Martyrologia

Martyrologia

Martyrologia to katalog męczenników i świętych ułożony według kolejności ich świąt, tj. według kalendarza. Powstała w wyniku lokalnych upamiętnień, które z czasem wzbogacały się o nazwiska z sąsiednich Kościołów, a po epoce męczenników – o świętych i ascetów. Najstarszym zachowanym przykładem jest ferial Kościoła rzymskiego z połowy IV wieku, zawierający listy „Depositio martyrum” i „Depositio episcoporum”.

Rodzaje martyrologii

Wyróżnia się dwa główne typy martyrologii: lokalne (specjalne) i ogólne. Lokalne odnotowują zwyczaj jednego Kościoła partykularnego, podczas gdy ogólne są kompilacjami kilku lokalnych list, często z zapożyczeniami ze źródeł literackich.

• Martyrologia lokalna: Np. kalendarz Kartaginy z VI wieku, który zawiera męczenników i spowiedników spoza tego Kościoła.
• Martyrologia ogólna: Najbardziej znaną jest martyrologia hieronimska, błędnie przypisywana św. Hieronimowi, sporządzona we Włoszech w V wieku i zrecenzowana w Galii około 600 roku n.e.

Martyrologia hieronimska

Jej główne źródła to ogólna martyrologia Kościołów Wschodu, miejscowa martyrologia Kościoła Rzymskiego, ogólna martyrologia Włoch i Afryki oraz źródła literackie, w tym Euzebiusz. Tradycja rękopisowa jest w niewytłumaczalnym zamieszaniu, a przywrócenie integralności tekstu jest niemożliwe. Zawiadomienia składają się głównie z rubryki topograficznej poprzedzającej imię świętego, np.:

„III id. ian. Romæ, w cymiterii Callisti, via Appia, depositio Miltiadis episcopi”.

Historyczne martyrologie

W odróżnieniu od wcześniejszych, w historycznych martyrologiach po imieniu następuje krótka historia świętego. Najbardziej znane to dzieła Bedy (VIII wiek) oraz Rhabanusa Maurusa, Florusa, Adona i Usuarda (IX wiek). Ich główne źródła to, oprócz martyrologii hieronimskiej, relacje z Dziejów Męczenników i autorów kościelnych. Obecna rzymska martyrologia wywodzi się bezpośrednio z tych historycznych kompilacji.

Źródła

Tekst oparty na hasle „Martyrology” z Encyklopedii Katolickiej (New Advent).