Czterdziesty dzień po Wielkanocty
Wniebowstąpienie Pańskie jest uroczystością obchodzoną czterdzieści dni po Wielkanocty — zawsze w czwartek, choć wiele konferencji biskupich przenosi je na następną niedzielę dla wygody wiernych. Data czterdziestu dni nawiązuje do czterdziestodniowego okresu ukazywania się Zmartwychwstałego uczniom, opisanego w Dziejach Apostolskich (1,3).
Wydarzenie Wniebowstąpienia opisują trzy teksty Nowego Testamentu: koniec Ewangelii Marka (16,19), koniec Ewangelii Łukasza (24,50-51) oraz początek Dziejów Apostolskich (1,9-11). Łukasz-Dzieje podają najbardziej szczegółowy opis: Jezus wyprowadził uczniów ku Betanii, błogosławił ich, a gdy unosił się w górę, obłok zabrał Go im sprzed oczu. Dwaj mężczyźni w białych szatach powiedzieli uczniom: Mężowie z Galilei, dlaczego stoicie i wpatrujecie się w niebo? Ten Jezus, wzięty od was do nieba, przyjdzie tak samo, jak widzieliście Go wstępującego do nieba.
Teologiczne znaczenie Wniebowstąpienia
Wniebowstąpienie nie jest opuszczeniem przez Chrystusa swoich uczniów — jest paradoksalnie nową i doskonalszą formą obecności. Jezus jako Zmartwychwstały działał w ograniczonym czasie i miejscu; po Wniebowstąpieniu, zasiadając po prawicy Ojca, stał się dostępny dla wszystkich ludzi w każdym czasie i miejscu przez Ducha Świętego, Eucharystię i modlitwę.
Katechizm Kościoła Katolickiego wskazuje kilka wymiarów tej tajemnicy:
- Wywyższenie człowieczeństwa — jako pierwszy człowiek w historii, Jezus — w pełni człowiek — zasiadł po prawicy Boga. Ludzka natura została wyniesiona do samego łona Trójcy Świętej
- Wstawiennictwo — Chrystus wstawia się za nami przed Ojcem: Mamy orędownika u Ojca — Jezusa Chrystusa sprawiedliwego (1 J 2,1)
- Posłanie Ducha — dopiero po odejściu Chrystusa mógł przyjść Duch Pocieszyciel (por. J 16,7)
- Zapowiedź paruzji — Chrystus wróci w chwale na końcu czasów
Wniebowstąpienie w tradycji i sztuce
Wniebowstąpienie Pańskie przez wieki inspirowało artystów chrześcijańskich. W tradycji ikonograficznej Chrystus przedstawiany jest unoszący się ku górze, często z uczniami i Maryją spoglądającymi w niebo. Słynna mozaika w bazylice San Clemente w Rzymie, malowidła Andrei Mantegni czy Tycjana — wszystkie te dzieła próbowały uchwycić niepojętą tajemnicę przejścia Chrystusa do chwały.
W polskiej tradycji Wniebowstąpienie wiązało się z procesją po polach — zwyczaj błogosławienia pól uprawnych zbiegał się z tym świętem, tworząc piękne połączenie religijności i życia agrarnego.
Liturgia Wniebowstąpienia
Msza Święta Wniebowstąpienia Pańskiego charakteryzuje się radosnym charakterem — to nie smutek z powodu odejścia Pana, ale radość z Jego wywyższenia i pewność Jego powrotu. Czytanie z Dziejów Apostolskich, psalm responsoryjny z wezwaniem Pan wstępuje do nieba wśród radosnych okrzyków i Ewangelia opisująca misję powszechną tworzą bogaty kontekst liturgiczny.
W tradycji liturgicznej po Wniebowstąpieniu gaszoną świecę paschalną — symbol Chrystusa Zmartwychwstałego widocznego dla uczniów — co symbolizuje odejście w postaci widzialnej. Jednak Chrystus nie znika — Oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata (Mt 28,20).
Dziesięć dni oczekiwania
Po Wniebowstąpieniu następuje dziesięciodniowy okres intensywnej modlitwy w oczekiwaniu na Ducha Świętego. Uczniowie powrócili do Jerozolimy i trwali jednomyślnie na modlitwie razem z Maryją — matką Jezusa (Dz 1,14). Te dziesięć dni stało się pierwowzorem nowenny — dziewięciodniowej modlitwy. Kościół corocznie zaprasza wiernych do nowenny przed Zesłaniem Ducha Świętego jako duchowego przygotowania na Jego dary.