Egzaminatorzy synodalni

Egzaminatorzy synodalni

Egzaminatorzy synodalni (łac. examinatores synodales) to duchowni wyznaczeni do przeprowadzania egzaminów konkursowych dla kandydatów na beneficja kościelne, wybierani na synodzie diecezjalnym. Ich urząd został uregulowany przez Sobór Trydencki, który nakazał powoływanie co najmniej sześciu takich egzaminatorów, a liczbę dwudziestu ustaliła Kongregacja Soboru jako wystarczającą.

Życiorys

Kandydaci na egzaminatorów synodalnych są proponowani pojedynczo na synodzie diecezjalnym przez biskupa lub jego wikariusza generalnego. Muszą zostać zatwierdzeni większością głosów obecnych członków synodu, przy czym głosowanie może być tajne lub jawne według uznania biskupa. Wymagane jest posiadanie dyplomu akademickiego co najmniej licencjata z teologii lub prawa kanonicznego; w razie braku takich duchownych, mogą być powołani inni wykwalifikowani kapłani diecezjalni lub zakonni.

Egzaminatorzy pełnią urząd do następnego synodu, nawet jeśli minie kilka lat. Po wyborze składają przysięgę – na synodzie, jeśli są obecni, lub prywatnie przed biskupem albo wikariuszem generalnym – że będą sumiennie wypełniać swoje obowiązki bez uprzedzeń i faworyzowania. Zaniedbanie złożenia tej przysięgi powoduje nieważność konkursu, w którym uczestniczą. Zabronione jest przyjmowanie prezentów podczas pełnienia urzędu pod groźbą kary za symonię. Synod ani biskup nie mogą ustalać wynagrodzenia za wykonywanie tego urzędu.

Jeśli w ciągu roku od powołania liczba egzaminatorów spadnie poniżej sześciu z powodu śmierci, rezygnacji lub innej przyczyny, biskup może uzupełnić skład za zgodą kapituły katedralnej. Po upływie roku wymagana jest również zgoda Najświętszej Kongregacji Soboru. Egzaminatorzy wybrani w ten sposób poza synodem nazywani są prosynodalnymi. Nie ma przepisów dotyczących usunięcia ich z urzędu.

W krajach, gdzie nie istnieją beneficja kościelne, przepisy Soboru Trydenckiego nie są stosowane, a obowiązki egzaminatorów pełnią duchowni zwani „egzaminatorami duchowieństwa”. Trzecia Rada Plenarna w Baltimore nakazała, aby w Stanach Zjednoczonych wybierać co najmniej sześciu egzaminatorów na synodzie, a biskup może ich mianować tylko za zgodą Stolicy Apostolskiej i po konsultacji z konsultorami diecezjalnymi. W przypadku wakatu biskup może uzupełnić braki za radą tych konsultorów. Egzaminatorzy ci składają przysięgę, że nie przyjmują prezentów przy okazji egzaminów. Nie jest jednoznacznie określone, czy pełnią urząd do śmierci, czy tylko do czasu zwołania synodu.

Kult i dziedzictwo

Egzaminatorzy synodalni nie są świętymi ani błogosławionymi, lecz urzędnikami kościelnymi. Ich dziedzictwo polega na zapewnieniu bezstronności i rzetelności w procesie obsadzania beneficjów kościelnych, co było kluczowe dla reformy Kościoła po Soborze Trydenckim. W wielu diecezjach przeprowadzają również egzaminy dla młodszych duchownych, spowiedników i kandydatów do święceń.

„Egzaminatorzy synodalni, raz mianowani, pełnią urząd do następnego Synodu, choć minęło kilka lat. Wybrani składają przysięgę — na Synodzie, jeśli są obecni, w przeciwnym razie prywatnie w obecności biskupa lub wikariusza generalnego — sumiennie wypełniać swoje obowiązki bez uprzedzeń, faworyzowania lub innych niegodnych motywów.”

Źródła

• Encyklopedia katolicka – hasło „Egzaminatorzy synodalni”
• Sobór Trydencki – przepisy dotyczące egzaminatorów synodalnych
• Trzecia Rada Plenarna w Baltimore – postanowienia dla Stanów Zjednoczonych
• Kongregacja Soboru – ustalenia dotyczące liczby egzaminatorów