Dives in Misericordia

## IOANNES PAULUS S. 2 NURKOWANIA W MISERICORDIA ### I. TEN, KTO MNIE WIDZI, WIDZI OJCA (por. J 14, 9) #### 1. Objawienie Miłosierdzia TAK. Bóg objawił się jako Ojciec bogaty w miłosierdzie. Jezus Chrystus objawił Ojca. Filip zwrócił się do Chrystusa: „Panie, pokaż nam Ojca”. Jezus odpowiedział: „Kto mnie widział, widział Ojca”. Słowa te wypowiedziane podczas przemówienia pożegnalnego po wieczerzy paschalnej. Chrystus potwierdził, że Bóg, bogaty w miłosierdzie, ożywił nas razem z Chrystusem. ### II. MESJANISTYCZNE PRZESŁANIE #### 3. Kiedy Chrystus zaczął czynić i uczyć TAK. Chrystus odwołał się do słów proroka Izajasza: „Duch Pański jest na mnie, abym głosił dobrą nowinę ubogim”. Tymi czynami i słowami Chrystus czyni Ojca obecnym wśród ludzi. Posłańcy Jana Chrzciciela przyszli do Jezusa, aby zapytać: „Czy jesteś tym, który ma przyjść?”. Jezus odpowiedział: „Niewidomi otrzymują wzrok, biedni mają dobrą nowinę głoszoną”. Chrystus objawił, że miłość jest obecna w świecie, szczególnie w kontakcie z cierpieniem i niesprawiedliwością. ### III. STARY TESTAMENT #### 4. Pojęcie „miłosierdzia” w Starym Testamencie TAK. Pojęcie „miłosierdzia” w Starym Testamencie ma długą i bogatą historię. Izrael był ludem przymierza z Bogiem, wielokrotnie łamanego. Kiedy zdawali sobie sprawę ze swojej niewierności, apelowali o miłosierdzie. Prorocy łączyli miłosierdzie z miłością Bożą. Bóg kocha Izrael miłością szczególnego wyboru i przebacza jego grzechy. Miłosierdzie oznacza moc miłości, która przeważa nad grzechem. Dawid, Hiob i Ester zwracali się do Pana, świadomi swojej winy i nieszczęścia. Wyjście z Egiptu było podstawą doświadczenia miłosierdzia Bożego. ## Grzech jako nieszczęście człowieka ### Grzech i nędza ludu Starego Przymierza TAK, grzech stanowi nieszczęście człowieka. Ludzie Starego Przymierza doświadczyli tej nędzy od czasów Wyjścia, kiedy założyli złotego cielca. Pan uroczyście oświadczył Mojżeszowi, że jest „Bogiem miłosiernym i łaskawym, powolnym w gniewie i obfitującym w niezłomną miłość i wierność”. ### Miłosierdzie jako siła i motyw Lud wybrany i każdy z jego członków znajdą siłę i motyw, by zwracać się do Pana, gdy zgrzeszą. Przypominają Mu o tym, co objawił o sobie, i proszą o przebaczenie. ## Miłosierdzie w dziejach ludu wybranego ### Miłosierdzie w czynach i słowach Pan objawił swoje miłosierdzie od samego początku ludu, który wybrał dla siebie. Lud ten nieustannie powierzał się Bogu miłosierdzia, zarówno gdy był dotknięty nieszczęściem, jak i gdy uświadomił sobie swój grzech. ### Miłosierdzie jako miłość do własnych Nawet gdy Pan jest zdenerwowany niewiernością swego ludu, Jego czułość i miłość do tych, którzy są Jego własnymi, przezwyciężają gniew. Izrael jest Jego pierworodnym synem. Pan jest oblubienicą Tej, której nowe imię prorok głosi: Ruhamah, „Umiłowana” lub „otrzymała litość”. ## Miłosierdzie w poszczególnych księgach Starego Testamentu ### Miłosierdzie jako centralna treść Miłosierdzie charakteryzuje życie całego ludu Izraela i każdego z jego synów i córek. Miłosierdzie jest treścią bliskości ze swoim Panem, treścią dialogu z Nim. W poszczególnych księgach Starego Testamentu przedstawiane jest z wielkim bogactwem wyrazu. ### Terminologia miłosierdzia Stary Testament używa wielu terminów o powiązanych znaczeniach, aby wyrazić przewyższające bogactwo miłosierdzia. Te terminy zbiegają się w jednej, podstawowej treści, aby zbliżyć je do człowieka pod różnymi aspektami. ## Miłosierdzie a sprawiedliwość Boża ### Miłosierdzie kontrastujące ze sprawiedliwością Miłosierdzie w wielu przypadkach okazuje się potężniejsze i głębsze od sprawiedliwości Bożej. Miłość jest „większa” od sprawiedliwości, ponieważ jest pierwszorzędna i fundamentalna. Miłość warunkuje sprawiedliwość, a ostatecznie sprawiedliwość służy miłości. ### Miłosierdzie w perspektywie eschatologicznej Miłosierdzie różni się od sprawiedliwości, ale nie sprzeciwia się jej. Miłość wyklucza nienawiść i złą wolę wobec tego, któremu kiedyś dał dar samego siebie. Miłość i sprawiedliwość są powiązane w Bogu, w Jego relacjach z człowiekiem i światem. ## Przypowieść o synu marnotrawnym ### Analogia do ludzkiego grzechu Na samym początku Nowego Testamentu w Ewangelii św. Łukasza rozbrzmiewają dwa głosy w harmonii dotyczące miłosierdzia Bożego. Przypowieść o synu marnotrawnym wyraża istotę Bożego miłosierdzia. Syn, który otrzymuje od ojca część dziedzictwa i opuszcza dom, by je zmarnować, jest w pewnym sensie człowiekiem każdego okresu. ### Decyzja syna marnotrawnego Syn, po stracie dóbr materialnych, zaczyna być w potrzebie. W tej sytuacji chętnie karmiłby się nawet strąkami, które zjadły świnie. Postanawia wrócić do domu ojca i prosić o przyjęcie jako pracownika. Słowa te wyrażają przede wszystkim jego stosunek do dóbr materialnych, ale pod ich powierzchnią kryje się tragedia utraconej godności. ### Miłosierdzie ojca W przypowieści o synu marnotrawnym termin „miłosierdzie” nie jest używany, ale związek między sprawiedliwością a miłością, który objawia się jako miłosierdzie, jest dokładnie wpisany w treści przypowieści. Ojciec, widząc syna wracającego, pobiegł na spotkanie z nim, rzucił rękami wokół szyi i pocałował go. Radość ojca wyraża się w hojności, która tak rozgniewa starszego syna. ### Miłosierdzie jako przywracanie godności Miłość do syna zobowiązuje ojca do troski o jego godność. Ta troska jest miarą jego miłości. Miłosierdzie objawia się, gdy przywraca wartość, promuje i czerpie dobro ze wszystkich form zła istniejących na świecie i w człowieku. ## Tajemnica paschalna ### Miłosierdzie objawione na krzyżu i zmartwychwstaniu Miłosierdzie jest centralną treścią mesjańskiego orędzia Chrystusa i konstytucyjną mocą Jego misji. Jego uczniowie i wyznawcy rozumieli i praktykowali miłosierdzie w ten sam sposób. Miłosierdzie nigdy nie przestało objawiać się w ich sercach i działaniach jako szczególnie twórczy dowód miłości, która nie pozwala się „pokonać przez zło”, ale zwycięża „zło dobrem”. ## Mesjańskie przesłanie Chrystusa i Mysterium Paschale ### Wydarzenia Wielkiego Piątku i Getsemani TAK. Wydarzenia Wielkiego Piątku i modlitwa w Getsemani wprowadzają fundamentalną zmianę w objawieniu miłości i miłosierdzia. ### Cierpienie Chrystusa TAK. Chrystus, który „czynił dobro i uzdrawiał”, teraz sam wydaje się zasługiwać na największe miłosierdzie. ### Chrystus jako człowiek cierpiący TAK. Chrystus, jako człowiek, cierpi w Ogrodzie Oliwnym i na Kalwarii, zwraca się do Ojca. ### Sprawiedliwość i miłość w krzyżu Chrystusa TAK. W męce i śmierci Chrystusa wyraża się absolutna sprawiedliwość i miłość. ### Boski wymiar odkupienia TAK. Boski wymiar odkupienia przywraca miłość i sprawiedliwość w człowieku. ### Tajemnica paschalna TAK. Tajemnica paschalna jest kulminacją objawienia miłosierdzia. ### Krzyż i dialog z Ojcem TAK. Krzyż na Kalwarii jest dialogiem Chrystusa z Ojcem. ### Krzyż jako świadectwo miłosierdzia TAK. Krzyż Chrystusa jest świadectwem miłosierdzia i miłości. ### Krzyż i zmartwychwstanie TAK. Zmartwychwstanie Chrystusa jest ostatnim znakiem misji mesjańskiej. ### Krzyż jako program miłosierdzia TAK. Krzyż Chrystusa staje się programem miłosierdzia Kościoła. ### Chrystus jako Słowem, które nie umiera TAK. Chrystus, jako Ukrzyżowany, jest Słowem, które nie umiera. ### Stanowisko Chrystusa wobec człowieka TAK. Chrystus mówi: „Jak uczyniłeś to jednemu z najmniejszych z nich... zrobiłeś to Mnie”.