4c6-5262-4311-8347-696651b23886/download > Ważną rolę w katolickiej teorii obrazu i jej podejściu do praktyk religijnych w okresie potrydenckim odegrało pojęcie starożytności. W myśl tej zasady materialne pozostałości przeszłości stały się ważnymi argumentami potwierdzającymi prawdziwość doktryny i zwyczajów Kościoła rzymskiego. W Rzeczypospolitej reformy liturgiczne zapoczątkowane na Soborze Trydenckim zaczęto stosunkowo szybko wprowadzać w życie. Biorąc pod uwagę szybko postępujące radykalne zmiany w wyposażeniu wnętrz kościelnych, war **Die Statuten des Deutschen Ordens nach den ältesten Handschriften** Autorzy: M. Perlbach > Opracowanie dokumentow Zakonu Krzyzackiego, autorstwa Maxa Perlbacha, niemieckiego historyka i bibliotekarza, badacza średniowiecznej historii Prus, Polski i Zakonu krzyzackiego, na podstawie zachowanych rekopisow. Zawiera m. in. dokumenty związane z najstarszą historią Zakonu, dotyczące m. in. szpitala w Accon, przywileje papiezy Innocentego III, Honoriusza III, Grzegorza IX, przepisy związane z rytualem przyjecia oraz dokumenty wystawiane przez poźniejszych mistrzow Zakonu. **Misja Benedyktynów Słowiańskich w kościele Św. Krzyża w Krakowie** Autorzy: Marian Kanior Rok: 1994 DOI: 10.15633/FHC.1437 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1437/1333 > The article discusses the establishment of the Benedictine Church in the Slavonic rite (the Church of the Holy Cross). **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 16)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9394 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.9394 > The article presents the church centers in Olecko (Holy Family), Olecko – Lesk (Assumption of the Blessed Virgin Mary), Olszewo Węgorzewskie (Exaltation of the Holy Cross), Orłowo (Saint Kazimierz) and Orzysz (Our Lady of the Scapular). **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZĘŚĆ 27)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.11318 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.11318 > W artykule scharakteryzowano ośrodki kościelne w Turośli (Matki Boskiej Częstochowskiej), Ukcie (Podwyższenia Krzyża Świętego), Użrankach (św. Apostołów Piotra i Pawła), Węgielsztynie (św. Józefa) i Węgorzewie (św. Apostołów Piotra i Pawła). Wszystkie należą aktualnie do diecezji ełckiej. **Visitation of the Jeziorany Archipresbyterate of 1597-98 as a source for analysing the economic basis and functioning of parishes in the Warmian diocese in the 16th century.** Autorzy: Anna Pytasz-Kołodziejczyk Rok: 2025 DOI: 10.51974/kmw-207240 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-207240-133853?filename=Visitation-of-the-Jeziora.pdf > Podstawę źródłową artykułu stanowi protokół powizytacyjny diecezji warmińskiej z lat 1597-1598 i odnotowana w nim wizytacja archiprezbiteratu Jeziorany. Zawiera ona informacje o parafiach i kościołach tej jednostki kościelnej, wchodzącej w skład diecezji warmińskiej, której ówczesnym biskupem był kardynał Andrzej Batory. Szczegółowo opisano w niej stan parafii pod względem ich uposażenia beneficjalnego, podano podstawowe dane biograficzne proboszczów, a także inne informacje związane z dochodami **Die Dominikaner und Franziskaner im Deutsch-Ordensland Preußen bis zum Jahre 1466** Autorzy: W. Roth > Publikacja na temat historii i roli zakonow dominikanskich i franciszkanskich w panstwie krzyzackim do 1466 (praca doktorska Wernera Rotha, obroniona na uniwersytecie w Krolewcu). Pierwszy klasztor dominikanski na tych ziemiach powstal w Gdansku w 1227 r. (ksiąze Świetopelk przekazal dominikanom kościol św. Mikolaja). Z Gdanska dominikanie rozprzestrzenili sie na teren calych Prus. W Elblągu pojawili sie w 1238 r., a wiec juz rok po zalozeniu miasta. Franciszkanie na ziemie polskie przedostali s **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Okręg klasztoru dominikanów w Świdnicy w XVI wieku** Autorzy: Krzysztof Kaczmarek Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.14543 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/14543/14979 > Klasztor Dominikanów pw. Świętego Krzyża w Świdnicy powstał pod koniec XIII wieku. W okresie poprzedzającym reformację bracia działali aktywnie zarówno na terenie miasta, jak i w jego okolicy. Dokładny zasięg ich wpływów był dotąd nieznany; wiadomo było tylko, że w bezpośrednim sąsiedztwie klasztoru świdnickiego znajdowało się kilka innych domów zakonnych braci kaznodziejów (Wrocław, Brzeg, Ząbkowice, Legnica). Wypowiedzianą przed wielu laty przez Jerzego Kłoczowskiego opinię, iż nie da się wyzn **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Hymny w zabytkach liturgiczno-muzycznych Krzyżaków w Polsce** Autorzy: Henryk Piwoński Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7729 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7729/6875 > - **The Neuhof (Biedaszki) Folwark according the 15th-16th century sources** Autorzy: Seweryn Szczepański Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-140185 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-140185-69555?filename=The Neuhof _Biedaszki_.pdf > Artykuł dotyczy folwarku Neuhof (Biedaszki) w XV-XVI wieku. W 1458 roku folwark został przekazany Wernhardowi Seyfersdorfowi, w XVI wieku stanowił na powrót własność krzyżacką, później należał do starosty z Kętrzyna (Rastemburga). O wyposażeniu folwarku informują inwentarze średniowieczne, które zostały opublikowane w zbiorze Das grosse Ämterbuch des Deutschen Ordens. Znacznie mniej wiadomo na temat folwarku Neuhof w okresie po 1525 roku. Opublikowany niżej inwentarz z 1532 roku wypełnia te brak **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Zamek krzyżacki w Toruniu XIII–XXI w. Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorów Muzeum Okręgowego. Edited by Elżbieta Pilecka, Zbigniew Nawrocki, Romualda Uziembło, and Jadwiga Łukaszewicz** Autorzy: J. Raczkowski Rok: 2019 DOI: 10.12775/om.2019.022 URL: https://doi.org/10.12775/om.2019.022 > Zamek krzyzacki w Toruniu XIII–XXI w. Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorow Muzeum Okregowego [The Teutonic Order’s Castle in 13th–21th-Century Thorn: Historical and Architectural Study with a Catalog of Architectural Detail from the Collections of the District Museum in Torun]. Edited by Elzbieta Pilecka, Zbigniew Nawrocki, Romualda Uziemblo, and Jadwiga Łukaszewicz. Torun: Muzeum Okregowe w Toruniu, 2017. 243 pp. ISBN: 978-83-60-324-80-6. [revie **Romańska i wczesnogotycka architektura kościoła pocysterskiego w Oliwie (XII-XIIIw.)** Autorzy: Leszek Wetesko Rok: 1995 DOI: 10.52204/np.1995.83.429-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7337/7912 > -- **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **The account of Bishop Szymon Rudnicki to Rome about the state of the diocese Warmia from February 20, 1616** Autorzy: Krzysztof Łożyński Rok: 2022 DOI: 10.51974/kmw-144758 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-144758-72489?filename=The account of Bishop.pdf > Pod koniec XVI wieku zobowiązano wszystkich biskupów rzymskokatolickich do regularnego składanie do Rzymu sprawozdań na temat stanu diecezji. Powstałe w ten sposób dokumenty są dziś cennym źródłem. Zawierają wiele ciekawych informacji, których nie znajdziemy w innych źródłach. Uzupełnieniem tekstu jest przetłumaczona z języka łacińskiego na język polski relacja biskupa Szymona Rudnickiego do Rzymu z 1616 roku. Biskup informował Stolicę Apostolską o funkcjonowaniu korporacji duchownych, sieci par **Kult świętych w zabytkach liturgicznych Krzyżaków w Polsce** Autorzy: Henryk Piwoński Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7616 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7616/6829 > - **Tajemnica Krzyża Świętego** Autorzy: Sawa Hrycuniak Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.03 **Fundacje kapliczek i krzyży przydrożnych na Polskim Podkarpaciu. Geneza i typologia** Autorzy: U. Janicka-Krzywda Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.401-442 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7540/7371 > W Polsce tradycja wznoszenia przydrożnych kapliczek i krzyży sięga XI wieku. Misjonarze nowej religii usunęli pogańskie świątynie, wycięli święte drzewa oraz zbezcześcili święte skały i źródła. W miejscu, z którego wygnano pogańskie bałwochwalstwo, zwykle stawiano krzyż. Na przestrzeni wieków wyrósł zwyczaj upamiętniania w podobny sposób ważnych wydarzeń w Kościele i państwie, w życiu małych wspólnot, a nawet w życiu poszczególnych osób. Stawianie przydrożnych krzyży i kapliczek stało się bardzo **Maria Spławska-Korczak, Zamek krzyżacki w Świeciu. Próba rekonstrukcji zamku wysokiego w średniowieczu, Toruń 2014, Wydawnictwo Naukowe UMK, ss. 222** Autorzy: Janusz Trupinda Rok: 2015 DOI: 10.15762/ZH.2015.25 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2015.25 > Badania nad zamkami krzyżackimi w Prusach nie tracą na popularności.Na rynku wydawniczym ukazują się nowe opracowania o charakterze syntetycznym i analitycznym **Administracja wyznaniowa wobec starań diecezji warmińskiej o budowę kościoła – Pomnika Tysiąclecia w Elblągu w latach 1965–1976** Autorzy: Andrzej B. Krupa Rok: 2023 DOI: 10.31648/ep.9673 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/9673/7121 > W 1965 r. episkopat Polski wystąpił z inicjatywą budowy kościołów – pomników tysiąclecia państwowości polskiej. We wniosku dotyczącym diecezji warmińskiej rządca diecezji bp Tomasz Wilczyński wskazał Elbląg jako miejsce budowy kościoła – Pomnika Tysiąclecia. Administracja wyznaniowa województwa gdańskiego, a także istniejącego od połowy 1975 r. województwa elbląskiego nie wyraziła na to zgody. Odrzucono uzasadnienie inwestycji koniecznością zaspokojenia potrzeb religijnych w rozwijającym się mie **Sławomir Zonenberg. Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku [Relations between the Teutonic Order and Mendicant Orders in Prussia until 1466]** Autorzy: R. Kubicki Rok: 2019 DOI: 10.12775/om.2019.016 URL: https://apcz.umk.pl/OM/article/download/OM.2019.016/22846 > Slawomir Zonenberg. Stosunki krzyzacko-mendykanckie w  Prusach do 1466 roku [Relations between the Teutonic Order and Mendicant Orders in Prussia until 1466]. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2018. 424 pp. ISBN: 978-83-8018-186-1. [review] **Zamki mazowieckie a architektura zakonu krzyżackiego. Rekapitulacja** Autorzy: Piotr Lasek Rok: 2019 DOI: 10.12775/ahp.2018.005 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/AHP/article/download/AHP.2018.005/18145 > Zarys treści. Artykuł dotyczy problematyki związków między architekturą obronno-rezydencjonalnązakonu krzyżackiego a zamkami mazowieckimi. Autor analizuje dotychczasowepoglądy na temat korelacji artystycznych między dominium Zakonu a Mazowszem,konfrontując je zarówno ze studiami nad architekturą zachowanych obiektów, jak i źródłamipisanymi oraz wynikami najnowszych badań terenowych. Na tej podstawie wysnuwa nowewnioski odnośnie ewentualnych wzajemnych relacji architecturae militaris obu państw,j **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Modern sepulkral buildings in the churches of historical Warmia (approx. 1500 – ca. 1800)** Autorzy: Zbigniew Czernik Rok: 2023 DOI: 10.51974/kmw-161303 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-161303-89934?filename=Modern sepulkral.pdf > Już w najstarszej tradycji chrześcijańskiej kościoły były miejscem pochówków. Najczęściej miejsce wiecznego spoczynku znajdowali tam władcy państw, duchowni, osoby zasłużone dla Kościoła, wybitne osobistości, lokalni rządcy, mieszczanie, szlachta… Nie inaczej też było na Warmii. Już od XIV wieku w wybudowanych kościołach chowano zmarłych - w warmińskich okolicznościach w większości były to osoby duchowne. Sytuacja taka praktycznie trwała do XIX wieku, kiedy to wykształcają się do dziś znane form **The 13th-Century Conquest of Prussia Reconsidered | Review of: DOBROSIELSKA, Alicja. Opór, oportunizm, współpraca. Prusowie wobec zakonu krzyżackiego w dobie podboju. Olsztyn: Towarzystwo Naukowe Pruthenia, 2017. – 240 s. ISBN 978-83-934214-9-7** Autorzy: Marius Ščavinskas Rok: 2018 DOI: 10.15181/ahuk.v37i0.1937 > Publisher: Klaipėdos universitetas, Journal: Acta Historica Universitatis Klaipedensis, Title: The 13th-Century Conquest of Prussia Reconsidered | Review of - DOBROSIELSKA, Alicja. Opór, oportunizm, współpraca. Prusowie wobec zakonu krzyżackiego w dobie podboju. Olsztyn - Towarzystwo Naukowe Pruthenia, 2017. – 240 s. ISBN 978-83-934214-9-7, Authors: Marius Ščavinskas **On the Teutonic Order’s watchtower in Jegławki** Autorzy: Grzegorz Białuński Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-145281 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-145281-72722?filename=On the Teutonic Order_s.pdf > Ostatnio ponownie wprowadzono do literatury i potocznego obiegu istnienie zamku krzyżackiego w Jegławkach (Jäglack). Ów domniemany krzyżacki zameczek miał zostać zniszczony dopiero podczas tzw. najazdów tatarskich w czasie drugiej wojny północnej (1655–1660), a na jego miejscu powstał nowożytny pałac, którego obecna bryła pochodzi z XIX w. Ta w zasadzie pojedyncza informacja zaistniała już w historiografii, zwłaszcza popularnonaukowej, ale też naukowej, nie wspominając szerzej o Internecie. **Dokumenty pokoju brzeskiego między Polską i Litwą a Zakonem Krzyżackim z 31 grudnia 1435. Edited by Adam Szweda, Marcin Hlebionek, Sobiesław Szybkowski, and Janusz Trupinda. Co-editors: Rimvydas Petrauskas and Sergey Polekhov.** Autorzy: J. Grabowski Rok: 2022 DOI: 10.12775/om.2022.017 URL: https://apcz.umk.pl/OM/article/download/41878/34366 > Dokumenty pokoju brzeskiego między Polską i Litwą a Zakonem Krzyżackim z grudnia **Inwentarz kościoła Najświętszej Maryi Panny na Zamku Wysokim w Malborku z 1829 r.** Autorzy: Marek Jodkowski Rok: 2025 DOI: 10.30439/wst.2025.2.10 URL: https://czasopismowst.pl/index.php/wst/article/download/532/300 > Kościół zamkowy w Malborku stanowił dla zakonu krzyżackiego w okresie średniowiecza główne miejsce celebracji liturgicznych. W okresie nowożytnym przekazano go jezuitom, którzy wyposażyli świątynię w sprzęty barokowe i późnobarokowe. Po ich kasacie świątynia ta stała się filią kościoła miejskiego. Remont prowadzony przez Konrada Steinbrechta od 1882 r. spowodował opróżnienie świątyni, której zamierzano nadać średniowieczny wygląd. Jej inwentarz z 1829 r. prezentuje zatem nieocenioną wartość hist **A military order in an order state. Pomeranian Hospitallers and the Teutonic Knights, 1308–1370** Autorzy: Marek Smoliński Rok: 2023 DOI: 10.26881/sds.2023.26.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/stzdsr/article/download/10102/9173 > W polskiej literaturze przedmiotu od lat funkcjonuje pogląd o niezbyt dobrych stosunkach panujących między zakonem krzyżackim w Prusach a joannitami na Pomorzu w latach 1308–1370. Głównego powodu wzajmnej niechęci obu zakonów dopatrywano się w konkurencji ekonomicznej. Po opanowaniu Pomorza Gdańskiego Krzyżacy mieli blokować rozwój gospodarczy dóbr joannickich na Pomorzu. Ze względu na to joannici mieli w końcu nie wytrzymać konkurencji gospodarczej z Krzyżakami i do 1370 r., poniekąd do tego zm **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **Czy świętokrzyskie relikwie Drzewa Krzyża Świętego to zaginione relikwie króla Serbii Stefana Urosza I?** Autorzy: K. Maciaszek Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.19-48 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4851/5932 > Celem artykułu jest poszukanie odpowiedzi na pytanie, czy świętokrzyskie relikwie Drzewa Krzyża Świętego odnalazły swojego pierwotnego właściciela. Dużo argumentów przemawia   za tezą, że partykuły Męki Pańskiej, spoczywające obecnie na Łysej Górze, znajdowały się  w staurotece, która należała do króla Serbii Stefana Urosza I. Podczas najazdu Serbów w 1268 r. wpadła ona w ręce Węgrów, następnie stała się własnością króla Beli IV. Po śmierci Beli, jego syn i następca mógł przywieźć relikwiarz z c **castle in Kruszwica. A historical and archaeological overview** Autorzy: Dariusz Karczewski, Dariusz Kurzawa Rok: 2022 DOI: 10.12775/ahp.2021.003 URL: https://apcz.umk.pl/AHP/article/download/41957/34408 > This article presents written sources that make it possible to reconstruct the historyand appearance of the castle in Kruszwica, built in the mid-14th century on the initiative of KingCasimir the Great. These are primarily the lustrations of the royal estates and Erik JönssonDahlbergh’s engraving included in Samuel Pufendorf’s work De rebus a Carolo GustavoSueciae Rege gestis. However, basic information about the Crusaders’ defensive foundationis provided by archaeological research, which verifi **Szembekowska kaplica Najświętszego Salwatora przy katedrze we Fromborku jako palladium Świętej Warmii** Autorzy: Szymon Tracz Rok: 2022 DOI: 10.18778/2084-851x.14.03 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/17407/16991 > Z fundacji biskupa warmińskiego Krzysztofa Andrzeja Jana Szembeka ze Słupowa (1680–1740), biskupa na Warmii w latach 1724–1740 przy katedrze we Fromborku powstała kaplica pw. Najświętszego Salwatora i św. Teodora Męczennika (Teodora z Amazji), zwana szembekowską. Oratorium stanowi przykład centralnej budowli kopułowej. Powstała jako kaplica relikwiarzowa oraz miejsce pochówku swojego fundatora. Punkt centralny kaplicy stanowi retabulum relikwiarzowe, ustawione w 1734 roku w arkadzie południowej. **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Relacja kwidzyńskiej rekluzy bł. Doroty z Mątów Wielkich i wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Konrada von Wallenroda** Autorzy: Małgorzata Parcheniak Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.7 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.7 > Niniejszy artykuł jest próbą analizy relacji, łączącej bł. Dorotę z Mątów Wielkich (1347-1394) i wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego w Prusach Konrada von Wallenroda (ok.1330/1340-1393), z uwzględnieniem: literackich, historycznych i teologiczno-mistycznych aspektów tego problemu. Opis relacji tych osób na tych płaszczyznach, pozwala na sformułowanie następujących wniosków: 1/ przekazy historyczny i literacki o problemie są rozbieżne; 2/ Konrad von Wallenrod był głową państwa zakonu krzyżackie **Wawelski czarny krucyfiks. Krzyż królowej Jadwigi, Leona Wyczółkowskiego i św. Jana Pawła II** Autorzy: Marta Dutczak Rok: 2020 DOI: 10.18290/rh20684-6s URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/14503/14147 > A unique Gothic crucifix has been worshiped in the Wawel Royal Cathedral throughout centuries. The sculpture created in Bohemia or Hungary around 1380 was brought by Jadwiga of Poland (13741399) from Hungary to Poland, most likely in 1384. At the feet of Christ Crucified the monarch prayed for the gift of wisdom to rule the kingdom. The crucifix was placed in an altar in the Wawel Royal Cathedral and it has inspired a great devotion to the Crucified. After premature death of Jadwiga in 1399 the **Biskupi i krzyże. Tak zwany epizod szczeciński krucjaty połabskiej (1147) w relacji Wincentego z Pragi** Autorzy: Szymon Górski Rok: 2018 DOI: 10.15762/ZH.2018.39 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2018.39 > [532] zastpienia udziau w wyprawie do Syrii wypraw wojenn przeciwko **Krucyfiks Cristo vivo w kościele św. Michała Archanioła w Urazie. Wirtuozerskie przedstawienie Chrystusa Ukrzyżowanego Lwowskiej Szkoły Rzeźbiarskiej Doby Rokoka.** Autorzy: Maria Feliks Rok: 2021 DOI: 10.25167/ls.2047 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/ls/article/download/2047/3956 > Artykuł dotyczy wyjątkowego na tle sztuki polskiej XVIII w. przedstawienia Chrystusa Ukrzyżowanego pochodzącego z kościoła pw. Wniebowzięcia NMP w Nawarii k/Lwowa, a znajdującego się obecnie w kościele pw. św. Michała Archanioła w Urazie k/ Brzegu Dolnego. Krucyfiks ten, wraz z częścią wyposażenia nawaryjskiej świątyni, został w 1945 r. przewieziony przez opuszczających Kresy Wschodnie Polaków na Dolny Śląsk. Dzięki temu, nie podzielił losu pozostałych elementów znakomitej dekoracji rzeźbiarskie **Czternastowieczny fresk z motywem Matki Bożej współdźwigającej krzyż w architektonicznej przestrzeni dwunawowej fary w Bolkowie** Autorzy: A. Jankowski Rok: 2022 DOI: 10.36744/bhs.1054 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1054/650 > Odkryte ostatnio w kościele pw. św. Jadwigi w Bolkowie gotyckie malowidła ścienne i średniowieczne detale architektoniczne ukazały w nowym świetle wczesne dzieje architektury świątyni. Dowiodły, że kościół przebudowano w 3. ćwierci XIV w. na dwunawową halę, a nie – jak zakładano – na założenie trójnawowe. Wśród reliktów gotyckich malowideł z kilku faz historycznych przetrwało wyobrażenie będące najstarszą w malarstwie polskim obrazową wykładnią idei compassio Mariae. Jest to wyjątkowo rzadki mot **Metamorfozy koloru i stałość inspiracji. Uwagi o wystroju i wyposażeniu sanktuarium Chrystusa Ukrzyżowanego w Kobylance** Autorzy: A. Stankiewicz Rok: 1970 DOI: 10.21697/sc.2021.28.spec.4 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/sc/article/download/9389/8314 > Kościół parafialny w Kobylance, pełniący funkcję sanktuarium Chrystusa Ukrzyżowanego, nie budził jak dotąd większego zainteresowania historyków i historyków sztuki. Fundacji niewielkiej świątyni murowanej podjął się wojewoda sandomierski, Jan Wielopolski (zm. 1774), a budowę, zapewne według projektów Francesco Placidiego, przeprowadzono w latach ok. 1743-1750. Architekt był odpowiedzialny także za projekty przykościelnej dzwonnicy oraz pięciu ołtarzy. Główna nastawa mieszcząca obraz Ukrzyżowaneg **Drewniany, parafialny kościół cystersów w Tarnowie Pałuckim w świetle najnowszych badań** Autorzy: A. Wyrwa Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.567-599 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7933/8135 > -- **Paweł Karp. Polsko-husycka wyprawa zbrojna przeciw Zakonowi Krzyżackiemu w roku 1433 [The Polish-Hussite War Expedition against the Teutonic Order in 1433]** Autorzy: Konrad Ziółkowski-Ramza Rok: 2019 DOI: 10.12775/om.2019.018 URL: https://apcz.umk.pl/OM/article/download/OM.2019.018/23016 > Paweł Karp. Polsko-husycka wyprawa zbrojna przeciw Zakonowi Krzyżackiemu w roku 1433 [The Polish-Hussite War Expedition against the Teutonic Order in 1433]. Zielona Góra: Wydawnictwo Eternum, 2017. 383 pp. ISBN: 978-8365716-05-7. [review] **Kościół i parafia w Świątkach w świetle najstarszych źródeł i protokołu powizytacyjnego z 1567 roku** Autorzy: Andrzej Kopiczko ks. Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11054 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11054/11864 > W artykule przedstawiono genezę parafii w Świątkach oraz jej rozwój do dru­giej połowy XVI wieku. Na podstawie najstarszych źródeł archiwalnych opisano uposażenie, pierwszych duszpasterzy i wioski przypisane do miejscowego kościoła. Zwrócono również uwagę na patrocinium św. Kosmy i Damiana, które na Warmii występuje tylko przy tej świątyni. Najwięcej jednak informacji wydobyto z najstarszego protokołu powizytacyjnego, który sporządził w 1567 r. kanonik Samson Worein. Opisał on dokładnie wyposaże **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Od Redakcji** Autorzy: Alfons Schletz Rok: 1946 DOI: 10.52204/np.1964.20.5-7 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6330/6533 > W roku 1964 minęło 400 lat od osiedlenia się zakonu TowarzystwaJezusowego w Polsce. Sprowadził go na Warmię kard.Stanisław Hozjusz w tym czasie, kiedy król Zygmunt August nasejmie w Parczowie ( VIII 1564) opowiedział się zdecydowanie zakatolicyzmem i z rąk nuncjusza J. Fr. Commendone przyjął księgęustaw Soboru Trydenckiego. Z tej okazji redakcja "Naszej Przeszłości" poświęciła okolicznościowy tom jezuitom. **Szlak Świętej Warmii** Autorzy: W. Szalkiewicz Rok: 2020 DOI: 10.51974/KMW-134765 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-134765-63027?filename=Szlak Swietej Warmii.pdf > Historia witej Warmii rozpocza si w kwietniu 1525 r., kiedy to traktatem krakowskim i hodem pruskim dobiega koca ostatnia wojna polsko-krzyacka. Na mocy traktatu pokojowego zawartego midzy krlem polskim Zygmuntem Starym a wielkim mistrzem zakonu Albrechtem Hohenzollernem -Prusy Krzyackie zostay sekularyzowane. Jego wadca, ju jako lennik polskiego monarchy, ksi w Prusiech (dux Prussiae) rozpocz rzdy w pierwszym na wiecie pastwie protestanckim. W myl zasady "czyja wadza, tego religia" (cuius regio **Die mittelalterliche Bildhauerkunst im Deutschordensland Preussen** Autorzy: K. H. Clasen Rok: 1939 > Monografia na temat średniowiecznej rzeźby w Prusach krzyzackich, opisuje m. in. tak zwane Madonny na lwie z pd. cześci dawnych Prus Zachodnich. Zawiera 24 tablice z fotografiami dziel, nie zawsze mających jednak coś wspolnego ze sztuką krzyzacką (np. „śmiejącą sie Polka” z katedry w Naumburgu). Ksiązka z serii : Denkmaler Deutscher Kunst. I. **Starania duchownych o objęcie parafii pw. św. Jakuba w Olsztynie do 1466 roku** Autorzy: Radosław Krajniak Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.93-112 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4653/4799 > Artykuł podejmuje po raz pierwszy w historiografii zagadnienie starań duchownych o objęcie kościoła parafialnego p.w. św. Jakuba w Olsztynie w okresie do 1466 roku. W dotychczasowych pracach, czy to dotyczących samego kościoła, czy też szerzej, historii diecezji warmińskiej i jej duchowieństwa, podawano jedynie jednego plebana olsztyńskiego z badanego okresu. Przeprowadzone przez Autora tekstu badania, głównie na materiale proweniencji papieskiej pozwoliły znacznie poszerzyć listę duchownych sta **Zamek krzyżacki w Toruniu XIII – XXI w. Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu, red. Marek Rubnikowicz, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń 2017, ss. 243 (Polish)** Autorzy: S. Jóźwiak, B. Wasik Rok: 2017 DOI: 10.15762/ZH.2017.52 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2017.52 > Książka Zamek krzyżacki w Toruniu XIII -XXI w.Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu składa się z czterech części.Pierwszą (s. 4 -9) stanowi Przedmowa autorstwa Elżbiety Pileckiej, w której autorka fachowo zaprezentowała stan badań nad średniowiecznym detalem architektonicznym w historiografii europejskiej.W drugiej, zatytułowanej Zamek krzyżacki w Toruniu.Budowa, upadek i ponowne zagospodarowanie (s. 10 -83), Zbigniew N **ks. Jan Wiśniewski, Uposażenie kościołów, duchowieństwa i służby kościelnej w diecezji pomezańskiej (XVI–XVIII w.), Wydział Teologii Uniwersytetu Warmińsko--Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2013, ss. 446 (Marek Jodkowski, Olsztyn)** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2015 DOI: 10.51974/kmw-142685 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-142685-68816?filename=ks. Jan Wisniewski_.pdf > W wierszach poświęconych **Warszawa i Łowicz. Dwie kolegiackie kaplice Chrystusa Ukrzyżowanego w XVIII stuleciu** Autorzy: Alina Barczyk, J. Sito Rok: 2020 DOI: 10.18778/2084-851x.09.04 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/12284/11863 > Dwie kaplice wzniesione przy kolegiatach w Warszawie i w Łowiczu, mieszczące słynące łaskami krucyfiksy, wykazują liczne analogie, do których należą: lokalizacja na przedłużeniu północnych naw, powiązania obu kapituł kolegiackich oraz szczególny status świątyń kojarzonych z najważniejszymi osobami w Rzeczypospolitej – królem (a także, w szerszym ujęciu, Sejmem i kręgiem dworskim) oraz prymasem, czyli interrexem. Mimo że powstanie architektury kaplic dzieliło blisko pół wieku, dostrzec można wzaj **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Starotestamentalna typologia krzyża Jezusa Chrystusa** Autorzy: Piotr Juckiewicz Rok: 2022 DOI: 10.34768/fp2022a15 > W artykule autor podejmuje się omówienia starotestamentalnych figur symbolu krzyża, ukazując tym samym wachlarz znaczeń i głębię tego znaku. Na podstawie wyników badań przeprowadzonych z wykorzystaniem metody heurystycznej, analitycznej oraz syntetyczno-krytycznej przedstawia w nim proces kształtowania się rozumienia znaku krzyża w mentalności ludzi wierzących, tworzących Pierwszy Kościół. Symbol ten, mimo negatywnych konotacji z narzędziem męki i śmierci nie tylko Chrystusa, ale i potencjalnych **Architektoniczno-rzeźbiarskie dzieło Falconiego w Lublinie (Kaplica Św. Krzyża przy kościele Dominikanów)** Autorzy: J. Kowalczyk Rok: 1962 > Autor artykulu zajmuje sie lubelskim dzielem Falconiego, Kaplicą Św. Krzyza przy kościele Dominikanow, ktore ukazuje tego wybitnego architekta w malo znanej roli sztukatora oraz zakreśla gorną granice czasową jego dzialalności w Polsce (1658). **History of the altar painting of St Adalbert from the chapel of the new Bishop's Palace in Frombork** Autorzy: Marek Jodkowski Rok: 2025 DOI: 10.51974/kmw-210178 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-210178-133857?filename=History-of-the-altar-pain.pdf > Nowy pałac biskupów warmińskich we Fromborku, zaprojektowany przez Friedricha Augusta Stülera, członka Naczelnej Deputacji Budowlanej w Berlinie, oddano do użytku w 1850 r. W jego centralnej części wzniesiono kaplicę. Jej dominantą stał się ołtarz poświęcony św. Wojciechowi, patronowi diecezji warmińskiej. Wykonanie obrazu ołtarzowego zlecono malarzowi szkoły düsseldorfskiej, reprezentantowi realizmu i historyzmu, Heinrichowi Mückemu (1806-1891). Wpływ na jego ikonografię i kompozycję miał także **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Nowa Huta – miasto bez Boga? Walki o krzyż 1960** Autorzy: P. Kapusta Rok: 2020 DOI: 10.15503/ONIS2011.276.283 URL: https://doi.org/10.15503/onis2011.276.283 > brak **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Warmińskie wizytacje kromerowskie** Autorzy: J. Wiśniewski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7429 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7429/6758 > - **Wolter von Plettenberg und der Untergang des Deutschen Ordens in Preussen : eine Studie aus der Reformationszeit Livlands** Autorzy: L. Arbusow > Rozprawa na temat Woltera von Plettenberga i zmierzchu Zakonu Krzyzackiego w Prusach. Studium z czasow reformacji w Inflantach. Wolter von Plettenberg byl mistrzem krajowym w Inflantach w latach 1494-1535. Publikacja wydana przez Stowarzyszenie do Historii Reformacji (seria : „Schriften des Vereins fur Reformationsgeschichte”). **Heinricha Kippinga Liber singularis de cruce et cruciariis w nurcie siedemnastowiecznego piśmiennictwa na temat krzyża jako narzędzia męki Chrystusa** Autorzy: L. Wojciechowski Rok: 2024 DOI: 10.18290/teka24.7 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/tkh/article/download/1313/890 > W artykule omówiono genezę, układ i główne twierdzenia zawarte w Liber singularis de cruce et cruciariis, autorstwa Heinricha Kippinga (1623-1678), niemieckiego uczonego działającego w Bremie, mieście należącym w tym czasie do Szwedów. Zostało ono wydrukowane tamże w 1671 r. Przynależy do nurtu piśmiennictwa poświęconego drzewu Krzyża, który rozwijał się od połowy XVI do końca XVII wieku. Można w nim wyróżnić kilka okresów. Najbardziej twórczy to lata dziewięćdziesiąte XVI i dwudzieste XVII stul **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Konflikt władzy kościelnej i państwowej na Warmii w kontekście dogmatu o nieomylności papieża** Autorzy: M. Żmudziński Rok: 2022 DOI: 10.35765/hp.2339 URL: https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/download/2339/2187 > CEL NAUKOWY: Celem naukowym artykułu jest przedstawienie konfliktu władzy kościelnej i państwowej, którego przyczyną była recepcja dogmatu o nieomylności papieskiej. Biskup warmiński wobec duchownych jego diecezji, buntujących się przeciw nieomylności, zastosował kanoniczne sankcje, których skutki przekroczyły wewnętrzną dyscyplinę Kościoła i nałożyły się na obszar władzy państwowej. Spór kompetencyjny Kościoła i państwa w przestrzeni oświatowej przerodził się w wieloletni konflikt. PROBLEM I M **Najstarsze fundacje dla kanoników regularnych od pokuty w diecezji wileńskiej** Autorzy: Tadeusz M. Trajdos Rok: 2013 DOI: 10.52204/np.2013.119.21-65 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4134/4842 > Artykuł poświęcony jest prepozyturze zakonu Kanoników Regularnych Pokutników, zwanych w Polsce "Markami", a na Litwie "Białymi Augustami", w miejscowości Bystrzyca w diecezji wileńskiej. Klasztor wraz z kościołem św. Krzyża został ufundowany w 1390 r. przez króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Władysława II Jagiełłę. W artykule omówiono również średniowieczne dzieje parafii Świętej Trójcy w Miednikach, inkorporowanej z polecenia Jagiełły do wspomnianego klasztoru w 1391 roku. Do drugiej **Klejnot miasta zaginiony. Zarys dziejów krakowskiego kościoła Wszystkich Świętych do końca XVI wieku** Autorzy: K. Walczak Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.235 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.235 > One of the oldest churches in Krakow, dedicated to All Saints, was situated between Grodzka and Franciszkanska Street. It was build in the XIII century, could had been replacement church for first Cracow’s parish, which was transferred from Saint Trinity church. The name of All Saints church was mentioned for the first time in Vita S. Stanislai. The second time in 1278 his rector Arnold was noted. Most interesting fact is that in the Tables of Pence from 1325–1327 you can find two rectors, who h **Duszpasterskie inspiracje błogosławionego Stefana kard. Wyszyńskiego Prymasa Polski pozostawione Kościołowi na Warmii** Autorzy: Słąwomir Ropiak Rok: 2024 DOI: 10.31648/sw.9452 URL: https://doi.org/10.31648/sw.9452 > Celem podjętych rozważań jest zaprezentowanie nauczania skierowanego przez nowego Błogosławionego do Kościoła na Warmii. Można je scharakteryzować za pomocą kilku zasadniczych idei, do których należą: duchowa i pasterska posługa Prymasa Polski wobec diecezji warmińskiej; formacja kapłańska ożywiana przesłaniem ze Stoczka Warmińskiego; maryjna pobożność pogłębiana w ciszy rekolekcji; wielki znak na niebie w Gietrzwałdzie; cześć oddawana św. Wojciechowi Biskupowi Męczennikowi; duchowo-pastoralne d **Inwentarz kościoła Świętego Ducha w Łęcznej z 1834 roku** Autorzy: Robert Jop Rok: 2019 DOI: 10.4467/17347513sa.19.007.14562 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/19983/ > Dzieje fundacji prepozytury Świętego Ducha w Łęcznej nie są do końca rozpoznane. Nieznany jest także dokładny czas powstania kościoła szpitalnego. Historycy datują te wydarzenia w szerokim przedziale czasowym od 1540 r. do początku II dekady XVII w. Podobnie jak w innych miastach, łęczyński kościół szpitalny usytuowany był na przedmieściu, a znajdujący się przy nim przytułek służył chorym i ubogim mieszkańcom. Kościół był drewniany, stąd często dotykały go klęski pożaru. Na początku lat 30. XIX

[object Object]