Archidiecezja Tuluzy (Tolosa)

Archidiecezja Tuluzy (Tolosa)

Archidiecezja Tuluzy (łac. Tolosa) jest jednostką administracyjną Kościoła katolickiego we Francji, obejmującą swoim zasięgiem Departament Górnej Garonny. Została ponownie ustanowiona na mocy Konkordatu z 1802 roku. Jej historia sięga połowy III wieku, a za jej założyciela uznaje się św. Saturnina (Serina), który poniósł tam śmierć męczeńską.

Życiorys

Miasto Tuluza, główny ośrodek celtyckiego plemienia Tektosagów, pod koniec II wieku p.n.e. próbowało zrzucić jarzmo rzymskie. Na początku cesarstwa było prosperującą rzymską civitas ze słynnymi szkołami, w których kształcili się trzej bracia cesarza Konstantyna. W IV wieku uznano je za piętnaste miasto pod względem znaczenia w imperium.

W 413 roku miasto zostało zdobyte przez Gota Astulfa, a w 419 roku, pod wodzą Walii, stało się stolicą Królestwa Wizygotów. W 508 roku, po podboju dokonanym przez Chlodwiga, przeszło pod panowanie frankijskie.

Legendarne przekazy, datowane na czasy późniejsze, głoszą, że Tuluzę ewangelizował św. Marcialis. Jednakże, według dowodów historycznych, stolica biskupia została założona przez św. Saturnina (Serina) w połowie III wieku. Źródło „Passio Sancti Saturnini” potwierdza tę datę jako czas jego posługi i męczeństwa. Późniejsza tradycja głosi, że był on uczniem św. Piotra. Jego towarzyszem i współmęczennikiem był św. Papoul.

Wśród biskupów Tuluzy wymienia się m.in.:

• Rodaniusza (350-358), wygnanego przez cesarza Konstancjusza do Frygii za działalność przeciw arianizmowi na synodzie w Béziers w 356 roku.
• Św. Hilarego, którego niektórzy historycy umieszczają przed Rodaniuszem.
• Św. Sylwiusza (360-400).
• Św. Egziperusa (ok. 400), który opuścił swoją diecezję w 405 roku, uratował Tuluzę przed spustoszeniami Wandalów i był przyjacielem św. Hieronima.
• Św. Germeriusza (Germiera), którego episkopat (ok. 541) jest kwestionowany.
• Magnulfa (ok. 585), wygnanego przez króla Gondebauda.
• Św. Eremberta (657), mnicha z Fontenelle, który powrócił do swojego klasztoru, aby umrzeć.

Będąc stolicą Księstwa Akwitanii od 631 roku, Tuluza stała się w 778 roku stolicą hrabstwa Tuluzy, utworzonego przez Karola Wielkiego. W X wieku było to jedno z głównych lenn korony. Rajmund IV, hrabia Tuluzy, znany jako Rajmund z Saint-Gilles (1042-1105), był jednym z przywódców pierwszej krucjaty.

Kult i dziedzictwo

Kult św. Saturnina, męczennika i założyciela diecezji, jest centralnym elementem dziedzictwa religijnego Tuluzy. Jego męczeństwo, opisane w „Passio Sancti Saturnini”, stanowi fundament lokalnej tradycji chrześcijańskiej. W późniejszych wiekach diecezja była areną walk z herezją, w tym z wigilancjanizmem na początku V wieku.

Po ponownym ustanowieniu archidiecezji w 1802 roku, jej granice ulegały zmianom. Ostatecznie, na mocy bulli „Paternae Caritatis” z lipca 1822 roku, archidiecezja Tuluzy objęła prawie całe terytorium starożytnych diecezji Tuluzy, Rieux i Comminges, a także niewielkie części diecezji Montauban, Lavaur, St-Papoul, Mirepoix i Lombez.

„Passio Sancti Santurnini” potwierdza tę datę jako datę jego urzędowania i męczeństwa. Późniejsza tradycja twierdzi, że był uczniem św. Piotra.

Źródła

• Encyklopedia katolicka, hasło: Toulouse.
• „Passio Sancti Saturnini”.
• Bulla papieska „Paternae Caritatis” z lipca 1822 roku.