Kościół Dziesięciu Tysięcy Męczenników

Historia parafii Kościół Dziesięciu Tysięcy Męczenników w Niepołomice udokumentowana w publikacjach naukowych. Patron: Dziesięciu Tysięcy Męczenników. Diecezja: krakowska. --- ### Publikacje naukowe **Pomiędzy Mentorellą a Paryżem. Artystyczna wizja krakowskiego kościoła Zmartwychwstańców ojca Leona Zbyszewskiego (1832-1907)** Autorzy: Dagny Nestorow, Rafał Nesterow Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2376 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2376/2266 > W tekście omówiono architekturę i wyposażenie kościoła Zmartwychwstańców w Krakowie, który został zbudowany w latach 1886-1887 przy krakowskim domu zgromadzenia, ufundowa­nym w 1885 roku. Była to druga świątynia zmartwychwstańców na ziemiach polskich, po kościele we Lwowie. Fundamentalny wpływ na świątynię miała artystyczna wizja o. Leona Zbyszewskiego (1832-1907) CR. Przy pomocy o. Władysława Orpiszewskiego opracował artystyczną wizję kościoła, w której odwołał się do wzorów antycznych i wczesn **Krakowskie kościoły karmelitańskie zbudowane na początku XX wieku** Autorzy: J. Wroński Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1265 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.1265 > 1. Die Klosterkirche der unbeschuhten Karmelitinnen Zum Heiligen Josef. Ein glucklicher Auftakt und somit die charakteristische Einfuhrung in das 20. Jh. fur den Kirchenbau von Krakau war die Errichtung der Karmeliterinnen St. Josephs-Kirche an der Lobzowska-Strase 40, in der die Architekten (Tadeusz Stryjenski (1849-1943) - Projektant der Kirche und Franciszek Mączynski (1874-1947) - Ausfuhrer des Bauprojektes mit eigenen Verbesserungen) die historisch- eklektizistischen Formen d.h. die mittela **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Męczennicy sandomierscy. Legenda i rzeczywistość** Autorzy: Krzysztof Stopka Rok: 1993 DOI: 10.52204/np.1993.80.51-99 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7230/7384 > -- **Żywot i męka Pięciu Braci Męczenników pierwszej diecezji polskiej w Poznaniu** Autorzy: Irena Byrska Rok: 1969 DOI: 10.52204/np.1969.30.231-239 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6660/7297 > W związku z Rokiem Tysiąclecia Biskupstwa Poznańskiego wystawiono w Bazylice Archikatedralnej Poznańskiej Misterium Religijne pt.: „Żywot i męka Pięciu Braci męczenników pierwszej diecezji polskiej w Poznaniu”. Scenariusz sztuki na podstawie opisu żywotu i śmierci Pięciu Braci, dokonanego przez św. Brunona z Kwerfurtu, opracowała Irena Byrska. Redakcja „Naszej Przeszłości” zamieściła tekst Misterium na łamach czasopisma w celu upamiętnienia męczeństwa Pięciu Braci, które miało miejsce w roku 100 **Martyrologiczna wiarygodność Kościoła . Błogosławiona Siostra Krzysztofa Klomfass i jej 14 Towarzyszek ze Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy** Autorzy: Paweł Rabczyński Rok: 2025 DOI: 10.31648/sw.11756 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/11756/8765 > W artykule ukazano martyrologiczną wiarygodność Kościoła na przykładzie s. Krzysztofy Klomfass i jej 14 Towarzyszek ze Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy – ofiar przemocy, gwałtów i zbrodni Armii Czerwonej, wkraczającej w 1945 r. do Prus Wschodnich. Ich beatyfikacja miała miejsce 31 maja 2025 r. w Braniewie na Warmii. Współcześnie uzasadnienia wiarygodności Kościoła dokonuje się poprzez analizę jego znaków, które charakteryzują cały Chrystusowy Kościół. Nie pochodzą one spoz **Pierwsi męczennicy polscy - cechy przedstawienia ikonograficznego w sztuce sakralnej** Autorzy: B. Grabowska Rok: 2003 DOI: 10.52204/np.2003.99.355-366 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6768/8202 > Tekst omawia męczeńską śmierć pierwszych polskich świętych, Pięciu Męczenników, zakonników z klasztoru benedyktyńskiego reguły św. Romualda, którzy zginęli w wyniku napadu zbójców. Lokalizacja klasztoru w okolicach Międzyrzecza oraz tragedia, która miała miejsce po zwrocie daru dla księcia Bolesława Chrobrego, są przedstawione jako kontekst wydarzeń. Autor podkreśla heroizm zmarłych i cudowne zdarzenia po ich śmierci, a także wspomina o beatyfikacji w 1005 r. Następnie zwraca uwagę na brak badań **Ukrzyżowani z Ukrzyżowanym – rzecz o 108 bł. męczennikach polskich** Autorzy: Walter Rachwalik Rok: 2023 DOI: 10.56898/st.11042 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/st/article/download/11042/11666 > Czas działań wojennych ujawnia zarówno okrucieństwo okupantów, uciekających się do wyrafinowanych tortur i gwałtów zadających ból i śmierć, jak i heroizm ofiar, które w obliczu spadających cierpień i perspektywy niechybnej utraty życia zachowują swoją ludzką godność. Z przeprowadzonych badań wynika, że powyższe, ogólnoludzkie doświadczenie, znalazło również odbicie w skrajnie przeciwnych postawach niemieckich zbrodniarzy oraz 108 błogosławionych męczenników polskich. Ci pierwsi, odrzucając Boga, **Jezuicki kościół Serca Jezusa w Krakowie** Autorzy: Lech Kontkowski Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.113-165 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6811/7684 > -- **Z dziejów Kościoła krakowskiego w XIX i XX wieku** Autorzy: J. Urban Rok: 2023 DOI: 10.15633/9788363241995 URL: https://monografie.upjp2.edu.pl/wn/catalog/download/97/92/2138 > In the mid-18th century, the Krakow diocese encompassed an area of 53 thousand square kilometers. Currently, it covers 8.1 thousand square kilometers, which is only one-seventh of its former territory. The Krakow diocese, which had 7 archdeaconries in the mid-18th century, has now been reduced to just one former archdeaconry – Krakow. In the 18th century, there were about a thousand parishes within the borders of the Krakow diocese, and after a hundred years of reduction, there were only 44. Tha **Kościół oo. franciszkanów w Niepokalanowie** Autorzy: J. Zawadzki Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.1994.82.229-280 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7302/7417 > -- **Klejnot miasta zaginiony. Zarys dziejów krakowskiego kościoła Wszystkich Świętych do końca XVI wieku** Autorzy: K. Walczak Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.235 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.235 > One of the oldest churches in Krakow, dedicated to All Saints, was situated between Grodzka and Franciszkanska Street. It was build in the XIII century, could had been replacement church for first Cracow’s parish, which was transferred from Saint Trinity church. The name of All Saints church was mentioned for the first time in Vita S. Stanislai. The second time in 1278 his rector Arnold was noted. Most interesting fact is that in the Tables of Pence from 1325–1327 you can find two rectors, who h **Męczeństwo jako najwyższe świadectwo miłości. Refleksja na kanwie nauczania Benedykta XVI** Autorzy: Ks. Wojciech Surmiak Rok: 2024 DOI: 10.24425/snt.2024.150508 URL: https://doi.org/10.24425/snt.2024.150508 > Obecne czasy są nadal okresem dawania świadectwa wiary w Chrystusa poprzez męczeństwo. Artykuł odwołuje się do pewnych faktów męczeńskiej śmierci współczesnych chrześcijan i ukazuje je w świetle najnowszego nauczania Kościoła, szczególnie zaś nau-czania Benedykta XVI. W oparciu o teologiczną metodę analityczno‑krytyczną zostają w tekście przedstawione następujące zagadnienia: Kościół (znowu) wspólnotą męczenni-ków (1), męczeństwo coram Ecclesiae w nauczaniu Benedykta XVI (2), męczeństwo jako for **Misja Benedyktynów Słowiańskich w kościele Św. Krzyża w Krakowie** Autorzy: Marian Kanior Rok: 1994 DOI: 10.15633/FHC.1437 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1437/1333 > The article discusses the establishment of the Benedictine Church in the Slavonic rite (the Church of the Holy Cross). **"Kościół i Kościoły". Interdyscyplinarne Sympozjum Ogólnopolskie** Autorzy: A. Napiórkowski Rok: 2025 DOI: 10.31743/twp.2025.19.1.07 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/twp/article/download/18774/16075 > Relacja z sympozjum organizowanego przez pracowników naukowych Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie (3 marca 2025 roku w Lublinie). **Nadania księcia Kazimierza kujawskiego na rzecz Kościoła w Małopolsce** Autorzy: Gerard Kucharski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.197-257 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6847/8174 > -- **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Prepozytura tarnowska : opracowanie materiałów źródłowych do atlasu historycznego Kościoła w Polsce** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6477 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6477/6032 > - **Kościół męczennika Dionizego w Cyrze (Nebi Houri, Syria) – próba identyfikacji** Autorzy: Wojciech Nadobnik Rok: 2019 DOI: 10.14746/SPPGL.2018.XXVIII.2.4 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/sppgl/article/download/18539/18306 > Martyr Dionysius was a local saint worshipped in the area of Cyrrhus in Syria at least since the 4th century. Author of this article combines literary, epigraphic and archeological evidence in order to identify his shrine and estabilsh it’s chronology. **Kaplice św. św. Piotra i Pawła oraz św. Mikołaja w przestrzeni katedry krakowskiej w XIII–XV wieku** Autorzy: Piotr Pajor Rok: 2020 DOI: 10.18778/2084-851x.09.03 URL: http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/41071/1/39-59_Pajor_T.pdf > Artykuł prezentuje propozycję nowego odczytania funkcji, historii i przekształceń formalnych kaplic św. św. Piotra i Pawła oraz św. Mikołaja, przylegających do korpusu nawowego katedry w Krakowie. Kaplice te dostawiono jako aneksy do katedry romańskiej, ale podczas powstawania obecnego kościoła (1320–1364) zostały przebudowane i włączone do nowej budowli. Kaplica św. św. Piotra i Pawła została prawdopodobnie ufundowana przez biskupa Prandotę jako miejsce spoczynku relikwii św. Stanisława po jego **Kościół i dom księży misjonarzy w Tykocinie** Autorzy: W. Kochanowski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.11.441-458 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7294/6866 > -- **Ksiądz Franciszek Reinhold Nawrot – nieznany sługa wielkiej sprawy Bożej** Autorzy: M. Jasiński Rok: 2019 DOI: 10.25167/STH.828 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/828/621 > Podczas swojej podróży apostolskiej do Polski papież Jan Paweł II pozostawił Polakom zadanie zebrania świadectw i utrwalenia pamięci o polskich męczennikach XX w. Uznając okres II wojny światowej za „czas bardzo bolesnego doświadczenia”, wskazał na szczególną powinność zebrania wszystkich świadectw o tych, którzy dali życie za Chrystusa. Prezentowany artykuł jest odpowiedzią na to wezwanie Jana Pawła II. Autor artykułu przedstawia mało dziś znaną postać ks. Franciszka R. Nawrota (ur. 1903), kapł **Średniowieczne odniesienia w architekturze krakowskich kościołów. Cz. I - druga połowa XIX wieku** Autorzy: J. Czechowicz Rok: 2014 > Praca dopuszczona do druku po recenzjach Article accepted for publishing after reviews Druga połowa XIX wieku oraz pierwsze dziesięciolecia XX wieku są szczególnym rozdziałem w historii rozwoju architektury sakralnej Krakowa. Wcześniejsze epoki charakteryzowały się kolejnymi dominacjami następujących po sobie spójnych stylistyk będących w swoim czasie wiodącym wyznacznikiem kompozycji architektonicznej. Odejście od ugruntowanych zwyczajów budowania stanowiło ciąg zdarzeń, w następstwie których w **Ikonografia witraży Wiktora Ostrzołka w gdańskim kościele Mariackim (1977–1980)** Autorzy: Jacek Friedrich Rok: 2021 DOI: 10.26881/porta.2021.20.09 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/6409/5827 > In 1966, a commemorative decoration appeared inside St Mary’s Church in Gdansk: its main component was the painting showing Poland’s Baptism placed in the chancel. Meanwhile, a pillar by the Priests’ Chapel was decorated with a standard bearing striped concentration camp uniform cloth with numbers of priests -prisoners in Nazi camps. This referred directly to the décor of the Priests’ Chapel created not long before, and in which Polish priests murdered during WW II had been commemorated in 1965. **Na pograniczu wyznaniowym. Nieistniejąca unicka cerkiew pod wezwaniem św. Praksedy Męczennicy w Milejowie i jej wyposażenie** Autorzy: P. Sygowski Rok: 2019 DOI: 10.17951/L.2018.16.1/2.7-41 URL: https://journals.umcs.pl/l/article/download/8738/6417 > W czasach Rusi Halicko-Włodzimierskiej osadnictwo ruskie na terenie dzisiejszej Lubelszczyzny posuwało się systematycznie na zachód. W XV i XVI w. dotarło do doliny Wieprza. W jego środkowym biegu powstało wówczas kilka parafii prawosławnych – Łęczna, Puchaczów, a także Milejów. Parafie te po przystąpieniu diecezji chełmskiej do unii brzeskiej stały się unickimi. Usytuowanie ich na terenie ze wzrastającą przewagą osadnictwa polskiego spowodowało przechodzenie wiernych na rzymsko katolicyzm. Proc **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Geneza fundacji i początki materialnej egzystencji klasztoru oo. Bernardynów w Kazimierzu Biskupim (1514-1524)** Autorzy: A. Sitnik Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.002.16274 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21885/ > Fundatorami klasztoru i kościoła oraz dobrodziejami bernardynów kazimierskich okazała się rodzina Lubrańskich, a ściślej mówiąc, synowie Ruperta (Lamberta) i jego żony z rodu Boleściców: Jan i Mikołaj. W 1514 r. kapituła zakonna obradująca w Kobylinie przyjęła nową fundację i wysłała do Kazimierza Biskupiego dwóch zakonników. Bernardyni objęli drewniany klasztor i kościół pod wezwaniem św. Jana Męczennika, jednego z Pięciu Braci Męczenników, zwanych też Pięciu Braćmi Polakami, 26 września 1514 r **Ogólnopolska konferencja naukowa Ojciec Henryk Damian Wojtyska 1933-2009. Historyk Kościoła i dydaktyk w dziesiątą rocznicę śmierci. Lublin 9 XII 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.32 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/hamryszczak_wojtyska.pdf > - **Kościół p. wezw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w parafii św. Jakuba w Warszawie** Autorzy: Zofia Sowińska-Bania Rok: 1985 DOI: 10.52204/np.1985.64.167-199 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6812/7685 > -- **Ważniejsze polonika kościelne w Archiwach Państwowych w Wiedniu** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7121 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7121/6671 > - **Z działalności Wydziału Historii Kościoła Papieskiej Akademii Teologicznej w latach 1981-1989** Autorzy: S. Piech Rok: 1989 DOI: 10.15633/FHC.1374 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1374/1270 > The Pontifical Academy of Theology in Krakow was established by Pope John Paul II's motu proprio "Beata Hedvigis" of 8 December 1981. "... We hereby establish in perpetuity and erect, by the power of the Scriptures and our solemnity, this Pontifical Academy of Theology in Krakow, granting it rights, honours, privileges and duties held by all such Universities in the Catholic world," wrote the pope in the document. "The Academy, presently composed of three departments, i.e. Holy Theology, Philoso **Pracownia Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie a ochrona zabytków sakralnych i archiwów kościelnych w Małopolsce** Autorzy: Józef Skrabski Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.18357 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/18357/16904 > Istniejąca od 2007 roku Pracownia Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie prowadzi systematyczne prace inwentaryzacyjne w kościołach archidiecezji krakowskiej i diecezji bielsko-żywieckiej. W przeciągu 18 lat zdołano opracować karty inwentarzowe i wykonać nowoczesną dokumentację fotograficzną w pona 200 świątyniach diecezjalnych oraz w kilku klasztorach, w tym opactwa Mniszek Benedyktynek w Staniątkach, Reformatów w Wieliczce, Pilicy i Kętach, Be **Dzieje klasztoru pp. norbertanek w Krakowie na Zwierzyńcu część druga 1840-1945** Autorzy: Krystyna Kramarska-Anyszek Rok: 1982 DOI: 10.52204/np.1982.58.95-168 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6688/7487 > -- **Kościelne początki Tarnowa** Autorzy: L. Poniewozik Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.12007 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12007/10478 > Tarnw to **Męczeństwo - szczególne świadectwo wiary w Jezusa Chrystusa. Spotkanie profesorów i wykładowców historii Kościoła w Rzeszowie, 8-9 IV 2010** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2010 DOI: 10.52204/np.2010.113.347-351 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4736/5003 > Spotkanie profesorów i wykładowców historii Kościoła odbyło się w dniach 8-9 kwietnia 2010 roku w Wyższym Seminarium Duchownym diecezji rzeszowskiej. Gospodarzem spotkania był ordynariusz diecezji rzeszowskiej, ks. biskup Kazimierz Górny. W poniższym tekście zamieszczono relację ze wspomnianego spotkania. **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Błogosławiony Michał Kozal, biskup i męczennik** Autorzy: T. Kaczmarek Rok: 2024 DOI: 10.15633/FHC.1475 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1475/1367 > Artykuł przedstawia życie i śmierć błogosławionego Michała Kozala, biskupa i męczennika. **Kraków w przestrzeni pielgrzymkowej świata. Potencjał i perspektywy rozwoju turystyki religijnej stolicy Małopolski** Autorzy: Franciszek Mróz Rok: 2019 DOI: 10.24917/20845456.13.4 URL: https://czasopisma.up.krakow.pl/index.php/aupcsg/article/view/5713/5331 > Kraków należy do grupy najważniejszych centrów turystyki religijnej o światowym zasięgu. Tradycje pielgrzymkowe do miasta sięgają XII w. W szczytowym okresie średniowiecznego ruchu pielgrzymkowego, który przypadł na XV w. w Krakowie rejestrowano 17 loca sacra. Pod koniec XVI w., ze względu na liczne kościoły w których znajdowały się cudowne wizerunki, relikwie i groby świętych i błogosławionych, Kraków zaczęto nazywać „drugim Rzymem” (Cracovia altera Roma). Po wyborze kard. Karola Wojtyły na Sto **Dziesięć dokumentów związanych z utworzeniem diecezji tarnowskiej** Autorzy: Bolesław Kumor Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7040 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7040/6590 > - **Spotkanie Historyków Kościoła w 800. rocznicę powstania Zakonu Franciszkańskiego (15-17 IV 2009)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2009 DOI: 10.52204/np.2009.111.327-331 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4312/5031 > W 2009 roku spotkanie profesorów i wykładowców historii Kościoła odbyło się w murach Wyższego Seminarium Duchownego Prowincji Matki Bożej Anielskiej pw. św. Bonawentury w Krakowie-Bronowicach Wielkich. W programie spotkania znalazły się referaty poświęcone różnym aspektom dziejów i charyzmatu zakonu franciszkańskiego. **Artystyczne dzieje kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie** Autorzy: Daniel Zadorski Rok: 2024 DOI: 10.52204/np.2024.142.29-64 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/9229/9746 > Przedmiotem niniejszej artykułu jest analiza artystycznych dziejów, czyli powstania i funkcjonowania kościoła pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Krakowie, będącego istotnym zabytkiem nowożytnej architektury sakralnej w Polsce. Cel pracy obejmuje zgłębienie historii świątyni, uwzględniając artystyczny kontekst jej powstania oraz funkcjonowania. Motywacją do przeprowadzenia tych badań jest doniosłe znaczenie kościoła jako wyjątkowego przykładu barokowej architektury sakralnej oraz konieczność peł **Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913** Autorzy: J. Wąsowicz Rok: 2018 DOI: 10.4467/27204006pmo.18.017.16045 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21676/ > Polonia Maior Orientalis » 2018 » V » Sławomir Kęszka, Michał Kieling, Diecezja Kaliska parafie – kościoły – kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno – źródłowe, Kalisz 2016, ss. 913 A A A **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Administracja wyznaniowa wobec starań diecezji warmińskiej o budowę kościoła – Pomnika Tysiąclecia w Elblągu w latach 1965–1976** Autorzy: Andrzej B. Krupa Rok: 2023 DOI: 10.31648/ep.9673 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/9673/7121 > W 1965 r. episkopat Polski wystąpił z inicjatywą budowy kościołów – pomników tysiąclecia państwowości polskiej. We wniosku dotyczącym diecezji warmińskiej rządca diecezji bp Tomasz Wilczyński wskazał Elbląg jako miejsce budowy kościoła – Pomnika Tysiąclecia. Administracja wyznaniowa województwa gdańskiego, a także istniejącego od połowy 1975 r. województwa elbląskiego nie wyraziła na to zgody. Odrzucono uzasadnienie inwestycji koniecznością zaspokojenia potrzeb religijnych w rozwijającym się mie **Historia organów w krakowskim kościele pw. św. Tomasza w latach 1621-2017** Autorzy: Andrzej Edward Godek, P. Matoga Rok: 2018 DOI: 10.52204/np.2018.129.293-316 URL: https://doi.org/10.52204/np.2018.129.293-316 > Artykuł podejmuje problematykę dziejów instrumentarium w kościele św. Tomasza na podstawie przeprowadzonych kwerend archiwalnych. Dowodzi, że organy istniały w świątyni od XVII w. do czasów współczesnych z przerwą w pierwszej połowie XIX w. Istotną rolę w omawianiu historii obecnego instrumentu odgrywa zachowany akt fundacyjny, przytoczony w aneksie. Wskazano również nieznane dotychczas źródła oraz informacje o organmistrzostwie przełomu XIX i XX w. w Galicji, zwłaszcza w odniesieniu do osoby Al **Mauzoleum bł. Szymona z Lipnicy z krakowskiego kościoła bernardynów** Autorzy: K. Kwaśniewicz Rok: 2002 > The first church of St Bernardine in Stradom, at the foot of the Wawel Hill, was founded by Zbigniew and Jan Oleśnicki after 1453. The history of the church is inextricably linked to the tomb of blessed Simon of Lipnica and his worship. **Transformacja systemowa a odbudowa struktur cerkiewnych** Autorzy: Ewelina Raczyńska Rok: 2022 DOI: 10.34739/doc.2022.19.21 URL: https://www.czasopisma.uph.edu.pl/doctrina/article/download/3156/2955 > Chrzecijastwo wschodnie dotaro do Polski przed przyjciem chrztu przez Mieszka I. Chrystianizacja Sowian, ktrej podjli si bracia w. Cyryl i Metody obja rwnie tereny Polski. Obecno cywilizacji bizantyjskiej i liturgii sowiaskiej, odkrytych przez archeologw na terenach poudniowej i centralnej Rzeczypospolitej **Kościół wobec pamięci zbiorowej Polaków. Millenium chrztu Polski – studium przypadku** Autorzy: Paweł Stachowiak Rok: 2025 DOI: 10.14746/pp.2025.i.7 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pp/article/download/51515/41849 > Kościół katolicki jest w dzisiejszej Polsce jednym z ważniejszych podmiotów polityki pamięci. Jest ona definiowana jako działania na rzecz ukształtowania pamięci zbiorowej społeczeństwa poprzez ustanowienie dominującego tonu w publicznym dyskursie o przeszłości. Zdobycie uprzywilejowanej pozycji w walce o kształt tej pamięci stało się przejawem nie tylko ambicji rozmaitych instytucji i środowisk, ale również wyrazem realistycznego przeświadczenia, które każe w przeszłości, a raczej w jej ocenie **Grekokatolicy w Krakowie w latach 1945-1991 - zarys problematyki** Autorzy: Mariusz Ryńca Rok: 2003 DOI: 10.52204/np.2003.100.419-454 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4062/6884 > W artykule omówiono problem skomplikowanych losów Kościoła greckokatolickiego na terenie Krakowa i okolic po drugiej wojnie światowej oraz to, jak przebiegało współistnienie dwóch bratnich obrządków Kościoła katolickiego. Opracowanie zakończy się na symbolicznym roku 1991, w którym zmarł długoletni duszpasterz unitów w Krakowie - ks. Mikołaj Deńko. Wydarzenie zbiegło się w czasie z reaktywowaniem przez papieża Jana Pawła II greckokatolickiej diecezji w Przemyślu. **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Teologia narodu i świadomość chrześcijańskiej misji Polski w świetle działalności i charyzmatu księży zmartwychwstańców** Autorzy: W. Osadczy Rok: 2021 DOI: 10.12887/34-2021-3-135-19 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/ethos/article/download/13700/16434 > Pierwsi zmartwychwstańcy przeszli głęboką metamorfozę, odchodząc od rewolucyjnej, antychrześcijańskiej postawy i dokonując nawrócenia na katolicyzm. Ich dziełem jest dogłębne przewartościowanie pojęć takich, jak „Ojczyzna”, „patriotyzm” czy „wolność”. W nowej teologii narodu kwestia niepodległości Polski została nierozerwalnie związana z Bożym porządkiem świata. W hierarchii wartości zmartwychwstanie Polski podporządkowane było zmartwychwstaniu Chrystusa. W tym też duchu rozwijało się głoszone p **Kościoły bożogrobców w Małopolsce. Z badań nad patrociniami i relikwiami (XII–XVI w.)** Autorzy: J. Rajman Rok: 2016 DOI: 10.15633/FHC.1730 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1730/1636 > The author presents the findings of his own studies on the presence of relics and dedications in the churches of Canons Regular of the Holy Sepulchre in medieval Polonia Minor (covering the former Krakow and Sandomierz voivideships). The article reveals important accounts in Samuel Nakielski’s chronicle. The first account relates bringing the soil from Jerusalem by Jaksa and is known in literature. The second account concerns the possession of the relics of the Holy Cross by the monastery of Can **Wznowienie dyskursu w sprawie męczeństwa i świętości biskupa krakowskiego Stanisława** Autorzy: G. Labuda Rok: 2007 DOI: 10.52204/np.2007.108.5-57 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4265/5050 > Omówienia męczeństwa i świętości biskupa krakowskiego Stanisława (1072-1079) podjął się T. Wojciechowski w Szkicach historycznych jedenastego wieku, Kraków 1904, analizując dwa rozdziały Kroniki Polskiej Anonima-Galla, księga I, rozdziały 27 i 289, z których pierwszy opisuje konflikt biskupa Stanisława, oskarżonego o "zdradę" (traditio) i skazanego przez króla Bolesława Chrobrego (1058-1081) na śmierć przez "amputację kończyn" (truncatio membrorum), podczas gdy drugi opisuje przybycie króla Bole **The Blessed Jerzy Popiełuszko Museum in Warsaw: Between History and Religion** Autorzy: Dariusz Bogumil, Zuzanna Bogumił, Father Jerzy Popiełuszko Rok: 2020 > The Blessed Jerzy Popiełuszko Museum in Warsaw: Between History and Religion Zuzanna Bogumił Cultures of History Forum, published: 12.01.2018 DOI: 10.25626/0089 What happens when the Church engages in public negotiations of history by hosting and funding a museum? “The Blessed Jerzy Popiełuszko Museum in Warsaw” poses this question as it is located in a church and presents the life of Jerzy Popiełuszko, a Catholic priest who fought against the communist regime and was murdered in 1984. Today he **Muzyka kościelna w archidiecezji krakowskiej w latach 1997–2017** Autorzy: Robert Tyrała Rok: 2018 DOI: 10.21906/rbl.3621 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3621/3738 > Artykuł omawia instytucje i wydarzenia, które w latach 1997–2017 miały decydujący wpływ na muzykę kościelną w archidiecezji krakowskiej. Omówiona została działalność Archidiecezjalnej Komisji Muzyki Kościelnej, Archidiecezjalnej Szkoły Muzycznej I i II stopnia, Międzyuczelnianego Instytutu Muzyki Kościelnej, a także wielkie wydarzenia liturgiczne z udziałem trzech papieży. **Za cenę kapłańskiej krwi ks. Stanisława Streicha. „Zbrodnia lubońska” w świetle dokumentów procesu beatyfikacyjnego** Rok: 2022 DOI: 10.21697/kmt.50.6 URL: https://kmt.uksw.edu.pl/media/pdf/kmt50_Mueller.pdf > Mimo upływu lat zamordowanieks. Stanisława Streicha – lubońskiego proboszcza 27 lutego 1938 r. wciąż intryguje. Wszystkie płaszczyzny zbrodni mają znaczenie polityczne, światopoglądowe i społeczne i biorą swój początek z jej motywów i są ze sobą ściśle powiązane. Co więcej, mogą być poznawane ze względu na mnogość dokumentówi archiwalnych materiałów, które przetrwały do dnia dzisiejszego. Zamordowany kapłan – męczennik za wiarę, który zginął z ręki komunistycznego zbrodniarza Wawrzyńca Nowaka, b **Powstawanie Kościoła: od eklezjogenezy chrystocentrycznej do eklezjogenezy trynitarnej** Autorzy: A. Napiórkowski Rok: 2022 DOI: 10.31743/vv.13726 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/vv/article/download/13726/12987 > W okresie posoborowym w nauce o Kościele nastąpił znaczący rozwój, w którym należy odróżniać to, co trwale aktualne, od spraw zmiennych i historycznych. Oznacza to, że źródła Objawienia się nie zmieniają, ale rozwija się nasze ich rozumienie. Zagłębiając się w tajemnicę Kościoła, musimy dostrzec zarówno jego ciągłą zmianę, jak i zmieniające się jego rozumienie. Wielkie osiągnięcia biblistyki, patrystyki i innych nauk w XIX i XX wieku zmuszają zatem do zrewidowania dotychczasowego obrazu Kościoła **Motywy religijne w martwych naturach krakowskiego środowiska artystycznego przełomu XX i XXI wieku** Autorzy: Adam Organisty Rok: 2020 DOI: 10.12797/9788381382205.09 > W 2018 roku jubileusz 50-lecia działalności Instytutu Liturgicznego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie uczciły dwa kolejne uniwersyteckie instytuty: Instytut Historii Sztuki i Kultury (wystawy) oraz Międzyuczelniany Instytut Muzyki Kościelnej (koncert), obydwa wywodzące się z Instytutu Liturgicznego. Dr Barbara Ciciora oraz mgr Adriana Kołodziej, kuratorki z Instytutu Historii Sztuki i Kultury, opracowały wystawę Misterium codzienności, która wraz z drugą ekspozycją, zatytułowaną **Kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie jako świątynia Rzeczypospolitej Obojga Narodów** Autorzy: Maria Nitka Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2396 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2396/2268 > W artykule omówiono pierwotną ikonografię wystroju kościoła pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie przy via San Sebastianello 11, zrekonstruowaną dzięki materiałom archiwalnym. Wnętrze kościoła Zmartwychwstańców w Rzymie zostało konsekrowane w 5 listopada 1889 roku w czasie zaborów i braku reprezentacji świątyni nacji polskiej w Wiecznym Mieście. Świątynia przed remontem w 1979 roku miała jednorodny wystrój w nurcie historyzującym, który spajała polichromia w typie „polichromii dywanowych” (Tap **600-lecie kościoła św. Katarzyny w Krakowie** Autorzy: Wacław Kolak Rok: 1980 DOI: 10.52204/np.1980.54.151-169 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6522/7281 > W roku 1978 obchodził kościół św. Katarzyny w Krakowie sześćset- letni jubileusz swej konsekracji. Z tej okazji warto przypomnieć pewne fakty związane z fundacją i dziejami tego wspaniałego zabytku sztuki gotyckiej na który oprócz kościoła składa się także klasztor augustianów z czworobokiem krużganków. Zespół augustiański posiada nie małe znaczenie dla kultury polskiej i zaliczany jest do wysokiej klasy średniowiecznej architektury w naszym kraju. Wybitną rolę odegrał szczególnie w XV wieku i p **„Skarbiec przemożny drogich pamiątek”. Zarys dziejów Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie** Autorzy: M. Sanak Rok: 2019 DOI: 10.31743/ABMK.6301 URL: https://doi.org/10.31743/abmk.6301 > W średniowieczu bracia kaznodzieje przechowywali archiwalia w skrzyniach, a rękopisy po zmarłych zakonnikach w bibliotekach klasztornych. Sformułowanie „archivio communi provinciae” („wspólne archiwum prowincji”) po raz pierwszy pojawiło się w aktach kapituły generalnej dominikanów w Wenecji w 1592 r. Kolejne kapituły polecały braciom bezpieczne przechowywanie przywilejów, bulli i akt procesów, spisywanie źródeł do historii prowincji oraz tworzenie inwentarzy dóbr, których duplikaty miały trafia **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Muzyka liturgiczna w krakowskim kościele Bożego Ciała w II połowie XVII wieku w świetle księgi wydatków zakrystii (1616-1668)** Autorzy: Czesław Grajewski Rok: 2020 DOI: 10.18290/rh.2019.67.12-5 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/9667/9271 > W Archiwum kościoła pw. Bożego Ciała w Krakowie znajduje się księga rachunkowa (Expensa pecuniae) prowadzona przez zakrystianów w latach 1616-1668. Autor artykułu przeanalizował te zapisy, które dotyczą wydatków na muzykę kościelną. Zakonnicy płacili śpiewakom, instrumentalistom za uświetnienie muzykom liturgii. Artykuł dotyczy zapisów w drugiej połowie wieku XVII, szczególnie okresu po najeździe szwedzkim do roku 1668. Dokument jest dowodem wysokiej kultury muzycznej kultywowanej w klasztorze k **Kościół św. Katarzyny w Krakowie** Autorzy: J. Kuś Rok: 1970 DOI: 10.52204/np.1970.33.45-60 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6675/7327 > Gotycka budowla kościoła Św. Katarzyny oraz klasztoru OO. Augustianów stanowi piękny przykład budownictwa XIV wieku. Historia powstania świątyni związana jest najściślej z początkowymi dziejami miasta Kazimierza. W artykule po ukazaniu w zarysie dziejów wspomnianej świątyni przedstawiono opis architektoniczny budowli. W sposób szczególny przybliżono czytelnikowi fresk Matki Bożej Pocieszenia umieszczony w krużgankach klasztoru Ojców Augustianów w Krakowie. **Kościół wędrowniczek** Autorzy: Władysław Zarębczan Rok: 2019 DOI: 10.18778/1506-6541.25.12 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/zwiej/article/download/7106/6683 > Nigdy nie zapomnę wzruszenia, jakie towarzyszyło mi w momencie, gdy usłyszałem na obczyźnie pieśń „Piękna nasza Polska cała” w wykonaniu Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Ilekroć przyjeżdżałem z zagranicy do kraju, zawsze zachwycałem się tym pięknem i pokazywałem je moim znajomym i przyjaciołom z różnych stron świata. Rzeczywiście jest co podziwiać i czym się zachwycać w kraju nad Wisłą! Nic dziwnego, że niektóre obiekty zostały szczególnie wyróżnione wpisem na Listę Świato **Budowanie wspólnoty rodzinnej, kościelnej i ojczystej w nauczaniu i kulcie bł. ks. Jerzego Popiełuszki – męczennika** Autorzy: Jerzy Swędrowski Rok: 2021 DOI: 10.15633/ps.4059 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/poloniasacra/article/download/4059/3938 > Życie, posługa i męczeństwo bł. ks. Jerzego Popiełuszki wpisują się w autentyczne świadectwo, które staje się inspiracją dla kolejnych pokoleń. W kontekście męczeństwa nabierają znaczenia fakty, które w ogólnym odbiorze są powszednie i bez wielkiego znaczenia. Świadectwo męczeństwa pozwala także uniknąć tworzenia apokryficznych opowieści i przesadnego skupiania się na nieistotnych detalach. Nauczanie bł. ks. Jerzego wypływało z jego doświadczenia wzrastania w środowisku rodzinnym i kościelnym, k **Krakowski Kazimierz: Historia i kultura** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2022 DOI: 10.12797/9788381387774 URL: https://books.akademicka.pl/publishing/catalog/download/476/1524/1914 > Kazimierz, from the 14th century the independent town, and from the turn of the 19th century part of Krakow, is characterised by rich history. Despite unfavourable natural conditions (flood terrace of the Vistula River), the settlement of this area was developed due to the vicinity of Krakow and the Wawel Royal Castle. The oldest settlement was established here at the Saint Michael Church on Skałka, now a late Baroque monument, but at that time (11th century) a Romanesque rotunda, related in the **RECENZJE** Autorzy: ... ... Rok: 2018 DOI: 10.14746/tp.2001.1.21 URL: https://doi.org/10.14746/tp.2001.1.33 > Historia Kościoła katolickiego to jeden z najczęściej eksploatowanych tematów wśród badaczy dziejów Polski Ludowej. Przez wiele lat nieco rzadziej zajmowano się historią i rolą zakonów męskich w tamtym okresie. Ostatnio zaczęło się to zmieniać i powstało kilka ważnych prac dotyczących tej problematyki. Szczególnie warto zwrócić uwagę na opracowania autorstwa ks. Dominika Zamiatały1, ks. Józefa Mareckiego2. Recenzowana w tym miejscu publikacja Komunistyczny aparat represji wobec Polskiej Prowincj **Ks. Tadeusz Kruszyński 1884-1959. Przyczynek do historii sztuki kościelnej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego** Autorzy: J. Kuś Rok: 1977 DOI: 10.52204/np.1977.47.237-284 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6478/6909 > W artykule przybliżono postać ks. prof. Tadeusza Kruszyńskiego. Omówiono jego działalność obywatelską, dydaktyczną i naukową. Podkreślono jego troskę o rozwój historii sztuki kościelnej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. **Walory historyczne i artystyczne kościoła pw. Świętych Wojciecha i Stanisława w Wilamowie** Autorzy: A. Owczarek Rok: 2021 DOI: 10.18778/2299-8403.10.09 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/biuletynuniejowski/article/download/11346/10965 > Neogotycki kościół pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika i św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Wilamowie to przykład zabytkowej sztuki sakralnej na terenie gminy Uniejów. Mimo że ma wartość zabytkową oraz położony jest w pobliżu głównych tras komunikacyjnych, pozostaje obiektem mało znanym. W obiegowej opinii funkcjonuje raczej jako niewielki kościół wiejski niż godny uwagi i wart odwiedzenia obiekt sakralny. W artykule przedstawiono na podstawie analizy specjalistycznej literatury, źródeł p **Igołomia i Wawrzeńczyce – dwa kościoły przy Wielkiej Drodze / Igołomia and Wawrzeńczyce – two churches by the Great Road** Autorzy: M. Kamińska Rok: 2020 DOI: 10.33547/igolomia2020.10 > The parish churches in Igołomia and Wawrzeńczyce were founded in the Middle Ages. Their current appearance is the result of centuries of change. Wawrzeńczyce was an ecclesial property – first of Wrocław Premonstratens, and then, until the end of the 18th century, of Kraków bishops. The Church of St. Mary Magdalene was funded by the Bishop Iwo Odrowąż. In 1393 it was visited by the royal couple Jadwiga of Poland and Władysław Jagiełło. In the 17th century the temple suffered from the Swedish Inva **Historyczny i ideologiczny kontekst męczeństwa sióstr św. Katarzyny na Warmii w 1945 r.** Autorzy: W. Zawadzki Rok: 2016 DOI: 10.31648/SW.109 > W wyniku przeprowadzonej przez Armię Czerwoną ofensywy zimą 1945 r. w Prusach Wschodnich, setki tysięcy Niemców znalazło się w okrążeniu. Rozpoczęła się wówczas chaotyczna ewakuacja wojska i cywilów, głównie drogą morską. W jej trakcie zginęły tysiące uciekinierów. Dramatyczny los spotkał niemiecką ludność cywilną, która dostała się w ręce czerwonoarmistów. W zajmowanych miastach i wioskach żołnierze radzieccy dopuszczali się indywidualnych i zbiorowych zbrodni na cywilach. Ofiarami gwałtów i mo **Polska przedmurzem chrześcijaństwa** Autorzy: Natalia Kulka Rok: 2021 DOI: 10.11649/slh.2727 URL: https://ispan.waw.pl/journals/index.php/slh/article/download/slh.2727/7381 > The Bulwark of Christendom The work of an artist Natalia Kulka. Polska przedmurzem chrześcijaństwaPraca artystki Natalii Kulki. **Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2025 DOI: 10.4467/27204006pmo.25.009.22254 URL: https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/019ad92c-5cab-7236-8236-d8b12ec768f2/pobierz > Pod koniec II wojny światowej, księża uwięzieni w KL Dachau ślubowali św. Józefowi, że jeśli zostaną ocaleni, będą głosić jego kultu. Tydzień później – 29 kwietnia 1945 r. obóz został wyzwolony, a wszyscy więźniowie, w tym również polscy duchowni ocaleni. Wypełniając swój ślub, spotykali się oni w Sanktuarium św. Rodziny w Kaliszu. W dowód wdzięczności planowali wybudować jako wotum za ocalenie kościół, jednakże ówczesna sytuacja społeczno-polityczna nie pozwoliła tego celu zrealizować. Postanow **Dzieje parafii pw. św. Stanisława – Biskupa i Męczennika w Gródku Podolskim w latach 1941-1991** Autorzy: Vladyslav Rozhkov Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.11891 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11891/12452 > Od końca XVIII wieku w Gródku Podolskim funkcjonowały dwa kościoły – jeden pw. św. Anny i św. Antoniego, drugi pw. św. Stanisława – Biskupa i Męczennika. W 1935 roku świątynie te zostały zamknięte przez władze sowieckie, a wkrótce zdewastowane. Zamknięto także kaplicę wybudowaną w 1845 roku na cmentarzu. Katolicy z Gródka zostali pozbawieni opieki duszpasterskiej. Odrodzenie życia religijnego na Ukrainie Sowieckiej nastąpiło w okresie okupacji niemieckiej. Wierni odzyskali świątynie i mogli swob **Duchowe przesłanie kaplicy Matki Bożej Bolesnej w Bazylice św. Franciszka w Krakowie** Autorzy: Franciszek Solarz Rok: 2024 DOI: 10.69846/stud-fran.v33.pp45-64 URL: https://stud-fran.franciszkanie.net/index.php/Studia-Franciszkanskie/article/download/199/222 > Kaplica Matki Bożej Bolesnej, Smętnej Dobrodziejki Krakowa, jest miejscem szczególnym ze względu na jej historię i kult cudownego, koronowanego obrazu Matki Bożej Bolesnej. Cały jej wystrój – ołtarz w prezbiterium, polichromia, witraże – wołają jednym głosem czci dla Męki Chrystusa i jego współcierpiącej Matki. Przesłanie to, mające swe zakorzenienie w Biblii i tradycji franciszkańskiej, ujawnia nam tajemnice Chrystusa, szczególnie Chrystusa cierpiącego i ukrzyżowanego. W to misterium passionis **Jak duchowość zmartwychstańców przekształcała środowisko kulturowe. Modlitwa Pańska o. Piotra Semenenki i Feliksa hr. Sobańskiego** Autorzy: P. Jamski Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2389 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2389/2260 > Tekst jest próbą ukazania wpływu duchowości i idei głoszonych przez księży zmartwychwstańców na kulturę i sztukę, w tym na architekturę i środowisko kulturowe ziem polskich w drugiej połowie XIX i początku XX wieku. Dla zgromadzenia szczególnie ważne były postulaty dotyczące potrzeby zmiany funkcjonowania społeczeństwa (w kierunku społeczeństwa obywatelskiego), pracy nad wzrostem znaczenia struktur parafialnych oraz wspólnot działających w obrębie lokalnych społeczności, a także starannego wyksz **Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kościół – Naród – Państwo w perspektywie 1050-letniej rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość” Poznań, 3-5 września 2017 roku** Autorzy: A. Rybaczek Rok: 2017 DOI: 10.18290/KIP.2017.6.2-20 > W dniach 3-5 września 2017 r. odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. „Kościół – Naród – Państwo w perspektywie 1050-letniej rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość”, zorganizowana pod patronatem Jego Ekscelencji Arcybiskupa Stanisława Gądeckiego, Metropolity Poznańskiego, Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. **Rzeź katolików w Krożach. Przyczynek do dziejów walki Polaków i Litwinów przeciwko rządom carskim w XIX wieku** Autorzy: P. Dąbrowski, Ryszard Gaidis Rok: 2018 DOI: 10.14746/cph.2012.64.1.07 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/15297/15058 > . **Pamięć zdeponowana. Dyplom memoratywny z gałki sygnaturki kościoła Dominikanów w Krakowie z 1863 r.** Autorzy: M. Sanak Rok: 2016 DOI: 10.4467/12332135kra.16.004.15050 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/20539/ > W 1850 r. kościół i klasztor Dominikanów w Krakowie spłonął w czasie wielkiego pożaru miasta; wkrótce potem ruszyła odbudowa kompleksu. W czasie prac na dachu nawy głównej kościoła św. Trójcy, 19 października 1863 r., w kuli wieńczącej sygnaturkę umieszczono „kapsułę czasu”. Znalazł się w niej m.in. pergaminowy dyplom memoratywny, spisany przez przeora o. Piotra Wilhelma. Opisuje on wielki pożar Krakowa oraz odbudowę dominikańskiej świątyni, a także katastrofę budowlaną w kościele z kwietnia 185 **Architektura i wyposażenie kościoła i klasztoru Karmelitów bosych w Wiśniczu** Autorzy: Benignus Józef Wanat Rok: 2013 DOI: 10.15633/FHC.234 URL: https://doi.org/10.15633/fhc.234 > Founded in Wisnicz by Stanislaw Lubomirski (1582–1649), Christ the Saviour church and monastery of the Discalced Carmelites was a votive offering of thanks for the victory at Chocim and a happy ending of the Polish-Turkish war in 1621. The monastery was built near the Lubomirskis’ ancestral castle in Wiśnicz according to the design by Maciej Tripoli between 1622 and 1635. Consecrated on 1 July 1635, both the abbey church, dedicated to Christ the Saviour, as well as the monastery were very richly **Wincenty Zakrzewski o roli Kościoła w dziejach Polski** Autorzy: Joanna Pisulińska Rok: 2022 DOI: 10.12775/kliopl.2021.05 URL: https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/download/37131/31623 > Przedmiotem analizy jest obraz dziejów Kościoła w pracach historycznych Wincentego Zakrzewskiego (1844–1918). Ten wnikliwy badacz dziejów XVI stulecia wiele miejsca w swych rozważaniach poświęcał roli polskiego duchowieństwa w dziejach Polski. W polu jego zainteresowań naukowych znajdowały się również stosunki państwa polskiego ze Stolicą Apostolską. Zapatrywania historyka krakowskiego zostały ukazane na tle ówczesnej myśli historycznej. **Synteza działania Boga i ludzi** Autorzy: Tadeusz Gocłowski Rok: 1997 DOI: 10.52204/np.1997.87.417-420 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7467/7965 > Homilia abp. Tadeusza Gocłowskiego z okazji pięćdziesięciolecia czasopisma "Nasza Przeszłość" opisuje się bogactwo wydarzeń z jesieni 1946 roku w Krakowie i ich znaczenie dla późniejszych lat. Arcybiskup wspomina, że mimo trudności naród przygotowywał się duchowo do obrony tożsamości, co przyspieszyło liczne święcenia kapłańskie i wyjazdy na studia do Rzymu. Dzięki inicjatywie kard. Adama Sapiehy powstało środowisko dziennikarskie, a Kraków stał się ośrodkiem oporu politycznego wobec komunizmu. **Spiritual History of Poland: A Review** Autorzy: Christopher Garbowski Rok: 2025 DOI: 10.55221/2693-2229.2671 URL: https://digitalcommons.georgefox.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2671&context=ree > A review of Grzegorz Górny, Duchowa historia Polski: Millenium dwu koronacji, 1025-2025 (Warsaw: Rosikon Press, 2016) ISBN: 978-83-62981-46-5 **Kościół św. Wawrzyńca w Kazimierzu – kilka uwag o genezie, funkcjonowaniu, lokalizacji i likwidacji świątyni** Autorzy: K. Kołodziejczyk Rok: 2024 DOI: 10.12797/rk.2024.90.01 URL: https://journals.akademicka.pl/rocznikkrakowski/article/download/5998/5621 > W artykule przedstawiono dzieje nieistniejącego obecnie kościoła św. Wawrzyńca, pierwotnie zlokalizowanego w podkrakowskiej wsi Bawół, która po lokacji miasta \ Kazimierza została włączona w granice nowego miasta. Autor, wykorzystując dotychczasowe opracowania oraz zachowane źródła (dotychczas w znacznej części nieeksplorowane), nie tylko uzupełnił wiedzę o tej świątyni, ale również zweryfikował błędne informacje powielane w literaturze na temat kościoła. Dokonał nowych ustaleń na temat architek **Zjazd Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła. Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie, 20–22 kwietnia 2022 roku** Autorzy: Krzysztof Kamieński Rok: 2022 DOI: 10.15633/tst.41108 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/tarnowskiestudiateologiczne/article/download/4720/4501 > Pierwotnie Ogólnopolski Zjazd Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła miał odbyć się w Tarnowie w roku 2020 i stanowić swoiste preludium do obchodów jubileuszowych 200-lecia istnienia Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie. Przeszkodziła temu pandemia Covid-19. Nie odbył się również zjazd w Poznaniu zaplanowany na 2021 rok. Po dwóch latach przerwy spotkanie historyków Kościoła doszło do skutku i dobyło się w dniach 20-22 kwietnia 2022 roku. **Dziewiętnastowieczne inskrypcje nagrobne z kościoła p. w. Wniebowzięcia NP Maryi (Mariackiego) w Krakowie** Autorzy: R. Piech, Zenon Piech Rok: 1984 DOI: 10.52204/np.1984.62.163-186 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6776/7664 > W Kościele Mariackim w Krakowie znajduje się bogata kolekcja 150 epitafiów umieszczonych na nagrobkach i płytach epitafijnych. Jest to największa tego typu kolekcja w Krakowie. Obiekty wypełniające wnętrze kościoła są jednym z najważniejszych czynników kształtujących jego duchowy klimat. Inskrypcje z XIX wieku powstawały w innych okolicznościach niż te z wcześniejszych okresów. Likwidacja cmentarza przy kościele Mariackim na początku XIX wieku i przeniesienie pochówków na cmentarz Rakowicki poło **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Opactwo Benedyktynów w Tyńcu, 23-25 IV 2019 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak SJ Rok: 2019 DOI: 10.52204/np.2019.131.283-294 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/3889/4339 > Gospodarzem zjazdu historyków Kościoła w 2019 było malow-niczo położone nad Wisłą benedyktyńskie opactwo w Tyńcu. Wybór miejsca spotkania był dobrze przemyślany. W 2019 roku benedyktyni obchodzą 975-lecie fundacji opactwa w Tyńcu oraz 80. rocznicę odnowy benedyktynów polskich. **Ukrzyżowani. Współczesne misteria męki Pańskiej w Polsce** Autorzy: Kamila Baraniecka-Olszewska Rok: 2013 DOI: 10.12775/978-83-231-5674-1 > Książka Ukrzyżowani. Współczesne misteria męki Pańskiej ma dwóch głównych bohaterów: tytułowe misteria oraz teorię performance jako propozycję koncepcji interpretacyjnej w badaniach antropologicznych and współczesną religijnością. Dzięki takiemu podejściu udaje się uchwycić polskie misteria wielkanocne jako zjawisko niezwykle różnorodne. Obejmuje ono bowiem zarówno przedstawienia kameralne, jak i widowiskowe, profesjonalne inscenizacje religijne. Różne są także scenariusze misteriów męki Pańskie **Wotum marszałka Stanisława Lubomirskiego w Szczepanowie. Problematyka fundacji, formy i autorstwa kościoła św. Stanisława** Autorzy: R. Mączyński Rok: 2023 DOI: 10.18290/rh23714.3 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/18494/17009 > Artykuł został poświęcony nigdy dotychczas niepoddanemu głębszej refleksji badawczej kościołowi św. Stanisława w Szczepanowie nieopodal Brzeska w Małopolsce. O ile nazwa miejscowości jest szeroko znana, wszak właśnie z niej się wywodził ów kanonizowany biskup krakowski Stanisław (około 1030-1079), który po swej męczeńskiej śmierci z ręki króla Bolesława II Szczodrego (około 1042-1081), stał się jednym z najważniejszych patronów Królestwa Polskiego, o tyle zachowana w nim do naszych czasów osiemn **Ks. Rajmund PIETKIEWICZ, Biblia Polonorum. Historia Biblii w języku polskim, t. V: Biblia Tysiąclecia (1965-2015), Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2015, ss. 492.** Autorzy: W. Chrostowski Rok: 2017 DOI: 10.21697/CT.2017.87.1.09 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/ct/article/download/1979/1812 > Pod patronatem Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu **Początki Bractwa Najświętszego Sakramentu przy kościele Bożego Ciała w Krakowie** Autorzy: Z. Jakubowski Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.36.163-170 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7902/7151 > Dzieje kościoła Bożego Ciała czekają na gruntowne historyczne opracowanie. Świątynia ta przez wieki istnienia miasta Kazimierza odegrała wielką rolę religijną, społeczną i kulturalną. Nierozerwalnie pozostaje z nią związane Bractwo Najświętszego Sakramentu, powstałe równocześnie z kościołem parafialnym. Artykuł niniejszy jest pierwszą próbą rekonstrukcji przyczyn i okoliczności powstania Bractwa oraz pierwszych dziesiątków lat jego istnienia i działalności. **Procesje katedralne na ulicach dziewiętnastowiecznego Krakowa (1795-1918)** Autorzy: Szymon Fedorowicz Rok: 2010 DOI: 10.52204/np.2010.113.67-106 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4739/4991 > U progu XIX wieku przez kilkaset lat przed rozbiorami Polski w Krakowie istniał bardzo bogaty program procesji katedralnych. W dni pokutne odbywały się procesje do trzech kościołów - dominikanów, franciszkanów i kościoła Najświętszej Marii Panny. Procesje ku czci św. Stanisława odbywały się do kościoła na Skałce. Podobnie było w oktawie jego święta i w następną niedzielę, a także podczas procesji Bożego Ciała. We wspomnianym okresie źródła mówią o procesjach z katedry wawelskiej do kościoła św. **Dawny kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika i szpital ubogich w Trzebini** Autorzy: Stanisław Kosowski Rok: 1976 DOI: 10.52204/np.1976.45.7-36 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6498/7215 > W niniejszym artykule przedstawiono historię kościoła św. Stanisława i przylegającego do niego szpitala ubogich w Trzebini. Scharakteryzowano wyposażenie kościoła. Omówiono jego uposażenie jak również duchowieństwa i szpitala. Opisano obowiązki kapelana oraz sytuację ubogich osób, które były przyjmowane w szpitalu. W artykule przedstawiono także proces połączenia kościoła św. Stanisława z lokalnym kościołem parafialnym oraz kwestię przeniesienia pacjentów do domu przy kościele parafialnym. **Aparat bezpieczeństwa wobec tradycji organmistrzowskich na ziemi krakowskiej w latach 1959–1962** Autorzy: Paweł Glugla Rok: 2025 DOI: 10.15584/galiciana.2025.19.10 URL: https://journals.ur.edu.pl/mg/article/download/12344/11237 > Po zakończeniu II wojny światowej Polsce wbrew woli narodu został narzucony komunistyczny rząd i stalinowski „ład”. Przez cały okres komunizmu Kościół katolicki w Polsce był przeciwnikiem totalitarnego porządku i wrogiem władz będących pod nadzorem Moskwy. Szczególną aktywnością antyreżimową odznaczało się duchowieństwo i wierni na byłych galicyjskich ziemiach południowej Polski, zwłaszcza w województwie krakowskim. Policja polityczna (Służba Bezpieczeństwa) wykazywała, jak wynika z archiwalnej

[object Object]