Święta Anna

Święta Anna

Święta Anna (hebr. Hannah – „łaska”) była matką Najświętszej Maryi Panny i babcią Jezusa Chrystusa. Jej kult, oparty na źródłach apokryficznych, rozwinął się w Kościele katolickim szczególnie od XIII wieku, a jej wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 26 lipca.

Życiorys

Wszystkie informacje o życiu św. Anny pochodzą z literatury apokryficznej, głównie z Protoewangelii Jakuba (ok. 150 r. n.e.), Ewangelii Narodzenia Maryi oraz Ewangelii Pseudo-Mateusza. Według tych źródeł Anna wraz z mężem Joachimem mieszkała w Nazarecie jako bogata i pobożna para, która przez długi czas pozostawała bezdzietna.

Podczas święta w świątyni Joachim został odrzucony przez pewnego Rubena pod pretekstem, że ludzie bez potomstwa nie są godni składania ofiary. Z bólu udał się w góry, aby oddać się Bogu w samotności. Anna, dowiedziawszy się o przyczynie nieobecności męża, modliła się do Pana, prosząc o zdjęcie klątwy bezpłodności i obiecując poświęcić swoje dziecko służbie Bogu.

„Anno, Pan spojrzał na twoje łzy; poczęjesz i urodzisz, a owoc twojego łona będzie błogosławiony przez cały świat.” – słowa anioła skierowane do św. Anny według Protoewangelii Jakuba

Ich modlitwy zostały wysłuchane – anioł zwiastował Annie, a także Joachimowi, narodziny córki. Anna urodziła Miriam (Maryję), którą zgodnie z obietnicą poświęcono służbie Bożej w świątyni.

Późniejsze legendy, rozpowszechnione m.in. przez Jana z Eck (XVI w.), podają, że po śmierci Joachima św. Anna wyszła za mąż za Kleofasa, a następnie za Salomasa, rodząc z tych małżeństw Marię Kleofajską i Marię Salome. Informacje te są jednak uznawane za fałszywe i nie znajdują potwierdzenia w wiarygodnych źródłach historycznych.

Kult i dziedzictwo

Na Wschodzie Protoewangelium Jakuba cieszyło się wielkim autorytetem, a jego fragmenty czytano podczas świąt maryjnych. Na Zachodzie tekst został początkowo odrzucony przez Ojców Kościoła, ale po włączeniu jego treści do „Złotej Legendy” Jakuba de Voragine w XIII wieku, historia św. Anny rozprzestrzeniła się szeroko, czyniąc ją jedną z najpopularniejszych świętych Kościoła łacińskiego.

W XVI wieku toczyła się ożywiona kontrowersja dotycząca liczby małżeństw św. Anny. Baroniusz i Bellarmin bronili jej monogamii, odrzucając legendy o trzech małżeństwach. Grecka Menea (25 lipca) wymienia rodziców św. Anny jako Stollanusa i Emerencję, jednak dane te nie mają potwierdzenia w historycznych źródłach.

Święta Anna jest patronką matek, małżeństw, wdów, górników oraz wielu miast i diecezji. Jej kult pozostaje żywy zarówno w Kościele katolickim, jak i prawosławnym.

Ikonografia

W sztuce chrześcijańskiej św. Anna przedstawiana jest najczęściej jako starsza kobieta w skromnym stroju, często z księgą lub z Maryją jako małą dziewczynką. Popularnym motywem jest „Święta Anna Samotrzeć” (Anna, Maryja i Dzieciątko Jezus), który podkreśla jej rolę babki Zbawiciela.

Źródła

• Protoewangelia Jakuba (ok. 150 r. n.e.)
• Ewangelia Narodzenia Maryi
• Ewangelia Pseudo-Mateusza
• Jakub de Voragine, „Złota Legenda” (XIII w.)
• Jan z Eck, Kazanie o św. Annie (Paryż, 1579)
• Baroniusz i Bellarmin – pisma dotyczące monogamii św. Anny
• Grecka Menea (25 lipca)