Męczennik

Męczennik

Greckie słowo martus oznacza świadka, który świadczy o fakcie, o którym ma wiedzę z osobistej obserwacji. W literaturze chrześcijańskiej termin ten ewoluował od określenia Apostołów jako naocznych świadków Chrystusa do miana osoby, która ponosi śmierć za wiarę. Męczennik to świadek Chrystusa, który, choć nie widział Boskiego Założyciela Kościoła, jest tak mocno przekonany o prawdach religii chrześcijańskiej, że chętnie cierpi śmierć, niż jej zaprzecza.

Życiorys

Termin martus po raz pierwszy pojawia się w literaturze chrześcijańskiej w odniesieniu do Apostołów, którzy byli „świadkami” wszystkiego, co zaobserwowali w życiu publicznym Chrystusa. Święty Piotr w swoim przemówieniu do apostołów i uczniów odnoszącym się do wyboru następcy Judasza używa tego słowa w znaczeniu naocznego świadka: „Dlatego spośród tych ludzi, którzy towarzyszyli nam przez cały czas, kiedy Pan Jezus przyszedł i wychodził pośród nas, począwszy od chrztu Jana aż do dnia, w którym został nam odebrany, jeden z nich musi być świadkiem o swoim zmartwychwstaniu” (Dz 1, 22).

W swojej pierwszej publicznej przemowie naczelnik Apostołów mówi o sobie i o swoich towarzyszach jako o „świadkach”, którzy widzieli zmartwychwstałego Chrystusa. Po cudownej ucieczce apostołów z więzienia, gdy po raz drugi został przedstawiony przed trybunałem, Piotr ponownie nawiązuje do dwunastu jako świadków Chrystusa, jako Księcia i Zbawiciela Izraela, który powstał, dodając, że składając publiczne świadectwo o faktach, muszą być posłuszni Bogu, a nie człowiekowi (Dz 5, 29 n.).

Już w tych pierwszych przykładach użycia słowa martus w terminologii chrześcijańskiej zauważalny jest nowy odcień znaczenia. Uczniowie Chrystusa nie byli zwykłymi świadkami, takimi jak ci, którzy składali zeznania na sądzie sprawiedliwości, ponieważ byli codziennie stawiani twarzą w twarz z możliwością poniesienia surowej kary, a nawet samej śmierci. Tak więc św. Szczepan był świadkiem, który na początku historii chrześcijaństwa zapieczętował swoje świadectwo swoją krwią. Kariera Apostołów była przez cały czas nękana niebezpieczeństwami, aż ostatecznie wszyscy ponieśli ostatnią karę za swoje przekonania.

Za życia Apostołów termin martus zaczął być używany w sensie świadka, który w dowolnym momencie mógł zostać wezwany do zaprzeczenia temu, o czym świadczył, pod karą śmierci. Od tego etapu łatwo było przejść do zwykłego znaczenia tego terminu, używanego od tamtej pory w literaturze chrześcijańskiej: męczennik to osoba, która jest tak mocno przekonana o prawdach religii chrześcijańskiej, że chętnie cierpi śmierć, niż jej zaprzecza.

Kult i dziedzictwo

Święty Jan, pod koniec pierwszego wieku, używa słowa o tym znaczeniu: Antypas, nawrócony z pogaństwa, jest nazwany „wiernym świadkiem (martus), który został zabity wśród was, gdzie mieszka szatan” (Ap 2, 13). Dalej ten sam apostoł mówi o „duszach tych, które zostały zabite za Słowo Boże i za świadectwo (martyria), które posiadali” (Ap 6, 9).

„Dlatego spośród tych ludzi, którzy towarzyszyli nam przez cały czas, kiedy Pan Jezus przyszedł i wychodził pośród nas, począwszy od chrztu Jana aż do dnia, w którym został nam odebrany, jeden z nich musi być świadkiem o swoim zmartwychwstaniu” (Dz 1, 22).

Źródła

• Encyklopedia katolicka, hasło: Męczennik
• Dzieje Apostolskie (Dz 1, 8; 1, 22; 5, 29 sqq.)
• 1. List św. Piotra (1 P 5, 1)
• Apokalipsa św. Jana (Ap 2, 13; 6, 9)