ARTYKUŁ
Św. Tertulian
Kwintus Septymiusz Florens Tertulian (ok. 160 – po 220 r.) był pisarzem kościelnym i apologetą chrześcijańskim przełomu II i III wieku, pochodzącym z Kartaginy. Nawrócony na chrześcijaństwo około 197 roku, stał się jednym z najważniejszych teologów łacińskich przed Augustynem, choć później zerwał z
Św. Tertulian
Kwintus Septymiusz Florens Tertulian (ok. 160 – po 220 r.) był pisarzem kościelnym i apologetą chrześcijańskim przełomu II i III wieku, pochodzącym z Kartaginy. Nawrócony na chrześcijaństwo około 197 roku, stał się jednym z najważniejszych teologów łacińskich przed Augustynem, choć później zerwał z Kościołem, wstępując do sekty montanistycznej. Jego dzieła, w szczególności „Apologeticus”, stanowią fundament zachodniej teologii i literatury patrystycznej.
Życiorys
Tertulian urodził się prawdopodobnie około 160 roku w Kartaginie jako syn setnika w służbie prokonsularnej. Z wykształcenia był prawnikiem i retorem, wykazując się biegłą znajomością prawa rzymskiego oraz greki i łaciny. Do chrztu przyjął chrześcijaństwo nie później niż w 197 roku, porzucając pogańskie uprzedzenia i haniebne przyjemności. Został prezbiterem Kościoła w Kartaginie, prawdopodobnie około 200 roku.
Jego zachowane pisma obejmują okres od apologetyki z 197 roku aż do ataku na biskupa Rzymu Kallista po 218 roku. Około 206 roku Tertulian wstąpił do sekty montanistycznej, a ostatecznie zerwał z Kościołem około 211 lub 213 roku. Następnie założył własną sektę, której resztki zostały pojednane z Kościołem przez św. Augustyna. Według św. Hieronima dożył skrajnej starości.
Kult i dziedzictwo
Tertulian nie został kanonizowany w tradycyjnym sensie, ponieważ zakończył życie poza wspólnotą Kościoła katolickiego. Mimo to jego wpływ na teologię chrześcijańską jest nieoceniony. Jego dzieła, takie jak „Apologeticus” i „Ad nationes”, ukształtowały łacińską terminologię teologiczną, wprowadzając pojęcia takie jak „Trójca Święta” (trinitas) i „sakrament” (sacramentum).
„Krew męczenników jest nasieniem chrześcijan” – Tertulian, Apologeticus
Jego pisma stanowią kluczowe źródło dla zrozumienia wczesnochrześcijańskiej apologetyki, dyscypliny kościelnej oraz walki z herezjami. Mimo odejścia od ortodoksji, pozostaje jednym z najważniejszych Ojców Kościoła łacińskiego.
Ikonografia
W ikonografii chrześcijańskiej Tertulian przedstawiany jest rzadko, zazwyczaj jako starszy mężczyzna w todze, z księgą lub zwojem pisma, symbolizującymi jego dzieła teologiczne. Często ukazywany jest w scenach dysput z poganami lub heretykami.
Źródła
- Encyklopedia katolicka, hasło: Tertulian
- Św. Hieronim, O sławnych mężach
- Monceaux, Histoire littéraire de l'Afrique chrétienne
- d'Ales, La théologie de Tertullien
- Harnack, Geschichte der altchristlichen Literatur