Kościół Dobrego Pasterza

Historia parafii Kościół Dobrego Pasterza w Węgorzewo udokumentowana w publikacjach naukowych. Patron: Dobrego Pasterza. Diecezja: ełcka. --- ### Publikacje naukowe **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 28)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10803 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10803/8223 > W kolejnej części cyklu – Kościoły i parafie diecezji ełckiej – zaprezentowane zostaną dwa ośrodki kościelne w Węgorzewie (Dobrego Pasterza i Matki Bożej Fatimskiej) oraz w Wiartlu (św. Maksymiliana Marii Kolbego), Wieliczkach (Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) i Wigrach (Narodzenia Najświętszej Maryi Panny). Dwie z tych parafii są prowadzone przez księży zakonnych, tj. w Węgorzewie, pozostałe przez księży diecezjalnych. Dominującą parafią i kościołem jest tu niewątpliwie ośrodek na Wigrach, **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 16)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9394 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.9394 > The article presents the church centers in Olecko (Holy Family), Olecko – Lesk (Assumption of the Blessed Virgin Mary), Olszewo Węgorzewskie (Exaltation of the Holy Cross), Orłowo (Saint Kazimierz) and Orzysz (Our Lady of the Scapular). **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 5)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2022 DOI: 10.31648/cetl.7229 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/7229/6142 > The article presents parishes and churches: Our Lady of Częstochowa in Drygały, St. Andrzej Bobola in Dubeninki, St. Adalbert in Ełk (cathedral), the Sacred Heart of Jesus in Ełk and St. Rafał Kalinowski in Ełk. **„To jest owczarnia onego Dobrego Pasterza”. Pojęcie „prawdziwego” Kościoła w polskich szesnastowiecznych katechizmach** Autorzy: W. Kowalski Rok: 2016 DOI: 10.12775/OIRWP.2016.02 URL: https://apcz.umk.pl/OR/article/download/OiRwP.2016.02/10768 > The article discusses how the notion of the Church was understood and explained by authors of sixteenth-century Polish Catholic and Evangelical catechisms. Teaching of the constitution of a church was a basic pastoral duty and part of the rudimentary knowledge provided to the faithful. Six Catholic catechisms of the years 1553 to 1600 and thirteen Evangelical ones, which were published between 1543 and 1609, constitute the main source base, the latter manuals being penned under the influence of **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 10)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.9136 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.9136 > The article presents the church centers in Grabowo (Our Lady of the Rosary), Jaminy (Saint Matthew the Apostle), Janówka (Annunciation of the Blessed Virgin Mary), Jeleniewo (the Sacred Heart of Jesus) and Jeże (Saint Apostles Peter and Paul). **Stan, potrzeby i perspektywy badań nad dziejami diecezji ełckiej, cz. 2: Lud Boży i Aktywność Kościoła** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2021 DOI: 10.31648/cetl.7095 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/7095/5503 > The article presents the state of research on the history of the Ełk diocese in relation to the prosopography of the clergy and lay faithful. The historiographic review was made on the basis of approx. 200 scientific and popular science publications. **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 29)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10804 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10804/8480 > W przedostatniej, tj. 29 części cyklu – Kościoły i parafie diecezji ełckiej – zaprezentowane zostaną ośrodki kościelne w Wilkasach (św. Rafała Kalinowskiego), Wiśniowie Ełckim (Matki Bożej Gromnicznej), Wiżajnach (św. Teresy), Woźnicach (św. Maksymiliana Marii Kolbego) oraz Wydminach (Chrystusa Zbawiciela). Wszystkie one mają bogatą historię sięgającą kilka wieków wstecz. Kręgosłupem każdego opisu uczyniono historię parafii (okoliczności powstania, jej organizacja i rozwój itp.). Z parafią ściśl **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZĘŚĆ 27)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.11318 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.11318 > W artykule scharakteryzowano ośrodki kościelne w Turośli (Matki Boskiej Częstochowskiej), Ukcie (Podwyższenia Krzyża Świętego), Użrankach (św. Apostołów Piotra i Pawła), Węgielsztynie (św. Józefa) i Węgorzewie (św. Apostołów Piotra i Pawła). Wszystkie należą aktualnie do diecezji ełckiej. **Szpital Dobrego Pasterza w Toruniu i jego wpływ na ewolucję Zgromadzenia Sióstr Pasterek** Autorzy: W. Rozynkowski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.503-529 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6855/8182 > -- **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 17)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9395 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9395/7740 > The article presents the church centers in Orzysz (Sacred Heart of Jesus), Pawłówka (The Holy Trinity), Pisanica (Our Lady Queen of Poland), Pisz (Saint John the Baptist) and Pisz (Mother of Mercy). **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 18)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9396 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9396/7902 > The article presents the church centers in Pisz (Saint Joseph, Spouse of the Blessed Virgin Mary and Sacred Heart of Jesus), Pozezdrze (Saint Stanisław Kostka), Prawdziska (Saint Andrew the Apostle) and Prostki (Saint Anthony of Padua). **The Church and Cistercians in Medieval Poland** Autorzy: Józef Dobosz Rok: 2023 DOI: 10.1484/m.ece-eb.5.127204 > In this volume, the research of Józef Dobosz, one of Poland’s leading historians of the Middle Ages, is made accessible in English for the first time. It brings together nineteen studies focused on the role of the Church, the Cistercian Order, and other religious institutions in the history of the Piast realm from which Poland emerged. The introduction offers a broad outline of the first two centuries of the rule of the Piast dynasty after the Baptism of Poland in 966 until the fragmentation of **The Cult of St. Adalbert in the Diocese of Ełk (1992-2022)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.9402 URL: https://doi.org/10.31648/cetl.9402 > The article presents the most important forms of the cult of Saint. Wojciech in the Ełk diocese, i.e. in the Masurian–Suwałki–Augustów region in the years 1992–2022. There are, among others: patron of the diocese, three churches and parishes are dedicated to him (Rydzewo Rajgrodzkie, Ełk – cathedral, Suwałki), the Adalbertnium Diocesan Publishing House operates under his name and intercession, and in the 1990s the pilgrimage of the figure of St. Wojciech along with his relics in all parishes in **Działalność Zgromadzenia Służebnic Matki Dobrego Pasterza w latach 1895-1995** Autorzy: Danuta Wielgat Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.8694 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/8694/7430 > - **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 9)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.8902 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/8902/6943 > The article presents 3 parishes from Gołdap (of the Blessed Virgin Mary, Mother of the Church, St. Leon and St. Boniface and St. Józef the Worker), the parish in Górne and the parish in Grabnik. **Ludowa recepcja ewangelicznej przypowieści o Dobrym Pasterzu w przekazach pieśni z żywej tradycji Chrześcijanie katolicy proszę posłuchajcie** Autorzy: Kinga Strycharz-Bogacz Rok: 2020 DOI: 10.18290/rh.2019.67.12-11 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rh/article/download/9673/9277 > Artykuł ma na celu przedstawienie ludowej recepcji nowotestamentalnej przypowieści o Dobrym Pasterzu w przekazach pieśni Chrześcijanie katolicy proszę posłuchajcie. Należy ona do gatunku pieśni dziadowskich i w zebranym materiale empirycznym reprezentowana jest przez 55 nagrań pochodzących z 13 regionów Polski. Badania ukazały wyjątkowo wysoki stopień wariabilności warstwy muzycznej oraz wariantywność tekstu tej pieśni. Niewątpliwie decyduje o tym jej genetycznie ludowe pochodzenie. Dzięki temu **Przygotowania do odbudowy ewangelickich budynków kościelnych w Prusach Wschodnich w czasie pierwszej wojny światowej** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2018 DOI: 10.15762/ZH.2018.44 URL: https://doi.org/10.15762/zh.2018.44 > MAREK JODKOWSKI (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie **Historical Overview of Pastoral Care in Prison in Poland (1550-1956)** Autorzy: Michał Czelny Rok: 2020 DOI: 10.18290/rnp.2019.29.4-2 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/rnp/article/download/12577/12290 > Przegląd historyczny opieki duszpasterskiej w więzieniu W Polsce (1550-1956)Historia opieki duszpasterskiej w więzieniu przedstawiona w niniejszym artykule dotyczy dwóch wymiarów: sytuacji prawnej więźnia (jego prawa i obowiązki) oraz sytuacji prawnej kapelana więziennego. Do 1918 r. kapelan więzienny koncentrował swoje wysiłki na pomocy religijnej i budowie nowych kaplic więziennych. Następnie w drugim okresie (1918-1939) na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 marca 1 **Kościół Bożego Ciała w Poznaniu. Późnośredniowieczne sanktuarium, jagiellońska fundacja. Historia i architektura** Autorzy: Andrzej Kusztelski Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.177-220 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.177-220 > -- **Wychowanie religijne w systemie pedagogicznym Marii Montessori w Polsce i we Włoszech** Autorzy: Natalia Walkowiak Rok: 2020 DOI: 10.15633/9788374388962 > Praca dotyczy sposobów organizacji i metodyki nauczania religii rzymskokatolickiej w montessoriańskich przedszkolach i szkołach w Polsce oraz we Włoszech. Ma charakter teoretyczny oraz empiryczny. Oparta jest na badaniach ankietowych. Zawiera analizę danych uzyskanych z 25 polskich oraz 61 włoskich placówek pracujących według metody Montessori. Prezentuje najważniejsze dokumenty katechetyczne Kościoła powszechnego, a także Kościoła w Polsce i we Włoszech, które traktują o nauczaniu religii i kat **Ks. Tomasz Zajkowski, Wkład diecezji ełckiej w misyjne dzieło Kościoła, Wydawnictwo Diecezjalne Adalbertinum, Ełk 2021, ss. 122.** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2023 DOI: 10.31648/cetl.8752 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/8752/6750 > Podczas kolędy (wizyty duszpasterskiej) w 2023 r. otrzymałem książkę pt.Wkład diecezji ełckiej w misyjne dzieło Kościoła **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Historia i znaczenie zamku krzyżackiego w Ełku – dziedzictwo średniowiecza na Mazurach** Autorzy: Aleksandra Urbanowicz Rok: 2025 DOI: 10.15804/cpls.2025109 URL: http://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/cpls/13/cpls1309.pdf **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 30)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10805 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10805/8644 > W artykule scharakteryzowano pod względem historycznym i bibliograficznym ośrodki kościelne w Zelkach (Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej), Żabinie (Narodzenia Najświętszej Marii Panny), Żarnowie (Narodzenia Najświętszej Marii Panny), Żylinach (Matki Boskiej Częstochowskiej) i Żytkiejmach (św. Michała Archanioła). **Nauczanie historii Kościoła w katechetyce polskiej lat 1919-1957** Autorzy: Jerzy Bagrowicz Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.7125 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/7125/6675 > - **Organs at the church of St. Nicholas in Elbląg from the late 18th century until 1945** Autorzy: Bartosz Skop Rok: 2020 DOI: 10.51974/KMW-134781 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-134781-63043?filename=Organs at the church of.pdf > The St. Nicholas parish church in Elbląg, currently the Elbląg diocese cathedral, is a unique building in every respect. Until today, it remains the most important element of the town and reflects its turbulent history. Since its erection, the church was an important centre of liturgical music. The paper discusses the changes in the organ instruments of the largest Elbląg church after the fire of 26 April 1777 until 1945. Their story has remained largely unknown until today. It is particularly s **Pasterze niezłomni i błogosławieni** Autorzy: Andrzej Proniewski Rok: 2020 DOI: 10.15290/pnib.2020 **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **The eelboxes in Węgorzewo and how eels were catched in Prussia** Autorzy: Seweryn Szczepański Rok: 2015 DOI: 10.51974/kmw-142682 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-142682-68812?filename=The eelboxes in Wegorzewo.pdf > Niebawem minie 70 lat, kiedy to dziaajca przy Ministerstwie Administracji Publicznej Komisja Ustalania Nazw Miejscowoci zmienia funkcjonujc w Prusach Wschodnich nazw Angerburg na Wgorzewo. Wedug zamysw czonkw Komisji, miaa ona nawizywa nie tylko do mazurskiej nazwy Wgobork, ale i skojarze z prawdziwym skarbem tutejszych wd -wgorzem **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Kościół w czasie odzyskiwania niepodległości w świetle wybranych przykładów z historii diecezji chełmińskiej** Autorzy: W. Rozynkowski Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1808 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1808/1835 > to. The next two points referred to biographies, or rather the activities of two people: the ordinary of Chełmno, Augustyn Rosentreter and the priest of the Chełm Diocese, Fr. Józef Dembieński. Their example shows the diversity and complexity of attitudes that we encounter in the process of rebirth of Polish statehood in Pomerania. **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **THE UNCOMPROMISING NATURE OF BISHOPS THEODOR BENSCH AND WILHELM PLUTA: ON THE WAY TO THE STABILIZATION OF THE CHURCH ORGANIZATION IN THE WESTERN TERRITORIES** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2022 DOI: 10.18276/cto.2022.38-09 URL: https://wnus.usz.edu.pl/cto/file/article/view/20054.pdf > Kościół gorzowski w 1956 r. doczekał się pierwszego w swoich dziejach biskupa jako rządcy. Niestety, gorliwą pasterską posługę bp. Teodora Benscha przerwała jego nagła śmierć. Niemniej jego dzieło pięknie kontynuował i jeszcze bardziej rozwinął bp Wilhelm Pluta – dzisiaj sługa Boży. Pierwsi biskupi ordynariatu gorzowskiego zapisali piękną kartę pasterskiej posługi w ordynariacie gorzowskim w latach 1956–1972. Pierwszy z nich bp Bensch miał wysoką pozycję kościelną, ponieważ był długoletnim sekre **Kościół i dom księży misjonarzy w Tykocinie** Autorzy: W. Kochanowski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.11.441-458 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7294/6866 > -- **Z dziejów katolickiej parafii w Miłakowie w XIX wieku** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2014 DOI: 10.31648/SW.174 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/174/138 > Proboszcz z Ełdyt Wielkich ks. Heinrich Renkel (Renze) zakupił 5 kwietnia 1852 r. wolnostojący dom w Miłakowie, aby zaadaptować go na cele kultu religijnego. Urządzono w nim oratorium, które poświęcił ełdycki proboszcz ku czci Krzyża Świętego 12 grudnia 1855 r. Od tego czasu księża z Ełdyt Wielkich okazjonalnie sprawowali w nim katolickie nabożeństwa. W związku ze wzrastającą liczbą wiernych w 1864 r. nabyto parcelę pod budowę kościoła. Tegoż roku utworzono w Miłakowie kurację oraz nominowano pi **Apostolstwo dobrej śmierci – historia i misja** Autorzy: Bogdan Kulik Rok: 2020 DOI: 10.18290/rt206710-6 URL: https://doi.org/10.18290/rt206710-6 > 22 lipca 1908 roku papież Pius X ustanowił Stowarzyszenie Matki Bożej Patronki Dobrej Śmierci stowarzyszeniem uniwersalnym dla całego Kościoła. 30 maja 1987 roku Prymas Polski kard. Józef Glemp zatwierdził Polską Filię Stowarzyszenia z centralą w Sanktuarium Maryjnym w Górce Klasztornej, a tym samym zezwolił Misjonarzom Świętej Rodziny na prowadzenie tego dzieła. Celem Stowarzyszenia jest  propagowanie modlitwy o dobrą śmierć i przygotowywanie do niej. Artykuł jest szczegółową prezentacją histor **List pasterski Episkopatu Polski na 300-lecie śmierci św. Wincentego a Paulo, patrona dzieł dobroczynnych** Autorzy: Episkopat Polski Rok: 1960 DOI: 10.52204/np.1960.12.11-23 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7721/8258 > - **BIBLIOGRAFIA PIŚMIENNICTWA DUCHOWIEŃSTWA DIECEZJI EŁCKIEJ W LATACH 1992–2020 (KS. WOJCIECH GUZEWICZ)** Autorzy: Ryszard Skawiński Rok: 2021 DOI: 10.31648/CETL.6105 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/6105/4957 > The article presents the literary output of Fr. Wojciech Guzewicz, representing three scientific disciplines: history, media and social communication, administration. The bibliography covers the years 1992-2020. **Pismo okólne do przewodniczących konferencji biskupów w sprawie troski o historyczno-artystyczne dziedzictwo Kościoła** Autorzy: Święta Kongregacja do spraw Duchowieństwa Rok: 1972 DOI: 10.21906/RBL.3183 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3183/3270 > — **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Kościół ewangelicki w Kole. Dzieje budynku w XIX i XX wieku** Autorzy: Andrzej Mendrok Rok: 2016 DOI: 10.4467/27204006pmo.16.004.16475 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22085/ > Pobyt ewangelików w Kole odnotowano już w XVI wieku, jednakże dopiero od końca XVIII wieku zaczyna się właściwy proces osiedlania ich w Kole i okolicach. Od początku XIX wieku rozpoczynają się starania o wybudowanie świątyni. Niniejszy artykuł traktuje o losach świątyni ewangelickiej od momentu jej wybudowania, niemalże po współczesność. Burzliwe dzieje Polski odcisnęły również swoje piętno i na ewangelikach kolskich, i na ich świątyni. Evangelical church in Kolo. History of the building in the **Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego** Autorzy: K. Kuczman, A. Betlej, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Rok: 1993 > Oznaczenia i skroty -- Mapa administracyjna Rzeczypospolitej z r. 1772 -- Fragment planu Grodna z r. 1923 -- Maria Kalamajska-Saeed, Kościol p.w. Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Franciszkanow: Aneks I: Akt fundacji klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1635; Aneks II: Nadanie gruntu na przedmieściu Zaniemenskim, 1643; Aneks III: Inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1675-1679; Aneks IV: Opis i inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1745 -- Maria Kalamajska-Sae **Budownictwo Kościoła ewangelickiego na obszarach historycznej Warmii w dobie sekularyzacji (1772-1840)** Autorzy: Ks. Marek Jodkowski Rok: 2023 DOI: 10.24425/snt.2014.112781 URL: http://journals.pan.pl/Content/98046/PDF/Jodkowski.pdf > One of the consequences of the incorporation of Warmia into the Kingdom of Prussia was the growing secularisation of the entire region. The lands belonging to the bishop of Warmia and his canons became the property of the state. The Prussian Partition enabled Protestants to settle in the areas which had previously been domi-nated almost entirely by Catholics. State authorities tried to meet the expectations of Protestants already in the 18th century by employing school headmasters and religion t **Kościół Prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej** Autorzy: A. Mironowicz Rok: 1999 DOI: 10.15290/elpis.1999.01.06 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/17490/1/Elpis_1_1999_A_Mironowicz_Kosciol_Prawoslawny.pdf **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Gaudeamus 2023/2024** Autorzy: Marek Kluz Rok: 2024 DOI: 10.15633/10.15633/tst.43107 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/tarnowskiestudiateologiczne/article/download/5000/4788 > Najdostojniejszy Pasterzu Kocioa tarnowskiego **Opieka duszpasterska nad Polakami na Węgrzech do 1939 roku** Autorzy: J. Szymański Rok: 2022 DOI: 10.18290/sp2243.10 URL: https://ojs.tnkul.pl/index.php/sp/article/download/17599/16658 > Polskie duszpasterstwo w Budapeszcie sięga 1897 r. W dziesiątej dzielnicy Köbánya rozpoczęto odprawianie w niedziele i święta mszy św. dla robotników polskich. Miejscem skupiającym Polaków była kapliczka na placu Kápolna ufundowana przez włoską rodzinę Contich. Tymczasowe duszpasterstwo z upoważnienia węgierskich władz kościelnych prowadził ks. K. Benedikovics, później ks. W. Hawliczka – Słowak. Zmiany w organizacji polskiego ośrodka duszpasterskiego przyniosła w 1905 r. wizyta w stolicy Węgier **The first churches in Warmia and their influence on the development of local roads** Autorzy: Robert F. Klimek Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-141599 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-141599-69558?filename=The first churches in.pdf > W pierwszej części publikacji podjęto się analizy lokalizacji pierwszych kościołów odbudowanych przez Prusów w 1249 r. na obszarze Warmii w następujących miejscowościach: Jedun, Surimes, Bandadis, Slinia, Wuntenowe, Brusebergue. Następnie zwrócono uwagę na rozwój sieci parafialnej na obszarze dominium warmińskiego. Pierwszy kościół został wybudowany w Braniewie w 1280 r., następnie we Fromborku w 1288 powstał kościół katedralny. Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Warmii prowadził także d **Formowanie się sieci cerkiewnej na przestrzeni dziejów w granicach współczesnego województwa podlaskiego** Autorzy: Witold Kołbuk Rok: 2019 DOI: 10.17951/SB.2018.12.9 URL: https://doi.org/10.17951/sb.2018.12.9 > Od czasów średniowiecza na terenie współczesnego województwa podlaskiego obecne było wschodnie chrześcijaństwo. Zmienny bieg dziejów politycznych Podlasia oddziaływał w kolejnych stuleciach na możliwość tworzenia się wschodniochrześcijańskiej sieci cerkiewnej. W oparciu o rozproszone materiały źródłowe (archiwalne i biblioteczne) można odtworzyć proces formowania się tej sieci. Między połową XV a końcem XVI w. powstało na terenie współczesnego województwa podlaskiego co najmniej 67 cerkwi prawos **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Dzieje budowy, architektura i symbolika kościołów św. Aleksandra i Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej** Autorzy: B. Krasnowolski Rok: 2002 DOI: 10.52204/np.2002.98.415-464 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6853/8180 > -- **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Problematyka "Listu pasterskiego" kard. Jerzego Radziwiłła z roku 1593** Autorzy: Rafał Kuśmierczyk Rok: 2003 DOI: 10.52204/np.2003.100.223-256 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4044/6879 > Jerzy Radziwiłł był biskupem krakowskim w latach 1591-1600. Jego List pasterski został opublikowany w 1593 r. wraz z konstytucjami przyjętymi przez synod diecezjalny w tym roku, mającymi na celu dostosowanie ustawodawstwa diecezji krakowskiej do wymogów i zarządzeń Soboru Trydenckiego. Celem listu skierowanego do duchowieństwa parafialnego było wyjaśnienie potrydenckich norm prawnych oraz wskazanie ich praktycznego zastosowania w pracy duszpasterskiej. Kompozycja listu jest wyraźnie podporządkow **MIŁOSIERDZIE DUSZPASTERSKIE W TRADYCJI KOŚCIELNEJ I W AMORIS LAETITIA PAPIEŻA FRANCISZKA** Autorzy: R. Hajduk Rok: 2017 DOI: 10.31648/FT.2325 > Papież Franciszek, wzywający duszpasterzy do odnowy działalności Kościoła w duchu miłosierdzia, jest kontynuatorem tradycji benignitas pastoralis, której przedstawicielami sąśw. Jan Chryzostom (349–407), św. Alfons Maria de Liguori (1696–1787) oraz Henri J.M. Nouwen (1932–1996). Duszpasterstwo łagodności polega na naśladowaniu Boga zstępującego w Jezusie Chrystusie ku ludziom, aby dać się im poznać w sposób dostosowany do ich możliwości percepcyjnych i okazując zrozumienie dla ich słabości, wspi **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Powstawanie Kościoła: od eklezjogenezy chrystocentrycznej do eklezjogenezy trynitarnej** Autorzy: A. Napiórkowski Rok: 2022 DOI: 10.31743/vv.13726 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/vv/article/download/13726/12987 > W okresie posoborowym w nauce o Kościele nastąpił znaczący rozwój, w którym należy odróżniać to, co trwale aktualne, od spraw zmiennych i historycznych. Oznacza to, że źródła Objawienia się nie zmieniają, ale rozwija się nasze ich rozumienie. Zagłębiając się w tajemnicę Kościoła, musimy dostrzec zarówno jego ciągłą zmianę, jak i zmieniające się jego rozumienie. Wielkie osiągnięcia biblistyki, patrystyki i innych nauk w XIX i XX wieku zmuszają zatem do zrewidowania dotychczasowego obrazu Kościoła **Z dziejów parafii rzymskokatolickiej i średniowiecznego kościoła w Stawiszynie w latach 1880-1940. Przyczynek do badań** Autorzy: Marta Gołembiewska Rok: 2021 DOI: 10.4467/26578646zknt.21.011.17595 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/23260/ > From the History of the Roman-Catholic Parish and Its Medieval Church in Stawiszyn from 1880 to 1940. An Introduction to Research The Roman Catholic parish in Stawiszyn was probably founded in the 13th century and due to the fact that these goods were royal property, its founder was the monarch at the time. Two centuries later, it was one of the most prosperous benefices in the Kalisz Archdeaconry. In 1360, at the initiative of King Casimir the Great, a brick church was built in place of the wo **Kościół bernardynów w Rzeszowie. Mistagogia przestrzeni prowadzącej do wnętrza świątyni** Autorzy: Grażyna Ryba Rok: 2017 DOI: 10.15633/FHC.2087 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/2087/2032 > In the years 1610–1629, a church founded by Mikolaj Spytko Ligeza was erected in Rzeszow on the site of apparitions of the Virgin Mary, and entrusted to the care of Bernardine monks. In connection with the jubilee of the 500th anniversary of the apparitions in 2013, a series of renovations were conducted in the church; and the porch, which occupies the bottom floor of the tower, built on the axis of the west facade of the building, was rebuilt. Currently, there are two pairs of double bronze doo **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **Religious and social activity of the Gorzów Church in the years 1966–1972** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2022 DOI: 10.18276/sp.2022.32-10 URL: https://wnus.edu.pl/sp/file/article/view/20029.pdf > Okres pomiędzy Milenium Chrztu Polski (1966) a bullą papieża Pawła VI Episcoporum Poloniae coetus (1972) obejmował rządy bp. Wilhelma Pluty i jego sufraganów: Jerzego Stroby i Ignacego Jeża. To w tym czasie widać szczególnie intensywne działania na rzecz normalizacji organizacji kościelnej na tych ziemiach. Zaś działalność religijno-społeczna Kościoła gorzowskiego, tak ważna w tym procesie normalizacji, skupiona była na: duszpasterstwie sakramentalnym i specjalnym; dwóch stowarzyszeniach katolic **Wilczy pasterze i smoczy ogon. Przestroga przed fałszywymi prorokami w postylli Mikołaja Reja** Autorzy: Grażyna Jurkowlaniec Rok: 2020 DOI: 10.31338/uw.9788323542247.pp.205-222 > Księga pamiątkowa dla profesor Urszuli Augustyniak, pracownika Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, wybitnej historyk kultury zajmującej się epoką nowożytną. Zebrane w tomie artykuły dotyczą szeroko rozumianej problematyki nowożytnej **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Katarzyna Bogacka, Pastorały w Polsce XI-XVIII w., 2004** Autorzy: Andrzej Gulczyński Rok: 2006 DOI: 10.14746/cph.2006.1.20 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cph/article/download/41301/34688 > Recenzja: Katarzyna Bogacka, Pastorały w Polsce XI-XVIII w., Marki 2004, Wydawnictwo Michalineum, ss. 554 **Kościelne związki Pomorza Zachodniego z Polską na przestrzeni wieków na tle uwarunkowań politycznych - zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.52097/wpt.5811 URL: https://ojs.academicon.pl/wpt/article/download/5811/9544 > Celem niniejszego artykułu jest wyeksponowanie kościelnych związków Pomorza Zachodniego z Polską od pełnego średniowiecza po dzisiejsze czasy w przestrzeni zmieniających się uwarunkowań politycznych. W pierwszym punkcie artykułu wskazano na zasięg zachodniej granicy państwa Piastów utrwalonej poprzez przyjęcie przez Pomorze chrześcijaństwa i wejście do rodziny cywilizacji zachodniej. Niestety rozbicie dzielnicowe w Polsce spowodowało, iż zainteresowanie Pomorzem osłabło, przez co stało się ono l **Rozwój organizacji kościelnej na Ziemi Lubuskiej i Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1965** Autorzy: M. Chorzępa Rok: 1965 DOI: 10.52204/np.1965.22.113-149 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6340/6541 > W artykule przestawiono dwudziestolecie Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej. Omówiono w nim stan organizacji terytorialno-kościelnej, zwracając uwagę na kwestię zniszczonych kościołów. Opisano trudy odbudowy życia religijnego Gorzowskiej Administracji Kościelnej. Przestawiono posługę administratorów apostolskich: ks. Edmunda Nowickiego, ks. Tadeusza Załuczkowskiego, ks. Zygmunta Szelążka oraz biskupów: ks. Teodora Benscha i ks. Wilhelma Pluty. **From the Lubusz diocese to the Lubusz Land. Church and region in re-construction** Autorzy: Andrzej Draguła Rok: 2024 DOI: 10.18276/sp.2024.34-05 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21034.pdf > Badania regionalistyczny podejmują przede wszystkim zagadnienie tożsamości danego regionu i czynników, które kształtują tę tożsamość. Przedmiotem artykułu jest odpowiedź na pytanie, co stanowi o tożsamości diecezji zielonogórsko-gorzowskiej rozumianej jako region. W przypadku jednostki kościelnej pod uwagę należy wziąć nie tylko czynniki natury historycznej, społecznej czy kulturowej, ale także teologicznej, w tym eklezjologicznej. W przypadku diecezji zielonogórsko-gorzowskiej można mówić o war **Kościoły polskie na Ukrainie Lewobrzeżnej: Od założenia do zagrożenia w okresie toczącej się wojny (XIX-XXI wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2023 DOI: 10.31743/abmk.16642 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/16642/14998 > W artykule podjęta została próba spojrzenia na dzieje polskich kościołów, które powstały na Ukrainie Lewobrzeżnej w XIX wieku, poprzez ich tragiczną historię w XX wieku i aktualne zagrożenie zniszczenia przez rosyjskie ostrzały rakietowe podczas trwającej od 2022 roku wojny. W badaniu zaprezentowano krótkie szkice z historii każdego z 12 kościołów zbudowanych na terenie Ukrainy Lewobrzeżnej w guberniach: jekaterynosławskiej, połtawskiej, charkowskiej oraz czernihowskiej. Dzięki staraniom miejsco **V Polsko-Niemieckie Seminarium Wrocław-Halle: „Pomorze Przedodrzańskie w okresie nowożytnym. Pięciowiekowa tradycja i jej recepcja z perspektywy dziejów Kościoła oraz historii sztuki”** Autorzy: Dominika M. Piotrowska Rok: 2008 DOI: 10.19195/quart.2008.3.64537 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/quart/article/download/17390/15658 > From 13th to 19th May 2008 in Zingst, Germany the 5th German-Polish interdisciplinary Seminar Western Pomerania (Vorpommern) in the Early Modern Times. Five-Century Tradition and Its Reception from the Perspective of the Church History and History of Art was held by the Theological Department of Martin Luter University in Halle and Wüttenberg and The Art History of Renassaince and the Reformation Section at The University of Wrocław. The project was supported by The Polish-German Co-Operation Fu **Wieża się często chowa… Obraz kościoła w etymologiach ludowych nazw miejscowości** Autorzy: E. Rogowska-Cybulska Rok: 2018 DOI: 10.26881/jsr.2018.3.01 URL: https://doi.org/10.26881/jsr.2018.3.01 > Obraz kościoła zawarty w etymologiach ludowych nazw polskich miejscowości jest stereotypowy, ale stosunkowo bogaty. Obejmuje następujące elementy: obecność w architekturze kościelnej wież (np. Częstochowa ‘miejscowość, w której wieża kościoła często się chowa oczom pielgrzymów zdążającym na Jasną Górę’) i dzwonnic (np. Kwidzyn ‘miasto, którego nazwa powstała od odgłosów prosięcia wiezionego na targ i odgłosu kościelnych dzwonów’), wyposażenie świątynnego wnętrza w święte obrazy (np. Boleszyn ‘mi **Powitanie** Autorzy: Jakub Kostiuczuk Rok: 2008 DOI: 10.15290/elpis.2008.10.02 URL: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15503/1/Elpis_10_2008_J_Kostiuczuk_Powitanie.pdf **Dwa kościoły. Budownictwo kultowe w międzywojennych Niemczech jako przestrzeń modernistycznych eksperymentów** Autorzy: R. Makała Rok: 2020 DOI: 10.26881/PORTA.2020.19.17 URL: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/portaaurea/article/download/5186/4662 > The time between WW I and II was a period of intensive development of church architecture in Germany. In the new situation after the defeat in WW I on the wave of Christian renewal movements, the concept of the church as a building corresponding to its functions, as an object expressing the character of religion and the vision of a congregation as a community in modern society was re -formulated. The dynamically developing church architecture was an area of intense experiments (especially in the **Uwarunkowania polityczno-ekonomiczne a zagadnienie budowy nowych świątyń parafialnych w latach 1815-1925, będących obecnie w granicach diecezji włocławskiej** Autorzy: Piotr Sierzchała Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 > Okres niewoli narodowej był jednym z najtrudniejszych w dziejach historii Kościoła w Polsce. Ówczesne władze niekatolickie sprawowały władzę nad narodem w większości katolickim. Powyższa zależność choć miała znaczący wpływ na religijną działalność biskupów i wiernych, to jednak dzięki ich zaangażowaniu i postawie religijno-patriotycznej wzniesione świątynie stanowią obecnie przegląd wszystkich stylów w budownictwie, które obecne były w XIX i na pocz. XX w. **Pastor Ludwik Behrens - a pillar of Novodworski evangelists in the 19th century** Autorzy: Marta Czerwieniec-Ivasyk Rok: 2018 DOI: 10.34739/his.2018.07.24 URL: https://czasopisma.uph.edu.pl/historiaswiat/article/download/180/2691 > Text of a paper presented at the conference "Reformation from the perspective of 500 years. History-Culture-Society" at Siedlce University in November 8, 2017. **Znaki prawdziwości Kościoła** Autorzy: Józef Morawa Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374388368.05 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5126/J.%20Morawa%20Znaki.rep.pdf > Prezentowana powyej historyczno -teologiczna analiza ustanowienia przez Jezusa Chrystusa swojego Kocioa kieruje si w stron podania kryteriw roz- **RECENZJA KSIĄŻKI: Dzieje parafii pod wezwaniem Ducha Świętego w Węgrzynowie (1398-2020), pod red. J. Gołoty i J. Mironczuka, wyd. OTN, Ostrołęka 2021, ss. 567.** Autorzy: Krzysztof W. Jankowski Rok: 2022 DOI: 10.62961/bpmawh78 URL: https://doi.org/10.62961/bpmawh78 > Dzieje parafii pod wezwaniem Ducha Świętego w Węgrzynowie **Archiwum parafii wałeckiej. Inwentarz** Autorzy: Tadeusz Ceynowa ks. Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13670 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13670/12440 > W artykule zaprezentowano zachowane archiwalia katolickiej parafii pw. św. Mikołaja w Wałczu. Miasto zostało lokowane na początku XIV wieku. W tym samym czasie ufundowano pierwszy kościół. Parafia wałecka do reformacji przynależała do archidiakonatu zanoteckiego w diecezji poznańskiej. Na początku XVII wieku zwrócono kościół katolikom, a parafia weszła w skład nowo powstałego dekanatu czarnkowskiego. W 1772 roku ziemię wałecką włączono do państwa pruskiego. Od momentu reaktywowania dekanatu wałe **Geneza i budowa katedry lubelskiej (kościoła pojezuickiego) 1580-1625** Autorzy: Bronisław Natoński Rok: 1967 DOI: 10.52204/np.1967.27.63-133 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6639/6949 > Przedmiotem tekstu jest historia kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, który pierwotnie był kościołem jezuickim do roku 1773, a później został katedrą diecezji lubelskiej od roku 1832.Autor wykazał, że w dotychczasowych badaniach nad historią wspomnianego kościoła pominięto ważne źródła archiwalne. Głównym celem dysertacji jest wyjaśnienie niejasności związanych z historią tego kościoła, zwłaszcza w kontekście jego budowy i początków. Zakres artykułu obejmuje okres  od **Początki biskupstwa przemyskiego** Autorzy: J. Kwolek Rok: 1975 DOI: 10.52204/np.1975.43.7-25 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6532/6707 > W roku 1340, za obopólną zgodą księcia katolików ruskich i biskupa lubuskiego, wyświęcono  pierwszego łacińskiego biskupa Przemyśla. Jednakże powstałe w tym samym czasie niepokoje wewnętrzne i wojenne uniemożliwiły biskupowi Iwanowi nie tylko pracę w swojej diecezji, ale także pozostanie tam. Podobnie jego następca Mikołaj, mianowany przez papieża na nowego biskupa w 1352 roku nigdy biskupstwa w Przemyślu nie objął. W ten sposób ustanowione w I połowie XIV wieku biskupstwo przemyskie, nie związa **Ogólnopolska konferencja naukowa Ojciec Henryk Damian Wojtyska 1933-2009. Historyk Kościoła i dydaktyk w dziesiątą rocznicę śmierci. Lublin 9 XII 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.32 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/hamryszczak_wojtyska.pdf > - **Badania architektoniczno-historyczne kościoła w Pawłowie Kościelnym** Autorzy: Ryszard Małowiecki Rok: 2026 DOI: 10.54539/sm.117 URL: https://www.studiamazowieckie.puzim.edu.pl/index.php/sm/article/download/117/95 > Niniejsze opracowanie zawiera opis przebiegu oraz efektów badań stanu kościoła parafialnego w Pawłowie Kościelnym (gmina Czernice Borowe, powiat przasnyski), podjętych przed jego generalnym remontem pod koniec lat 80. XX w. Punktem wyjścia dla autora była jego praca dyplomowa pod tytułem Pawłowo. Kościół parafialny, gm. Czernice Borowe, woj. ciechanowskie. Badania architektoniczno-historyczne 1987–1988 napisana w Podyplomowym Studium Badań Zabytków Architektury Wydziału Architektury Politechniki **Ze wspomnień o księdzu Teodorze Korczu pierwszym proboszczu w Gorzycach Wielkich** Autorzy: Marian Wolniewicz Rok: 2018 DOI: 10.14746/e.2016.11.10 URL: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/download/15462/15222 > The beginnings (from 1936) of the history of the parish in Gorzyce Wielkie, which originated from a part of a parish in Ostrów Wielkopolski, are shown through the fascinating personality of Fr. Teodor Korcz, who became its first pastor. His interests by far exceeded traditional pastoral ministry. The text is a valuable contribution to studies on the depiction of the rural community in the religious, social, folk and even folkloristic aspects.The author of the text, Fr. Marian Wolniewicz, was a w **Kościół parafialny w Grzegorzewie w świetle siedemnastowiecznych wizytacji kościelnych archidiakonatu gnieźnieńskiego** Autorzy: A. Jabłońska Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.004.16276 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21883/ > Artykuł ma na celu zrekonstruowanie sytuacji kościoła parafialnego w Grzegorzewie na podstawie określonych źródeł – siedemnastowiecznych wizytacji archidiakonatu gnieźnieńskiego, do którego miejscowość ta wówczas należała. Wykorzystane zostały cztery zachowane obecnie wizytacje z lat 1608-1609, 1632-1633, 1639-1640, 1696-1699. Założenie takie w sposób oczywisty wpływa na zakres merytoryczno-chronologiczny oraz treść artykułu. Omawia on lokalizację i wezwanie kościołów w Grzegorzewie oraz inkorpo **Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji naukowej „I bramy piekielne go nie przemogą” (Mt 16,18) Kościół wobec kryzysów i wyzwań na przestrzeni wieków** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2021 DOI: 10.52097/rs.2021.859-872 URL: https://ojs.academicon.pl/rs/article/download/3953/4459 > Kościół na przestrzeni wieków wielokrotnie doświadczany był przez różnego rodzaju kryzysy i wyzwania, którym musiał stawić czoła. Odpowiedź ze strony ludzi Kościoła na wymagania i wyzwania czasu, w którym przyszło im żyć uczyniono tematem rozważań i dyskusji podczas międzynarodowej konferencji naukowej organizowanej przez Instytut Historii Kościoła Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz Wydział Historii Kościoła i Kościelnych Dóbr Kultury Uniwersytetu Gregoriańskiego. Swoim pat **“Bishop Augustinus Bludau (1909-1930) and the pastoral needs of the Polish-speaking catholic community in the Diocese of Warmia”** Autorzy: Anna Małgorzata Derda Rok: 2026 DOI: 10.51974/kmw-218884 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-218884-141435?filename=-Bishop-Augustinus-Bludau.pdf > Celem artykułu jest omówienie relacji pomiędzy biskupem warmińskim Augustynem Bludauem (1862-1930, bp w latach 1909-1930) a polskimi mieszkańcami diecezji warmińskiej wyznania katolickiego. Opierając się na źródłach, w dużej mierze na materiałach prasowych, a także analizując ustalenia dotychczasowej historiografii i wyciągając własne wnioski, omówiono działania ordynariusza na rzecz zaspokojenia potrzeb religijnych polskojęzycznych katolików na Warmii. W artykule zaprezentowano postawę biskupa **Wybrane aspekty dziedzictwa protestanckiego w Wielkopolsce Wschodniej** Autorzy: Bartosz Kiełbasa Rok: 2019 DOI: 10.4467/27204006pmo.22.004.15847 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21535/ > Artykuł opisuje genezę pojawienia się społeczności protestanckiej w Wielkopolsce Wschodniej. Rzeczą charakterystyczną, wyróżniającą tę część Wielkopolski, jest istnienie nieprzerwalnie od czasów Reformacji parafii kalwińskiej w Żychlinie, sprawującej opiekę duszpasterską nad olędrami, przybywającymi na te tereny w XVIII-XIX wieku, do czasu powstania w początkach XIX wieku parafii luterańskiej w Koninie. Dziedzictwo protestanckie w Wielkopolsce Wschodniej ma więc podwójną genezę, związane jest z **Dewiza „Bóg, Honor, Ojczyzna” w posłudze kapłańskiej pasterzy parafii pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Dąbrówce Wielkopolskiej w latach 1898–1969** Autorzy: Dariusz Śmierzchalski-Wachocz Rok: 2022 DOI: 10.25167/sth.4721 URL: https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/download/4721/4247 > W historii Polski dewiza Wojska Polskiego: „Bóg, Honor, Ojczyzna” miała zastosowanie także w postawie zwykłych obywateli, szczególnie w przypadku osób duchownych, których przynależność do tego stanu nie wykluczała służby w wojsku. Przykładem jest wieś Dąbrówka Wielka, leżąca w granicach Ziemi Babimojskiej, która od zarania dziejów wchodziła w skład terytorium państwa polskiego. W II połowie XIX w. wzmogła się akcja kolonizacyjna Prus, a próba germanizacji Ziemi Babimojskiej przeobraziła sięw otw **[Recenzja]: Kościół pobrygidkowski w Lublinie. Dawniej i dziś. Historia wciąż żywa. Lublin 2021, Kościół Rektoralny pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w Lublinie, Powizytkowski Ośrodek Kultury w Lublinie, ss. 196, ISBN 978-83- 922664-3-3** Autorzy: J. Flaga Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13675 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13675/12460 > Recenzja **Sprawozdanie z sesji towarzyszącej obchodom 800-lecia Dobryszyc** Autorzy: Nowak Tomasz Andrzej Rok: 2012 DOI: 10.18778/1506-6541.17.24 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/zwiej/article/download/24957/24914 > Bartomieja w Dobryszycach oraz liczni mieszkacy gminy **Świątynia znakiem obecności Bożej** Autorzy: S. Grzybek Rok: 1982 DOI: 10.21906/RBL.1882 > - **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Jan Karol Konopacki, biskup nominat warmiński** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.153-179 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7617/7018 > -- **Soborowa reforma liturgiczna odnową Kościoła** Autorzy: Stanisław Burzawa Rok: 1966 DOI: 10.21906/RBL.3058 URL: https://rbl.ptt.net.pl/index.php/RBL/article/download/3058/3145 > — **Mazury – wędrówka szlakiem dziedzictwa kulturowego pierwszego protestanckiego państwa w Europie. XIV Polsko-Niemieckie Seminarium Wrocław–Halle-Siegen, Mikołajki, 5–10 VI 2017** Autorzy: Aleksandra Matczyńska Rok: 2017 DOI: 10.19195/quart.2017.3.68679 URL: https://czasopisma.uwr.edu.pl/quart/article/download/16893/15178 > The 14th Polish-German Seminar Wrocław–Halle–Siegen, which took place on 5–10 June 2017, was focused on the examination of art and religious tendencies of the Masuria region – the first Protestant country in Europe. The seminar program consisted of several excursions, aimed at getting to know the monuments of sacred and secular architecture of Warmia and Masuria. The participants had the opportunity to take part in many lectures and group workshops on the issues of theology, history and culture **Kościół Chrystusa Króla w Gorzowie Wielkopolskim – jedyne dzieło Curta Steinberga w województwie lubuskim** Autorzy: B. Michalak Rok: 2021 DOI: 10.5604/01.3001.0015.2278 > Architektura sakralna okresu modernizmu nie ma szerokiej reprezentacji na terenie województwa lubuskiego. Jednym z najbardziej okazałych obiektów tego typu jest zlokalizowany na terenie Gorzowa Wielkopolskiego kościół Chrystusa Króla, którego architekt Curt Steinberg zasłynął z projektowania i budowy obiektów sakralnych. Wzniesiony w latach 1928–1930 budynek jest imponującym przykładem nowoczesnej techniki budowlanej i odważnych rozwiązań konstrukcyjnych dostępnych w okresie dwudziestolecia mi

[object Object]