Deus Caritas Est

## Wprowadzenie ### Bóg jest miłością TAK. Kto przebywa w miłości, przebywa w Bogu. Bóg w nim przebywa. Chrześcijanin wierzy w miłość Bożą. Miłość Boga nadaje życiu nowy horyzont. Miłość Boga i miłość bliźniego. Bóg najpierw nas umiłował. Miłość jest odpowiedzią na dar Boży. ## Aktualność przesłania miłości ### Pierwsza część encykliki Pierwsza część encykliki wyjaśnia miłość Bożą. Druga część traktuje o wykonywaniu przykazania miłości bliźniego. Encyklika ma wywołać odnowioną energię w odpowiedzi na miłość Bożą. ## Miłość w Pieśni Pieśni i jej rozwój ### Miłość w Pieśni Pieśni W Pieśni Pieśni używane są dwa różne hebrajskie słowa oznaczające „miłość”. Pierwsze to dodim, sugerujące miłość niepewną i poszukiwaną. Drugie to ahabà, tłumaczone na grekę jako agape, wyrażające doświadczenie miłości, która polega na prawdziwym odkryciu drugiej osoby. ### Rozwój miłości Miłość staje się troską o drugiego. Szuka dobra ukochanego. Staje się wyrzeczeniem i jest gotowa do poświęcenia. Miłość obejmuje całość egzystencji, łącznie z wymiarem czasu. Miłość patrzy na wieczne. ### Miłość jako ekstaza Miłość jest ekstazą, nie w sensie chwili upojenia, ale jako podróż, nieustanny wyjazd z zamkniętej, wewnętrznej jaźni, ku jej wyzwoleniu poprzez oddanie się. Jezus mówi: „Kto chce zdobyć życie, straci je, ale kto straci życie, zachowa je” (Łk 17, 33). ### Miłość eros i agape Eros to miłość „światowa”, a agape to miłość ugruntowana i ukształtowana przez wiarę. Eros i agape nie mogą być całkowicie oddzielone. Eros, początkowo pożądany, z czasem staje się bardziej troszczy o ukochanego. Agape, miłość ofiarna, jest konieczna, ale człowiek nie może żyć wyłącznie miłością ofiarną. Musi też otrzymywać miłość. ### Drabina Jakuba W opowieści o drabinie Jakuba, aniołowie wspinali się i schodzili po niej. Papież Grzegorz Wielki interpretuje to jako symbol nierozerwalnego związku między miłością wznoszącą się i zstępującą. Dobry pastor musi być zakorzeniony w kontemplacji, aby przyjąć na siebie potrzeby innych. ### Nowość wiary biblijnej Wiara biblijna przedstawia nowy obraz Boga. Jest tylko jeden Bóg, Stwórca nieba i ziemi, który kocha człowieka. Bóg kocha Izrael, ale w celu uzdrowienia całego rodzaju ludzkiego. Miłość Boga jest jednocześnie eros i agape. ### Miłość Boga do człowieka Bóg kocha człowieka nieodpłatnie i przebacza. Ozeasz pokazuje, że Bóg jest Bogiem, a nie człowiekiem, i że Jego miłość do ludzkości jest miłością przebaczającą. Chrześcijanie widzą w tym prefigurację tajemnicy Krzyża: miłość Boga do człowieka jest tak wielka, że staje się człowiekiem i podąża aż do śmierci. ## Filozoficzny wymiar biblijnej wizji ### Metafizyczny obraz Boga Bóg jest absolutnym i ostatecznym źródłem wszelkiej istoty. Logos, pierwotny rozum, jest jednocześnie kochankiem z pasją prawdziwej miłości. Eros jest uszlachetniony i oczyszczony, stając się jednym z agape. ### Pieśń pieśni w kanonie Pisma Świętego Pieśni miłosne opisują stosunek Boga do człowieka i człowieka do Boga. Pieśń pieśni stała się źródłem mistycznej wiedzy i doświadczenia, wyrazem istoty wiary biblijnej. Zjednoczenie z Bogiem nie jest zwykłym połączeniem; jest jednością, która tworzy miłość, w której zarówno Bóg, jak i człowiek pozostają sobą, a mimo to stają się jedno. Św. Paweł: „Kto jest zjednoczony z Panem, staje się z Nim jednym duchem” (1 Kor 6, 17). ### Biblijna narracja o stworzeniu Biblijna relacja o stworzeniu mówi o samotności Adama. Bóg tworzy kobietę z żebra mężczyzny. Adam znajduje pomocnika: „To jest wreszcie kość z moich kości i ciało mego ciała” (Rdz 2,23). Eros jest zakorzeniony w naturze człowieka. Małżeństwo oparte na wyłącznej i ostatecznej miłości staje się ikoną relacji między Bogiem a Jego ludem. ### Nowość Nowego Testamentu Głęboka kompensacja obu Testamentów. Nowość Nowego Testamentu leży w postaci Jezusa Chrystusa. Jego śmierć na krzyżu jest kulminacją miłosnej ofiary Boga. Kontemplacja przebitej strony Chrystusa: „Bóg jest miłością” (1 J 4, 8). ### Sakramentalny mistycyzm Jezus ustanowił Eucharystię podczas Ostatniej Wieczerzy. Eucharystia wciąga nas w akt ofiary Jezusa. Komunia wyciąga nas z siebie ku Niemu i ku jedności ze wszystkimi chrześcijanami. Miłość Boga i miłość bliźniego są zjednoczone. ### Miłość Boga i miłość bliźniego Prawo miłości Boga i bliźniego jest centralnym przykazaniem. Miłość Boga i miłość bliźniego są nierozerwalnie związane. Miłość bliźniego jest drogą prowadzącą do spotkania z Bogiem. ## Praktykowanie Miłości przez Kościół jako „Wspólnotę Miłości” ### Działalność charytatywna Kościoła jako przejaw miłości trynitarnej Bóg jest widzialny. W Jezusie można ujrzeć Ojca. Bóg ukazał się poprzez Jezusza, który przyszedł, abyśmy przez Niego żyli. Bóg jest widoczny w historii Kościoła, w wierzących, w Słowie, w sakramentach, w Eucharystii. W liturgii, modlitwie, wierzących doświadczamy miłości Boga. Bóg najpierw nas umiłował. Miłość Boga nie jest tylko uczuciem. Miłość angażuje całą osobę: wolę, intelekt, uczucia. Miłość dojrzewa i rozwija się przez całe życie. Wspólnota woli i myśli z Bogiem rośnie. Wola Boża staje się naszą wolą. Miłość do bliźniego jest możliwa dzięki intymnemu spotkaniu z Bogiem. Miłość Boga i bliźniego są nierozłączne. Miłość rośnie poprzez miłość. ### Miłość jako odpowiedzialność Kościoła Miłość bliźniego jest obowiązkiem każdego członka Kościoła. Kościół musi praktykować miłość. Miłość musi być zorganizowana. Wczesny Kościół miał wszystko wspólne. Między wierzącymi nie mogło być ubóstwa. Wybór siedmiu diakonów ilustruje organizację służby miłości. Diakonowie byli pełni Ducha i mądrości. Służba społeczna była duchową służbą. Kościół nie może zaniedbywać służby miłości. Justin Martyr i Tertulian opisują charytatywną działalność Kościoła. Kościół Rzymski był znany z miłości. ## Instytucje Miłosierdzia w Kościele ### Diakonia w Egipcie i na Zachodzie W połowie IV wieku w Egipcie powstają diakonie. Instytucja ta odpowiada za wszystkie dzieła pomocy. W VI wieku diakonia uzyskuje pełną pozycję prawną. Władze cywilne powierzyły jej część zboża do dystrybucji. Każda diecezja w Egipcie ma własną diakonię. Instytucja rozwinęła się na Wschodzie i na Zachodzie. Papież Grzegorz Wielki († 604) wspomina diakonię Neapolu. W Rzymie diakonie są dokumentowani w VII i VIII wieku. ### Diakon Lawrence i Miłość Kościoła Diakon Lawrence († 258) był odpowiedzialny za opiekę nad biednymi w Rzymie. Po schwytaniu papieża i diakonów, Lawrence rozdawał fundusze biednym. Przedstawił władzom samych ubogich jako skarb Kościoła. Szczegóły męczeństwa Lawrence'a są historycznie wiarygodne. Lawrence jest pamiętany jako wielki przedstawiciel miłości kościelnej. ### Cesarz Julian Odstępiec i Chrześcijańska Miłość Cesarz Julian Odstępiec († 363) był świadkiem morderstwa rodziny przez strażników cesarskich. Obwiniał cesarza Konstancjusza, który przedstawiał się jako chrześcijanin. Po objęciu władzy Julian postanowił przywrócić pogaństwo. Ustanowił hierarchię metropolitów i kapłanów. W swoim liście Julian podkreślił, że charytatywność Kościoła była jedyną wartością chrześcijaństwa, która zrobiła na nim wrażenie. Julian uważał, że pogaństwo powinno naśladować i prześcignąć charytatywność Kościoła. ### Trzykrotne Odpowiedzialności Kościoła Kościół ma trzy podstawowe obowiązki: głoszenie Słowa Bożego, celebrowanie sakramentów i wykonywanie posługi miłości. Te obowiązki są nierozłączne. Miłość jest częścią natury Kościoła, nie tylko działalnością dobroczynną. ### Kościół jako Rodzina Boża Kościół jest rodziną Bożą na świecie. W tej rodzinie nikt nie powinien cierpieć z powodu konieczności. Caritas-agape wykracza poza granice Kościoła. Przypowieść o Dobrym Samarytaninie narzuca powszechną miłość potrzebującym. Kościół ponosi szczególną odpowiedzialność za opiekę nad członkami rodziny kościelnej.