Kościół Krzyża Świętego

Historia parafii Kościół Krzyża Świętego w Łomża udokumentowana w publikacjach naukowych. Patron: Krzyża Świętego. Diecezja: łomżyńska. --- ### Publikacje naukowe **Wokół początków kościoła pod wezwaniem Krzyża Świętego w Gnieźnie** Autorzy: Michał Muraszko Rok: 2012 DOI: 10.14746/seg.2012.6.14 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/seg/article/download/2554/2537 > The article discusses the beginnings of the holy cross church in Gniezno. among other things, it addresses the questions of the founder, the date the temple was granted to the holy sepulchre order and the characteristics of the settlement where it was erected. **Kościoły bożogrobców w Małopolsce. Z badań nad patrociniami i relikwiami (XII–XVI w.)** Autorzy: J. Rajman Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1730 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1730/1636 > The author presents the findings of his own studies on the presence of relics and dedications in the churches of Canons Regular of the Holy Sepulchre in medieval Polonia Minor (covering the former Krakow and Sandomierz voivideships). The article reveals important accounts in Samuel Nakielski’s chronicle. The first account relates bringing the soil from Jerusalem by Jaksa and is known in literature. The second account concerns the possession of the relics of the Holy Cross by the monastery of Can **The Church of the Holy Cross** Autorzy: Katarina Horvat-Levaj Rok: 1993 > Župna crkva sv. Križa u Križevcima spomenik je koji se odlikuje izrazitom povijesnom slojevitoscu i urbanistickim osobitostima. Ova kamena građevina sto se u pisanim izvorima javlja od 1326., bila je podignuta izvan zidina grada, unutar zasebne utvrde. Iz najranije faze izgradnje sacuvan je ranogoticki portal, osobit sa stilskog aspekta, te male monofore sto ukazuju da je crkva izvorno bila znatno manja. Dominantna i najkvalitetnija građevna faza jest ona visokogoticka (15. stoljece), kada je cr **Architektura kościoła pobernardyńskiego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie** Autorzy: Kacper Łażewski Rok: 2026 DOI: 10.18778/2084-851x.19.12 URL: https://doi.org/10.18778/2084-851x.19.12 > W artykule została omówiona architektura kościoła pobernardyńskiego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie, która jak dotąd nie doczekała się wyczerpującego opracowania. Autorzy dotychczasowych publikacji skupiali się głównie na odtworzeniu historii świątyni, którą udało się doprecyzować dzięki przeprowadzonym kwerendom archiwalnym oraz porównaniu źródeł pisanych z zachowanym zabytkiem. Dokonana analiza formalno-genetyczna w kontekście architektury Rzeczypospolitej oraz zagranicznej, głównie **Epitafia i inskrypcje ku pamięci rodu von Mettich w dawnym kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Moszczance** Autorzy: J. Szczepańska Rok: 2024 DOI: 10.19195/2658-2082.79.1.6 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/sobotka/article/download/16379/14689 > The paper discusses the epitaphs and inscriptions commemorating members of the von Mettich family from the Church of the Elevation of the Holy Cross in Moszczanka -a village which between 1607 and 1819 was a part of a fee tail belonging to the family, members of which were patrons of the church and found a final resting place there. **Capellam Sancte Crucis in ipsa Luchicia Kaplica Św. Krzyża w średniowiecznej Łęczycy. Stan badań archeologicznych i perspektywy poznawcze** Autorzy: Z. Lechowicz Rok: 2023 DOI: 10.18778/0208-6034.38.06 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/archaeo/article/download/21490/21207 > Celem artykułu jest usytuowanie w przestrzeni aglomeracji tumsko-łęczyckiej znanych od dawna i badanych ostatnimi laty stanowisk na zachodnim brzegu Bzury. Stanowiska Łęczyca–Emaus i Kępa Łęczyca–Dzierzbiętów badane były przez ekipę IHKM Łódź w połowie ubiegłego wieku. W XXI w. przeprowadzono kolejne badania wykopaliskowe na tych stanowiskach. Ich wyniki starano się przedstawić w szerszym kontekście osadniczym oraz ocenić aktualny stan badań. Podstawowe problemy to ustalenie liczby funkcjonujący **Działalność społeczna duchowieństwa diecezji łomżyńskiej w okresie międzywojennym** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.97.233-265 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6876/8148 > -- **Początki chrześcijaństwa i obecności relikwii Krzyża Świętego w Opolu** Autorzy: Piotr Górecki Rok: 2025 DOI: 10.25167/sth.5889 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/5889/5191 > Opole przez wieki wiodło prym stolicy Górnego Śląska. Jego początki sięgają przynajmniej VIII w. W średniowieczu ten książęcy gród był centrum księstwa opolsko-raciborskiego i siedzibą kapituły kolegiackiej. Z jednej z najstarszych legend dowiadujemy się, iż pod koniec X w. tereny te nawiedzić miał biskup praski św. Wojciech i na nieodległym wzgórzu udzielać chrztu świętego Opolanom. Przez wieki mieszkańcy historycznej stolicy Górnego Śląska pamiętali o swoim legendarnym misjonarzu, nazywając go **Kauno miestietės Daratos Nabienės votas Kaunakiemiui: Šv. Kryžiaus bažnyčios fundacija** Autorzy: Vaida Kamuntavičienė, Sigitas Lūžys Rok: 2019 DOI: 10.7220/2335-8734.17.2 URL: https://www.vdu.lt/cris/bitstream/20.500.12259/100925/1/ISSN2335-8734_2019_N_17.PG_23-36.pdf > The present article comprehensively analyses the documents of foundation of the Church of St. Cross and building history for the first time in historiography. It contains the letter of Kaunas Magistrate from August 11, 1515, which confirms the foundation of Darata Nabienė, and the earliest extant visitation of the church in January, 1669. A careful analysis of the manuscript documents has determined that the first church in Kaunakiemis built between 1510 and 1515 was brick; most probably it was **Wyposażenie liturgiczne kościoła pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego w Spycimierzu** Autorzy: Jędrzej Tomasz Kałużny, Angelika Wochna Rok: 2022 DOI: 10.18778/2299-8403.11.04 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/biuletynuniejowski/article/download/14422/13778 > Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Spycimierzu jest najstarszą parafią na terenie gminy Uniejów. Wzmianki historyczne na temat jej funkcjonowania pochodzą z początku XII w. Mimo wielu zmian w funkcjonowaniu, a także wznoszeniu nowych kościołów na terenie parafii, we wnętrzu obecnej świątyni zostało zachowanych wiele niezwykle cennych, zabytkowych przedmiotów sakralnych. **Dwa gotyckie krzyże relikwiarzowe z kościoła św. Jakuba w Toruniu w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu w świetle najnowszych badań** Autorzy: J. Raczkowski, Monika Jakubek-Raczkowska Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18276 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18276/16902 > W niedużym zespole średniowiecznego złotnictwa, zachowanym z dziedzictwa Torunia i państwa zakonnego w Prusach, uwagę zwracają dwa sporych rozmiarów krzyże relikwiarzowe, przeznaczone pierwotnie dla partykuł drzewa Krzyża św., przechowywane w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu a wcześniej w Pelplinie. Są to dzieła ze złoconego srebra, inkrustowane i grawerowane; oba w literaturze wiązane są z kościołem św. Jakuba w Toruniu, gdzie znajdowały się od XIX w. Autorzy dokonują rozwarstwienia obu zabytków, **Preussen zur Zeit der Landmeister. Beitraege zum Baukunst des Deutschen Ritterordens** Autorzy: C. Steinbrecht > Prusy pod panowaniem mistrzow krajowych. Przyczynki do budownictwa Zakonu Krzyzackiego. Ksiązka jest bogato ilustrowana (40 oddzielnych tablic i liczne ilustracje w tekście). Szczegolowe kompendium dotyczące zamkow krzyzackich, omawia kolejno poszczegolne budowle obronne Zakonu na ziemiach pruskich. Autor - C. Steinbrecht byl konserwatorem zabytkow i wieloletni opiekunem zamku w Malborku. Wys.grzbietu 38, 5 cm. Znaki proweniencyjne: exlibris Leona Rozdzynskiego i naklejka gdanskiej ksiegarni Joh **Historia i znaczenie zamku krzyżackiego w Ełku – dziedzictwo średniowiecza na Mazurach** Autorzy: Aleksandra Urbanowicz Rok: 2025 DOI: 10.15804/cpls.2025109 URL: http://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/cpls/13/cpls1309.pdf **Materiały do historii szpitala, kościoła i prepozytury św. Krzyża w Starym Sączu** Autorzy: Wiktor Bazielich Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.14.203-247 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7762/7096 > Na północno-wschodnim krańcu miasta Starego Sącza wznosi się kaplica popularnie zwana mylnie Św. Florianem od figury tego Świętego umieszczonej w północnej ścianie. W istocie są to relikty i widomy znak kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża i szpitala dla ubogich, które na tym miejscu przed wiekami istniały. W niniejszym artykule autor poddał analizie dokumenty dotyczące historii zarówno szpitala, kościoła jak i prepozytury św. Krzyża w Starym Sączu. **Misja Benedyktynów Słowiańskich w kościele Św. Krzyża w Krakowie** Autorzy: Marian Kanior Rok: 1994 DOI: 10.15633/FHC.1437 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1437/1333 > The article discusses the establishment of the Benedictine Church in the Slavonic rite (the Church of the Holy Cross). **Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lachowiczach w opisie wizytacyjnym z 1745 roku** Autorzy: Kiryl Sytsko Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.12459 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12459/11859 > W publikacji przedstawiono wizytację parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świę­tego w Lachowiczach z dnia 21 lipca 1745 r. Jest to jej pierwsza lustracja po remoncie kościoła zniszczonego w 1706 r. podczas wielkiej wojny północnej. Świątynia kilkakrotnie była trawiona przez pożary, została skonfiskowana po powstaniu styczniowym przez władze carskie oraz zniszczona przez władze Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w 1960 r. Aktualnie kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, podobnie jak **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Krzyż i jego miejsce w życiu oraz przestrzeni liturgicznej chrześcijan** Autorzy: Sławomir Filipek Rok: 2024 DOI: 10.31261/ssht.2023.56.2.04 URL: https://journals.us.edu.pl/index.php/ssht/article/download/16414/13783 > Niniejszy artykuł ukazuje symbolikę Krzyża z perspektywy liturgii. Wpierw odnosi się do krzyża jako symbolu, prezentując jego rodzaje oraz historię zastosowań w Liturgii. Aby móc właściwie odczytać sens obecności krzyża w liturgii wydaje się mocno uzasadnionym, aby najpierw przedstawić sam znak krzyża, jego rolę w Kościele pierwszych chrześcijan i jego pochodzenie, a także wielość wyobrażeń i symboli, które w toku dziejów zostało wytworzonych na bazie krzyża. Historycznie ujmując, Krzyż w przest **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Biały Krzyż „Solidarności” i jego historia. Z dziejów tożsamości Gorzowa Wielkopolskiego** Autorzy: Dariusz A. Rymar Rok: 2024 DOI: 10.5604/01.3001.0054.5844 URL: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.5844 > The article depicts the history of the White Cross. It was made in 1981 on the occasion of the outdoor Mass, organised by the Independent Self-Governing Trade Union (Polish: NSZZ) “Solidarity”. Later the Cross was moved to the vicinity of the [Gorzów] Cathedral. In 1982 when the Union was suspended and then disbanded under martial law by the Communist authorities the place around the Cross became the meeting point for Solidarity activists. On August 31, 1982, the White Cross was the place where **Z dziejów katolickiej parafii w Miłakowie w XIX wieku** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2014 DOI: 10.31648/SW.174 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/174/138 > Proboszcz z Ełdyt Wielkich ks. Heinrich Renkel (Renze) zakupił 5 kwietnia 1852 r. wolnostojący dom w Miłakowie, aby zaadaptować go na cele kultu religijnego. Urządzono w nim oratorium, które poświęcił ełdycki proboszcz ku czci Krzyża Świętego 12 grudnia 1855 r. Od tego czasu księża z Ełdyt Wielkich okazjonalnie sprawowali w nim katolickie nabożeństwa. W związku ze wzrastającą liczbą wiernych w 1864 r. nabyto parcelę pod budowę kościoła. Tegoż roku utworzono w Miłakowie kurację oraz nominowano pi **Das historische Kulturerbe des Deutschordensstaates in Preußen im Bewusstsein der Jugend Region Ermland-Masuren – Analyse von Fragebogenuntersuchungen** Autorzy: Adam Halemba Rok: 2021 DOI: 10.31648/ep.7202 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/7202/5437 > W artykule prezentuję analizę fragmentu szeroko zakrojonych badań ankietowych przeprowadzonych w latach 2016–2017 wśród młodzieży licealnej regionu warmińsko-mazurskiego. Zebrano w sumie 555 ankiet z obszaru wszystkich powiatów województwa. Badaniom poddano kwestie w kontekście analizy odpowiedzi na kilka z pytań ankietowych dotyczących znajomości dorobku, rozumienia i postrzegania elementów i reliktów materialnego dziedzictwa historycznego państwa zakonu krzyżackiego w Prusach.Wyróżniono kilka **Z dziejów krzyża** Autorzy: K. Bryński Rok: 1970 DOI: 10.21906/RBL.3251 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3251/3338 > — **Hymny w zabytkach liturgiczno-muzycznych Krzyżaków w Polsce** Autorzy: Henryk Piwoński Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7729 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7729/6875 > - **Między traditio i renovatio Ecclesiae. O średniowiecznych krucyfiksach triumfalnych i ich nowych aranżacjach w Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku** Autorzy: Dobrosława Horzela, M. Walczak Rok: 2024 DOI: 10.18290/rh24724-3 URL: http://ruj.uj.edu.pl/bitstreams/0760b4c6-5262-4311-8347-696651b23886/download > Ważną rolę w katolickiej teorii obrazu i jej podejściu do praktyk religijnych w okresie potrydenckim odegrało pojęcie starożytności. W myśl tej zasady materialne pozostałości przeszłości stały się ważnymi argumentami potwierdzającymi prawdziwość doktryny i zwyczajów Kościoła rzymskiego. W Rzeczypospolitej reformy liturgiczne zapoczątkowane na Soborze Trydenckim zaczęto stosunkowo szybko wprowadzać w życie. Biorąc pod uwagę szybko postępujące radykalne zmiany w wyposażeniu wnętrz kościelnych, war **Działania ruchu katolicko-społecznego na rzecz podniesienia jakości oświaty w międzywojennej diecezji łomżyńskiej** Autorzy: Ks. Wojciech Guzewicz Rok: 2022 DOI: 10.62961/6pk28e18 URL: https://doi.org/10.62961/6pk28e18 > Jednym z głównych zadań społecznych, jakie stanęły przed Kościołem łomżyńskim (ruchem katolicko-społecznym) w diecezji łomżyńskiej w okresie II Rzeczypospolitej, była troska o podniesienie poziomu oświaty. Zdawano sobie sprawę z tego, że od tej sprawy może zależeć przyszłość narodu i Polski. W związku z tym podejmowano liczne prace, aby powstrzymać zjawisko powszechnego na tych ziemiach analfabetyzmu, a jednocześnie wychowywać młode pokolenia do umiłowania oświaty. Nie było to łatwe, nie tylko z **Kauno Šv. Kryžiaus (Karmelitų) bažnyčios freskos. Liudo Truikio „Nukryžiavimas“** Autorzy: Daiva Vaišnorienė Rok: 2025 DOI: 10.24101/logos.2025.73 URL: https://doi.org/10.24101/logos.2025.73 > The Frescoes in the Church of St. Cross in kaunas.Liudas Truikys The Crucifixion SUMMARy This article reviews the legacy of the sacred art of Liudas Truikys in the St. Cross (Carmelite) Church in kaunas.The frescoes depicting the Crucifixion, created according to the artist's designs in the 1950s, can still be seen on the church's eastern and southern facades.The article briefly discusses the history of the sanctuary and the church's reconstructions from the late 18 th to the mid-20 th century.D **Dokumenty pokoju brzeskiego między Polską i Litwą a Zakonem Krzyżackim z 31 grudnia 1435. Edited by Adam Szweda, Marcin Hlebionek, Sobiesław Szybkowski, and Janusz Trupinda. Co-editors: Rimvydas Petrauskas and Sergey Polekhov.** Autorzy: J. Grabowski Rok: 2022 DOI: 10.12775/om.2022.017 URL: https://apcz.umk.pl/OM/article/download/41878/34366 > Dokumenty pokoju brzeskiego między Polską i Litwą a Zakonem Krzyżackim z grudnia **Czy świętokrzyskie relikwie Drzewa Krzyża Świętego to zaginione relikwie króla Serbii Stefana Urosza I?** Autorzy: K. Maciaszek Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.19-48 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4851/5932 > Celem artykułu jest poszukanie odpowiedzi na pytanie, czy świętokrzyskie relikwie Drzewa Krzyża Świętego odnalazły swojego pierwotnego właściciela. Dużo argumentów przemawia   za tezą, że partykuły Męki Pańskiej, spoczywające obecnie na Łysej Górze, znajdowały się  w staurotece, która należała do króla Serbii Stefana Urosza I. Podczas najazdu Serbów w 1268 r. wpadła ona w ręce Węgrów, następnie stała się własnością króla Beli IV. Po śmierci Beli, jego syn i następca mógł przywieźć relikwiarz z c **Lokowanie miasta Łomży. Źródła a historiografia (uzupełnienie)** Autorzy: K. Świątkowski Rok: 2025 DOI: 10.54539/sm.90 URL: https://studiamazowieckie.puzim.edu.pl/index.php/sm/article/download/90/75 > Niniejsze opracowanie jest autorskim aneksem (uzupełnieniem) do artykułu Krzysztofa Świątkowskiego pt. "Lokowanie miasta Łomży. Źródła a historiografia", zamieszczonego w „Studiach Mazowieckich” 2024, nr 1, s. 81–96. Autor opisał w tym artykule źródła historyczne dotyczące powstania miasta Łomży. Poddał analizie piśmiennictwo i rozbieżności z historycznymi źródłami w powstawaniu tego miasta. **Kult świętych w zabytkach liturgicznych Krzyżaków w Polsce** Autorzy: Henryk Piwoński Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7616 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/7616/6829 > - **Popaschalna historia kształtowania się znaku krzyża w mentalności pierwszego Kościoła** Autorzy: Piotr Juckiewicz Rok: 2022 DOI: 10.56583/fs.1998 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/1998/2051 > W artykule przedstawiono kolejne etapy przemian, jakie zaowocowały ukonstytuowaniem się znaku krzyża, początkowo narzędzia śmierci Zbawiciela i wielu spośród Jego wyznawców, w godło chrześcijaństwa. Na podstawie wyników badań prowadzonych z wykorzystaniem metod syntetyczno-krytycznej, historyczno-krytycznej oraz analizy heurystycznej ukazano jego popaschalne losy. W wielu wypadkach konieczne było posiłkowanie się podaniami o mniejszej wiarygodności historycznej, które jednak oddają sensus fideli **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **Die Dominikaner und Franziskaner im Deutsch-Ordensland Preußen bis zum Jahre 1466** Autorzy: W. Roth > Publikacja na temat historii i roli zakonow dominikanskich i franciszkanskich w panstwie krzyzackim do 1466 (praca doktorska Wernera Rotha, obroniona na uniwersytecie w Krolewcu). Pierwszy klasztor dominikanski na tych ziemiach powstal w Gdansku w 1227 r. (ksiąze Świetopelk przekazal dominikanom kościol św. Mikolaja). Z Gdanska dominikanie rozprzestrzenili sie na teren calych Prus. W Elblągu pojawili sie w 1238 r., a wiec juz rok po zalozeniu miasta. Franciszkanie na ziemie polskie przedostali s **Krucyfiks Cristo vivo w kościele św. Michała Archanioła w Urazie. Wirtuozerskie przedstawienie Chrystusa Ukrzyżowanego Lwowskiej Szkoły Rzeźbiarskiej Doby Rokoka.** Autorzy: Maria Feliks Rok: 2021 DOI: 10.25167/ls.2047 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/ls/article/download/2047/3956 > Artykuł dotyczy wyjątkowego na tle sztuki polskiej XVIII w. przedstawienia Chrystusa Ukrzyżowanego pochodzącego z kościoła pw. Wniebowzięcia NMP w Nawarii k/Lwowa, a znajdującego się obecnie w kościele pw. św. Michała Archanioła w Urazie k/ Brzegu Dolnego. Krucyfiks ten, wraz z częścią wyposażenia nawaryjskiej świątyni, został w 1945 r. przewieziony przez opuszczających Kresy Wschodnie Polaków na Dolny Śląsk. Dzięki temu, nie podzielił losu pozostałych elementów znakomitej dekoracji rzeźbiarskie **Lokowanie miasta Łomży. Źródła a historiografia** Autorzy: K. Świątkowski Rok: 2024 DOI: 10.54539/sm.78 URL: https://www.studiamazowieckie.puzim.edu.pl/index.php/sm/article/download/78/65 > W artykule opisano źródła historyczne dotyczące powstania miasta Łomży.Na podstawie dokumentów, stanu badań i koncepcji historiografi cznych odnoszącychsię do lokowania miast w średniowieczu określono datę lokacjimiasta Łomży w aspekcie przestrzennym i prawnym na rok 1400. Niepublikowanydokument powołania wójta był podstawą ustalenia daty lokacji.Poddano analizie piśmiennictwo i rozbieżności z historycznymi źródłamiw przedstawianiu początków miasta Łomży. **Tajemnica Krzyża Świętego** Autorzy: Sawa Hrycuniak Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.03 **Kościół i dom księży misjonarzy w Tykocinie** Autorzy: W. Kochanowski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.11.441-458 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7294/6866 > -- **Kościół dominikanów lwowskich w średniowieczu jako ośrodek kultowy** Autorzy: Tadeusz M. Trajdos Rok: 1997 DOI: 10.52204/np.1997.87.39-72 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7450/7952 > -- **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Fundacje kapliczek i krzyży przydrożnych na Polskim Podkarpaciu. Geneza i typologia** Autorzy: U. Janicka-Krzywda Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.401-442 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7540/7371 > W Polsce tradycja wznoszenia przydrożnych kapliczek i krzyży sięga XI wieku. Misjonarze nowej religii usunęli pogańskie świątynie, wycięli święte drzewa oraz zbezcześcili święte skały i źródła. W miejscu, z którego wygnano pogańskie bałwochwalstwo, zwykle stawiano krzyż. Na przestrzeni wieków wyrósł zwyczaj upamiętniania w podobny sposób ważnych wydarzeń w Kościele i państwie, w życiu małych wspólnot, a nawet w życiu poszczególnych osób. Stawianie przydrożnych krzyży i kapliczek stało się bardzo **Zamki mazowieckie a architektura zakonu krzyżackiego. Rekapitulacja** Autorzy: Piotr Lasek Rok: 2019 DOI: 10.12775/ahp.2018.005 URL: https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/AHP/article/download/AHP.2018.005/18145 > Zarys treści. Artykuł dotyczy problematyki związków między architekturą obronno-rezydencjonalnązakonu krzyżackiego a zamkami mazowieckimi. Autor analizuje dotychczasowepoglądy na temat korelacji artystycznych między dominium Zakonu a Mazowszem,konfrontując je zarówno ze studiami nad architekturą zachowanych obiektów, jak i źródłamipisanymi oraz wynikami najnowszych badań terenowych. Na tej podstawie wysnuwa nowewnioski odnośnie ewentualnych wzajemnych relacji architecturae militaris obu państw,j **Pieśń o Krzyżu i jej nieznany późnośredniowieczny przekaz. Z zagadnień polskojęzycznego zasobu literackich pozdrowień Krzyża** Autorzy: Grzegorz Trościński Rok: 2015 DOI: 10.18318/PL.2015.1.2 URL: http://rcin.org.pl/Content/64480/WA248_82582_P-I-30_troscinski-piesn_o.pdf > Tylko w **A military order in an order state. Pomeranian Hospitallers and the Teutonic Knights, 1308–1370** Autorzy: Marek Smoliński Rok: 2023 DOI: 10.26881/sds.2023.26.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/stzdsr/article/download/10102/9173 > W polskiej literaturze przedmiotu od lat funkcjonuje pogląd o niezbyt dobrych stosunkach panujących między zakonem krzyżackim w Prusach a joannitami na Pomorzu w latach 1308–1370. Głównego powodu wzajmnej niechęci obu zakonów dopatrywano się w konkurencji ekonomicznej. Po opanowaniu Pomorza Gdańskiego Krzyżacy mieli blokować rozwój gospodarczy dóbr joannickich na Pomorzu. Ze względu na to joannici mieli w końcu nie wytrzymać konkurencji gospodarczej z Krzyżakami i do 1370 r., poniekąd do tego zm **Biskupi i krzyże. Tak zwany epizod szczeciński krucjaty połabskiej (1147) w relacji Wincentego z Pragi** Autorzy: Szymon Górski Rok: 2018 DOI: 10.15762/ZH.2018.39 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2018.39 > [532] zastpienia udziau w wyprawie do Syrii wypraw wojenn przeciwko **Zamek krzyżacki w Toruniu XIII–XXI w. Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorów Muzeum Okręgowego. Edited by Elżbieta Pilecka, Zbigniew Nawrocki, Romualda Uziembło, and Jadwiga Łukaszewicz** Autorzy: J. Raczkowski Rok: 2019 DOI: 10.12775/om.2019.022 URL: https://doi.org/10.12775/om.2019.022 > Zamek krzyzacki w Toruniu XIII–XXI w. Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorow Muzeum Okregowego [The Teutonic Order’s Castle in 13th–21th-Century Thorn: Historical and Architectural Study with a Catalog of Architectural Detail from the Collections of the District Museum in Torun]. Edited by Elzbieta Pilecka, Zbigniew Nawrocki, Romualda Uziemblo, and Jadwiga Łukaszewicz. Torun: Muzeum Okregowe w Toruniu, 2017. 243 pp. ISBN: 978-83-60-324-80-6. [revie **Nekropolia rodu Kochanowskich** Autorzy: A. Skała Rok: 2013 DOI: 10.52204/np.2013.120.31-95 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4125/4761 > Późnogotycki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Zwoleniu swój prestiż zawdzięcza rodzinie literackiej związanej z Sycyną i Czarnolasem. Dwie kaplice wybudowane dzięki fundacji rodu Kochanowskich (jedna ufundowana przez bratanka poety – Adama, sędziego lubelskiego, druga – przez wnuczkę wieszcza czarnoleskiego Zuzannę Wołucką) oraz fakt, że kaplica została rodzinną nekropolią nadało kościołowi ważne miejsce na kulturalnej mapie Polski. Marmurowe epitafium z wizerunkiem Jana Kochanowskiego, za **Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego** Autorzy: K. Kuczman, A. Betlej, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Rok: 1993 > Oznaczenia i skroty -- Mapa administracyjna Rzeczypospolitej z r. 1772 -- Fragment planu Grodna z r. 1923 -- Maria Kalamajska-Saeed, Kościol p.w. Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Franciszkanow: Aneks I: Akt fundacji klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1635; Aneks II: Nadanie gruntu na przedmieściu Zaniemenskim, 1643; Aneks III: Inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1675-1679; Aneks IV: Opis i inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1745 -- Maria Kalamajska-Sae **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **A divided diocese at the end of the Christian world. The case of the bishopric of Włocławek** Autorzy: Jacek Maciejewski Rok: 2022 DOI: 10.5209/elem.81434 URL: https://revistas.ucm.es/index.php/ELEM/article/download/81434/4564456560429 > The construction of the gothic cathedral church in Włocławek on the new site by the local bishops, after the former one was burned down by the knights of the Teutonic Order in 1329, coincides with a time of political consolidation of the Kingdom of Poland and a significant reinforcement of the power of Polish kings. For that frontier bishopric, situated in the northern part of the country, it was also a period of stabilization and strengthening of diocesan structures. The earlier history of this **Ksiądz biskup Czesław Falkowski ordynariusz łomżyński (1887-1969)** Autorzy: Z. Jakubowski Rok: 1970 DOI: 10.52204/np.1970.33.233-246 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6683/7335 > Postać biskupa Czesława Falkowskiego, ordynariusza łomżyńskiego, ze względu na jego wybitne zasługi na polu naukowym, religijnym i narodowym, jak również na jego szeroki zakres zainteresowań, jest ze wszech miar godna pamięci. Niniejszy artykuł jest próbą naszkicowania biografii tej postaci, którą mając na uwadze jego życie i przejścia można by porównać z postacią papieża Marcina I. **Warszawa i Łowicz. Dwie kolegiackie kaplice Chrystusa Ukrzyżowanego w XVIII stuleciu** Autorzy: Alina Barczyk, J. Sito Rok: 2020 DOI: 10.18778/2084-851x.09.04 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/12284/11863 > Dwie kaplice wzniesione przy kolegiatach w Warszawie i w Łowiczu, mieszczące słynące łaskami krucyfiksy, wykazują liczne analogie, do których należą: lokalizacja na przedłużeniu północnych naw, powiązania obu kapituł kolegiackich oraz szczególny status świątyń kojarzonych z najważniejszymi osobami w Rzeczypospolitej – królem (a także, w szerszym ujęciu, Sejmem i kręgiem dworskim) oraz prymasem, czyli interrexem. Mimo że powstanie architektury kaplic dzieliło blisko pół wieku, dostrzec można wzaj **Władze komunistyczne wobec uroczystości milenijnych w Łomży i Drohiczynie (1966 r.)** Autorzy: Krzysztof Sychowicz Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.109.239-265 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4273/5042 > Uroczystości Tysiąclecia Chrztu Polski były niewątpliwie jednym z największych wydarzeń w kraju, nie tylko ze względu na polityczny charakter nadany im przez władze komunistyczne, ale przede wszystkim ze względu na ich znaczenie religijne i moralne. Surowa postawa władz i długi okres przygotowań poprzedzający główne uroczystości w 1966 r. odegrały istotną rolę, prowadząc do szeregu posunięć wymierzonych w Kościół katolicki.Choć główne uroczystości w województwie białostockim odbyły się w drugiej **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Papieskie Dzieła Misyjne w diecezji łomżyńskiej w okresie II Rzeczypospolitej** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2005 DOI: 10.52204/np.2005.103.265-285 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4912/5179 > Artykuł dotyczy projektu Misji Papieskiej w diecezji łomżyńskiej w okresie międzywojennym. Projekt był wspólnym wysiłkiem trzech organizacji: Papieskiego Projektu Rozkrzewiania Wiary, Papieskiego Projektu Misyjnego Dzieciństwa i Misyjnej Unii Duchowieństwa. Ich członkostwo liczyło kilka tysięcy (np. w 1938 r. było 12 430 członków). Imponujący rozwój zawdzięczali aktywnemu poparciu biskupa Łukomskiego, który zaangażowanie w misje uważał za ważny element kapłaństwa. Rozbudowa oddziałów lokalnych i **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Lokalizacja kościoła w przestrzeni średniowiecznego miasta – przykład Barczewka (Alt-Wartenburg) na Warmii** Autorzy: Felix Biermann, Christofer Herrmann, Arkadiusz Koperkiewicz Rok: 2025 DOI: 10.23858/apol70.2025.05 URL: https://journals.iaepan.pl/apol/article/download/4144/4026 > Na podstawie badań archeologicznych ustalono, że w średniowiecznym ośrodku Wartenberg (dziś Barczewko, gmina Barczewo) na Warmii przypuszczalnie istniał kościół ufundowany w latach 1325/1330 przez biskupa warmińskiego, zniszczony w 1354 r. podczas ataku Litwinów. Był to prosty, drewniany budynek, o konstrukcji szachulcowej. Znaleziono tylko negatywy drewnianej konstrukcji, zwęglone drewno, liczne żelazne elementy konstrukcyjne. Orientacja na linii wschód‒zachód i lokalizacja w centrum cmentarza **Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2018 DOI: 10.4467/27204006pmo.18.017.16045 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21676/ > Polonia Maior Orientalis » 2018 » V » Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913 A A A **Kościół katedralny p. wezw. św. Stanisława Kostki w Łodzi** Autorzy: Z. Wieczorek Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.57-86 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6800/7682 > -- **Łąki Bratjańskie - najstarsze miejsce kultu maryjnego w diecezji chełmińskiej** Autorzy: Edmund Piszcz Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.177-203 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6695/7773 > -- **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Zbiór ważniejszych dokumentów natury kościelnej Archidiecezji Gnieźnieńskiej do lat 1818/1821: część 3: Ośrodek Łowicz** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7093 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.7093 > - **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Chrystus Ukrzyżowany z nieistniejącego kościoła farnego pw. św. Michała Archanioła w Lublinie – problemy identyfikacyjne i konserwatorskie** Autorzy: Maria Serafinowicz, P. Witomski Rok: 2024 DOI: 10.56583/fs.2668 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2668/2688 > Rzeźba z przedstawieniem Chrystusa Ukrzyżowanego została odkryta i zidentyfikowana jako obiekt pochodzący z kościoła pw. św. Michała Archanioła w Lublinie (farnego) podczas prac konserwatorskich i badań przedmiotu. Czas powstania obiektu został określony przez Józefa E. Dutkiewicza na lata 1320–1370. Wymienione datowanie autorskie zostało potwierdzone specjalistycznymi badaniami konserwatorskimi (technologiczne, tomograficzne, dendrologiczne i dendrochronologiczne). Archaiczna forma zabytku jest **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 1998 DOI: 10.52204/np.1998.89.151-200 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7535/7366 > Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie należy do największych kościołów w Polsce. Został zaprojektowany przez Henryka Marconiego. Do jego ukończenia w latach 1861-1893 przyczynili się praktycznie wszyscy znani wówczas polscy artyści. Jego neorenesansowy styl nawiązuje do kościoła św. Guistyny w Padwie. Pierwotnie Kościół Wszystkich Świętych składał się z kościoła głównego, który mógł pomieścić ok. 5000 wiernych i mniejszy kościół na dole, który pomieścił ok. 3000 osób. Obecnie ten ostatni jest **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Krzyżyk karawakowy z Kleszczel, pow. hajnowski ze zbiorów Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku** Autorzy: Kornelia Piasecka Rok: 2024 DOI: 10.52204/np.2024.141.81-96 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6073/9291 > Krzyżyki karawakowe (karawaki) reprezentują jeden z typów zawieszek dewocyjnych funkcjonujących w okresie nowożytnym. Mają formę krzyża o dwóch poprzecznych ramionach, zakończenia zarówno belki pionowej jak i ramion swym kształtem przypominają kwiat kąkolu. Ich nazwa pochodzi od miasta Caravaca de la Cruz, położonego w prowincji Murcja w południowo-wschodniej Hiszpanii. Znajdował się tam relikwiarz, w którym przechowywano partykułę Drzewa Krzyża Świętego, jego kształt powielają krzyżyki karawako **Starotestamentalna typologia krzyża Jezusa Chrystusa** Autorzy: Piotr Juckiewicz Rok: 2022 DOI: 10.34768/fp2022a15 > W artykule autor podejmuje się omówienia starotestamentalnych figur symbolu krzyża, ukazując tym samym wachlarz znaczeń i głębię tego znaku. Na podstawie wyników badań przeprowadzonych z wykorzystaniem metody heurystycznej, analitycznej oraz syntetyczno-krytycznej przedstawia w nim proces kształtowania się rozumienia znaku krzyża w mentalności ludzi wierzących, tworzących Pierwszy Kościół. Symbol ten, mimo negatywnych konotacji z narzędziem męki i śmierci nie tylko Chrystusa, ale i potencjalnych **Wawelski czarny krucyfiks. Krzyż królowej Jadwigi, Leona Wyczółkowskiego i św. Jana Pawła II** Autorzy: Marta Dutczak Rok: 2020 DOI: 10.18290/rh20684-6s URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/14503/14147 > A unique Gothic crucifix has been worshiped in the Wawel Royal Cathedral throughout centuries. The sculpture created in Bohemia or Hungary around 1380 was brought by Jadwiga of Poland (13741399) from Hungary to Poland, most likely in 1384. At the feet of Christ Crucified the monarch prayed for the gift of wisdom to rule the kingdom. The crucifix was placed in an altar in the Wawel Royal Cathedral and it has inspired a great devotion to the Crucified. After premature death of Jadwiga in 1399 the **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Atlas historyczny miast Polskich** Autorzy: R. Golba, A. Pilarska, E. Okoń Rok: 2016 > in **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Inwentarz kościoła Świętego Ducha w Łęcznej z 1834 roku** Autorzy: Robert Jop Rok: 2019 DOI: 10.4467/17347513sa.19.007.14562 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/19983/ > Dzieje fundacji prepozytury Świętego Ducha w Łęcznej nie są do końca rozpoznane. Nieznany jest także dokładny czas powstania kościoła szpitalnego. Historycy datują te wydarzenia w szerokim przedziale czasowym od 1540 r. do początku II dekady XVII w. Podobnie jak w innych miastach, łęczyński kościół szpitalny usytuowany był na przedmieściu, a znajdujący się przy nim przytułek służył chorym i ubogim mieszkańcom. Kościół był drewniany, stąd często dotykały go klęski pożaru. Na początku lat 30. XIX **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kościół – Naród – Państwo w perspektywie 1050-letniej rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość” Poznań, 3-5 września 2017 roku** Autorzy: A. Rybaczek Rok: 2017 DOI: 10.18290/KIP.2017.6.2-20 > W dniach 3-5 września 2017 r. odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. „Kościół – Naród – Państwo w perspektywie 1050-letniej rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość”, zorganizowana pod patronatem Jego Ekscelencji Arcybiskupa Stanisława Gądeckiego, Metropolity Poznańskiego, Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. **Heinricha Kippinga Liber singularis de cruce et cruciariis w nurcie siedemnastowiecznego piśmiennictwa na temat krzyża jako narzędzia męki Chrystusa** Autorzy: L. Wojciechowski Rok: 2024 DOI: 10.18290/teka24.7 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/tkh/article/download/1313/890 > W artykule omówiono genezę, układ i główne twierdzenia zawarte w Liber singularis de cruce et cruciariis, autorstwa Heinricha Kippinga (1623-1678), niemieckiego uczonego działającego w Bremie, mieście należącym w tym czasie do Szwedów. Zostało ono wydrukowane tamże w 1671 r. Przynależy do nurtu piśmiennictwa poświęconego drzewu Krzyża, który rozwijał się od połowy XVI do końca XVII wieku. Można w nim wyróżnić kilka okresów. Najbardziej twórczy to lata dziewięćdziesiąte XVI i dwudzieste XVII stul **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Zamek krzyżacki w Toruniu XIII – XXI w. Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu, red. Marek Rubnikowicz, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń 2017, ss. 243 (Polish)** Autorzy: S. Jóźwiak, B. Wasik Rok: 2017 DOI: 10.15762/ZH.2017.52 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2017.52 > Książka Zamek krzyżacki w Toruniu XIII -XXI w.Studium historyczno-architektoniczne z katalogiem detalu architektonicznego ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu składa się z czterech części.Pierwszą (s. 4 -9) stanowi Przedmowa autorstwa Elżbiety Pileckiej, w której autorka fachowo zaprezentowała stan badań nad średniowiecznym detalem architektonicznym w historiografii europejskiej.W drugiej, zatytułowanej Zamek krzyżacki w Toruniu.Budowa, upadek i ponowne zagospodarowanie (s. 10 -83), Zbigniew N **Najstarsze fundacje dla kanoników regularnych od pokuty w diecezji wileńskiej** Autorzy: Tadeusz M. Trajdos Rok: 2013 DOI: 10.52204/np.2013.119.21-65 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4134/4842 > Artykuł poświęcony jest prepozyturze zakonu Kanoników Regularnych Pokutników, zwanych w Polsce "Markami", a na Litwie "Białymi Augustami", w miejscowości Bystrzyca w diecezji wileńskiej. Klasztor wraz z kościołem św. Krzyża został ufundowany w 1390 r. przez króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Władysława II Jagiełłę. W artykule omówiono również średniowieczne dzieje parafii Świętej Trójcy w Miednikach, inkorporowanej z polecenia Jagiełły do wspomnianego klasztoru w 1391 roku. Do drugiej **DOJRZEWANIE WIARY. ZARYS ROZWOJU ŚWIADOMOŚCI KOŚCIOŁA W ZAKRESIE PRAWD WIARY, W ŚWIETLE PROROCTWA EWANGELII** Autorzy: K. Polak Rok: 2023 DOI: 10.56898/st.13204 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/st/article/download/13204/11662 > Wprawdzie Jezus Chrystus przekazał swoim Apostołom pełnię prawdy objawionej, ale jednocześnie zapowiedział, że w przyszłości będzie ona – z pomocą Ducha Prawdy – dalej odkrywana i pogłębiana, aż do pełni. Powstaje więc pytanie: na ile historia Kościoła jest procesem pogłębiania rozumienia wiary apostolskiej? Świadkami pełni nowotestamentalnego Objawienia byli prości ludzie – rybacy, rolnicy, rzemieślnicy, urzędnicy – pochodzący ze środowiska judaizmu palestyńskiego. Daną im wiarę chrześcijańską **Diecezja płocka jako zaplecze akcji misyjnej (do połowy XIII w.)** Autorzy: G. Adamiak Rok: 2024 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.26.26 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/338/152 > Położenie powstałej w 1075 r. diecezji płockiej generowało potrzebę jej zaangażowania w działalność misyjną. Jej granice stanowiły jednocześnie północno-wschodnie granice ówczesnego państwa polskiego. Było więc kwestią czasu, że pogańscy sąsiedzi diecezji mazowieckiej staną się adresatami aktywności misyjnej Kościoła płockiego. Do połowy XIII wieku terenem misyjnym były przede wszystkim Prusy. Niejasne i wątpliwe jest twierdzenie, że Mazowsze mogło stanowić zaplecze dla misji św. Wojciecha i św. **Związki teologii krzyża św. Bonawentury z mistyką Karmelu. Z kręgu powinowactwa sztuki franciszkańskiej i karmelitańskiej na wybranych przykładach sztuki z XIV i początku XV wieku** Autorzy: U. Mazurczak Rok: 2017 DOI: 10.15633/FHC.2081 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/2081/2026 > Rich research legacy of Carmelite Father Bienignus Wanat, an art history professor, is the motivation of further studies carried out to explain plastic arts created within the Carmelite Order in the Middle Ages and continued till modern times. In the present paper the motif of the cross as Lignum Vitae, which was known the earliest from Palestinian small plastic works of art in the first Carmelites’ area of living, has been presented. We are making an attempt to relate this form of the cross, de **Jedenaście wieków chrześcijaństwa w Polsce : wymiar polityczny i historyczny** Autorzy: Anita Młynarczyk-Tomczyk, Rafał Dudała Rok: 2021 DOI: 10.15633/9788374388214 > Przed ponad tysiącem lat Polska, łącząc się z papieskim i łacińskim Rzymem, weszła do kręgu kultury zachodnioeuropejskiej, czerpiąc z jego skarbca cywilizacyjnego, politycznego, społecznego i gospodarczego, ale też dodając do niego wiele nowego i autorskiego. Wkład Polski do cywilizacji chrześcijańskiej i do historii Kościoła jest niezaprzeczalny. Przyjęcie chrztu przez Polskę odegrało ogromną rolę w ukształtowaniu jej moralnego, kulturalnego i cywilizacyjnego oblicza w całym tysiącleciu. Od teg **Kopia kontraktu na budowę kościoła pobernardyńskiego w Łukowie z 1655 roku - istotne źródło w badaniach nad architekturą regionu i zakonu** Autorzy: Kacper Łażewski Rok: 2026 DOI: 10.31743/abmk.18367 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18367/17521 > Przedmiotem artykułu jest edycja oraz omówienie kopii kontraktu na budowę murowanego Kościoła Bernardynów w Łukowie, który został zawarty w 1655 roku między gwardianem o. Bonawenturą Żółkiewskim a warszawskim architektem Adamem Tomaszewiczem. Omawiana umowa zaginęła lub uległa zniszczeniu, a jej treść jest znana dzięki odpisowi ks. Teofila Rybki, sporządzonemu między 1886 a 1889 rokiem, którego oryginał znajduje się w archiwum parafialnym parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Łukowie. To cenne ź **Koła Krucjaty Eucharystycznej prowadzone przez oo. bernardynów w świetle zachowanych kronik krucjaty** Autorzy: P. Kamiński Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.231-247 URL: https://doi.org/10.52204/np.2016.125.231-247 > Niniejszy artykuł poświęcony jest działalności Kół Krucjaty Eucharystycznej prowadzonych przez OO. Bernardynów w latach 30-tych i 40-tych XX w. w: Piotrkowie Trybunalskim, Lwowie, Krakowie, Skępem, Krystynopolu i Sokalu. Organizacja ta, zaszczepiona na polski grunt przez Urszulę Ledóchowską w 1925 r., stawiała sobie za cel szerzenie wśród dzieci i młodzieży kultu eucharystycznego i w oparciu o ten kult prowadzenie wszechstronnej formacji religijno-społecznej. Krucjata cieszyła się w Polsce międz **Znaki prawdziwości Kościoła** Autorzy: Józef Morawa Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374388368.05 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5126/J.%20Morawa%20Znaki.rep.pdf > Prezentowana powyej historyczno -teologiczna analiza ustanowienia przez Jezusa Chrystusa swojego Kocioa kieruje si w stron podania kryteriw roz- **Architektoniczno-rzeźbiarskie dzieło Falconiego w Lublinie (Kaplica Św. Krzyża przy kościele Dominikanów)** Autorzy: J. Kowalczyk Rok: 1962 > Autor artykulu zajmuje sie lubelskim dzielem Falconiego, Kaplicą Św. Krzyza przy kościele Dominikanow, ktore ukazuje tego wybitnego architekta w malo znanej roli sztukatora oraz zakreśla gorną granice czasową jego dzialalności w Polsce (1658). **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Ogólnopolska konferencja naukowa Archiwa kościelne w niepodległej Polsce. Łódź, 14-16 października 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.31 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/inf_hamryszczak_lodz.indd.pdf > - **Igołomia i Wawrzeńczyce – dwa kościoły przy Wielkiej Drodze / Igołomia and Wawrzeńczyce – two churches by the Great Road** Autorzy: M. Kamińska Rok: 2020 DOI: 10.33547/igolomia2020.10 > The parish churches in Igołomia and Wawrzeńczyce were founded in the Middle Ages. Their current appearance is the result of centuries of change. Wawrzeńczyce was an ecclesial property – first of Wrocław Premonstratens, and then, until the end of the 18th century, of Kraków bishops. The Church of St. Mary Magdalene was funded by the Bishop Iwo Odrowąż. In 1393 it was visited by the royal couple Jadwiga of Poland and Władysław Jagiełło. In the 17th century the temple suffered from the Swedish Inva **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Metamorfozy koloru i stałość inspiracji. Uwagi o wystroju i wyposażeniu sanktuarium Chrystusa Ukrzyżowanego w Kobylance** Autorzy: A. Stankiewicz Rok: 1970 DOI: 10.21697/sc.2021.28.spec.4 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/sc/article/download/9389/8314 > Kościół parafialny w Kobylance, pełniący funkcję sanktuarium Chrystusa Ukrzyżowanego, nie budził jak dotąd większego zainteresowania historyków i historyków sztuki. Fundacji niewielkiej świątyni murowanej podjął się wojewoda sandomierski, Jan Wielopolski (zm. 1774), a budowę, zapewne według projektów Francesco Placidiego, przeprowadzono w latach ok. 1743-1750. Architekt był odpowiedzialny także za projekty przykościelnej dzwonnicy oraz pięciu ołtarzy. Główna nastawa mieszcząca obraz Ukrzyżowaneg **Archeologiczny przyczynek do dziejów kolegiaty w Łowiczu** Autorzy: Lubomira Tyszler Rok: 1994 DOI: 10.18778/0208-6034.18.07 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/archaeo/article/download/16695/16347 > Results of archaeological investigations conducted at the collegiate church in Łowicz are discussed. The present church was built in the mid-17th century to the plan of Andrzej Poncino and on the initiative of Maciej Łubieński, archbishop since 1641. The tradition concerning the church goes back to 1100. In 1433 the then parish church, built in timber, was raised to the status of the collegiate church. The erection of the brick church was begun by archbishop Jan of Sprowa (1433-1464). In 1525 th **castle in Kruszwica. A historical and archaeological overview** Autorzy: Dariusz Karczewski, Dariusz Kurzawa Rok: 2022 DOI: 10.12775/ahp.2021.003 URL: https://apcz.umk.pl/AHP/article/download/41957/34408 > This article presents written sources that make it possible to reconstruct the historyand appearance of the castle in Kruszwica, built in the mid-14th century on the initiative of KingCasimir the Great. These are primarily the lustrations of the royal estates and Erik JönssonDahlbergh’s engraving included in Samuel Pufendorf’s work De rebus a Carolo GustavoSueciae Rege gestis. However, basic information about the Crusaders’ defensive foundationis provided by archaeological research, which verifi **Hymnografia święta Podwyższenia Krzyża w Supraskim antologionie Mateusza Dziesiątego (1507)** Autorzy: A. Magruk Rok: 2025 DOI: 10.14746/pst.2025.47.6 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pst/article/download/51600/41949 > Artykuł analizuje hymnografię święta Podwyższenia Krzyża Pańskiego na podstawie tekstów Supraskiego antologionu liturgicznego Mateusza Dziesiątego z 1507 roku. Praca ukazuje, w jaki sposób liturgiczne teksty święta budują typologiczne i teologiczne powiązania między Starym a Nowym Testamentem, kształtując paradoksalny obraz Krzyża jako drzewa życia i realizując prawosławną koncepcję czasu liturgicznego jako rzeczywistego uobecnienia wydarzeń zbawczych. Analiza obejmuje starotestamentowe prefigur **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Łódzki ośrodek naukowy historyków Kościoła** Autorzy: Mieczysław Różański Rok: 2015 DOI: 10.52204/np.2015.123.237-246 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4660/4805 > Dzieje kościoła łódzkiego nie posiadają bardzo bogatej bibliografii. Utworzony po II wojnie światowej Uniwersytet Łódzki nie podjął się badań nad problematyką religijności i funkcjonowania lokalnego Kościoła. Te lukę wypełniali duchowni, którzy zdobywali warsztat naukowy w Uniwersytecie Warszawskim, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Ich badania skupiały się zasadniczo wokół trzech zagadnień merytorycznych. Pierwszym były dzieje Kościoła katolickiego **Z dziejów katedry a następnie kolegiaty św. Wita w Kruszwicy. I: Katedra, potem kolegiata św. Wita do r. 1428** Autorzy: Stanisław Librowski Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6540 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6540/6071 > -

[object Object]