Feast of the Assumption of the Blessed Virgin Mary — biografia, kult i znaczenie

Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, obchodzone 15 sierpnia, jest jednym z najważniejszych świąt maryjnych w Kościele katolickim. Tradycja tego święta sięga pierwszych wieków chrześcijaństwa, a jego znaczenie ewoluowało na przestrzeni wieków, osiągając kulminację w dogmacie ogłoszonym przez papieża Piusa XII w 1950 roku. Święto to upamiętnia wiarę w to, że Najświętsza Maryja Panna, po zakończeniu swojego ziemskiego życia, została wzięta do nieba z duszą i ciałem.

Życiorys

Chociaż Ewangelie nie opisują bezpośrednio momentu śmierci i wniebowzięcia Maryi, tradycja chrześcijańska od wieków przekazywała wiarę w jej chwalebne zakończenie życia. Według apokryficznych tekstów, takich jak Transitus Mariae, Maryja zmarła w obecności apostołów w Jerozolimie, a jej ciało zostało złożone w grobie. Trzeciego dnia, zgodnie z tradycją, apostołowie znaleźli grób pustym, co interpretowano jako znak jej wniebowzięcia. Ta wiara była obecna w Kościele już w IV wieku, choć formalne ogłoszenie dogmatu nastąpiło znacznie później.

Duchowość i nauczanie

Duchowość związana ze świętem Wniebowzięcia koncentruje się na uwielbieniu Maryi jako Matki Bożej, która osiągnęła pełnię zbawienia. Maryja jest postrzegana jako wzór dla wiernych, którzy dążą do zjednoczenia z Bogiem. Jej wniebowzięcie symbolizuje nadzieję na zmartwychwstanie ciał i życie wieczne. W liturgii tego święta podkreśla się triumf Maryi nad śmiercią i grzechem, co ma inspirować wiernych do świętości.

Kult i patronat

Kult Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest obecny w całym Kościele katolickim, choć szczególnie uroczyście obchodzony jest w Polsce, gdzie święto to nosi również nazwę Matki Bożej Zielnej. W tym dniu wierni przynoszą do kościołów bukiety ziół i kwiatów, które są błogosławione na pamiątkę wniebowzięcia Maryi. Święto to jest również okazją do pielgrzymek do sanktuariów maryjnych, takich jak Jasna Góra w Częstochowie. Maryja Wniebowzięta jest patronką wielu miejsc i wspólnot, a jej kult wyraża się w modlitwach, pieśniach i dziełach sztuki.

Dziedzictwo i znaczenie

Dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, ogłoszony przez papieża Piusa XII w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus w 1950 roku, potwierdził wiarę Kościoła w tę prawdę. Dokument ten podkreślił, że wniebowzięcie Maryi jest częścią Bożego planu zbawienia i wyrazem jej wyjątkowej roli jako Matki Chrystusa. Święto to ma głębokie znaczenie teologiczne, przypominając wiernym o ich ostatecznym przeznaczeniu i nadziei na życie wieczne. Współcześnie, Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny pozostaje ważnym elementem katolickiej pobożności maryjnej, łączącym tradycję z żywą wiarą.

Zobacz też

Opracowanie hagiograficzne

**Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny**

Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, 15 sierpnia; nazywane również w starych księgach liturgicznych Pausatio, Nativitas (dla nieba), Mors, Depositio, Dormitio S. Mariae.

Święto to ma podwójny cel: (1) szczęśliwe odejście Maryi z tego życia; (2) wniebowzięcie Jej ciała. Jest to główne święto Najświętszej Maryi Panny.

Fakt Wniebowzięcia

Co do dnia, roku i sposobu śmierci Matki Bożej nic pewnego nie jest znane. Najwcześniejsze znane literackie odniesienie do Wniebowzięcia znajduje się w greckim dziele De Obitu S. Dominae. Wiara katolicka zawsze jednak czerpała wiedzę o tej tajemnicy z Tradycji Apostolskiej. Epifaniusz (zm. 403) przyznawał, że nie wie o tym niczego pewnego (Haer., LXXIX, 11). Daty podawane na ten moment wahają się od trzech do piętnastu lat po Wniebowstąpieniu Chrystusa. Dwa miasta roszczą sobie prawo do bycia miejscem Jej odejścia: Jerozolima i Efez. Powszechna zgoda opowiada się za Jerozolimą, gdzie znajduje się Jej grób; niektórzy jednak argumentują na korzyść Efezu. Pierwsze sześć wieków nie znało grobu Maryi w Jerozolimie.

Wiara w cielesne wniebowzięcie Maryi opiera się na apokryficznym traktacie De Obitu S. Dominae, noszącym imię św. Jana, który jednak pochodzi z IV lub V wieku. Znajduje się on również w księdze De Transitu Virginis, fałszywie przypisywanej św. Melitonowi z Sardes, oraz w sfałszowanym liście przypisywanym św. Dionizemu Areopagicie. Jeśli sięgniemy do autentycznych pism na Wschodzie, jest ono wspomniane w kazaniach św. Andrzeja z Krety, św. Jana Damasceńskiego, św. Modesta z Jerozolimy i innych. Na Zachodzie jako pierwszy wspomina o nim św. Grzegorz z Tours (De gloria mart., I, iv). Kazania św. Hieronima i św. Augustyna na to święto są jednak nieautentyczne. Św. Jan Damasceński (P. G., I, 96) formułuje tradycję Kościoła jerozolimskiego w następujący sposób:

Św. Juwenalis, biskup Jerozolimy, na Soborze Chalcedońskim (451) oznajmił cesarzowi Marcjanowi i Pulcherii, którzy pragnęli posiadać ciało Matki Bożej, że Maryja umarła w obecności wszystkich Apostołów, ale Jej grób, otwarty na prośbę św. Tomasza, został znaleziony pusty; z czego Apostołowie wywnioskowali, że ciało zostało wzięte do nieba.

Dziś wiara w cielesne wniebowzięcie Maryi jest powszechna na Wschodzie i na Zachodzie; według Benedykta XIV (De Festis B.V.M., I, viii, 18) jest to opinia prawdopodobna, którą zaprzeczać byłoby bezbożnością i bluźnierstwem.

Święto Wniebowzięcia

Co do pochodzenia święta również nie mamy pewności. Jest ono bardziej prawdopodobnie rocznicą poświęcenia jakiegoś kościoła niż faktyczną rocznicą śmierci Matki Bożej. To, że powstało w czasie Soboru Efeskiego, czy że wprowadził je w Rzymie św. Damazy, jest jedynie hipotezą.

Według żywota św. Teodozjusza (zm. 529) obchodzono je w Palestynie przed rokiem 500, prawdopodobnie w sierpniu (Baeumer, Brevier, 185). W Egipcie i Arabii obchodzono je jednak w styczniu, a ponieważ mnisi z Galii przejęli wiele zwyczajów od mnichów egipskich (Baeumer, Brevier, 163), znajdujemy to święto w Galii w VI wieku, w styczniu [mediante mense undecimo (Greg. Turon., De gloria mart., I, ix)]. Liturgia gallikańska ma je 18 stycznia, pod tytułem: Depositio, Assumptio lub Festivitas S. Mariae (por. noty Mabillona do liturgii gallikańskiej, P. L., LXXII, 180). Zwyczaj ten utrzymywał się w Kościele gallikańskim aż do czasu wprowadzenia rytu rzymskiego. W Kościele greckim, jak się wydaje, jedni obchodzili to święto w styczniu, z mnichami egipskimi; inni w sierpniu, z mnichami palestyńskimi; dlatego cesarz Maurycy (zm. 602), jeśli relacja z "Liber Pontificalis" (II, 508) jest poprawna, ustanowił święto dla Cesarstwa Greckiego na 15 sierpnia.

W Rzymie (Batiffol, Brev. Rom., 134) najstarszym i jedynym świętem Matki Bożej był 1 stycznia, oktawa narodzin Chrystusa. Obchodzono je najpierw w Santa Maria Maggiore, później w Santa Maria ad Martyres. Pozostałe święta są pochodzenia bizantyjskiego. Duchesne uważa (Origines du culte chr., 262), że przed VII wiekiem w Rzymie nie obchodzono żadnego innego święta, a zatem święto Wniebowzięcia, znajdujące się w sakramentarzach Gelazjusza i Grzegorza, jest nieautentycznym dodatkiem dokonanym w VIII lub VII wieku. Probst jednak (Sacramentarien, 264 n.) przedstawia dobre argumenty, aby udowodnić, że Msza o Najświętszej Maryi Pannie, znajdująca się na 15 sierpnia w Gelasianum, jest autentyczna, ponieważ nie wspomina o cielesnym wniebowzięciu Maryi; że w konsekwencji święto to obchodzono w kościele Santa Maria Maggiore w Rzymie co najmniej w VI wieku. Udowadnia on ponadto, że Msza z Sakramentarza Gregoriańskiego, w takiej formie, w jakiej ją mamy, jest pochodzenia gallikańskiego (ponieważ wiara w cielesne wniebowzięcie Maryi, pod wpływem pism apokryficznych, jest starsza w Galii niż w Rzymie) i że wyparła ona starą mszę gelazjańską. Za czasów Sergiusza I (700) święto to było jednym z głównych świąt w Rzymie; procesja wyruszała z kościoła św. Hadriana. Zawsze było świętem podwójnym pierwszej klasy i nakazanym dniem świątecznym.

Oktawę dodał w 847 roku Leon IV; w Niemczech oktawy tej nie przestrzegano w kilku diecezjach aż do czasów reformacji. Kościół mediolański nie przyjął jej do dziś (Ordo Ambros., 1906). Oktawa jest przywilejem w diecezjach prowincji Siena, Fermo, Michoacán itd.

Kościół grecki kontynuuje to święto do 23 sierpnia włącznie, a w niektórych klasztorach na Górze Athos jest ono przedłużane do 29 sierpnia (Menaea Graeca, Wenecja, 1880), lub przynajmniej było dawniej. W diecezjach bawarskich w średniowieczu obchodzono trzydziesty dzień (rodzaj miesięcznicy) Wniebowzięcia, 13 września, z Officjum Wniebowzięcia (podwójne); dziś tylko diecezja augsburska zachowała ten stary zwyczaj.

Niektóre diecezje bawarskie oraz brandenburskie, mogunckie, frankfurckie itd. 23 września obchodziły święto "Drugiego Wniebowzięcia" lub "Czterdziestego Dnia Wniebowzięcia" (podwójne), wierząc, zgodnie z objawieniami św. Elżbiety z Schönau (zm. 1165) i św. Bertranda, O.C. (zm. 1170), że Najświętsza Maryja Panna została wzięta do nieba czterdziestego dnia po swojej śmierci (Grotefend, Calendaria 2, 136). Brygidki obchodziły święto "Uwielbienia Maryi" (podwójne) 30 sierpnia, ponieważ św. Brygida Szwedzka mówi (Revel., VI, l), że Maryja została wzięta do nieba piętnaście dni po swoim odejściu (Colvenerius, Cal. Mar., 30 Aug.). W Ameryce Środkowej obchodzone jest 18 sierpnia specjalne święto Koronacji Maryi w niebie (podwójne większe). Miasto Gerace w Kalabrii obchodzi trzy kolejne dni z ryte podwójnym pierwszej klasy, upamiętniając: 15 sierpnia – śmierć Maryi; 16 sierpnia – Jej Koronację.

W Piazza na Sycylii ma miejsce wspomnienie Wniebowzięcia Maryi (podwójne drugiej klasy) 20 lutego, w rocznicę trzęsienia ziemi z 1743 roku. Podobne święto (podwójne większe z oktawą) obchodzone jest w Martano, diecezja Otranto, w Apulii, 19 listopada.

[Uwaga: Ogłaszając bullę Munificentissimus Deus, 1 listopada 1950 roku, papież Pius XII nieomylnie orzekł, że Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny jest dogmatem wiary katolickiej. Podobnie Sobór Watykański II nauczał w Konstytucji dogmatycznej Lumen Gentium, że "Niepokalana Dziewica, zachowana wolna od wszelkiej skazy pierworodnej winy, zakończywszy bieg życia ziemskiego, z ciałem i duszą wzięta została do chwały niebieskiej i wywyższona przez Pana jako Królowa nad wszystkim" (n. 59).]

FREDERICK G. HOLWECK

Źródła