Kościół bł. Karoliny Kózkówny

Historia parafii Kościół bł. Karoliny Kózkówny w Biskupiec udokumentowana w publikacjach naukowych. Diecezja: warmińska. --- ### Publikacje naukowe **Błogosławiona Karolina Kózka** Autorzy: Stanisław Piech Rok: 2010 DOI: 10.15633/fhc.1474 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1474/1366 > The article presents the life and death of Blessed Karolina Kózka. **“Bishop Augustinus Bludau (1909-1930) and the pastoral needs of the Polish-speaking catholic community in the Diocese of Warmia”** Autorzy: Anna Małgorzata Derda Rok: 2026 DOI: 10.51974/kmw-218884 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-218884-141435?filename=-Bishop-Augustinus-Bludau.pdf > Celem artykułu jest omówienie relacji pomiędzy biskupem warmińskim Augustynem Bludauem (1862-1930, bp w latach 1909-1930) a polskimi mieszkańcami diecezji warmińskiej wyznania katolickiego. Opierając się na źródłach, w dużej mierze na materiałach prasowych, a także analizując ustalenia dotychczasowej historiografii i wyciągając własne wnioski, omówiono działania ordynariusza na rzecz zaspokojenia potrzeb religijnych polskojęzycznych katolików na Warmii. W artykule zaprezentowano postawę biskupa **Budownictwo Kościoła ewangelickiego na obszarach historycznej Warmii w dobie sekularyzacji (1772-1840)** Autorzy: Ks. Marek Jodkowski Rok: 2023 DOI: 10.24425/snt.2014.112781 URL: http://journals.pan.pl/Content/98046/PDF/Jodkowski.pdf > One of the consequences of the incorporation of Warmia into the Kingdom of Prussia was the growing secularisation of the entire region. The lands belonging to the bishop of Warmia and his canons became the property of the state. The Prussian Partition enabled Protestants to settle in the areas which had previously been domi-nated almost entirely by Catholics. State authorities tried to meet the expectations of Protestants already in the 18th century by employing school headmasters and religion t **Bishop of Warmia Szymon Rudnicki in Old Prints of the ‘Hosianum’ Library in Olsztyn** Autorzy: Tomasz Garwoliński Rok: 2024 DOI: 10.51974/kmw-187016 URL: https://doi.org/10.51974/kmw-187016 > Szymon Rudnicki był biskupem warmińskim w latach 1604-1621. Po swoich poprzednikach kontynuował potrydencką reformę Kościoła, co zostało udokumentowane przede wszystkim w drukach urzędowych i liturgicznych. Przechowywane są one w największej ilości w zbiorach Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej „Hosianum” w Olsztynie. Niniejsze opracowanie – przez przybliżenie opisów i historii starych druków związanych z postacią biskupa – ukazuje go jako bibliofila oraz gorliwego r **Biskup warmiński Paweł Legendorf (ok. 1410-1467). Między zakonem krzyżackim a Polską** Autorzy: Jerzy Przeracki Rok: 2022 DOI: 10.56583/frp.1819 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/frp/article/download/1819/1844 > Paweł Legendorf ’s life and activities (around 1410–1467) were conditioned by the difficult neighborhood of the Teutonic Order in Prussia and the Polish Crown. His situation was complicated in the middle of this century, after the people of this land denounced obedience and then war to the Order, which was undoubtedly a rebellion. The location of Legendorf became especially difficult when during that thirteen years’ war of the Teutonic Order with Poland (1454-1466) he was appointed administrator **Jan Karol Konopacki, biskup nominat warmiński** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1958 DOI: 10.52204/np.1958.8.153-179 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7617/7018 > -- **Prace z historii Kościoła** Autorzy: J. Flaga Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.9193 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/9193/7687 > - **Bibliografia historii Kościoła w Polsce za lata 1944-1984 oraz rys historyczno-metodyczny od XVII wieku** Autorzy: Alicja Matczuk Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.13028 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/13028/13179 > Bibliografia historii Kościoła w Polsce w swych początkach (wiek XVI-XVIII) formowała się w ramach zestawień ogólnych, historycznych i teologicznych. W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy pojawiały się już obszerniejsze wykazy piśmiennictwa dotyczącego dziejów Kościoła polskiego, stanowiły one część bibliografii historycznoliterackich. W drugiej połowie XIX wieku bibliografia historii Kościoła w Polsce występowała w obrębie bibliografii historycznej. Usamodzielnienie się bibliografii historii Koś **The first churches in Warmia and their influence on the development of local roads** Autorzy: Robert F. Klimek Rok: 2021 DOI: 10.51974/kmw-141599 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-141599-69558?filename=The first churches in.pdf > W pierwszej części publikacji podjęto się analizy lokalizacji pierwszych kościołów odbudowanych przez Prusów w 1249 r. na obszarze Warmii w następujących miejscowościach: Jedun, Surimes, Bandadis, Slinia, Wuntenowe, Brusebergue. Następnie zwrócono uwagę na rozwój sieci parafialnej na obszarze dominium warmińskiego. Pierwszy kościół został wybudowany w Braniewie w 1280 r., następnie we Fromborku w 1288 powstał kościół katedralny. Rozwój sieci parafialnej w średniowiecznej Warmii prowadził także d **The book collection of Bishop of Warmia Jan Dantyszek – volumes preserved in the “Hosianum” Library in Olsztyn** Autorzy: Tomasz Garwoliński, Krzysztof Kamiński Rok: 2021 DOI: 10.51974/KMW-135541 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-135541-67289?filename=The book collection of.pdf > Biskup Jan Dantyszek odegrał dużą rolę w procesie włączania kultury polskiej w nurt europejski. Posiadał on okazały księgozbiór, który świadczył o jego rozległych zainteresowaniach. Zbiory biskupie w ciągu wieków uległy rozproszeniu. Część woluminów znalazła się w kolegium jezuickim w Braniewie i stamtąd została wywieziona do Szwecji w XVII w. Sporo książek przeszło w XIX w. do biblioteki katedralnej we Fromborku, a stamtąd po II wojnie światowej do Biblioteki Warmińskiego Seminarium Duchownego **Duszpasterskie inspiracje błogosławionego Stefana kard. Wyszyńskiego Prymasa Polski pozostawione Kościołowi na Warmii** Autorzy: Słąwomir Ropiak Rok: 2024 DOI: 10.31648/sw.9452 URL: https://doi.org/10.31648/sw.9452 > Celem podjętych rozważań jest zaprezentowanie nauczania skierowanego przez nowego Błogosławionego do Kościoła na Warmii. Można je scharakteryzować za pomocą kilku zasadniczych idei, do których należą: duchowa i pasterska posługa Prymasa Polski wobec diecezji warmińskiej; formacja kapłańska ożywiana przesłaniem ze Stoczka Warmińskiego; maryjna pobożność pogłębiana w ciszy rekolekcji; wielki znak na niebie w Gietrzwałdzie; cześć oddawana św. Wojciechowi Biskupowi Męczennikowi; duchowo-pastoralne d **Ogłoszenie dogmatu Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w diecezji warmińskiej** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1961 DOI: 10.52204/np.1961.14.269-278 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7765/7099 > -- **Patrocinia of St. Barbara in the Diocese (Archdiocese) of Warmia** Autorzy: Andrzej Kopiczko Rok: 2024 DOI: 10.21697/sc.2024.31.2.19 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/sc/article/download/14704/12947 > The cult of St. Barbara in the Warmian diocese dates back to the activities of the Teutonic Order. Its earliest traces can be linked to 1242 and the fortress in Sartowice near Świecie, where the saint‘s relic was kept. Subsequently, chapels dedicated to her were established in Bratian, Gdańsk, Königsberg, and Malbork. In the diocese of Warmia within its pre-1992 boundaries, churches bearing her name were found in Boguchwały, Kętrzyn, Krzyżanowo, Rogóż (first), Pasym, Ryn Reszelski, Srokowo, Stra **The account of Bishop Szymon Rudnicki to Rome about the state of the diocese Warmia from February 20, 1616** Autorzy: Krzysztof Łożyński Rok: 2022 DOI: 10.51974/kmw-144758 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-144758-72489?filename=The account of Bishop.pdf > Pod koniec XVI wieku zobowiązano wszystkich biskupów rzymskokatolickich do regularnego składanie do Rzymu sprawozdań na temat stanu diecezji. Powstałe w ten sposób dokumenty są dziś cennym źródłem. Zawierają wiele ciekawych informacji, których nie znajdziemy w innych źródłach. Uzupełnieniem tekstu jest przetłumaczona z języka łacińskiego na język polski relacja biskupa Szymona Rudnickiego do Rzymu z 1616 roku. Biskup informował Stolicę Apostolską o funkcjonowaniu korporacji duchownych, sieci par **Sprawa polska ludności katolickiej na terenie diecezji warmińskiej w latach 1870-1914** Autorzy: Jan Obłąk Rok: 1963 DOI: 10.52204/np.1963.18.35-139 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7113/6966 > Niniejsze opracowanie jest dalszym ciągiem rozprawy pt. „Stosunek niemieckich władz kościelnych do ludności polskiej w Diecezji Warmińskiej”, która obejmowała okres czasu od początku wieku XIX do „Kulturkampfu”. Tematem niniejszego opracowania jest przedstawienie sprawy polskiej ludności katolickiej w Diecezji Warmińskiej po r. 1870, na tle pruskiej polityki germanizacyjnej i na tle rządów kościelnych biskupów warmińskich. Datą końcową opracowania jest r. 1914. Datę tę uzasadniają zmiany spowodo **Konflikt władzy kościelnej i państwowej na Warmii w kontekście dogmatu o nieomylności papieża** Autorzy: M. Żmudziński Rok: 2022 DOI: 10.35765/hp.2339 URL: https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/download/2339/2187 > CEL NAUKOWY: Celem naukowym artykułu jest przedstawienie konfliktu władzy kościelnej i państwowej, którego przyczyną była recepcja dogmatu o nieomylności papieskiej. Biskup warmiński wobec duchownych jego diecezji, buntujących się przeciw nieomylności, zastosował kanoniczne sankcje, których skutki przekroczyły wewnętrzną dyscyplinę Kościoła i nałożyły się na obszar władzy państwowej. Spór kompetencyjny Kościoła i państwa w przestrzeni oświatowej przerodził się w wieloletni konflikt. PROBLEM I M **Construction of the new bishop's palace in Frombork in the first half of the 19th century** Autorzy: Marek Jodkowski Rok: 2024 DOI: 10.51974/kmw-184046 URL: https://doi.org/10.51974/kmw-184046 > Za czasów biskupa Józefa Hohenzollerna (1808-1836) zainicjowano rozmowy z władzami pruskimi na temat zagwarantowania mu odpowiedniej siedziby na obszarze diecezji warmińskiej. Zadecydowały one, że nowy pałac biskupi zostanie wybudowany we Fromborku. Przynajmniej dwa projekty architektoniczne przygotował August Bertram, jednak jego ostateczną wersję opracował Friedrich August Stüler, który był członkiem Naczelnej Deputacji Budowlanej. 15 października 1844 r. poświęcono kamień węgielny pod budowę **Administracja wyznaniowa wobec starań diecezji warmińskiej o budowę kościoła – Pomnika Tysiąclecia w Elblągu w latach 1965–1976** Autorzy: Andrzej B. Krupa Rok: 2023 DOI: 10.31648/ep.9673 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/9673/7121 > W 1965 r. episkopat Polski wystąpił z inicjatywą budowy kościołów – pomników tysiąclecia państwowości polskiej. We wniosku dotyczącym diecezji warmińskiej rządca diecezji bp Tomasz Wilczyński wskazał Elbląg jako miejsce budowy kościoła – Pomnika Tysiąclecia. Administracja wyznaniowa województwa gdańskiego, a także istniejącego od połowy 1975 r. województwa elbląskiego nie wyraziła na to zgody. Odrzucono uzasadnienie inwestycji koniecznością zaspokojenia potrzeb religijnych w rozwijającym się mie **History of the altar painting of St Adalbert from the chapel of the new Bishop's Palace in Frombork** Autorzy: Marek Jodkowski Rok: 2025 DOI: 10.51974/kmw-210178 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-210178-133857?filename=History-of-the-altar-pain.pdf > Nowy pałac biskupów warmińskich we Fromborku, zaprojektowany przez Friedricha Augusta Stülera, członka Naczelnej Deputacji Budowlanej w Berlinie, oddano do użytku w 1850 r. W jego centralnej części wzniesiono kaplicę. Jej dominantą stał się ołtarz poświęcony św. Wojciechowi, patronowi diecezji warmińskiej. Wykonanie obrazu ołtarzowego zlecono malarzowi szkoły düsseldorfskiej, reprezentantowi realizmu i historyzmu, Heinrichowi Mückemu (1806-1891). Wpływ na jego ikonografię i kompozycję miał także **The Posthumous Inventory of the Warmian Bishop Krzysztof Andrzej Szembek as a Source for the History of Material Culture in Poland** Autorzy: Stanisław Achremczyk Rok: 2025 DOI: 10.51974/kmw-194690 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-194690-120848?filename=The Posthumous Inventory.pdf > W archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie zachował się testament biskupa warmińskiego Krzysztofa Szembeka wraz z wykazami ruchomości a także dyspozycją wykonania jego woli. Z dokumentów sporządzonych w 1738 roku i w styczniu 1740 roku dowiadujemy się o ruchomym majątku biskupa o jego ubiorze, rzeczach codziennego użytku, spisano pieniądze znajdujące się w skarbcu, srebro, obicia, karety. W inwentarzach zawarty spis portretów m.in. całe genealogiczne drzewo Szembeków oraz księgozbiór bisku **Spotkanie księży profesorów i wykładowców historii Kościoła, Gniezno 31 III-1 IV 2016** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2016 DOI: 10.52204/np.2016.125.327-334 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4634/4786 > SPOTKANIE KSIĘŻY PROFESORÓW I WYKŁADOWCÓW HISTORII **Dzieje kościoła w Bukowie Morskim. Refleksje z więżby dachowej** Autorzy: A. Jankowski, M. Gogolin Rok: 2001 DOI: 10.52204/np.2001.96.387-422 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7927/8129 > -- **Visitation of the Jeziorany Archipresbyterate of 1597-98 as a source for analysing the economic basis and functioning of parishes in the Warmian diocese in the 16th century.** Autorzy: Anna Pytasz-Kołodziejczyk Rok: 2025 DOI: 10.51974/kmw-207240 URL: https://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-207240-133853?filename=Visitation-of-the-Jeziora.pdf > Podstawę źródłową artykułu stanowi protokół powizytacyjny diecezji warmińskiej z lat 1597-1598 i odnotowana w nim wizytacja archiprezbiteratu Jeziorany. Zawiera ona informacje o parafiach i kościołach tej jednostki kościelnej, wchodzącej w skład diecezji warmińskiej, której ówczesnym biskupem był kardynał Andrzej Batory. Szczegółowo opisano w niej stan parafii pod względem ich uposażenia beneficjalnego, podano podstawowe dane biograficzne proboszczów, a także inne informacje związane z dochodami **Gerard Labuda jako badacz kościoła polskiego w średniowieczu** Autorzy: M. Kosman Rok: 2011 DOI: 10.52204/np.2011.115.123-143 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4198/4904 > W bogatym i wielowątkowym dorobku wybitnego polskiego historyka Gerarda Labudy (1919-2010), przede wszystkim badacza średniowiecza, którego bibliografia zawiera 2 tys. publikacji, na jednym z czołowych miejsc leży historia Kościoła. Zauważmy, że dochodzenia te dotyczą spraw polityczno-organizacyjnych i początków ustroju państwowego. Jako student pisał rozprawy dotyczące misji polskiej i krzyżackiej w Prusach oraz prób podporządkowania Gniezna przez niemiecki Magdeburg, wydane przed 1939 r. Opubl **Spotkanie Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, 12 IV-14 IV 2023 r.** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2023.139.371-380 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/5450/5940 > Jest to sprawozdanie ze spotkania Księży Profesorów i Wykładowców Historii Kościoła Frombork, które miało miejsce w dniach od 12 do 14 kwietnia 2023 r. **Modern sepulkral buildings in the churches of historical Warmia (approx. 1500 – ca. 1800)** Autorzy: Zbigniew Czernik Rok: 2023 DOI: 10.51974/kmw-161303 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-161303-89934?filename=Modern sepulkral.pdf > Już w najstarszej tradycji chrześcijańskiej kościoły były miejscem pochówków. Najczęściej miejsce wiecznego spoczynku znajdowali tam władcy państw, duchowni, osoby zasłużone dla Kościoła, wybitne osobistości, lokalni rządcy, mieszczanie, szlachta… Nie inaczej też było na Warmii. Już od XIV wieku w wybudowanych kościołach chowano zmarłych - w warmińskich okolicznościach w większości były to osoby duchowne. Sytuacja taka praktycznie trwała do XIX wieku, kiedy to wykształcają się do dziś znane form **Justyna Dargel (1860–1926) – z dziejów warmińskiej sekty** Autorzy: W. Zawadzki Rok: 2011 DOI: 10.31648/SW.299 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/299/239 > In the second half of nineteenth century, in the warmińska diocese, arose a new sect, inspired by Maria’s flashes of insight in Gietrzwałd. The sect was estabilished by Justyna Dargel. It found a protector in a person of warmiński priest, Michał Reddig. The sect was assembling a group of laic people, mostly from the area of Warmia. Warmińscy bishops were trying, unsuccessfully, to eliminate the threat of the division in Warmiński Church. Critical, proved to be the departure of Dargel, Redding an **Polityka historyczna Kościoła katolickiego** Autorzy: Michał Wenklar Rok: 2024 DOI: 10.35765/slowniki.383 URL: https://doi.org/10.35765/slowniki.383 > DEFINICJA POJĘCIA: Kościół katolicki prowadzi własną politykę historyczną. Można rozważać zarówno działania instytucjonalne Kościoła, jak i aktywność bliskich Kościołowi historyków i publicystów. Można też podzielić tę politykę na działania podejmowane wobec własnej historii (o defensywnym charakterze) oraz na oceny innych wydarzeń dziejowych z punktu widzenia Kościoła. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Formą obrony chrześcijańskiej wizji historii była pierwotnie bezkrytyczna apologetyka. W połowie **Irena Makarczyk, Tomasz Ujejski (1612-1689) biskup kijowski, prepozyt warmiński, jezuita** Autorzy: P. Staniszewski Rok: 2007 DOI: 10.52204/np.2007.107.319-327 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4238/5079 > W dziejach Kościoła katolickiego w Polsce żyli i działali hierar chowie, którzy, **Diariusz wizytacji kościoła w Królewcu w 1727 r. dokonanej przez bpa Krzysztofa Jana Szembeka** Autorzy: Barbara Babirecka Rok: 1986 DOI: 10.52204/np.1986.66.265-279 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6834/7696 > W rękopisie datowanym na rok 1727, opatrzonego tytułem "Dyariusz Generalnej Wizyty kościoła w Królewcu katolickiego", Jaśnie Oświecony Książę, Biskup Warmiński i Sambiński, Krzysztof na Słupowie Szembek, relacjonuje swoją uroczystą wizytę kościelną. Rękopis ten został wysłany z Warmii do prezydenta i rady miasta Krakowa. Przechowywany jest w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Krakowie jako część zespołu rękopisów pisanych ręcznie z lat 1715–1786. Autor rękopisu szczegółowo opisuje dziesięciodniow **Pierwszy kościół p. w. Królowej Polski** Autorzy: Czesław Skowron Rok: 1959 DOI: 10.52204/np.1959.9.391-394 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7647/7044 > - **Lokalizacja kościoła w przestrzeni średniowiecznego miasta – przykład Barczewka (Alt-Wartenburg) na Warmii** Autorzy: Felix Biermann, Christofer Herrmann, Arkadiusz Koperkiewicz Rok: 2025 DOI: 10.23858/apol70.2025.05 URL: https://journals.iaepan.pl/apol/article/download/4144/4026 > Na podstawie badań archeologicznych ustalono, że w średniowiecznym ośrodku Wartenberg (dziś Barczewko, gmina Barczewo) na Warmii przypuszczalnie istniał kościół ufundowany w latach 1325/1330 przez biskupa warmińskiego, zniszczony w 1354 r. podczas ataku Litwinów. Był to prosty, drewniany budynek, o konstrukcji szachulcowej. Znaleziono tylko negatywy drewnianej konstrukcji, zwęglone drewno, liczne żelazne elementy konstrukcyjne. Orientacja na linii wschód‒zachód i lokalizacja w centrum cmentarza **Biskupi Warmiński Sąd Landwójtowski w Lidzbarku w latach 1773-1838** Autorzy: A. Ornatek Rok: 2026 DOI: 10.21697/pk.2026.69.1.06 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/16236/14497 > Artykuł przedstawia regulacje prawne w zarządzie na terytorium dominialnym diecezji warmińskiej w zakresie in civilibus et criminalibus. Była to jurysdykcja sprawowana przez biskupa i Warmińską Kapitułę Katedralną pod zwierzchnością Królestwa Polskiego oraz po aneksji i włączeniu w obszar Królestwa Pruskiego. Król Fryderyk II opowiedział się za zaprowadzeniem porządku prawnego we wspomnianej jurysdykcji na wzór istniejący po włączeniu Śląska do jego monarchii. Powołał do życia Biskupi Warmiński **Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg** Autorzy: B. Schmid > Zabytki architektury i sztuki powiatu malborskiego. Zeszyt czternasty z tej serii wydawniczej. Publikacja zostala wydana na zlecenie zachodniopruskiego sejmiku prowincjonalnego. Opracowana przez Bernharda Schmid’a – radce budowlanego w Malborku i prowincjonalnego konserwatora zabytkow na Prusy Zachodnie. Ksiązka zawiera 472 ilustracje w tekście i 31 dodatkow. **Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX wiek)** Autorzy: Lubow Żwanko Rok: 2021 DOI: 10.15633/OCHC.3902 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/orientalia/article/download/3902/3760 > Cathedral church of Assumptoin of the Blessed Virgin Marry a short historical draft (19 th century). The author of the article presents a short outline of the cathedral church of Assumption of the Blessed Virgin Marry in Kharkiv since the moment it was built to its ceremonial cosercation in June 26, 1892 by the bishop of Molyhowska Diocese Albin Simon. Building of the church has been shown on the background of functioning of Polish community in Kharkiv in the 19 th century which from a small gro **Kościół katolicki w Kartuskiem (1939-1945)** Autorzy: J. Walkusz Rok: 1988 DOI: 10.52204/np.1988.70.149-224 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6969/7760 > -- **Zarys dziejów diecezji chełmińskiej** Autorzy: Antoni Liedtke Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.59-116 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6692/7770 > -- **ks. Jan Wiśniewski, Uposażenie kościołów, duchowieństwa i służby kościelnej w diecezji pomezańskiej (XVI–XVIII w.), Wydział Teologii Uniwersytetu Warmińsko--Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2013, ss. 446 (Marek Jodkowski, Olsztyn)** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2015 DOI: 10.51974/kmw-142685 URL: http://kmw.ip.olsztyn.pl/pdf-142685-68816?filename=ks. Jan Wisniewski_.pdf > W wierszach poświęconych **„Studia Warmińskie” – dzieje i stan obecny czasopisma** Autorzy: Zdzisław Kieliszek Rok: 2020 DOI: 10.31648/SW.5305 URL: https://doi.org/10.31648/sw.5305 > The article is devoted to history and is the current “The Studies of Warmia”, which are a recognized scientific yearbook. There are three main periods in the history of the magazine. The first covers the years 1964–1989, the second is the years 1989–2010. The third one dates from 2011 and continues to the present. From 1964 to 1989, “The Studies of Warmia” were published by the Warmian Diocesan Publishing House. In the years 1989–2010 the journal was published thanks to the efforts of the Higher **Historia Kościoła jako dzieje stosunku osobistego i społecznego do Boga w badaniach K. Górskiego** Autorzy: Wojciech Piasek Rok: 2008 DOI: 10.52204/np.2008.110.239-259 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4293/5160 > Artykuł stanowi analizę badań Karola Górskiego nad dziejami Kościoła. Od początku zainteresowań tą problematyką najważniejszą kwestią dla toruńskiego historyka była odnowa dotychczasowego sposobu jej podejmowania. Krytykując powojenną historiografię Kościoła w Polsce, zaznacza przede wszystkim jej pozytywistyczne podstawy ukierunkowujące badania na pewien typ zagadnień. Krytycznie odnosi się jednocześnie do badań wychodzących z socjologicznych założeń. Zdaniem toruńskiego historyka skoro Kościół **Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP na warszawskim Kole** Autorzy: A. Lis Rok: 2000 DOI: 10.52204/np.2000.94.353-392 URL: http://dx.doi.org/10.52204/np.2000.94.353-392 > -- **Jubileuszowe spotkanie sekcji historyków Kościoła w Polsce** Autorzy: M. Nabożny Rok: 2014 DOI: 10.52204/np.2014.121.275-277 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4697/4840 > Mino ju 50 lat, od kiedy regularnie odbywaj si spotkania historykw Kocioa w **Architectural history of the church in Kowalow from its foundation to the end of World War II** Autorzy: Wojciech Zachariasz Rok: 2025 DOI: 10.18276/sp.2025.35-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/21514.pdf > Kościół w Kowalowie jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków sakralnych na Ziemi Lubuskiej, którego początki sięgają XIII wieku. Jego budowa rozpoczęła się od wzniesienia prezbiterium, stanowiącego najstarszą część świątyni. W XIV wieku dokonano rozbudowy, obejmującej dodanie nawy oraz części zachodniej, co nadało budowli bardziej okazały charakter. Początkowo kościół służył wiernym wyznania katolickiego, jednak wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku został przekształcony w zbór p **Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. Polonia coepit habere episcopum. Początki biskupstwa poznańskiego (968–2018), Poznań, 19–20 VI 2018 r.** Autorzy: Jakub Wojtczak, U. I. A. Mickiewicza Rok: 2018 DOI: 10.15804/hso180408 URL: http://czasopisma.marszalek.com.pl/images/pliki/hso/19/hso1908.pdf **Losy Archiwum Archidiecezji Warmińskiej uwarunkowane dwoma totalitaryzmami** Autorzy: A. Kopiczko Rok: 2020 DOI: 10.31648/ep.5760 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/5760/4299 > Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie ma długą i skomplikowaną historię. W 1243 r. zostało założone Archiwum Biskupie, a w 1260 r. – Warmińskiej Kapituły Katedralnej.W 1933 r. doszło do ich połączenia i nadania nazwy „Archiwum Diecezjalne we Fromborku”. Jednak już w czasie wojen krzyżacko-polskich zbiory były narażone na niebezpieczeństwa, stąd chroniono je m.in. w Gdańsku i Olsztynie. Straty poniosło także w czasie „potopu” i wojny północnej. Jednak największe zniszczenia powstały pod **Lech Łbik. Kult błogosławionej Doroty w Prusach krzyżackich [The Cult of the Blessed Dorothea in the Teutonic Order’s Prussia]. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2022. 183 pp., 1 tab., summary. ISBN: 978-83-66941-21-2.** Autorzy: Radosław Biskup Rok: 2024 DOI: 10.12775/om.2024.025 URL: https://doi.org/10.12775/om.2024.025 **Andrzej Kopiczko , Kościół Warmińskii a polityka wyznaniowa po II wojnie światowej, Olsztyn 1996, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, s. 244.** Autorzy: J. Pietrzykowski Rok: 1997 DOI: 10.21852/sem.1997.26 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/s/article/download/12870/11109 > Jedną z najbardziej kontrow ersyjnych kw estii naukow ych ostatnich lat je s t problem etycz nych granic postępu w dziedzinie m edycznej.W iele sporów w **Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kościół – Naród – Państwo w perspektywie 1050-letniej rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość” Poznań, 3-5 września 2017 roku** Autorzy: A. Rybaczek Rok: 2017 DOI: 10.18290/KIP.2017.6.2-20 > W dniach 3-5 września 2017 r. odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. „Kościół – Naród – Państwo w perspektywie 1050-letniej rocznicy Chrztu Polski. Historia i teraźniejszość”, zorganizowana pod patronatem Jego Ekscelencji Arcybiskupa Stanisława Gądeckiego, Metropolity Poznańskiego, Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. **Działalność Klubu Inteligencji Katolickiej w Olsztynie (1980-2013)** Autorzy: Witold Gieszczyński Rok: 2018 DOI: 10.31648/EP.2576 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/ep/article/download/2576/2007 > cise wspdziaanie Kocioa ze rodowiskiem inteligencji katolickiej od dawna stanowio wany element dziaa Kurii Biskupiej diecezji warmiskiej. Ju od 1974 r. w mieszkaniach prywatnych organizowano regularne spotkania z wczesnym biskupem warmiskim Janem Obkiem, **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 15)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9393 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9393/7393 > The article presents the church centers in Monkinie (Our Lady of the Angels), Nowa Wieś Ełcka (St. Joseph the Craftsman), Okartowo (Immaculate Heart of the Blessed Virgin Mary) and two in Olecko (Blessed Virgin Mary Queen of Poland and Exaltation of the Holy Cross). **„o to się staram, żeby […] twoje sprawy zostały dobrze załatwione”. Koadiutoria biskupstwa warmińskiego dla Marcina Kromera w świetle listów i zabiegów Jerzego z Tyczyna** Autorzy: E. Polańska Rok: 2023 DOI: 10.56583/fs.2196 URL: https://czaz.akademiazamojska.edu.pl/index.php/fs/article/download/2196/2152 > Kiedy w 1569 roku biskup warmiński Stanisław Hozjusz wyjeżdżał na stałe do Rzymu, w swojej diecezji zostawił jako administratora Marcina Kromera, jednak nie porozumiał się w tej kwestii z kapitułą warmińską, która uznała to za złamanie artykułów zaprzysiężonych (articuli iurati), co rozpoczęło długą batalię o zatwierdzenie koadiutorii. W Kurii Rzymskiej na rzecz Kromera skutecznie działał jego przyjaciel ze studenckich lat Jerzy z Tyczyna – sekretarz królewski, polski dyplomata działający w Ital **Piotr Lasek and Wojciech Wółkowski. Conrada Steinbrechta pruskie zamki biskupie i kapitulne [Conrad Steinbrecht’s Prussian bishops’ and cathedral chapters’ castles].** Autorzy: K. Kwiatkowski Rok: 2025 DOI: 10.12775/om.2025.018 URL: https://apcz.umk.pl/OM/article/download/68313/45194 **Błogosławiona Regina Protmann córka Warmii i założycielka sióstr katarzynek** Autorzy: Andrzej Bruździński Rok: 2024 DOI: 10.15633/FHC.1491 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1491/1383 > Artykuł przedstawia życie i działalność błogosławionej Reginy Protmann. **Ogólnopolska konferencja naukowa Archiwa kościelne w niepodległej Polsce. Łódź, 14-16 października 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.31 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/inf_hamryszczak_lodz.indd.pdf > - **The Church in Poland in Jerzy Giedroyc's Kultura** Autorzy: Iwona Hofman Rok: 2016 DOI: 10.5406/POLISHREVIEW.61.4.0075 > Research Article| December 01 2016 The Church in Poland in Jerzy Giedroyc’s Kultura Kościół na łamach paryskiej Kultury w latach 1946–2000 [The Church on the pages of the Parisian Kultura in the years 1946–2000], (Kraków and Paris: Instytut Książki and Instytut Literacki Kultura, 2015), selection, compilation and afterword by Tomasz Dostatni, 428 pp. ISBN 9788361005346. Iwona Hofman Iwona Hofman Maria Curie-Skłodowska University, Lublin Iwona Hofman is a professor at the Uniwersytet Marii Curie- **Materials of the Archive of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese in Koszalin concerning the history of the church of Pila (Piła)** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2019 DOI: 10.18276/skk.2019.26-13 URL: https://wnus.edu.pl/skk/file/article/view/16085.pdf > Pierwsze źródła dotyczące Piły pochodzą z akt konsystorskich z połowy XV w. Początkowo należała ona do parafii w Ujściu. Usamodzielniła się w początkach XVII w. Do 1920 r. wchodziła w skład diecezji i archidiecezji poznańskiej. Po zakończeniu I wojny światowej włączono ją do delegatury arcybiskupiej, a następnie wolnej prałatury w Pile. W wyniku II wojny światowej weszła w skład Kościoła gorzowskiego. Ostatnia reorganizacja Kościoła w Polsce w 1992 r. spowodowała jej włączenie do diecezji koszal **Zainteresowanie prof. Wojciecha Marii Bartla historią Kościoła** Autorzy: Jan Kopiec Rok: 2019 DOI: 10.15633/9788374387422.04 URL: http://bc.upjp2.edu.pl/Content/5165/J.%20Kopiec%20Zainteresowanie%20prof.%20Wojciecha%20rep.pdf > wychowania i wyksztacenia, majcy take szczcie realizowania swego yciowego programu w swoim rodzinnym, krlewskim miecie, owianym wspania przeszoci i bogactwem kultury, budowa bardzo konsekwentnie sw tosamo i poczucie wartoci. Wyrasta w klimacie "sielsko-anielskim", bowiem - **Ogólnopolska konferencja naukowa Ojciec Henryk Damian Wojtyska 1933-2009. Historyk Kościoła i dydaktyk w dziesiątą rocznicę śmierci. Lublin 9 XII 2019 roku** Autorzy: A. Hamryszczak Rok: 2019 DOI: 10.31743/abmk.2019.112.32 URL: http://www.abmk.kul.pl/files/166/hamryszczak_wojtyska.pdf > - **Martyrologiczna wiarygodność Kościoła . Błogosławiona Siostra Krzysztofa Klomfass i jej 14 Towarzyszek ze Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy** Autorzy: Paweł Rabczyński Rok: 2025 DOI: 10.31648/sw.11756 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/11756/8765 > W artykule ukazano martyrologiczną wiarygodność Kościoła na przykładzie s. Krzysztofy Klomfass i jej 14 Towarzyszek ze Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy – ofiar przemocy, gwałtów i zbrodni Armii Czerwonej, wkraczającej w 1945 r. do Prus Wschodnich. Ich beatyfikacja miała miejsce 31 maja 2025 r. w Braniewie na Warmii. Współcześnie uzasadnienia wiarygodności Kościoła dokonuje się poprzez analizę jego znaków, które charakteryzują cały Chrystusowy Kościół. Nie pochodzą one spoz **Błogosławiony Michał Kozal, biskup i męczennik** Autorzy: T. Kaczmarek Rok: 2024 DOI: 10.15633/FHC.1475 URL: http://czasopisma.upjp2.edu.pl/foliahistoricacracoviensia/article/download/1475/1367 > Artykuł przedstawia życie i śmierć błogosławionego Michała Kozala, biskupa i męczennika. **he coat of arms of the Diocese of Zielona Góra-Gorzów Wielkopolski as an attribute of historical heritage in the perspective of ecclesiastical heraldry** Autorzy: A. Put Rok: 2023 DOI: 10.18276/sp.2023.33-11 URL: https://wnus.usz.edu.pl/sp/file/article/view/20649.pdf > 29 listopada 2020 roku, w pierwszą niedzielę Adwentu, wszedł w życie dekret bp. Tadeusza Lityńskiego, ustanawiający dla diecezji zielonogórsko-gorzowskiej własny herb. Herb ten jest nowym, choć osadzonym w historii, znakiem Kościoła na Środkowym Nadodrzu. W artykule przybliżono okoliczności powstania herbu diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, a także opisuje go i przybliża jego znaczenie dla Kościoła lokalnego nad Środkową Odrą. Tekst podzielono na następujące punkty: 1. „Zarys dziejów Kościoła k **Kościół i parafia w Świątkach w świetle najstarszych źródeł i protokołu powizytacyjnego z 1567 roku** Autorzy: Andrzej Kopiczko ks. Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11054 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11054/11864 > W artykule przedstawiono genezę parafii w Świątkach oraz jej rozwój do dru­giej połowy XVI wieku. Na podstawie najstarszych źródeł archiwalnych opisano uposażenie, pierwszych duszpasterzy i wioski przypisane do miejscowego kościoła. Zwrócono również uwagę na patrocinium św. Kosmy i Damiana, które na Warmii występuje tylko przy tej świątyni. Najwięcej jednak informacji wydobyto z najstarszego protokołu powizytacyjnego, który sporządził w 1567 r. kanonik Samson Worein. Opisał on dokładnie wyposaże **Spotkanie Historyków Kościoła w 800. rocznicę powstania Zakonu Franciszkańskiego (15-17 IV 2009)** Autorzy: Stanisław Cieślak Rok: 2009 DOI: 10.52204/np.2009.111.327-331 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4312/5031 > W 2009 roku spotkanie profesorów i wykładowców historii Kościoła odbyło się w murach Wyższego Seminarium Duchownego Prowincji Matki Bożej Anielskiej pw. św. Bonawentury w Krakowie-Bronowicach Wielkich. W programie spotkania znalazły się referaty poświęcone różnym aspektom dziejów i charyzmatu zakonu franciszkańskiego. **Szembekowska kaplica Najświętszego Salwatora przy katedrze we Fromborku jako palladium Świętej Warmii** Autorzy: Szymon Tracz Rok: 2022 DOI: 10.18778/2084-851x.14.03 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/tech/article/download/17407/16991 > Z fundacji biskupa warmińskiego Krzysztofa Andrzeja Jana Szembeka ze Słupowa (1680–1740), biskupa na Warmii w latach 1724–1740 przy katedrze we Fromborku powstała kaplica pw. Najświętszego Salwatora i św. Teodora Męczennika (Teodora z Amazji), zwana szembekowską. Oratorium stanowi przykład centralnej budowli kopułowej. Powstała jako kaplica relikwiarzowa oraz miejsce pochówku swojego fundatora. Punkt centralny kaplicy stanowi retabulum relikwiarzowe, ustawione w 1734 roku w arkadzie południowej. **Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 17)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2024 DOI: 10.31648/cetl.9395 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/9395/7740 > The article presents the church centers in Orzysz (Sacred Heart of Jesus), Pawłówka (The Holy Trinity), Pisanica (Our Lady Queen of Poland), Pisz (Saint John the Baptist) and Pisz (Mother of Mercy). **Dzieje sporu o kościół i parafię św. Brygidy w Gdańsku (1957-1970)** Autorzy: Piotr Szczudłowski Rok: 1996 DOI: 10.52204/np.1996.85.319-350 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7386/7946 > -- **Przyczynek do dziejów kościoła i parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Kętrzynie w XIX i pierwszej połowie XX w.** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2013 DOI: 10.52204/np.2013.119.237-254 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4140/4851 > W pierwszej połowie XIX wieku kętrzyńscy katolicy byli pod opieką duszpasterską księży ze Świętej Lipki. Od 1869 roku msze święte odprawiano w Kętrzynie cyklicznie, rok później już co miesiąc. Pierwszym księdzem w opisywanym mieście był August Hintz, który został mianowany na to stanowisko 23 sierpnia 1872 roku. Miejscowa społeczność czyniła starania o zakup domu, który byłby odpowiedni do zorganizowania kaplicy i mieszkania dla księdza. W końcu udało się uzyskać odpowiednią nieruchomość za 900 **Pilgrimage** Autorzy: Alexis Latouche Rok: 2019 DOI: 10.2307/j.ctvbtzm4c.26 > . Płock Catholic Church towards the 1979 **Początki parafii i najstarszy kościół w mieście Olsztynku (Olsztynie)** Autorzy: Karol Nabiałek Rok: 2022 DOI: 10.31743/abmk.12636 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/12636/13181 > Przedmiotem artykułu są okoliczności powstania parafii w mieście Olsztynku (obecnie Olsztyn) w ziemi krakowskiej i wybudowania tam kościoła. Teren pod nową parafię był położony w diecezji krakowskiej, ale należał do parafii klasztornej w Mstowie, której kościół podlegał zwierzchnictwu ordynariuszy gnieźnieńskich. Nowa parafia została utworzona w wyniku wydzielenia jej z obszaru parafii mstowskiej. Starania o powołanie parafii podjął osobiście Jan Ocieski, podkanclerzy Królestwa Polskiego, a od 1 **Recenzja książki: Leszek Zygner, Biskup Jakub z Kurdwanowa herbu Syrokomla (ok. 1350–1425), Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2020, ss. 405** Autorzy: Waldemar Graczyk Rok: 2021 DOI: 10.54539/sm.18 URL: https://studiamazowieckie.puzim.edu.pl/index.php/sm/article/download/18/14 > W nurcie badań nad dziejami Kościoła katolickiego w Polsce ważne miejsce zajmują opracowania poświęcone biskupom, których rola i znaczenie w procesie prawno-organizacyjnego kształtowania się struktur diecezji jest niekwestionowana.Każdy biskup, będąc rządcą diecezji, w okresie swego pontyfi katu tworzy **Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2016 DOI: 10.18276/CTO.2016.2-13 URL: https://wnus.edu.pl/cto/file/article/view/6409.pdf > Dzieje Kościola katolickiego na Pomorzu Zachodnim i polnocnym przechodzily zmienne koleje losu. Biskupstwo poznanskie, a potem metropolia gnieźnienska zapewnialy przestrzen do coraz prezniejszego rozwoju Kościola katolickiego. W te przestrzen nalezy wpisac takze biskupstwa pruskie oraz diecezje chelminską z metropolii ryskiej. Niestety, protestantyzm, ktory w XVI wieku zaistnial w Niemczech, dosiegnąl wiele krajow europejskich, w tym rowniez Ksiestwo Pomorskie, a z nim pomorski Kościol oraz Prus **Dzieje Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej** Autorzy: Tadeusz Ceynowa Rok: 2025 DOI: 10.18276/978-83-7972-685-1 URL: https://doi.org/10.18276/978-83-7972-685-1 > History of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese. Selection of documents 50 years of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese resulted in the organization of several scientific conferences and the publication of occasional publications. The beginnings of the Koszalin Church are associated with the issuance of the Episcoporum Poloniae coetus bull by Paul VI on June 28, 1972. The Pope’s decision was announced after many years of efforts by Primate Stefan Wyszyński and the Polish Episcopate **Tematyka kazań bł. Biskupa Michała Kozala** Autorzy: L. Król Rok: 2022 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.24.29 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/217/77 > Artykuł wprowadza w tematykę kazań bł. biskupa Michała Kozala. Został opracowany w celu przygotowania bazy materiałowej, koniecznej do prowadzenia dalszych nad nimi badań naukowych i opracowań. Opracowanie tematu uzasadniła potrzeba ukazania wpływu Błogosławionego na dzieje Kościoła i Polski, w pierwszych dziesiątkach lat XX wieku. Cele, jakie stawiał sobie w bogatej tematyce kazań, sprowadzał do kształtowania takiego poziomu duchowo-moralnego, aby miał swoje urzeczywistnienie najpierw w realiac **Kościół ewangelicki w Kole. Dzieje budynku w XIX i XX wieku** Autorzy: Andrzej Mendrok Rok: 2016 DOI: 10.4467/27204006pmo.16.004.16475 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/22085/ > Pobyt ewangelików w Kole odnotowano już w XVI wieku, jednakże dopiero od końca XVIII wieku zaczyna się właściwy proces osiedlania ich w Kole i okolicach. Od początku XIX wieku rozpoczynają się starania o wybudowanie świątyni. Niniejszy artykuł traktuje o losach świątyni ewangelickiej od momentu jej wybudowania, niemalże po współczesność. Burzliwe dzieje Polski odcisnęły również swoje piętno i na ewangelikach kolskich, i na ich świątyni. Evangelical church in Kolo. History of the building in the **Studia nad wewnętrznymi dziejami kościelnymi w Małopolsce na schyłku XVI wieku** Autorzy: H. E. Wyczawski Rok: 2020 DOI: 10.21697/pk.1964.7.1-2.03 URL: https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/pk/article/download/5100/4653 > w racaa do Kocioa, a R adziw i, sam urodzony i w ychow any w kaw inim ie, uspokaja um ysy pokojow sw dziaalno **ks. Lucjan Świto, Alienacja majątku kościelnego w diecezjach rzymskokatolickich w Polsce, Biblioteka Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2010, ss. 273** Autorzy: Andrzej Pastwa Rok: 2012 DOI: 10.15633/ACAN.595 URL: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/annalescanonici/article/download/595/523 > ks. Lucjan Świto, Alienacja majątku kościelnego w diecezjach rzymsko- **Uwarunkowania polityczno-ekonomiczne a zagadnienie budowy nowych świątyń parafialnych w latach 1815-1925, będących obecnie w granicach diecezji włocławskiej** Autorzy: Piotr Sierzchała Rok: 2023 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 URL: https://doi.org/10.52404/ttnwloc.stwl.25.26 > Okres niewoli narodowej był jednym z najtrudniejszych w dziejach historii Kościoła w Polsce. Ówczesne władze niekatolickie sprawowały władzę nad narodem w większości katolickim. Powyższa zależność choć miała znaczący wpływ na religijną działalność biskupów i wiernych, to jednak dzięki ich zaangażowaniu i postawie religijno-patriotycznej wzniesione świątynie stanowią obecnie przegląd wszystkich stylów w budownictwie, które obecne były w XIX i na pocz. XX w. **Ksiądz biskup Wojciech Owczarek (1875-1938)** Autorzy: Krystyna T. Lange Rok: 2020 DOI: 10.31743/abmk.6630 URL: https://czasopisma.kul.pl/abmk/article/download/6630/6186 > - **Walory historyczne i artystyczne kościoła pw. Świętych Wojciecha i Stanisława w Wilamowie** Autorzy: A. Owczarek Rok: 2021 DOI: 10.18778/2299-8403.10.09 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/biuletynuniejowski/article/download/11346/10965 > Neogotycki kościół pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika i św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Wilamowie to przykład zabytkowej sztuki sakralnej na terenie gminy Uniejów. Mimo że ma wartość zabytkową oraz położony jest w pobliżu głównych tras komunikacyjnych, pozostaje obiektem mało znanym. W obiegowej opinii funkcjonuje raczej jako niewielki kościół wiejski niż godny uwagi i wart odwiedzenia obiekt sakralny. W artykule przedstawiono na podstawie analizy specjalistycznej literatury, źródeł p **Spiritual History of Poland: A Review** Autorzy: Christopher Garbowski Rok: 2025 DOI: 10.55221/2693-2229.2671 URL: https://digitalcommons.georgefox.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2671&context=ree > A review of Grzegorz Górny, Duchowa historia Polski: Millenium dwu koronacji, 1025-2025 (Warsaw: Rosikon Press, 2016) ISBN: 978-83-62981-46-5 **Kościół parafialny w Grzegorzewie w świetle siedemnastowiecznych wizytacji kościelnych archidiakonatu gnieźnieńskiego** Autorzy: A. Jabłońska Rok: 2017 DOI: 10.4467/27204006pmo.17.004.16276 URL: https://www.ejournals.eu/pliki/art/21883/ > Artykuł ma na celu zrekonstruowanie sytuacji kościoła parafialnego w Grzegorzewie na podstawie określonych źródeł – siedemnastowiecznych wizytacji archidiakonatu gnieźnieńskiego, do którego miejscowość ta wówczas należała. Wykorzystane zostały cztery zachowane obecnie wizytacje z lat 1608-1609, 1632-1633, 1639-1640, 1696-1699. Założenie takie w sposób oczywisty wpływa na zakres merytoryczno-chronologiczny oraz treść artykułu. Omawia on lokalizację i wezwanie kościołów w Grzegorzewie oraz inkorpo **Z dziejów katolickiej parafii w Miłakowie w XIX wieku** Autorzy: M. Jodkowski Rok: 2014 DOI: 10.31648/SW.174 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/174/138 > Proboszcz z Ełdyt Wielkich ks. Heinrich Renkel (Renze) zakupił 5 kwietnia 1852 r. wolnostojący dom w Miłakowie, aby zaadaptować go na cele kultu religijnego. Urządzono w nim oratorium, które poświęcił ełdycki proboszcz ku czci Krzyża Świętego 12 grudnia 1855 r. Od tego czasu księża z Ełdyt Wielkich okazjonalnie sprawowali w nim katolickie nabożeństwa. W związku ze wzrastającą liczbą wiernych w 1864 r. nabyto parcelę pod budowę kościoła. Tegoż roku utworzono w Miłakowie kurację oraz nominowano pi **Przeciw-historia Polski 1956–1993: Kościół, państwo, aborcja** Autorzy: Izabela Desperak Rok: 2026 DOI: 10.18778/0208-600x.96.06 URL: https://czasopisma.uni.lodz.pl/sociologica/article/download/27939/28593 > The paper is a review article on Marcin Kościelniak’s volume titled Aborcja i demokracja. Przeciw-historia Polski 1956–1993 [Abortion and Democracy: The Anti-History of Poland 1956–1993], Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2024 **Łąki Bratjańskie - najstarsze miejsce kultu maryjnego w diecezji chełmińskiej** Autorzy: Edmund Piszcz Rok: 1971 DOI: 10.52204/np.1971.34.177-203 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/6695/7773 > -- **Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku** Autorzy: J. Szymczak Rok: 2015 DOI: 10.18778/1643-0700.15.01 URL: http://hdl.handle.net/11089/13463 > Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył da **The Catholic Church in the tape library of the Polish Radio Koszalin from 1962–1993. A review of the contents of the magnetic tapes** Autorzy: Kacper Pencarski Rok: 2025 DOI: 10.18276/skk.2025.32-13 URL: https://wnus.usz.edu.pl/skk/file/article/view/21410.pdf > Artykuł poświęcony został zawartości merytorycznej części taśmoteki Polskiego Radia w Koszalinie, jaki został przygotowany w latach 1962–1993, to jest w czasie funkcjonowania Komitetu ds. Radia i Telewizji (1951–1993), a jaki dotyczy Kościoła katolickiego we wschodniej części Pomorza Zachodniego. Dokumentacja audiowizualna stanowi szczególne źródło archiwalne i historyczne, wykorzystywane coraz częściej. Przyczyną tego stanu rzeczy są przede wszystkim trudności o charakterze technicznym, w dużo **Polska heraldyka kościelna. Stan i perspektywy badań, Lublin, 13-14 listopada 2000 r.** Autorzy: Przemysław Wiszewski Rok: 2023 DOI: 10.52204/np.2001.95.491-497 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/7842/8755 > W dniach 13-14 listopada 2000 roku odbyła się sesja naukowa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, poświęcona heraldyce kościelnej. Organizatorami były Katedra Nauk Pomocniczych Historii Instytutu Historii Kościoła Katolickiego KUL oraz lubelski oddział Polskiego Towarzystwa Heraldycznego. Referat Józefa Szymańskiego poddał w wątpliwość sens używania terminu "heraldyka kościelna", sugerując, że należy traktować ją jako dziedzinę stosującą się do ogólnych zasad heraldyki. Następnie omówiono aspek **Przyczynek do historii kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Ostrowie Wielkopolskim** Autorzy: S. Kęszka Rok: 2024 DOI: 10.52404/ttnwloc.stwl.26.27 URL: https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/download/318/153 > W okresie międzywojennym Ostrów Wielkopolski liczył ponad 33 tys. mieszkańców i posiadał tylko jedną parafię – św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Koniecznym było zbudowanie dodatkowego kościoła, o co w szczególny sposób zabiegał proboszcz ostrowskiej fary, ks. Leon Płotka. Artykuł opisuje historię prac budowlanych, rozpoczętych 7 czerwca 1938 r. i zakończonych po wojnie. Parafię erygowano 15 listopada 1947 r. **Architektura kościoła św. Marcina w Kazimierzu Biskupim** Autorzy: Adam Soćko Rok: 2024 DOI: 10.36744/bhs.1790 URL: https://czasopisma.ispan.pl/index.php/bhs/article/download/1790/1851 > Artykuł poświęcony jest analizie architektury kościoła parafialnego w Kazimierzu Biskupim. Świątynia uchodzi za budowlę romańską z XII w., którą w początku XVI w. rozbudowano w technice ceglanej z inicjatywy biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego. Analiza struktury murów świątyni oraz interpretacja badań archeologicznych pozwoliły na ustalenie, że budowla jest w rzeczywistości świątynią późnoromańską. Zbudowano ją zapewne w początkach XIII w. na miejscu starszej, prawdopodobnie zniszczonej pożar **Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie. Bryła architektoniczna i wystrój wnętrza** Autorzy: Witalij Bohatyrewicz Rok: 2021 DOI: 10.31743/abmk.11952 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/11952/10422 > Kościół pw. św. Franciszka Ksawerego, stanowi główny akcent architektoniczny miasta Grodna. Historia tego zabytku architektury liczy ponad trzysta lat. 15 grudnia 1990 roku papież Jan Paweł II nadał tej świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Od 1991 roku kościół pojezuicki pełni funkcje katedry diecezji grodzieńskiej. Kamień węgielny kościoła jezuitów został poświęcony przez biskupa Mikołaja Słupskiego 21 czerwca roku 1678. Konsekracja odbyła się 6 grudnia 1705 roku. Dokonał jej biskup chełmiński Te **Katolicyzm i Wielka Wojna. Upamiętnienie poległych i tożsamościowe konstrukty w Europie Środkowej na przykładzie kościołów św. Jadwigi w Opawie i św. Brunona w Giżycku** Autorzy: J. Gorzelik Rok: 2020 DOI: 10.12775/SDR.2020.2.03 > Artykul skupia sie na wykorzystaniu pamieci o poleglych w I wojnie światowej przez inicjatorow budowy kościolow w Opawie na Śląsku i Gizycku w Prusach Wschodnich. Po omowieniu architektury, wystrojow i publicznych rytualow zaprezentowano analize tozsamościowych dyskursow wyznaczających kontekst powstania obiektow i zinterpretowano sposoby zarządzania kapitalem symbolicznym przez elity katolickie. **THE UNCOMPROMISING NATURE OF BISHOPS THEODOR BENSCH AND WILHELM PLUTA: ON THE WAY TO THE STABILIZATION OF THE CHURCH ORGANIZATION IN THE WESTERN TERRITORIES** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2022 DOI: 10.18276/cto.2022.38-09 URL: https://wnus.usz.edu.pl/cto/file/article/view/20054.pdf > Kościół gorzowski w 1956 r. doczekał się pierwszego w swoich dziejach biskupa jako rządcy. Niestety, gorliwą pasterską posługę bp. Teodora Benscha przerwała jego nagła śmierć. Niemniej jego dzieło pięknie kontynuował i jeszcze bardziej rozwinął bp Wilhelm Pluta – dzisiaj sługa Boży. Pierwsi biskupi ordynariatu gorzowskiego zapisali piękną kartę pasterskiej posługi w ordynariacie gorzowskim w latach 1956–1972. Pierwszy z nich bp Bensch miał wysoką pozycję kościelną, ponieważ był długoletnim sekre **KOŚCIOŁY I PARAFIE DIECEZJI EŁCKIEJ (CZ. 29)** Autorzy: Wojciech Guzewicz Rok: 2025 DOI: 10.31648/cetl.10804 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/cel/article/download/10804/8480 > W przedostatniej, tj. 29 części cyklu – Kościoły i parafie diecezji ełckiej – zaprezentowane zostaną ośrodki kościelne w Wilkasach (św. Rafała Kalinowskiego), Wiśniowie Ełckim (Matki Bożej Gromnicznej), Wiżajnach (św. Teresy), Woźnicach (św. Maksymiliana Marii Kolbego) oraz Wydminach (Chrystusa Zbawiciela). Wszystkie one mają bogatą historię sięgającą kilka wieków wstecz. Kręgosłupem każdego opisu uczyniono historię parafii (okoliczności powstania, jej organizacja i rozwój itp.). Z parafią ściśl **Męczeństwo warmińskich katarzynek w 1945 roku w relacji do wezwania Chrystusa do Kościoła w Smyrnie: Bądź wierny aż do śmierci (Ap 2, 10)** Autorzy: Aleksandra Nalewaj Rok: 2025 DOI: 10.31648/sw.11267 URL: https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sw/article/download/11267/8759 > W artykule ukazano męczeństwo warmińskich katarzynek – ofiar komunistycznego reżimu 1945 r. – w kontekście opisu prześladowań Kościoła w Smyrnie w Ap 2, 8–11. W pierwszej części studium omówiono tekst Ap 2, 8–11 z egzegetyczno-teologicznego punktu widzenia. Ta część stała się tłem do opisu męczeństwa piętnastu sióstr katarzynek po wkroczeniu Armii Czerwonej do Prus Wschodnich w początkach 1945 r. W toku pracy badawczej zostały sformułowane następujące kwestie badawcze: Czy wezwanie Chrystusa Bąd **Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła i Nawiedzenia NMP w Wieluniu (do końca XVIII w.)** Autorzy: Sławomir Zabraniak Rok: 2006 DOI: 10.52204/np.2006.106.217-235 URL: https://ojs.academicon.pl/np/article/download/4798/5086 > Wieluń jest jednym z wielu polskich miast, których bogata historia pozostaje przesłonięta przez zapomnienie i niewiedzę. W przedrozbiorowej Polsce był miastem królewskim i stolicą ziemi wieluńskiej. Znajdowały się tu siedziby administracji państwowej i kościelnej. Jedną z chlub miasta był kościół farny.Pierwszy kościół w Wieluniu, pod wezwaniem św. Michała Archanioła, prawdopodobnie drewniany, został zbudowany podczas lokacji miasta w drugiej połowie XIII wieku. Z pewnością spłonął w 1335 r. pod **Biblioteka historyczna kurii arcybiskupiej w Koszycach** Autorzy: Štefan Lenčiš Rev. Rok: 2025 DOI: 10.31743/abmk.17801 URL: https://czasopisma.kul.pl/index.php/abmk/article/download/17801/16023 > Obecna biblioteka arcybiskupia w Koszycach jest jedną z największych bibliotek historycznych we wschodniej Słowacji. Jej początki sięgają czasów pierwszej biblioteki kościoła parafialnego św. Michała (1420), a później katedry św. Elżbiety. Najstarszy odkryty katalog księgozbioru biblioteki parafialnej z 1604 roku wskazuje na bardzo cenny księgozbiór, który zawierał aż 160 rękopisów. Stopniowy rozwój biblioteki parafialnej miał miejsce zwłaszcza po 1804 roku, kiedy to ustanowiono biskupstwo koszy **Elżbietanki w diecezji warmińskiej po II wojnie światowej w świetle zachowanej dokumentacji w Archiwum Akt Nowych Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie** Autorzy: A. Kopiczko Rok: 2024 DOI: 10.18290/teka24.17 URL: https://czasopisma.tnkul.pl/index.php/tkh/article/download/1323/900 > W artykule przedstawiono dzieje Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w diecezji warmińskiej po 1945 r. Na tym terenie podjęło ono działalność już w 1864 r. i w kolejnych dziesięcioleciach utworzyło 24 domy. Jednak po II wojnie światowej, wskutek strat osobowych i zmian granic diecezji, elżbietanki pracowały tylko w dziewięciu placówkach. Już na początku lat pięćdziesiątych XX wieku – z powodu represji – opuściły Kwidzyn, natomiast zaraz po wojnie utworzyły dom w Olsztynie. Ten też nie przetrwał dług **Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego** Autorzy: K. Kuczman, A. Betlej, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Rok: 1993 > Oznaczenia i skroty -- Mapa administracyjna Rzeczypospolitej z r. 1772 -- Fragment planu Grodna z r. 1923 -- Maria Kalamajska-Saeed, Kościol p.w. Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Franciszkanow: Aneks I: Akt fundacji klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1635; Aneks II: Nadanie gruntu na przedmieściu Zaniemenskim, 1643; Aneks III: Inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1675-1679; Aneks IV: Opis i inwentarz kościola i klasztoru Franciszkanow w Grodnie, 1745 -- Maria Kalamajska-Sae **Bull of Pius VII De salute animarum and the reborn Catholic Church in West Pomerania and the Lubusz Land between 1821 and 1945** Autorzy: Grzegorz Wejman Rok: 2024 DOI: 10.18276/skk.2024.31-12 URL: https://doi.org/10.18276/skk.2024.31-12 > Bulla papieża Piusa VII De salute animarum z 16 lipca 1821 roku porządkowała sprawy Kościoła katolickiego na terenie Prus, w tym na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej. Wraz z nią oblicze wspólnoty katolickiej, wchodzącej w średniowieczu w skład biskupstwa kamieńskiego i lubuskiego, a zupełnie zniszczonej w okresie diaspory (począwszy od połowy XVI w.), zaczęło się odradzać w swoich strukturach. Teren byłego biskupstwa kamieńskiego podlegał delegaturze berlińskiej wchodzącej w skład diecezji wro **Polska przedmurzem chrześcijaństwa** Autorzy: Natalia Kulka Rok: 2021 DOI: 10.11649/slh.2727 URL: https://ispan.waw.pl/journals/index.php/slh/article/download/slh.2727/7381 > The Bulwark of Christendom The work of an artist Natalia Kulka. Polska przedmurzem chrześcijaństwaPraca artystki Natalii Kulki.

[object Object]